RŁO-31/2008

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61- 12/08/AK Łódź, dnia 18 czerwca 2008 r. DECYZJA Nr RŁO 31/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Agencji Turystyczno-Usługowej „GOLD TOUR” Spółka z o.o. z siedzibą w Kielcach, ul. Jana Pawła II nr 13, 25-025 Kielce, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów : a. o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), we wzorcu umowy pn.: „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez AT-U GOLD TOUR Sp. z o.o. w Kielcach” o następującej treści: - „Niewykorzystanie któregokolwiek, ze świadczeń w określonym terminie nie upowaŜnia Państwa do otrzymania zwrotu części opłaty wniesionej w biurze.”, - „W wyjątkowych przypadkach w trakcie realizacji imprezy Biuro rezerwuje sobie moŜliwość i prawo do zmiany programu i zakwaterowania w innych hotelach, pensjonatach względnie ośrodkach wczasowych o równorzędnym lub wyŜszym standardzie.”, - „Za bagaŜ, który uczestnik przewozi odpowiada przewoźnik. Biuro ponosi odpowiedzialność do wysokości 500 zł tylko wówczas, gdy szkoda wynikała z raŜącego niedbalstwa Biura”, - „Biuro nie odpowiada za bagaŜ skradziony, zgubiony lub zniszczony z braku staranności uczestnika.”, 2 - „Wszelkie niezgodności, potwierdzone przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą państwo zgłosić w Biurze nie później niŜ 14 dni od zakończenia świadczeń”, b. o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowień we wzorcu umowy pn.: „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez AT-U GOLD TOUR Sp. z o.o. w Kielcach”, które jest bezprawne w świetle art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) o treści: - „Biuro zastrzega sobie jednak prawo do zmiany ceny w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie: b/ wzrostu ceł, podatków kosztów wiz lub opłat naleŜnych za usługi lotniskowe, załadunkowe itp.”, i przyjęciu zobowiązania Agencji Turystyczno-Usługowej „GOLD TOUR” Spółka z o.o. z siedzibą w Kielcach, ul. Jana Pawła II nr 13, 25-025 Kielce, do zaniechania tych działań poprzez opracowanie do dnia 20 czerwca 2008 r. nowego wzorca nie zawierającego postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz aneksowanie umów istniejących juŜ w obrocie prawnym do dnia 30 czerwca 2008 r.: nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania do dnia 20 czerwca 2008 r. poprzez wprowadzenie zmian we wzorcu umowy „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez AT-U GOLD TOUR sp. z o.o. w Kielcach” zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa, do dnia 30 czerwca 2008 r. poprzez wycofanie z istniejących juŜ w obrocie prawnym umów postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Agencję Turystyczno-Usługową „GOLD TOUR” Spółka z o.o. z siedzibą w Kielcach, ul. Jana Pawła II nr 13, 25-025 Kielce, obowiązek złoŜenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania: - do dnia 4 lipca 2008 r. poprzez doręczenie nowego wzorca umowy, - do dnia 14 lipca 2008 r. poprzez doręczenie dowodów potwierdzających aneksowanie umów istniejących juŜ w obrocie prawnym zawierających postanowienia kwestionowane przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we wzorcu umowy „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez AT-U GOLD TOUR sp. z o.o. w Kielcach”. Uzasadnienie W dniu 20 grudnia 2007 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urzędu”) wszczął postępowanie wyjaśniające, mające na celu badanie rynku świadczenia usług turystycznych w zakresie stanu konkurencji na tym rynku oraz stanu ochrony praw konsumentów, w szczególności w zakresie moŜliwych naruszeń praw 3 konsumentów w związku ze stosowaniem niedozwolonych postanowień umownych. W ramach ww. postępowania Prezes Urzędu dokonał między innymi kontroli wzorców umów stosowanych przez Agencję Turystyczno-Usługową „GOLD TOUR” Spółka z o.o. z siedzibą w Kielcach, ul. Jana Pawła II nr 13, 25-025 Kielce (zwana dalej: „Spółka”). W wyniku kontroli Prezes Urzędu ustalił, Ŝe Spółka we wzorcu umowy „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez AT-U GOLD TOUR sp. z o.o. w Kielcach” (zwany dalej: „wzorzec umowy”) stosuje postanowienia o treści: - „Niewykorzystanie któregokolwiek, ze świadczeń w określonym terminie nie upowaŜnia Państwa do otrzymania zwrotu części opłaty wniesionej w biurze.” ( pkt 2 - zdanie przedostatnie wzorca umowy), - „W wyjątkowych przypadkach w trakcie realizacji imprezy Biuro rezerwuje sobie moŜliwość i prawo do zmiany programu i zakwaterowania w innych hotelach, pensjonatach względnie ośrodkach wczasowych o równorzędnym lub wyŜszym standardzie.” ( pkt 3 - zdanie ostatnie wzorca umowy), - „Za bagaŜ, który uczestnik przewozi odpowiada przewoźnik. Biuro ponosi odpowiedzialność do wysokości 500 zł tylko wówczas, gdy szkoda wynikała z raŜącego niedbalstwa Biura” ( pkt 7 - zdanie 5 i 6 wzorca umowy), - „Biuro nie odpowiada za bagaŜ skradziony, zgubiony lub zniszczony z braku staranności uczestnika.” ( pkt 7 zdanie ostanie wzorca umowy), - „Wszelkie niezgodności, potwierdzone przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą państwo zgłosić w Biurze nie później niŜ 14 dni od zakończenia świadczeń” ( pkt 7 zdanie 4 wzorca umowy ), - „Biuro zastrzega sobie jednak prawo do zmiany ceny w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie: b/ wzrostu ceł, podatków kosztów wiz lub opłat naleŜnych za usługi lotniskowe, załadunkowe itp.” (pkt 6 wzorca umowy). W wyniku przeprowadzonej analizy Prezes Urzędu ustalił, Ŝe postanowienie wskazane w pkt 3 zdanie ostatnie wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycją 179, w dniu 21 listopada 2004 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 października 2004 r., sygnatura akt XVII AmC 91/03, o treści: „Almatur ma prawo dokonywania zmian w imprezie (...) niezwłocznie poinformuje o nich klientów (...). Nie dotyczy to jednak dokonywania zmian obiektywnie uznanych za mało istotne, jak na przykład zmiana zakwaterowania bez obniŜenia standardu w obrębie tej samej miejscowości, zmiana kolejności świadczeń itp.”. Postanowienie wskazane w pkt 2 zdanie przedostatnie wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 1086, w dniu 27 marca 2007 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygnatura akt XVII AmC 160/05, o treści: „Niewykorzystanie któregokolwiek ze świadczeń przez Uczestnika nie upowaŜnia do Ŝądania zwrotu zapłaconej kwoty”. Postanowienie wskazane w pkt 7 zdanie 5 i 6 wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 607, w dniu 3 stycznia 2006 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2005 r., sygnatura akt XVII AmC 87/04, o treści: „Za bagaŜ, który uczestnik przewozi ze sobą odpowiada przewoźnik. Biuro ponosi odpowiedzialność do wysokości 500 zł tylko wówczas, gdy szkoda wynikła z raŜącego niedbalstwa biura. Biuro nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne uszkodzenie, 4 zniszczenie, zguby, kradzieŜe, które mogą się zdarzyć w hotelu lub apartamentach”. Postanowienie wskazane w pkt 7 zdanie ostatnie wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 997, w dniu 15 stycznia 2007 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 148/05, o treści: „Biuro podróŜy nie ponosi odpowiedzialności za zagubiony, zniszczony lub skradziony na imprezie sprzęt i bagaŜ, zwłaszcza, jeśli Uczestnik zaniedbał bądź zaniechał właściwych środków ostroŜności”. Postanowienie wskazane w pkt 7 zdanie 4 wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 606, w dniu 3 stycznia 2006 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 lutego 2005 r., sygnatura akt XVII AmC 87/04, o treści: „Wszelkie niezgodności, potwierdzone pisemnie przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą Państwo zgłosić w biurze nie później niŜ 14 dni od zakończenia świadczeń”. Ponadto postanowienie wskazane w pkt 6 wzorca umowy jest niezgodne z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.). W dniu 24 kwietnia 2008 r. Prezes Urzędu wszczął z urzędu Postanowieniem Nr 1/61- 10/08 (dowód: karty Nr 1 – 2) postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Agencję Turystyczno-Usługową „GOLD TOUR” Spółka z o.o. z siedzibą w Kielcach, ul. Jana Pawła II nr 13, 25-025 Kielce, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na godzącym w nie, bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy postanowień o treści: - „Niewykorzystanie któregokolwiek, ze świadczeń w określonym terminie nie upowaŜnia Państwa do otrzymania zwrotu części opłaty wniesionej w biurze.” ( pkt 2 - zdanie przedostatnie wzorca umowy) - które zostało wpisane do Rejestru, - „W wyjątkowych przypadkach w trakcie realizacji imprezy Biuro rezerwuje sobie moŜliwość i prawo do zmiany programu i zakwaterowania w innych hotelach, pensjonatach względnie ośrodkach wczasowych o równorzędnym lub wyŜszym standardzie.” ( pkt 3 - zdanie ostatnie wzorca umowy) - które zostało wpisane do Rejestru, - „Za bagaŜ, który uczestnik przewozi odpowiada przewoźnik. Biuro ponosi odpowiedzialność do wysokości 500 zł tylko wówczas, gdy szkoda wynikała z raŜącego niedbalstwa Biura” ( pkt 7 - zdanie 5 i 6 wzorca umowy) - które zostało wpisane do Rejestru, - „Biuro nie odpowiada za bagaŜ skradziony, zgubiony lub zniszczony z braku staranności uczestnika.” ( pkt 7 zdanie ostanie wzorca umowy) - które zostało wpisane do Rejestru, - „Wszelkie niezgodności, potwierdzone przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą państwo zgłosić w Biurze nie później niŜ 14 dni od zakończenia świadczeń” ( pkt 7 zdanie 4 wzorca umowy) - które zostało wpisane do Rejestru, - „ Biuro zastrzega sobie jednak prawo do zmiany ceny w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie: b/ wzrostu ceł, podatków kosztów wiz lub opłat naleŜnych za usługi lotniskowe, załadunkowe itp.” (pkt 6) – które jest niezgodne z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.), co moŜe stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 5 W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Spółka w piśmie z dnia 30 maja 2008 r. (dowód: karta Nr 14) zgodziła się z postawionymi zarzutami i zobowiązała się do wycofania naruszających prawo postanowień z wzorca umowy, opracowanie nowego wzorca umowy, który nie będzie zawierał kwestionowanych postanowień i wdroŜyć go do dnia 20 czerwca 2008 r. jak równieŜ do dnia 30 czerwca 2008 r. wymienić zawarte juŜ umowy zgodnie z nowym wzorcem umowy. Jednocześnie w związku z przyjętymi zobowiązaniami Spółka wystąpiła z wnioskiem o wydanie w przedmiotowym postępowania decyzji w trybie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) (zwana dalej: „ustawa o okik.”) (dowód: karta Nr 14). Prezes Urzędu ustalił co następuje: Spółka jest przedsiębiorcą wpisanym w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000225280 i prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Agencja Turystyczno-Usługowa „GOLD TOUR” Spółka z o.o. z siedzibą w Kielcach. Spółka między innymi świadczy usługi turystyczne (dowód: karta Nr 9-12). Przedmiotem analizy Prezesa Urzędu w ramach niniejszego postępowania był wzorzec umowy „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez AT-U GOLD TOUR sp. z o.o. w Kielcach”. Jest to wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) (zwana dalej: „k.c.”). We wskazanych powyŜej wzoru umowy Spółka ustaliła jednostronnie następujące postanowienia: - „Niewykorzystanie któregokolwiek, ze świadczeń w określonym terminie nie upowaŜnia Państwa do otrzymania zwrotu części opłaty wniesionej w biurze.” ( pkt 2 - zdanie przedostatnie wzorca umowy), - „W wyjątkowych przypadkach w trakcie realizacji imprezy Biuro rezerwuje sobie moŜliwość i prawo do zmiany programu i zakwaterowania w innych hotelach, pensjonatach względnie ośrodkach wczasowych o równorzędnym lub wyŜszym standardzie.” ( pkt 3 - zdanie ostatnie wzorca umowy), - „Za bagaŜ, który uczestnik przewozi odpowiada przewoźnik. Biuro ponosi odpowiedzialność do wysokości 500 zł tylko wówczas, gdy szkoda wynikała z raŜącego niedbalstwa Biura” ( pkt 7 - zdanie 5 i 6 wzorca umowy), - „Biuro nie odpowiada za bagaŜ skradziony, zgubiony lub zniszczony z braku staranności uczestnika.” ( pkt 7 zdanie ostanie wzorca umowy), - „Wszelkie niezgodności, potwierdzone przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą państwo zgłosić w Biurze nie później niŜ 14 dni od zakończenia świadczeń” ( pkt 7 zdanie 4 wzorca umowy ), - „Biuro zastrzega sobie jednak prawo do zmiany ceny w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie: b/ wzrostu ceł, podatków kosztów wiz lub opłat naleŜnych za usługi lotniskowe, załadunkowe itp.” (pkt 6 wzorca umowy). Prezes Urzędu ustalił, Ŝe: - Postanowienie wskazane w pkt 3 zdanie ostatnie wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycją 179, w dniu 21 listopada 2004 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 20 października 2004 r., sygnatura akt XVII AmC 91/03, o treści: „Almatur ma prawo dokonywania zmian w imprezie (...) niezwłocznie poinformuje o nich klientów (...). Nie dotyczy to jednak dokonywania zmian obiektywnie uznanych za mało istotne, jak na przykład zmiana zakwaterowania bez obniŜenia standardu w obrębie tej samej miejscowości, zmiana kolejności świadczeń itp.”. - Postanowienie wskazane w pkt 2 zdanie przedostatnie wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 1086, w dniu 27 marca 2007 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygnatura akt XVII AmC 160/05, o treści: „Niewykorzystanie któregokolwiek ze świadczeń przez Uczestnika nie upowaŜnia do Ŝądania zwrotu zapłaconej kwoty”. - Postanowienie wskazane w pkt 7 zdanie 5 i 6 wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 607, w dniu 3 stycznia 2006 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2005 r., sygnatura akt XVII AmC 87/04, o treści: „Za bagaŜ, który uczestnik przewozi ze sobą odpowiada przewoźnik. Biuro ponosi odpowiedzialność do wysokości 500 zł tylko wówczas, gdy szkoda wynikła z raŜącego niedbalstwa biura. Biuro nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne uszkodzenie, zniszczenie, zguby, kradzieŜe, które mogą się zdarzyć w hotelu lub apartamentach”. - Postanowienie wskazane w pkt 7 zdanie ostatnie wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 997, w dniu 15 stycznia 2007 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 148/05, o treści: „Biuro podróŜy nie ponosi odpowiedzialności za zagubiony, zniszczony lub skradziony na imprezie sprzęt i bagaŜ, zwłaszcza jeśli Uczestnik zaniedbał bądź zaniechał właściwych środków ostroŜności”.- - Postanowienie wskazane w pkt 7 zdanie 4 wzorca umowy jest toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 606, w dniu 3 stycznia 2006 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 lutego 2005 r., sygnatura akt XVII AmC 87/04, o treści: „Wszelkie niezgodności, potwierdzone pisemnie przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą Państwo zgłosić w biurze nie później niŜ 14 dni od zakończenia świadczeń”. - Postanowienie wskazane w pkt 6 wzorca umowy jest sprzeczne z treścią art. 17 ust. 1 ustawy o usługach turystycznych Ustęp 1 ww. artykułu wskazuje, Ŝe cena ustalona w umowie nie moŜe być podwyŜszona, chyba Ŝe umowa wyraźnie przewiduje moŜliwość podwyŜszenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wpływ na podwyŜszenie ceny jednej z następujących okoliczności: 1) wzrostu kosztów transportu; 2) wzrostu opłat urzędowych, podatków lub opłat naleŜnych za takie usługi, jak lotniskowe, załadunkowe lub przeładunkowe w portach morskich i lotniczych; 3) wzrostu kursów walut. Ww. artykuł stanowi zamknięty katalog przyczyn wzrostu cen imprezy turystycznej i nie moŜe być rozszerzony. Prezes Urzędu zwaŜył co następuje: 7 Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o okik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o okik, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Za bezprawne działanie przedsiębiorcy uznaje się między innymi stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.). Wskazany przepis zawiera otwarty katalog działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie praktyki określonej w art. 24 ustawy o okik wymaga wykazania, Ŝe spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) działanie przedsiębiorcy, 2) noszące znamiona bezprawności, 3) godzące w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o okik, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się takŜe wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy przedsiębiorca moŜe podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis art. 2 ww. ustawy definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóŜ, a takŜe działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Podmiot przeciwko któremu toczy się postępowanie to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością będąca spółką kapitałową, której odrębna ustawa przyznaje osobowość prawną. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i uzyskuje osobowość prawną. Jak wskazano powyŜej, Spółka, będąca stroną niniejszego postępowania działa pod firmą Agencja Turystyczno-Usługowa „GOLD TOUR” Spółka z o.o. z siedzibą w Kielcach i jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem – 0000225280. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. świadczenie usług turystycznych. Prezes Urzędu stwierdza, Ŝe Spółka jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Ad. 2) Dla uznania działania przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby miało ono charakter bezprawny. Bezprawność to sprzeczność zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami współŜycia społecznego. Chodzi więc o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym jako całością. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezaleŜnym od wystąpienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. 8 Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o usługach turystycznych cena ustalona w umowie nie moŜe być podwyŜszona chyba, Ŝe umowa wyraźnie przewiduje moŜliwość podwyŜszenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wpływ na podwyŜszenie ceny jednej z następujących okoliczności: 1) wzrostu kosztów transportu; 2) wzrostu opłat urzędowych, podatków lub opłat naleŜnych za takie usługi, jak lotniskowe, załadunkowe lub przeładunkowe w portach morskich i lotniczych; 3) wzrostu kursów walut. Spółka we wzorcu umowy jednostronnie ustaliła, Ŝe - „Biuro zastrzega sobie jednak prawo do zmiany ceny w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie: b/ wzrostu ceł, podatków kosztów wiz lub opłat naleŜnych za usługi lotniskowe, załadunkowe itp.”. Porównanie treści wzorca umowy z zapisami art. 17 ust. 1 ustawy o usługach turystycznych wskazuje, Ŝe kształtuje on prawa konsumenta w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem. Zapis ten umoŜliwia Spółce podwyŜszenie ceny usługi w innych przypadkach niŜ określone w ustawie o usługach turystycznych. Rozszerza katalog przyczyn podniesienia ceny imprezy turystycznej nie tylko do udokumentowanych przyczyn wskazanych w ustawie o usługach turystycznych ale i do wszystkich innych przyczyn, które uzna ona za podobne do wzrostu ceł, podatków, kosztów wiz, lub opłat za usługi lotniskowe, załadunkowe. Sprzeczność postanowienia umowy z przepisami art. 17 ust. 1 ustawy o usługach turystycznych niewątpliwie stanowi o bezprawności działania Spółki. NaleŜy nadmienić, Ŝe w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r., sygnatura akt: XVII Amc 90/2004 Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził, Ŝe „Biuro podróŜy nie ma prawa dowolnie wskazywać okoliczności, na skutek których cena wycieczki moŜe zostać podwyŜszona (…).”. Art. 24 ust. 2 ustawy o okik zawiera przykładowy katalog praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1ustawy o okik, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uwaŜa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru. Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowiązany przesyłać Prezesowi Urzędu odpis kaŜdego prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urzędu jest zobowiązany do prowadzenia rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę tzw. formalnej jawności Rejestru, stanowiąc, Ŝe Rejestr jest jawny. Jawność Rejestru oznacza, Ŝe Rejestr jest dostępny dla kaŜdego zainteresowanego, czyli kaŜdy ma do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemoŜność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza się treść postanowień wzorców umowy uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urzędu, wpisanie takich postanowień do Rejestru, oznacza, Ŝe od tej chwili postanowienia te są zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru, dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz równieŜ innych przedsiębiorców z danej branŜy. Za takim ujęciem przemawia podstawowy cel postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli naraŜeni na te postanowienia w przyszłości w umowach zawieranych z innymi przedsiębiorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urzędu, zakaz stosowania niedozwolonych postanowień 9 wpisanych do Rejestru dotyczy takŜe postanowień podobnych. Przedsiębiorcy stosują bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu są róŜne. W związku z tym, zakazane jest teŜ stosowanie postanowienia, którego zakres jest toŜsamy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru. Nie jest konieczna dokładna, literalna identyczność tych postanowień. Stanowisko Prezesa Urzędu znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. Sąd NajwyŜszy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskazał, iŜ stosowanie postanowień wzorców umów o treści toŜsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, moŜe być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Sąd NajwyŜszy uznał równieŜ, iŜ jeŜeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określoną klauzulę za niedozwoloną w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do Rejestru, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik 1 dopuszcza się kaŜdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie uŜytych wyrazów, jeŜeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urzędu stosowane przez Spółkę we wzorcu umowy następujące postanowienie jest toŜsame z postanowieniem wpisanym pod pozycją 1086 do Rejestru: - „Niewykorzystanie któregokolwiek, ze świadczeń w określonym terminie nie upowaŜnia Państwa do otrzymania zwrotu części opłaty wniesionej w biurze.”. Równocześnie, naleŜy przytoczyć treść postanowienia wpisanego pod pozycją 1086 do Rejestru, zgodnie z którym: „Niewykorzystanie któregokolwiek ze świadczeń przez Uczestnika nie upowaŜnia do Ŝądania zwrotu zapłaconej kwoty”. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia z dnia 29 stycznia 2007 r. (sygnatura akt XVII AmC 160/05) stwierdził, Ŝe postanowienie to spełnia przesłanki niedozwolonego postanowienia umownego z art. 385 pkt. 12 k.c. zmierzając do wyłączenia obowiązku zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub części w przypadku rezygnacji konsumenta z zawarcia umowy lub jej wykonania. Cena imprezy turystycznej jest wynikiem zsumowania opłat za poszczególne świadczenia realizowane na rzecz klienta. Zapis ten nie róŜnicuje przyczyn nie wykorzystania świadczenia objętego umową, raŜąco narusza interes konsumenta, gdyŜ prowadzi do obciąŜenia konsumenta całością umówionego świadczenia w sytuacji, gdy organizator turystyki nie realizując na jego rzecz świadczenia albo oszczędziła z powodu niewykonywania świadczenia wpłaconą przez klienta kwotę, albo odzyskała jakąś część z kosztów jakie planowała ponieść na realizację tego świadczenia. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu oraz postanowienie wpisane do rejestru, o którym mowa wyŜej, pod pozycją 1086, mogą zostać uznane za toŜsame. Postanowienia te umoŜliwiają przejęcie nienaleŜnych organizatorowi turystyki kosztów poniesionych przez konsumenta, które winny byś zwrócone konsumentowi. Ponadto, zarówno Spółka, której został postawiony zarzut w przedmiotowym postępowaniu, jak i przedsiębiorca, który stosował we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1 W dniu 21 kwietnia 2007 r. weszła w Ŝycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straciła moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów została uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. W ocenie Prezesa Urzędu stosowane przez Spółkę we wzorcach umów następujące postanowienie jest toŜsame z postanowieniem wpisanym pod pozycją 179 do Rejestru: - „W wyjątkowych przypadkach w trakcie realizacji imprezy Biuro rezerwuje sobie moŜliwość i prawo do zmiany programu i zakwaterowania w innych hotelach, pensjonatach względnie ośrodkach wczasowych o równorzędnym lub wyŜszym standardzie.” . Równocześnie naleŜy przytoczyć treść postanowienia wpisanego pod pozycją 179 do Rejestru, zgodnie z którym: - „Almatur ma prawo dokonywania zmian w imprezie (...) niezwłocznie poinformuje o nich klientów (...). Nie dotyczy to jednak dokonywania zmian obiektywnie uznanych za mało istotne, jak na przykład zmiana zakwaterowania bez obniŜenia standardu w obrębie tej samej miejscowości, zmiana kolejności świadczeń itp.”.”. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 20 października 2004 r. (sygnatura akt XVII AmC 91/03) uznał, iŜ ww. postanowienie jest niezgodne z art. 385 1 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt. 2, 16 i 22 k.c. Sąd wyjaśnił, iŜ postanowienie to daje organizatorowi turystyki prawo do jednostronnego kształtowania praw i obowiązków stron poprzez przyznanie mu prawa do jednostronnej zmiany, bez waŜnych przyczyn istotnych cech świadczenia upowaŜniając przedsiębiorcę do arbitralnego uznania, które zmiany mają mało istotny charakter, ograniczając lub wyłączając odpowiedzialność kontrahenta konsumenta z tego tytułu. Obiektywna ocena, na którą powołuje się postanowienie wzorca moŜe być róŜna dla kaŜdej ze stron. Taki zapis umowy jest przejawem lekcewaŜenia stanowiska konsumenta i stawia go automatycznie w niekorzystnym połoŜeniu. Organizator turystyki świadomie zamieścił w umowie postanowienia dotyczące zakwaterowania i kolejności świadczeń kwalifikując je jako mało istotne warunki umowy. DąŜył w ten sposób do ograniczenia swojej odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie zobowiązania. Zamieszczając w jednostronnie sformułowanej umowie takie postanowienie zmierzał do wywołania wraŜenia, Ŝe jest to klauzula modyfikacyjna precyzująca, co moŜe stanowić waŜną przyczynę dokonania zmiany umowy. W rzeczywistości kwestionowany zapis nie uzgodniony z konsumentem nie moŜe zwolnić kontrahenta z odpowiedzialności, ale umieszczenie go w umowie ma na celu wyrobienie u konsumenta odmiennego wraŜenia. Takie działanie jest przejawem naduŜycia pozycji profesjonalisty wykorzystującego nieświadomość konsumenta. Działanie to Sąd zakwalifikował jako sprzeczne z prawem i dobrymi obyczajami, wypełniające znamiona postępowania określanego w art. art. 385 3 pkt. 2 i 16 k.c. Jednocześnie uznał, Ŝe przez fakt, iŜ na konsumencie ciąŜyć ma niczym nie ograniczony obowiązek wykonania zobowiązania co w świetle art. 385 3 pkt 22 kc równieŜ jest niedozwolonym postanowieniem umownym. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycją 179 mogą zostać uznane za toŜsame. KaŜde z wyŜej wymienionych postanowień daje organizatorowi prawo do jednostronnego kształtowania praw i obowiązków stron poprzez przyznanie prawa do jednostronnej zmiany, bez waŜnych przyczyn istotnych cech świadczenia, upowaŜniając go do arbitralnego uznania, które zmiany mają mało istotny charakter (zmiany programu i zakwaterowania), ograniczając lub wyłączając swoją odpowiedzialność z tego tytułu. Ponadto, zarówno Spółka jak i przedsiębiorca, który stosował we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i 11 Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. W ocenie Prezesa Urzędu stosowane przez Spółkę we wzorcu umowy następujące postanowienie jest toŜsame z postanowieniem wpisanym pod pozycją 607 do Rejestru: - „Za bagaŜ, który uczestnik przewozi odpowiada przewoźnik. Biuro ponosi odpowiedzialność do wysokości 500 zł tylko wówczas, gdy szkoda wynikała z raŜącego niedbalstwa Biura”, Równocześnie, naleŜy przytoczyć treść postanowienia wpisanego pod pozycją 607 do Rejestru, zgodnie z którym: - „ Za bagaŜ, który uczestnik przewozi ze sobą odpowiada przewoźnik. Biuro ponosi odpowiedzialność do wysokości 500 zł tylko wówczas, gdy szkoda wynikła z raŜącego niedbalstwa biura. Biuro nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne uszkodzenie, zniszczenie, zguby, kradzieŜe, które mogą się zdarzyć w hotelu lub apartamentach”. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 10 listopada 2005 r. (sygnatura akt XVII AmC 87/04) zgodził się argumentacją Prezesa Urzędu, iŜ ww. postanowienie narusza art. 385 1 § 1 k.c. i 385 3 pkt 2 k.c. stwierdził, iŜ źródłem odpowiedzialności odszkodowawczej organizatora imprezy turystycznej za ewentualne szkody wyrządzone klientom, wynikłe z utraty bagaŜu mogą być przywołane: art. 474 k.c. oraz uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 25.02.1986r. III CZP 2/86, w świetle których organizator odpowiada za działania i zaniechania osób trzecich, którymi się posługuje w wykonaniu swoich zobowiązań, takŜe wówczas, gdy nie miał on moŜliwości kontroli nadzoru nad tymi osobami. Zakwestionowane postanowienie zawiera zbyt daleko idące wyłączenie odpowiedzialności organizatora turystyki. Zwalnia go bowiem w szczególności od odpowiedzialności za bagaŜ klienta nie tylko w sytuacjach, w których w ogóle nie powinien ponosić tej odpowiedzialności, albowiem ciąŜy ona na samym kliencie, ale równieŜ w sytuacji, kiedy klient powierza bagaŜ, przedmioty wartościowe organizatorowi lub osobom, przy pomocy których realizuje on świadczenia objęte umową z klientem. Podnieść naleŜy, Ŝe umowa o świadczenie usług turystycznych jest umową pakietową, a zobowiązanie organizatora obejmuje świadczenia o róŜnym charakterze (np. przewóz, usługi hotelarskie, gastronomiczne itp.), które realizuje zarówno we własnym zakresie lub przy pomocy osób trzecich: właścicieli hoteli, przewoźników, restauratorów. Ponadto, jeŜeli organizator imprezy turystycznej wykonuje swoje zobowiązanie z uŜyciem własnego autokaru przedmiot jego zobowiązania obejmuje równieŜ przewóz osób oraz bagaŜu. Oznacza to, Ŝe organizator – spełniając świadczenie przewozu – wstępuje w prawa i obowiązki przewoźnika, a więc spoczywa na nim takŜe odpowiedzialność za utratę, uszkodzenie i ubytek bagaŜu klientów. Do określenia zakresu jego odpowiedzialności za bagaŜ zabrany przez klientów do wnętrza autokaru lub złoŜony do luku bagaŜowego znalazłyby zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego (art. 774 i następne) oraz art. 63 ustawy dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2000r. Nr 50 poz. 601 z późn. zm.). A zatem - stosownie do art. 63. 1 Prawa przewozowego - za rzeczy (bagaŜ), które klient bierze ze sobą do wnętrza autokaru i przewozi pod własnym nadzorem, organizator ponosiłby odpowiedzialność, jeŜeli szkoda powstałaby z jego winy. Natomiast w przypadku przewoŜenia rzeczy (bagaŜu) umieszczonych przez klienta, bez moŜliwości sprawowania nad nimi stałego nadzoru, w miejscu wskazanym przez przewoźnika lub na ten cel przeznaczonym, tj. w luku bagaŜowym, organizator winien odpowiadać – w myśl art. 62 ust. 2 Prawa przewozowego - jak za przesyłkę, a więc ponosić pełną odpowiedzialność. PowyŜsza teza znalazła potwierdzenie, bowiem Sąd Apelacyjny w Lublinie (tak: wyrok z dnia 11.04.1991r. I Acr 47/91 OSAiSN 1992/3/27) stwierdził, Ŝe „w sytuacji, gdy podróŜny swój bagaŜ umieści bez moŜliwości 12 spełniania nad nim stałego nadzoru – w miejscu wskazanym przez przewoźnika, wówczas po stronie tegoŜ przewoźnika powstanie obowiązek sprawowania nad nim pieczy w zakresie odpowiadającym na ogół obowiązkom przechowawcy w umowie przechowania”. Od powyŜszej odpowiedzialności organizator moŜe się zwolnić jedynie w przypadku zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych określonych w przywołanych ustawach. Podkreślić naleŜy, Ŝe określenie wysokości odszkodowania jest bezprawne. W ww. przypadku, gdy wysokość wyrządzonej szkody będzie wyŜsza od kwoty określonej w umowie, organizator imprezy turystycznej moŜe zostać zobowiązany do naprawienia szkody. Ponadto zgodnie z art. 11 b ust. 2 ustawy o usługach turystycznych organizatorzy turystyki w umowach z klientami mogą ograniczyć swoja odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania usługi do dwukrotności ceny imprezy turystycznej względem kaŜdego klienta. Takie wyłączenie odpowiedzialności za szkody spowodowane utratą, uszkodzeniem i ubytkiem przewoŜonego bagaŜu klientów naleŜałoby uznać za niedopuszczalne i sprzeczne z zawartymi w kodeksie cywilnym i ustawie o usługach turystycznych regułami odpowiedzialności. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycją 607 mogą zostać uznane za toŜsame. KaŜde z wyŜej wymienionych postanowień w takim samym stopniu i do takiej samej wysokości ogranicza odpowiedzialność organizatora turystyki z tytułu utraty lub uszkodzenia bagaŜu w trakcie imprezy turystycznej. Ponadto, zarówno Spółka jak i przedsiębiorca, który stosował we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. W ocenie Prezesa Urzędu stosowane przez Spółkę we wzorcu umowy następujące postanowienie jest toŜsame z postanowieniem wpisanym pod pozycją 997 do Rejestru: - „Biuro nie odpowiada za bagaŜ skradziony, zgubiony lub zniszczony z braku staranności uczestnika.”, Równocześnie, naleŜy przytoczyć treść postanowienia wpisanego pod pozycją 997 do Rejestru, zgodnie z którym: - „Biuro podróŜy nie ponosi odpowiedzialności za zagubiony, zniszczony lub skradziony na imprezie sprzęt i bagaŜ, zwłaszcza jeśli Uczestnik zaniedbał bądź zaniechał właściwych środków ostroŜności”. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 10 listopada 2006 r. (sygnatura akt XVII AmC 148/05) stwierdził, iŜ ww. postanowienie narusza art. 385 1 § 1 k.c. i 385 3 pkt 2 k.c. Zdaniem Sądu zastosowanie we wzorcu ww. postanowienia świadczy o dąŜeniu pozwanego do wprowadzenia konsumentów w błąd przez wyrobienie w nich mylnego przekonania, iŜ w przypadku zaistnienia określonych w nich okoliczności odpowiedzialność organizatora imprezy jest wyłączona a konsumenci nie mogą zrealizować swoich uprawnień wynikających z ogólnie obowiązujących przepisów ustawy o usługach turystycznych i kodeksu cywilnego. Takie postępowanie naleŜy traktować jako szczególnie raŜące naruszenie interesów konsumentów, kształtujące ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Ograniczając ono odpowiedzialności kontrahenta konsumenta wykracza poza ograniczenia jego odpowiedzialności wymienione w ustawie o usługach turystycznych (art. 11a ustawy o usługach turystycznych). Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycją 997 mogą zostać uznane za toŜsame. KaŜde z wyŜej wymienionych w takim samym stopniu wyłącza odpowiedzialność organizatora turystyki za utratę lub uszkodzenie bagaŜu przez konsumenta w sytuacji gdy utrata lub uszkodzenie bagaŜu nie było spowodowane wyłącznie działaniem lub zaniechaniem konsumenta. Ponadto, zarówno Spółka jak i przedsiębiorca, który stosował we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony 13 Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. W ocenie Prezesa Urzędu stosowane przez Spółkę we wzorcu umowy następujące postanowienie jest toŜsame z postanowieniem wpisanym pod pozycją 606 do Rejestru: - „Wszelkie niezgodności, potwierdzone przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą państwo zgłosić w Biurze nie później niŜ 14 dni od zakończenia świadczeń” ( pkt 7 zdanie 4 wzorca umowy ), Równocześnie, naleŜy przytoczyć treść postanowienia wpisanego pod pozycją 606 do Rejestru, zgodnie z którym: - „Wszelkie niezgodności, potwierdzone pisemnie przez pilota lub świadczącego usługę (gestora bazy, kontrahenta) mogą Państwo zgłosić w biurze nie później niŜ 14 dni od zakończenia świadczeń”. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 4 stycznia 2007 r. (sygnatura akt XVII AmC 37/06) zgodził się argumentacją Prezesa Urzędu, iŜ ww. postanowienie narusza art. 385 1 § 1 k.c. i 385 3 pkt 2 k.c., gdyŜ nakłada na konsumenta bardzo rygorystyczne obowiązki uzyskania pisemnego oświadczenia pilota lub innego miejscowego przedstawiciela biura o wystąpieniu wad. Obowiązek ten zdaniem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma nic wspólnego z obowiązującymi przepisami wynikającymi z ustawy o usługach turystycznych. Obowiązek ten w praktyce moŜe być niemoŜliwy do zrealizowania, godzącym w interesy konsumenta, naraŜającym na utratę przyznanych uprawnień wynikających z wadliwego wykonywania usługi przez organizatora turystyki. Ponadto zastosowany w ocenianym zapisie termin do składania reklamacji moŜe powodować, iŜ klienci będą się wstrzymywać ze składaniem reklamacji z uwagi na krótki czas do jej złoŜenia. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwrócił uwagę, Ŝe art. 11 ustawy o usługach turystycznych w przedmiocie umów z klientami – w zakresie nieuregulowanym ustawą – odsyła do przepisów kodeksu cywilnego – art. 638 k.c. Oznacza to, Ŝe do terminu dochodzenia roszczeń klientów z powodu nienaleŜytego wykonania umowy, znajdują zastosowanie odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące rękojmi za wady. W związku z powyŜszym Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, Ŝe powyŜszy zapis jest równieŜ sprzeczny z art. 385 3 pkt 2 kodeksu cywilnego. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycją 606 mogą zostać uznane za toŜsame. KaŜde z wyŜej wymienionych postanowień ustala taki sam termin na składanie reklamacji, który Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za zbyt krótki jak równieŜ nakłada na konsumenta bardzo rygorystyczne obowiązki nie mające swojego uzasadnienia w przepisach ustawy o usługach turystycznych. Ponadto, zarówno Spółka jak i przedsiębiorca, który stosował we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. Konsekwencją stosowania przez Spółkę postanowień wpisanych do Rejestru jest wprowadzenie do wzorców umów postanowień bezwzględnie zakazanych. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekając o uznaniu postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jednocześnie zakazuje ich wykorzystywania. Sąd NajwyŜszy w cytowanej powyŜej uchwale zaakceptował stanowisko, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do Rejestru skutkuje tym, Ŝe zakazane jest posługiwanie się wpisaną klauzulą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. 14 Tym samym, w ocenie Prezesa Urzędu, stosowanie przez Spółkę we wzorcu umowy postanowień wskazanych w sentencji decyzji jest bezprawne. Ad. 3) Przepisy ustawy o okik nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 stanowi jedynie, Ŝe nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź moŜe dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnymi wzorcami umów zawierającymi postanowienia, które zostały wpisane do Rejestru lub są sprzeczne z ustawą o usługach turystycznych i zawarli, bądź mogli zawrzeć umowę z Spółką. W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsiębiorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Spółki. Na skutek zamieszczenia we wzorcach umów postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, Spółka stosował postanowienia, których stosowania zakazano. Takie działanie Spółki godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o okik, jeŜeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 ustawy o okik, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – Ŝe przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o okik, a przedsiębiorca któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąŜe się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieŜenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu moŜe, w drodze decyzji, nałoŜyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Ponadto, stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy o okik, Prezes Urzędu moŜe określić termin wykonania zobowiązań. Jak wykazano w niniejszej decyzji, okoliczności sprawy uprawdopodobniły, Ŝe Spółka stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, określone w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik. Jednocześnie Spółka zobowiązała się do podjęcia działań zmierzających do zapobieŜenia wskazanym naruszeniom. Stosownie do przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o okik, Prezes Urzędu nałoŜył na Spółkę obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania: do dnia 20 czerwca 2008 r. poprzez wprowadzenie zmian we wzorcu umowy „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez AT-U GOLD TOUR sp. z o.o. w Kielcach” zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa, do dnia 30 czerwca 2008 r. poprzez wycofanie postanowień z istniejących juŜ w obrocie prawnym umów, które kwestionował Prezes Urzędu. Wobec spełnienia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o okik, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I sentencji. Jednocześnie, zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o okik, w decyzji nakładającej na przedsiębiorcę obowiązek wykonania zobowiązania, Prezes Urzędu nakłada na Spółkę 15 obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Stosownie do ww. przepisu, Prezes Urzędu wyznaczył Spółce termin złoŜenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania: do dnia 4 lipca 2008 r. poprzez doręczenie nowego wzorca umowy, do dnia 14 lipca 2008 r. poprzez doręczenie dowodów potwierdzających aneksowanie umów istniejących juŜ w obrocie prawnym zawierających postanowienia kwestionowane przez Prezesa Urzędu. Wobec powyŜszego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o okik w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: Agencja Turystyczno-Usługowa „GOLD TOUR” Spółka z o.o. ul. Jana Pawła II nr 13 25-025 Kielce