RWA-46/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-10/08/MSK Warszawa, dn. pa ź dziernika 2008 r. DECYZJA Nr RWA-46/2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko spó ł ce Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę , ż e stosowanie przez tego przedsi ę biorc ę postanowienia zawartego we wzorcu umownym o nazwie „ Umowa Po ś rednictwa – Sprzeda ż y ” o tre ś ci: „ W przypadku zawarcia transakcji obj ę tej niniejsz ą umow ą z pomini ę ciem CITIHOME, z klientem przez niego skierowanym, Zleceniodawca zap ł aci kar ę umown ą w wysoko ś ci dwukrotno ś ci prowizji. (…) ” (§ 9 wzorca umowy), stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: zobowi ą zuje si ę Citihome Sp. z o.o. do zamieszczenia na stronie internetowej spó ł ki Citihome Sp. z o.o., na okres sze ś ciu miesi ę cy w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, o ś wiadczenia nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku o ś wiadcza, i ż stosuj ą c we wzorcu umownym o nazwie „ Umowa Po ś rednictwa – Sprzeda ż y ” niedozwolon ą klauzul ę umown ą o tre ś ci: „W przypadku zawarcia transakcji obj ę tej niniejsz ą umow ą z pomini ę ciem CITIHOME, z klientem przez niego skierowanym, Zleceniodawca zap ł aci kar ę umown ą w wysoko ś ci dwukrotno ś ci prowizji (…) ” dzia ł a ł bezprawnie tj. wbrew art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.). Dzia ł anie to zosta ł o uznane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w 24 ust. 2 pkt 1 o ochronie konkurencji i konsumentów. ” III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko spó ł ce Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 500 z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c pi ęć set z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Warszawie wp ł yn ęł a skarga konsumenta dotycz ą ca niedozwolonych klauzul umownych stosowanych przez agencj ę po ś rednictwa w obrocie nieruchomo ś ciami o nazwie Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku (dalej: Citihome lub Spó ł ka). Spó ł ka oferuje us ł ugi po ś rednictwa zwi ą zane ze sprzeda żą , kupnem i wynajmem nieruchomo ś ci w Warszawie i okolicach. Z za łą czonej do skargi dokumentacji wynika ł o, i ż Spó ł ka w stosunkach z konsumentami pos ł uguje si ę wzorcem umownym zawieraj ą cym w swojej tre ś ci niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, uznane prawomocnym wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: rejestr niedozwolonych klauzul umownych). Maj ą c na uwadze powy ż sze, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie postanowieniem z dnia 11 marca 2008 r. wszcz ął post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem, i ż stosowanie przez Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku postanowienia zawartego we wzorcu umownym o nazwie „ Umowa Po ś rednictwa – Sprzeda ż y ” o tre ś ci: „ W przypadku zawarcia transakcji obj ę tej niniejsz ą umow ą z pomini ę ciem CITIHOME, z klientem przez niego skierowanym, Zleceniodawca zap ł aci kar ę umown ą w wysoko ś ci dwukrotno ś ci prowizji. (…) ” (§ 9 wzorca umowy), stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zawiadamiaj ą c Spó ł k ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, Prezes UOKiK wezwa ł j ą równie ż do ustosunkowania si ę do zarzutu zawartego w postanowieniu 2 o wszcz ę ciu tego post ę powania oraz do przekazania wskazanych w pi ś mie informacji i dokumentów. Pismami z dnia 16 kwietnia, 16 czerwca, 27 czerwca i 14 sierpnia 2008 r., Spó ł ka przekaza ł a żą dane informacje oraz wyja ś nienia. Pismem z dnia 29 sierpnia 2008 r. Spó ł ka zosta ł a zawiadomiona o zamkni ę ciu post ę powania dowodowego oraz o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Spó ł ka nie skorzysta ł a z uprawnie ń do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku jest agencj ą po ś rednictwa w obrocie nieruchomo ś ciami dzia ł aj ą c ą na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod nr 0000181649. Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść m.in. w zakresie po ś rednictwa w obrocie nieruchomo ś ciami. Spó ł ka posiada siedzib ę w Otwocku i oddzia ł y: w Warszawie, w Mi ń sku Mazowieckim i w Grodzisku Mazowieckim. Spó ł ka w stosunkach z konsumentami pos ł uguje si ę m.in. wzorcem umownym w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) zatytu ł owanym „ Umowa Po ś rednictwa – Sprzeda ż y ”. Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w jego tre ś ci znajduje si ę nast ę puj ą ce postanowienie: „ W przypadku zawarcia transakcji obj ę tej niniejsz ą umow ą z pomini ę ciem CITIHOME, z klientem przez niego skierowanym, Zleceniodawca zap ł aci kar ę umown ą w wysoko ś ci dwukrotno ś ci prowizji. (…) ” (§ 9 wzorca umowy). Prezes Urz ę du ustali ł , i ż do rejestru niedozwolonych klauzul umownych zosta ł y wpisane nast ę puj ą ce postanowienia: 1. „ W przypadku sprzeda ż y nieruchomo ś ci przez zamawiaj ą cego z pomini ę ciem Po ś rednika oraz braku zap ł aty prowizji w terminie okre ś lonym w par. 5 zamawiaj ą cy zap ł aci Po ś rednikowi kar ę umown ą w wysoko ś ci dwukrotnego wynagrodzenia, tak ż e w przypadku sprzeda ż y po up ł ywie umowy na zasadzie wy łą czno ś ci, je ż eli nabywca jest klientem Po ś rednika, który otrzyma ł wskazanie adresowe w czasie trwania umowy po ś rednika ”. Postanowienie to zosta ł o uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów dnia 24 maja 2007 r. (Sygn. akt XVII AmC 67/06) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod nr 1258. 2. „ W przypadku zawarcia umowy, o której mowa w par. 1 oferty przedstawionej przez po ś rednika z jego pomini ę ciem, zamawiaj ą cy zap ł aci po ś rednikowi prowizj ę w podwójnej wysoko ś ci. ” - postanowienie uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 pa ź dziernika 2006 r. (Sygn. akt XVII AmC 39/06) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod nr 1161. Spó ł ka ustosunkowuj ą c si ę do sformu ł owanego przez Prezesa Urz ę du zarzutu podnios ł a, i ż jako profesjonalny podmiot gospodarczy, na który ustawodawca nak ł ada wi ę kszy ci ęż ar obowi ą zków, jest ś wiadoma nale ż nej konsumentom ochrony oraz donios ł o ś ci wpisu klauzuli umownej do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. W zwi ą zku z tym Spó ł ka podnios ł a, i ż szanuj ą c porz ą dek prawny dokona modyfikacji zakwestionowanej przez Prezesa UOKiK klauzuli. Jednocze ś nie Spó ł ka podkre ś li ł a, i ż niezb ę dnym jest utrzymanie kar umownych na wypadek nieuczciwego dzia ł ania konsumenta tj. na wypadek zawarcia umowy z kontrahentem skierowanym przez Spó ł k ę , z jej pomini ę ciem. Spó ł ka zadeklarowa ł a zmian ę niedozwolonego postanowienia i przekaza ł a nowoopracowany wzór umowy, w którym 3 kwestionowana przez Prezesa UOKiK klauzula zosta ł a zmieniona na postanowienie o tre ś ci: „ W przypadku zawarcia transakcji obj ę tej niniejsz ą umow ą z pomini ę ciem CITIHOME, z klientem przez niego skierowanym, Zamawiaj ą cy zobowi ą zuje si ę zap ł aci ć kar ę umown ą w wysoko ś ci 5000 z ł . Zap ł ata kary umownej nie zwalnia Zamawiaj ą cego z zap ł aty wynagrodzenia okre ś lonego w § 4. ” Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż wzorem umowy zawieraj ą cym zakwestionowan ą przez Prezesa UOKiK klauzul ę pos ł uguje si ę od pa ź dziernika 2006 r. Sk ł adaj ą c dalsze wyja ś nienia, Spó ł ka wskaza ł a, i ż nie ma mo ż liwo ś ci weryfikacji, które z zawartych przez ni ą umów nadal obowi ą zuj ą . Spó ł ka wskaza ł a, i ż dopiero od pocz ą tku 2008 r. prowadzi ewidencj ę umów i nie ma wiedzy, które z podpisanych przez ni ą umów zosta ł y wykonane. W toku dalszej korespondencji Spó ł ka przekaza ł a wszystkie stosowane w obrocie z konsumentami wzory umów tj. „ Umowa po ś rednictwa sprzeda ż y ”, „ Umowa po ś rednictwa kupna ” i „ Umowa po ś rednictwa najmu ”. Analiza przedmiotowych wzorów wykaza ł a, i ż nie znajduj ą si ę w nich postanowienia to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony. Zgodnie z art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stron ą post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest ka ż dy, wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie. W przedmiotowej sprawie stron ą , wobec której zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, jest agencja nieruchomo ś ci Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę przedsi ę biorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 z po ź n. zm.) oraz: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej; b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu; c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji; d) zwi ą zek przedsi ę biorców (…). Natomiast w my ś l art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorc ą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W ł a ś ciw ą dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). Citihome jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego, prowadz ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą , polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug 4 po ś rednictwa w obrocie nieruchomo ś ciami. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż Citihome posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu powo ł ywanego powy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Nie ulega zatem równie ż w ą tpliwo ś ci, ż e Citihome przy wykonywaniu dzia ł alno ś ci podlega rygorom okre ś lonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym dzia ł ania Spó ł ki mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „ zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ” , przez które stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 rozumie si ę „ godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. J. Szwaja (red): Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz , Warszawa 2000, s. 117- 118). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w wi ę kszo ś ci maj ą charakter procesowy. Materialnoprawne przes ł anki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajduj ą si ę w innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Prezes Urz ę du oceniaj ą c zachowanie Przedsi ę biorcy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów zakazuj ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosowa ć inne akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego i na ich podstawie stwierdzi ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Jak wy ż ej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jako godz ą ce w nie bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy. Jednocze ś nie artyku ł ten zawiera przyk ł adowe wyliczenie zachowa ń przedsi ę biorców uwa ż anych za naruszaj ą ce zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umie ś ci ł stosowanie postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek, mianowicie zaistnie ć musi - po pierwsze - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Jak wskazano powy ż ej, bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowi ą zuj ą cych, niemniej nale ż y wskaza ć , i ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost okre ś lone dzia ł anie jako bezprawne, a mianowicie dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wskaza ł S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 (obecnie: art. 24 ust. 2) mo ż na sformu ł owa ć 5 samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Nale ż y bowiem podnie ść , i ż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego S ą du, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania, ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (H. Ciep ł a (w:) K. Piasecki (red.) „Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz.” T. II, wydanie 3, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Lege non distiguente, wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , ż e wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 S ą d Najwy ż szy jednoznacznie wskaza ł , i ż „stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przes ą dzi ł , i ż stosowanie klauzuli to ż samej z klauzul ą wpisan ą do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y przy tym podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci, nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „ Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą 6 to ż same ” (wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Spó ł ka w stosunkach z konsumentami pos ł uguje si ę m.in. wzorcem umownym zatytu ł owanym „ Umowa Po ś rednictwa – Sprzeda ż y ”. W § 9 wzorca umowy Spó ł ka stosuje zapis: „ W przypadku zawarcia transakcji obj ę tej niniejsz ą umow ą z pomini ę ciem CITIHOME, z klientem przez niego skierowanym, Zleceniodawca zap ł aci kar ę umown ą w wysoko ś ci dwukrotno ś ci prowizji. (…) ” Z analizy rejestru klauzul abuzywnych wynika, ż e zosta ł o do niego wpisanych co najmniej kilka klauzul dotycz ą cych wysoko ś ci kary umownej zastrze ż onej przez przedsi ę biorc ę – po ś rednika w obrocie nieruchomo ś ciami na wypadek niewykonania zobowi ą zania przez konsumenta. W wyroku z dnia 26 pa ź dziernika 2006 r. (Sygn. akt XVII AmC 39/06) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ W przypadku zawarcia umowy, o której mowa w par. 1 oferty przedstawionej przez po ś rednika z jego pomini ę ciem, zamawiaj ą cy zap ł aci po ś rednikowi prowizj ę w podwójnej wysoko ś ci. ” Postanowienie wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod nr 1161. Z kolei wyrokiem z dnia 24 maja 2007 r. (Sygn. akt XVII AmC 67/06) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ W przypadku sprzeda ż y nieruchomo ś ci przez zamawiaj ą cego z pomini ę ciem Po ś rednika oraz braku zap ł aty prowizji w terminie okre ś lonym w par. 5 zamawiaj ą cy zap ł aci Po ś rednikowi kar ę umown ą w wysoko ś ci dwukrotnego wynagrodzenia, tak ż e w przypadku sprzeda ż y po up ł ywie umowy na zasadzie wy łą czno ś ci, je ż eli nabywca jest klientem Po ś rednika, który otrzyma ł wskazanie adresowe w czasie trwania umowy po ś rednika ”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod nr 1258. W powo ł anych wyrokach S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł tre ść ww. postanowie ń za niedozwolone postanowienia umowne ze wzgl ę du na naruszenie przez Przedsi ę biorc ę art. 385 3 pkt 17 k.c. Stosownie do powo ł anego przepisu niedozwolone jest postanowienie, które nak ł ada na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. Zawarcie przez konsumenta (Zleceniodawc ę ) umowy w ł a ś ciwej – której przedmiotem jest sprzeda ż nieruchomo ś ci – z pomini ę ciem po ś rednika stanowi niew ą tpliwie niewykonanie obowi ą zków ci ążą cych na nim z tytu ł u zawartej umowy po ś rednictwa. Mo ż e to stanowi ć podstaw ę do żą dania przez po ś rednika naprawienia szkody poniesionej przez niego na skutek dzia ł ania konsumenta. Art. 483 k.c. dopuszcza mo ż liwo ść zastrze ż enia w umowie obowi ą zku naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania w formie zrycza ł towanej, tj. poprzez zap ł acenie kary umownej w okre ś lonej wysoko ś ci. Jej wysoko ść nie mo ż e jednak przewy ż sza ć wysoko ś ci wyrz ą dzonej szkody. Tymczasem kara umowna w wysoko ś ci podwójnej prowizji przewy ż sza znacznie warto ść zobowi ą zania, które konsument musia ł by ś wiadczy ć , gdyby wykona ł swoje obowi ą zki wynikaj ą ce z umowy. Jednocze ś nie po ś rednik - nie wype ł niaj ą c swojego zobowi ą zania - uzyskuje prawo żą dania kwoty pieni ęż nej znacznie przekraczaj ą cej sum ę wynagrodzenia okre ś lonego w umowie. Zastrze ż enie kary umownej w tak okre ś lonej wysoko ś ci nie znajduje uzasadnienia w ż adnych okoliczno ś ciach faktycznych. Wobec powy ż szego S ą d uzna ł , ż e analizowane postanowienia nak ł adaj ą na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej, a zatem s ą sprzeczne z przepisem art. 385 3 pkt 17 k.c. Zdaniem Prezesa Urz ę du, to ż samo ść porównywalnych klauzul tj. klauzuli stosowanej przez Citihome i powy ż ej wymienionych klauzul wpisanych do rejestru jest oczywista. Wszystkie przewiduj ą ra żą co wygórowan ą wysoko ść kary umownej ukszta ł towanej na takim 7 samym poziomie tj. podwójnej wysoko ś ci wynagrodzenia. Kwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienie zawiera si ę zatem w hipotezie przytoczonych klauzul niedozwolonych - obci ąż a konsumenta ra żą co wygórowan ą kar ą umown ą w wysoko ś ci podwójnej prowizji. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes Urz ę du uzna ł , ż e kwestionowane postanowienie § 9 wzorca umowy „ Umowa Po ś rednictwa – Sprzeda ż y ” wywiera takie same jak ww. niedozwolone postanowienia skutki dla konsumenta. Postanowienia stosowane przez Citihome oraz zapisy uznane przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umowne s ą to ż same w swojej tre ś ci i skutkach prawnych, bowiem przyznaj ą Przedsi ę biorcy prawo do pobierania ra żą co wygórowanej wysoko ś ci kary umownej. Wszystkie porównywane postanowienia czyni ą to w identyczny sposób, ustalaj ą c wysoko ść kary umownej na poziomie okre ś lonym w podwójnej wysoko ś ci wynagrodzenia Nale ż y przy tym doda ć i podkre ś li ć , i ż przytoczone wy ż ej postanowienia, b ę d ą ce przedmiotem oceny S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dotyczy ł y równie ż us ł ug po ś rednictwa w obrocie nieruchomo ś ciami – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Uznanie, i ż postanowienie umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez przedsi ę biorc ę jest to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przes ą dza o bezprawno ś ci tego dzia ł ania. Jak wskazano bowiem powy ż ej, art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku – konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie Spó ł ki jest skierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug Citihome. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie Spó ł ki narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł anie Citihome ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów, przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania administracyjnego w pi ś mie z dnia 16 kwietnia 2008 r. Spó ł ka zadeklarowa ł a zmian ę kwestionowanego przez Prezesa UOKiK postanowienia. Spó ł ka przekaza ł a nowoopracowany wzór umowy, w którym kwestionowane postanowienie otrzyma ł o nowe brzmienie: „ W przypadku zawarcia transakcji obj ę tej niniejsz ą umow ą z pomini ę ciem CITIHOME, z klientem przez niego skierowanym, 8 Zamawiaj ą cy zobowi ą zuje si ę zap ł aci ć kar ę umown ą w wysoko ś ci 5000 z ł . Zap ł ata kary umownej nie zwalnia Zamawiaj ą cego z zap ł aty wynagrodzenia okre ś lonego w § 4. ” Przepis art. 27 ust. 2 ww. ustawy stanowi, i ż w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Dla uznania, i ż Spó ł ka zaniecha ł a stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu niedozwolonego postanowienia umownego, koniecznym jest opracowanie nowego wzorca umowy i wprowadzenie go do obrotu konsumenckiego w po łą czeniu z zako ń czeniem przedstawiania projektów aneksów konsumentom, którzy podpisali umowy w oparciu o stary wzorzec umowy, prowadz ą cego do zgodno ś ci tych umów z obowi ą zuj ą cym prawem. Zadeklarowanie przez przedsi ę biorc ę dokonania tych czynno ś ci mo ż e co najwy ż ej ś wiadczy ć o przejawieniu zamiaru zaniechania praktyki. Dopiero udowodnienie, ż e Przedsi ę biorca zapewni ł konsumentom mo ż liwo ść usuni ę cia niedozwolonych zapisów, b ą d ź ich zast ą pienia postanowieniami zgodnymi z prawem lub te ż faktu wyga ś ni ę cia umów zawieraj ą cych klauzule abuzywne, pozwoli ł oby na stwierdzenie zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zgromadzony materia ł dowodowy w niniejszej sprawie nie daje jednak podstaw do takiego stwierdzenia. W pi ś mie z dnia 16 kwietnia 2008 r. Spó ł ka zadeklarowa ł a zmian ę niedozwolonego postanowienia umownego. Pismem z dnia 16 czerwca 2008 r. Spó ł ka wskaza ł a, i ż aneksowanie umów ju ż zawartych jest niemo ż liwe ze wzgl ę du na brak aktualnych danych o kontrahentach Spó ł ki i brak mo ż liwo ś ci weryfikacji, które z zawartych przez ni ą umów nadal obowi ą zuj ą . Spó ł ka wskaza ł a, i ż dopiero od pocz ą tku 2008 r. prowadzi ewidencj ę umów i nie ma wiedzy, które z podpisanych przez ni ą umów zosta ł y wykonane. W tym stanie faktycznym nie jest zatem mo ż liwe uznanie, ż e Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji uznaj ą cej dzia ł anie przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Nakaz zaniechania stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zawarty w decyzjach wydanych na podstawie art. 26 ww. ustawy oznacza bowiem nie tylko konieczno ść zaniechania przez przedsi ę biorc ę nielegalnych dzia ł a ń na przysz ł o ść , ale tak ż e usuni ę cie zaistnia ł ych skutków stosowanej praktyki. W celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne na ł o ż enie na Spó ł k ę obowi ą zku zamieszczenia na stronie internetowej Spó ł ki, na okres sze ś ciu miesi ę cy w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, o ś wiadczenia o tre ś ci wskazanej w pkt II sentencji tej decyzji tj. „ Citihome Sp. z o.o. z siedzib ą w Otwocku o ś wiadcza, i ż stosuj ą c we wzorcu umownym o nazwie „ Umowa Po ś rednictwa – Sprzeda ż y ” niedozwolon ą klauzul ę umown ą o tre ś ci: „W przypadku zawarcia transakcji obj ę tej niniejsz ą umow ą z pomini ę ciem CITIHOME, z klientem przez niego skierowanym, Zleceniodawca zap ł aci kar ę umown ą w wysoko ś ci dwukrotno ś ci prowizji (…) ” dzia ł a ł a bezprawnie tj. wbrew art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) Dzia ł anie to zosta ł o uznane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w 24 ust. 2 pkt 1 o ochronie konkurencji i konsumentów. ” 9 Z uwagi na potrzeb ę ochrony interesów ekonomicznych konsumentów, zdaniem Prezesa Urz ę du, celowym jest poinformowanie klientów Spó ł ki o naruszeniach, których dopu ś ci ł a si ę Spó ł ka. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Kara ta ma charakter fakultatywny, co oznacza, ż e o celowo ś ci jej na ł o ż enia Prezes UOKiK rozstrzyga ka ż dorazowo bior ą c pod uwag ę okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy Prezes UOKiK bierze pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów dokona ł o zosta ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść uwzgl ę dniania przes ł anki winy przy nak ł adaniu kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 106 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje, w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego 1 . Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak Citihome. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania zostan ą uznane przez Prezesa UOKiK za niezgodne z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów, nie mog ą zatem skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nieumy ś lno ść naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, cho ć zarazem mo ż e stanowi ć podstaw ę do z ł agodzenia wymiaru kary. W niniejszej sprawie za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do naruszenia przez Citihome okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w sposób okre ś lony sentencji niniejszej decyzji. W ocenie Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji dzia ł anie Citihome powinno by ł o si ę temu Przedsi ę biorcy kojarzy ć z nieuchronno ś ci ą naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zawodowy (profesjonalny) charakter ś wiadczenia us ł ug wymaga prowadzenia dzia ł alno ś ci w sposób zapewniaj ą cy poszanowanie dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, co wi ąż e si ę z respektowaniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Przedsi ę biorca winien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne stosowane w obrocie konsumenckim nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne ani w inny sposób godzi ć w interesy swoich kontrahentów. Nale ż y tak ż e zwróci ć uwag ę , ż e postanowienia wzorców umów, z którymi to ż same jest postanowienie stosowane przez Citihome zosta ł y wpisane do rejestru klauzul abuzywnych w okresie od dnia 26 pa ź dziernika 2006 r. do dnia 24 maja 2007 r. – w wi ę kszo ś ci na d ł ugo przed wszcz ę ciem niniejszego post ę powania. Spó ł ka mia ł a, wi ę c wystarczaj ą co du ż o czasu, aby dostrzec bezprawno ść swoich zachowa ń i podj ąć odpowiednie kroki maj ą ce na celu doprowadzenie stosowanych wzorców umownych do stanu zgodno ś ci z prawem. Zauwa ż y ć przy tym nale ż y, ż e rejestr postanowie ń wzorców umownych uznanych 1 Orzeczenie Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r. (sygn. akt U 7/93). 10 za niedozwolone jest jawny, powszechnie dost ę pny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl . Abuzywno ść postanowie ń wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowie ń w nim zamieszczonych nie powinien budzi ć jakichkolwiek w ą tpliwo ś ci. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci uzasadnione jest stwierdzenie, ż e dzia ł anie Citihome opisane sentencji niniejszej decyzji ma charakter co najmniej nieumy ś lny, jest zatem zawinione. Art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą (nak ł adana jest za naruszenie ustawowych zakazów), jak i prewencyjn ą (ma zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci i zniech ę ca ć do naruszania prawa), za ś zagro ż enie ni ą , czyli potencjalna mo ż liwo ść na ł o ż enia kary przez Prezesa UOKiK, nadaje jej charakter nadaje jej charakter dyscyplinuj ą cy 2 . Ustawa nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 ustawy jedynie przyk ł adowo wskazano, ż e Prezes UOKiK winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Jest jednak oczywiste, ż e na wysoko ść kary powinien wp ł ywa ć równie ż stopie ń naruszenia lub zagro ż enia interesu publicznoprawnego. W orzecznictwie wskazuje si ę równie ż takie przes ł anki warunkuj ą ce wysoko ść kary, jak: potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć 3 . W niniejszej sprawie ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na Citihome kary pieni ęż nej Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę d ł ugotrwa ł y okres stosowania wskazanej praktyki. Jak bowiem ustalono w toku post ę powania, wzorzec umowny zawieraj ą cy kwestionowane postanowienie jest wykorzystywany przez Citihome od pa ź dziernika 2006 r. Podkre ś li ć równie ż nale ż y, ż e przedmiotowe post ę powanie zosta ł o wszcz ę te w zwi ą zku ze skarg ą konsumenta, co ś wiadczy o uci ąż liwo ś ci zapisu umownego dla konsumentów. Ustalaj ą c wysoko ść kary nale ż a ł o jednak uwzgl ę dni ć równie ż okoliczno ść , ż e Spó ł ka nie by ł a dot ą d adresatem decyzji Prezesa UOKiK stwierdzaj ą cej naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Okoliczno ś ci ą ł agodz ą c ą jest równie ż fakt, ż e w toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca nie kwestionowa ł zasadno ś ci stawianego mu zarzutu i poczyni ł starania zmierzaj ą ce do zmiany stosowanych przez niego wzorców umownych (chocia ż nie uczyni ł tego w stopniu umo ż liwiaj ą cym stwierdzenie zaniechania stosowania praktyki). Decyduj ą c o wysoko ś ci kary Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę wszystkie wskazane powy ż ej okoliczno ś ci. Na ich podstawie Prezes UOKiK uzna ł , ż e wadze udowodnionego Citihome naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów odpowiada kara w wysoko ś ci 1 500 z ł . W ocenie Prezesa UOKiK, kara pieni ęż na w powy ż szej wysoko ś ci w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia Citihome. Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes UOKiK wyszed ł z za ł o ż enia, i ż powinna ona mie ć charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny, podkre ś laj ą c naganno ść ocenianego zachowania przedsi ę biorcy 2 Por.: wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r. (sygn. akt III SK 31/04). 3 Por.: wyrok SN z dnia 27 czerwca 2000 r. (sygn. akt I CKN 793/98). 11 i przyczyniaj ą c si ę do zapewnienia trwa ł ego zaniechania naruszania przez Citihome w przysz ł o ś ci przepisów maj ą cych na celu ochron ę konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów odnosi wysoko ść kary pieni ęż nej do procentowej wielko ś ci przychodu przedsi ę biorcy. Przy czym, stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy, pod poj ę ciem przychodu nale ż y rozumie ć przychód osi ą gni ę ty w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W oparciu o powy ż sze za ł o ż enia Prezes UOKiK stwierdzi ł , na podstawie dokumentów finansowych przekazanych przez Citihome, ż e przychód tego przedsi ę biorcy w 2007 r. stanowi ą cy podstaw ę wymiaru kary pieni ęż nej z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wyniós ł 376. 232, 72 z ł . Na ł o ż ona na Citihome kara pieni ęż na stanowi 0,4% uzyskanego przychodu , mie ś ci si ę zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara ta stanowi jednocze ś nie 3,98 % kary maksymalnej , przewidzianej za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 ww. ustawy. W ocenie Prezesa UOKiK, w ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci zarówno na ł o ż enie przedmiotowej kary, jak i jej wysoko ść , s ą w pe ł ni uzasadnione. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Citihome Sp. z o.o. ul. Powsta ń ców Warszawy 13 05-400 Otwock 12