RWA-18/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-19/07/MSK Warszawa, dn. 17 czerwca 2008 r. DECYZJA Nr RWA - 18/2008 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ww. ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, umarza si ę jako bezprzedmiotowe post ę powanie wszcz ę te z urz ę du w zwi ą zku z podejrzeniem, i ż stosowanie przez niepubliczn ą placówk ę o ś wiatow ą TFLS – Testing & Foreign Language Services z siedzib ą w Warszawie postanowie ń zawartych we wzorach umów o nazwie „ Umowa o nauczanie j ę zyka obcego ” i „ Regulamin dla s ł uchaczy kursów j ę zykowych w niepublicznej placówce o ś wiatowej TFLS - Testing & Foreign Language Services ” o tre ś ci: 1. „ W przypadku nie uiszczenia ceny kursu w terminie okre ś lonym na rachunku (dotyczy tylko p ł atno ś ci w formie przelewu) b ę d ą naliczane odsetki w wysoko ś ci 0,5 % za ka ż dy dzie ń opó ź nienia ” (pkt 13 „ Umowy o nauczanie j ę zyka obcego ”), 2. „(…) Op ł acenie raty po terminie powoduje naliczanie odsetek za czas zw ł oki w wysoko ś ci 0,5 % za ka ż dy dzie ń zw ł oki ” (pkt 11 „ Regulaminu dla s ł uchaczy kursów j ę zykowych w niepublicznej placówce o ś wiatowej TFLS - Testing & Foreign Language Services ”), 3. „ Rezygnacja z rozpocz ę tego kursu z przyczyn le żą cych po stronie S ł uchacza nie zwalania go z obowi ą zku uiszczania kolejnych rat ” (pkt 14 „ Umowy o nauczanie j ę zyka obcego ”), 4. „ S ł uchacz o ś wiadcza, ż e tekst umowy zosta ł z nim indywidualnie uzgodniony ” (pkt 19 „ Umowy o nauczanie j ę zyka obcego ”), 5. „ Niniejszym o ś wiadczam, i ż tre ść Regulaminu zosta ł a indywidualnie uzgodniona ze mn ą , zapozna ł a/em si ę z ni ą i akceptuj ę ” („ Regulamin dla s ł uchaczy kursów j ę zykowych w niepublicznej placówce o ś wiatowej TFLS - Testing & Foreign Language Services ”), stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. UZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Warszawie wp ł yn ęł y skargi konsumentów dotycz ą ce niedozwolonych klauzul umownych stosowanych przez niepubliczn ą placówk ę o ś wiatow ą TFLS – Testing & Foreign Language Services z siedzib ą w Warszawie (dalej: Szko ł a), oferuj ą c ą us ł ugi polegaj ą ce na organizacji kursów j ę zyków obcych. Z za łą czonej do skargi dokumentacji wynika ł o, i ż Szko ł a w stosunkach z konsumentami pos ł uguje si ę wzorcami umów o nazwie „ Umowa o nauczanie j ę zyka obcego ” i „ Regulamin dla s ł uchaczy kursów j ę zykowych w niepublicznej placówce o ś wiatowej TFLS - Testing & Foreign Language Services ” zawieraj ą cymi w swej tre ś ci niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, uznane prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: rejestr niedozwolonych klauzul umownych). W zwi ą zku z powy ż szym, w oparciu o zebrany materia ł dowodowy Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne i celowe wszcz ę cie post ę powania w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez niepubliczn ą placówk ę o ś wiatow ą TFLS – Testing & Foreign Language Services z siedzib ą w Warszawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Na stronie internetowej Szko ł y www.tfls.com.pl zak ł adka „ o szkole ” wskazywa ł a, i ż to szko ł a jest organizatorem us ł ug nauczania j ę zyków obcych a zatem jest podmiotem praw i obowi ą zków. Brak jest bowiem na stronie internetowej informacji kto jest za ł o ż ycielem szko ł y i kto j ą prowadzi. W zwi ą zku z powy ż szym, postanowieniem z dnia 10 grudnia 2007 r. wszcz ę te zosta ł o z urz ę du - w imieniu Prezesa Urz ę du - post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem, i ż stosowanie przez niepubliczn ą placówk ę o ś wiatow ą TFLS - Testing & Foreign Language Services z siedzib ą w Warszawie postanowie ń zawartych we wzorach umów o nazwie „ Umowa o nauczanie j ę zyka obcego ” i „ Regulamin dla s ł uchaczy kursów j ę zykowych w niepublicznej placówce o ś wiatowej TFLS - Testing & Foreign Language Services ” o tre ś ci: 6. „ W przypadku nie uiszczenia ceny kursu w terminie okre ś lonym na rachunku (dotyczy tylko p ł atno ś ci w formie przelewu) b ę d ą naliczane odsetki w wysoko ś ci 0,5 % za ka ż dy dzie ń opó ź nienia ” (pkt 13 „ Umowy o nauczanie j ę zyka obcego ”), 7. „(…) Op ł acenie raty po terminie powoduje naliczanie odsetek za czas zw ł oki w wysoko ś ci 0,5 % za ka ż dy dzie ń zw ł oki ” (pkt 11 „ Regulaminu dla s ł uchaczy kursów j ę zykowych w niepublicznej placówce o ś wiatowej TFLS - Testing & Foreign Language Services ”), 8. „ Rezygnacja z rozpocz ę tego kursu z przyczyn le żą cych po stronie S ł uchacza nie zwalania go z obowi ą zku uiszczania kolejnych rat ” (pkt 14 „ Umowy o nauczanie j ę zyka obcego ”), 2 9. „ S ł uchacz o ś wiadcza, ż e tekst umowy zosta ł z nim indywidualnie uzgodniony ” (pkt 19 „ Umowy o nauczanie j ę zyka obcego ”), 10. „ Niniejszym o ś wiadczam, i ż tre ść Regulaminu zosta ł indywidualnie uzgodniona ze mn ą , zapozna ł a/em si ę z ni ą i akceptuj ę ” („ Regulamin dla s ł uchaczy kursów j ę zykowych w niepublicznej placówce o ś wiatowej TFLS - Testing & Foreign Language Services ”), stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania oraz wezwanie do ustosunkowania si ę do stawianych zarzutów, informacje i żą dane dokumenty przekaza ł - w imieniu szko ł y - Pan Witold Buczy ń ski. Dokonana przez Prezesa Urz ę du analiza dokumentów nades ł anych przez Pana Witolda Baczy ń skiego wykaza ł a, i ż Szko ł a j ę zyków obcych - Testing & Foreign Language Services jest placówk ą kszta ł cenia ustawicznego dzia ł aj ą c ą na podstawie wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostk ę samorz ą du terytorialnego. Osob ą prowadz ą c ą placówk ę jest natomiast - zgodnie z tre ś ci ą wpisu do ewidencji szkó ł i placówek niepublicznych prowadzonej przez Miasto Sto ł eczne Warszawa - Pan Witold Buczy ń ski. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 przeciwko niepublicznej placówce o ś wiatowej TFLS – Testing & Foreign Language Services z siedzib ą w Warszawie. Zawarta na witrynie internetowej www.tfls.com.pl zak ł adka „ o szkole ” wskazywa ł a, i ż to szko ł a jest podmiotem praw i obowi ą zków. W toku prowadzonego post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Szko ł a J ę zyków Obcych Testing & Foreign Language Services jest niepubliczn ą placówk ą kszta ł cenia ustawicznego prowadzon ą na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 256 poz. 2572 ze zm.) Stosownie do przepisu powo ł anego artyku ł u „ Osoby prawne i fizyczne mog ą zak ł ada ć szko ł y i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostk ę samorz ą du terytorialnego obowi ą zan ą do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkó ł i placówek ”. Szko ł a J ę zyków Obcych Testing & Foreign Language Services wpisana jest do ewidencji szkó ł i placówek niepublicznych prowadzonej przez m. st. Warszawa pod numerem 102 K. Zgodnie z informacj ą zawart ą w za ś wiadczeniu o wpisie do przedmiotowego rejestru osob ą fizyczn ą prowadz ą c ą przedmiotow ą placówk ę jest Pan Witold Buczy ń ski. Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu post ę powania administracyjnego, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Umorzenie post ę powania na podstawie art. 105 § 1 jest obligatoryjne, co oznacza, i ż ustalenie przes ł anki bezprzedmiotowo ś ci post ę powania stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak podstaw do 3 rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie post ę powania w takim przypadku stanowi ł oby o jego wadliwo ś ci, maj ą cej istotny wp ł yw na wynik sprawy. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organami administracyjnymi. Naczelny S ą d Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) podniós ł , ż e bezprzedmiotowo ść post ę powania oznacza brak którego ś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkuj ą cego tym, i ż nie mo ż na za ł atwi ć sprawy przez rozstrzygni ę cie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, ko ń cz ą ce post ę powanie bez jego merytorycznego rozstrzygni ę cia. Post ę powanie w sprawach naruszenia zbiorowych interesów konsumentów podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stron ą post ę powania w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe inetersy konsumentów jest ka ż dy, wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów . Zgodnie natomiast z przepisem art. 24 ust. ust. 2, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Przepisy okre ś laj ą ce zakaz stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zawarte w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje si ę zatem jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. W my ś l art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ Ilekro ć w ustawie jest mowa o: przedsi ę biorcy - rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę , w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13 (…) ” . W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du postawi ł zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów placówce o ś wiatowej TFLS – Testing & Foreign Language Services z siedzib ą w Warszawie. W toku prowadzonego post ę powania ujawniono jednak, ż e przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzuty, nie istnieje. Przedsi ę biorc ą prowadz ą cym dzia ł alno ść polegaj ą c ą na organizowaniu kursów j ę zyków obcych jest bowiem Witold Buczy ń ski prowadz ą cy na podstawie wpisu do ewidencji szkó ł i placówek prowadzonej przez m.st. Warszawa placówk ę kszta ł cenia ustawicznego o nazwie Testing & Foreign Language Services - Szko ł a J ę zyków Obcych. Oznacza to, i ż w niniejszej sprawie Prezes Urz ę du postawi ł zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów b łę dnie okre ś lonemu podmiotowi, który nie posiada legitymacji biernej do wyst ę powania jako strona w przedmiotowej sprawie. Nieistnienie strony, wobec której wszcz ę to post ę powanie o stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów stanowi przeciwwskazanie prawne do prowadzenia post ę powania, a w konsekwencji uniemo ż liwia wydanie decyzji rozstrzygaj ą cej spraw ę co do istoty. 4 W tym stanie rzeczy nale ż a ł o stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. umorzy ć – wszcz ę te w niniejszej sprawie – post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury UOKiK w Warszawie. Otrzymuje: TFLS – Testing & Foreign Language Services Szko ł a J ę zyków Obcych ul. Boduena 4 00-011 Warszawa 5