RKT-4/2023

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Katowice, 17 maja 2023 r. RKT.61 0 . 4 . 2022 .BP WERSJA JAWNA - INFORMACJE STANOWIĄCE TAJEMNICĘ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ INNE INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE OZNACZONO [***] DECYZJA Nr RKT - 4 / 202 3 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm. ), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za naruszające zbiorowe interesy konsumentów praktyki stosowane przez Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej , polegające na: [1.] pobieraniu, w całym okresie kredytowania, na podstawi e umów kredytu konsumenckiego zawieranych w okresie od 31 marca 2020 r. do 25 stycznia 2021 r. oraz od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r., a których okres spłaty kredytu przypadał odpowiednio po 8 marca 2021 r. lub 30 czerwca 2021 r., pozaodsetkowyc h kosztów kredytu w wysokości przekraczającej dopuszczalny ustawowy limit określony w obowiązującym do 30 czerwca 2021 r. art. 8d ust. 1, ust. 3 oraz art. 8d ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiega niem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz w art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm. ) w zw. z art. 31zc ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych COVID - 19, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy kon sumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 8f ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołany ch nimi sytuacji kryzysowych, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, [2.] pobieraniu, w związku z zawartymi umowami kredytu konsumenckieg o, zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w art. 359 § 2 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentó w, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i nakazuje zaniechanie ich stosowania . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2 II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm.), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za naruszając e zbioro we interesy konsumentów praktyki stosowane prze z Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej, polegające na: [1.] udzieleniu konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów, wynikających z zawarcia następnych umów, co stanowi naruszenie art. 8e ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, i nnych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz art. 36c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.), a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe i nteresy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art. 8f ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych ora z wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 16 lipca 2021 r. , [2.] naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez brak przekazywania konsumentom przed zawarciem umowy kredy tu konsumenckiego informacji o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 zm.) na formularzu informacyjnym, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy, co stanowi praktykę naruszającą zbioro we interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, [3.] naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom w umowach kredytu konsumenckiego rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez: A. zaniechanie i nformowania konsumentów o stopie oprocentowania kredytu, co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 zm.), B. zaniechanie informowania konsumentów o stopie oprocentowania zadłużeni a przeterminowanego, co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm.), a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza zaniechanie stosowania praktyk z pkt. II.[2.] oraz II.[3.] z dniem 1 lutego 2023 r. III. Na podstawie art. 26 ust. 2 oraz art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencj i i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm. ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów określa środek usunięcia trwających skutków naruszenia w zakresie stwierdzonym w pkt I . i II. sentencji niniejszej decyzji, zobowiązując Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej do wysłani a - w t erminie 2 miesięcy od Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 3 dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na koszt Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej , pisemnej informacji, w formie przesyłki rejestrowanej – listu poleconego, do wszystkich konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowy pożyczki , w sposób czytelny dla odbiorcy (tj. sporządzony z zastosowaniem czcionki Times New Roman koloru czarnego na białym tle w rozmiarze co najmniej 13 punktów) – o następującej treści: „ Szanowna Pani/Szanowny Panie, informujemy, że decy zją nr RKT - 4 /202 3 z dnia 17 maja 202 3 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, że Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej stosuje lub stosowała praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 r. (Dz. U z 2021 r. poz. 275 ze zm. ), polegające na: [1.] pobieraniu, w całym okresie kredytowania, na podstawie umów kredytu konsumenckiego zawieranych w okresie od 31 marca 2020 r . do 25 stycznia 2021 r. oraz od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r., a których okres spłaty kredytu przypadał odpowiednio po 8 marca 2021 r. lub 30 czerwca 2021 r., pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokości przekraczającej dopuszczalny ustawowy li mit określony w obowiązującym do 30 czerwca 2021 r. art. 8d ust. 1, ust. 3 oraz art. 8d ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnyc h oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz w art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm. ) w zw. z art. 31zc ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych COVID - 19, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie kon kurencji i konsumentów w zw. z art. 8f ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a poprzez to stanowi praktykę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, [2.] pobieraniu, w związku z zawartymi umowami kredytu konsumenckiego, zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maks ymalnych, o których mowa w art. 359 § 2 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencj i i konsumentów, [3.] udzieleniu konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów, wynikaj ących z zawarcia następnych umów, co stanowi naruszenie art. 8e ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowy ch (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz art. 36c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm. ), a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. us tawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art. 8f ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4 związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, [4.] naruszaniu obowiązku u dzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez brak przekazywania konsumentom przed zawarciem umowy kredytu konsumenckiego informacji o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 20 22 r. poz. 246 ze zm. ) na formularzu informacyjnym, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, [5.] naruszan iu obowiązku udzielania konsumentom w umowach kredytu konsumenckiego rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez: A. zaniechanie informowania konsumentów o stopie oprocentowania kredytu, co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 201 1 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm. ), B. zaniechanie informowania konsumentów o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz . U. z 2022 r. poz. 246 ze zm. ) , a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Szczegółowe informacje dostępne są w decyzji Prezesa UOK iK nr RKT - 4 /2023 z dnia 17 maja 202 3 r. opublikowanej na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl. Decyzja jest prawomocna. Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej informuje również, że zgo dnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246 ze zm. ): „W przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1 - 8, 10, 11, 14 - 17, art. 31 - 33, art. 33a i art. 36a - 36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie”. Jednocześnie informujemy, iż prawomocne decyzje Prezesa UOKiK mają charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że ustalenia Prezesa Urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowadzić własnego postępowania dowodowego. Konsumenci mogą się powoł ać na prawomocną decyzję Prezesa UOKiK, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie”; przy czym obowiązek ten powinien zostać zrealizowany z zastosowaniem następujących zasad : A. w przypadku zmiany nazwy przedsiębiorcy, jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, powyższy obowiązek powinien być zrealizowany odpowiednio przez lub za pośrednictwem danego przedsiębiorcy lub jego następcy prawnego, ze wskazaniem nazwy dawnej i nowej; B. jeśli konsument nie jest j uż stroną zawartej umowy pożyczki ww. oświadczenie powinno zostać wysłane na ostatni znany przedsiębiorcy a dres korespondencyjny; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 5 C. w razie zmiany treści sentencji decyzji lub jej uzasadnienia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub sąd po wszechny, powyższy obowiązek powinien być zrealizowany zgodnie ze zmienioną treścią decyzji. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 oraz art. 106 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 112 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm. ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie określonym w pkt. I . i II. sentencji niniejszej decyzji nakłada na Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej kary pieniężne , płatne na rzecz budżetu państwa w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji , w następującej wysokości : [1.] 21 839 zł (słownie: dwudziestu jeden tysięcy ośmiuset trzydziestu dziewięciu z łotych ) w zakresie opisanym w pkt. I.[ 1. ] sentencji niniejszej decyzji; [2.] 1 7 744 zł (słownie: siedemnastu tysięcy siedmiuset czterdziestu czterech złotych) w zakresie opisanym w pkt. I.[2.] sentencji niniejszej decyzji ; [3.] 10 920 zł (słownie: dzies ięciu tysięcy dziewięciuset dwudziestu złotych) w zakresie opisanym w pkt. I I .[ 1 .] sentencji niniejszej decyzji; [4.] 5 096 zł (słownie: pięciu tysięcy dziewięćdziesięciu sześciu złotych ) w zakresie opisanym w pkt. I I . [ 2 . ] sentencji niniejszej decyzji ; [5.] 11 466 z ł (słownie: jedenastu tysięcy czterystu sześćdziesięciu sześciu złotych) w zakresie opisanym w pkt. I I . [ 3 . ] lit. A. i B. sentencji niniejszej decyzji ; V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentó w (Dz. U. z 202 1 r. poz. 275 ze zm. ), oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 3 r. poz. 775 ze zm. ) w związku z art. 83 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumen tów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej kosztami postępowania opisanego w pkt. I. i II. sentencji niniejszej decyzji w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe inter esy konsumentów w kwocie 64 złotych (słownie: sześćdziesięciu czterech złotych) i zobowiązuje Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej do zwrotu tych kosztów Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od daty u prawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE [1.] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także: „Prezes Urzędu” lub „Prezes UOKiK”), w związku z otrzymanym zawiadomieniem konsumenckim, przeprowadził z urzędu postępowanie wyjaśniające, maj ące na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone wobec Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej (dalej: „Spółka” lub „Przedsiębiorca”). [2.] Na podstawie analizy przedstawionych przez Spółkę na etapie postępowania wyjaśniającego informacji i dokumentów, Prezes Urzędu powziął podejrzenie, iż w zakresie opi sanym powyżej mogło dojść do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ze zm. – dalej także: „uokik”). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 6 Zgodnie z powołanymi regulacjami zakazane jest stosowanie praktyk nar uszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Postanowieniem nr 1 z 7 lipca 20 22 r. wszczęto z urzędu przedmiotowe postępowanie administracyj ne, zarzucając P rzedsiębiorcy, stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , w zakresie opisany m w pkt. I. sentencji niniejszej decyzji (dowód: kart y nr 1 - 10 ). [3.] Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz poinformował o możliwości ustosunkowania się do treści zarzutów sformułowanych w p ostanowieniu nr 1 (dowód: karty nr 11 - 12 ). [4.] Przedsiębiorca przedstawił swoje stanowisko w sprawie w piśmie z 10 sierpnia 20 22 r. (dowód: karty nr 209 - 213 ) . [5.] W pierwszej kolejn ości Spółka wskazała, że stosowane przez nią postanowienia umowy pożyczki nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz nie naruszają rażąco interesów konsumentów. Spółka wskazała zarazem, że nie posługuje się wzorcem umowy. [6.] Następnie Przedsiębiorc a wskazał, że koszty pożyczki są szczegółowo określone w harmonogramie spłaty oraz są zgodne z przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 20 22 r. poz. 246 ze zm. – dalej także: „ ukk ” ) – w zakresie wysokości odsetek oraz maksymalnej wy sokości pozaodsetkowych kosztów kredytu. Przedsiębiorca stoi przy tym na stanowisku, że harmonogram spłaty uwzględnia obniżenie kosztów przewidziane w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm. – dalej także: „ ustawa covidowa ” lub „ ustawa COVID - 19 ” ). W ocenie Przedsiębiorcy wszystkie umowy zawarte po wejściu w życie ustawy covidowej miały natychmiast obniżane koszty pożyczki do wysokości przyjętej w tej ustawie. Przedsiębiorca wskazał, że k oszty w obniżonej wysokości były utrzymane przez cały okres obowiązywania ustawy covidowej i dopiero w chwili, kiedy przestała ona obowi ązywać, koszty wracały do pierwotnej wysokości. [7.] Spółka podniosła także, że zawierane przez nią umowy w okresie obowiązywania ustawy COVID - 19 miały wydłużony okres spłaty do [***] miesięcy (z pierwotnych [***] miesięcy), z uwagi na trudną sytuację z wiązaną z panującą pandemią . Spółka podkreśliła, że z uwagi na wydłużony okres spłaty ( [***] miesięcy), zgodnie z przepisami ustawy COVID - 19 oraz ukk, koszty pożyczki mogą przekraczać dopuszczalne limity pozaodsetkowych kosztów kredytu, o których mowa w art. 36 a ust. 2 ukk, tj. mogą być wyższe niż całkowita kwota kredytu. Spółka wskazała zarazem , że nie zawiera umów, w których pozaodsetkowe koszty kredytu są rażąco zawyżone, a ponadto nie zwiększyła kosztów pożyczki, gdy wzrosły stopy procentowe – jak cz yniły to inne instytucje bankowe i pozabankowe. Przedsiębiorca przytocz ył przy tym stosowne regulacje wprowadzone do ukk na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1357) . [8.] Zdaniem Spółki na uwagę zasługuje również fakt, że opłata prowizyjna pokrywa m.in. koszt rozpatrzenia wniosku, wysłania zapytań do współpracujących podmiotów, które również udzielają pożyczek, weryfikacja zdolności kredytowej oraz kosz t samej usługi udzielenia pożyczki. Z kolei opłata za udzielenie pożyczki to koszty związane z ryzykiem, które pożyczkodawca ponosi w chwili udzielenia pożyczki, a które w chwili obecnej jest bardzo Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 7 wysokie. Pożyczkobiorcy bądź to nie spłacają rat w termin ach, bądź ogłaszają upadłość. Koszty te wiążą się również z postępowaniem windykacyjnym, postępowaniem sądowym, a następnie egzekucyjnym. [9.] W zakresie zarzutu dotyczącego udzielenia konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytó w w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów wynikających z następnych umów Spółka wyjaśniła, że poza dotychczasowymi przypadkami „pilnuje aby do takich s ytuacji nie dochodziło i nie udziela kolejnych pożyczek konsumentom, którzy nie dokonali spłaty, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów”. W tym samym piśmie Spółka wskazała, że „stara się nie udzielać kolejnej pożyczki do momentu, póki pie rwsza udzielona pożyczka nie zostanie spłacona w całości”. [10.] Przedsiębiorca nie zgodził się również z zarzutem, że nie przekazuje formularza informacyjnego. Spółka wskazała, że konsumenci są rzetelnie i dokładnie informowani o wszystkich warunkach umowy, a p onadto otrzymują wzór umowy, z którym mogą się zapoznać. Zdaniem Przedsiębiorcy przekazanie konsumentowi do wglądu wzoru umowy i szczegółowo rozpisanego harmonogramu spłaty, jest informacją rzetelniejszą i dokładniejszą niż stworzony pobieżnie formularz in formacyjny. [11.] Przedsiębiorca wyjaśnił, że w odniesieniu do odsetek ich maksymalny koszt regulowany jest w art. 359 § 2 oraz 359 § 2 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U z 2022 r. poz. 1360 ze zm.) . Przedsiębiorca podniósł również, że nig dy nie nalicza odsetek od zadłużenia przeterminowanego . Wyjaśnił przy tym, że od 11 marca 2016 r. – kiedy to weszły w życie przepisy ww. ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowy m oraz niektórych innych ustaw – wyso kość kosztów w przypadku nieterminowej spłaty regulują również przepisy ukk. Spółka wskazała także , że w sytuacji gdy konsument spłaca zadłużenie z opóźnieniem to Przedsiębiorca wykazując dobrą wolę, nie obciąża konsumenta ani odsetkami karnymi, ani koszta mi windykacyjnymi. Jedyne odsetki za opóźnienie, które są naliczane konsumentom za opóźnienie to odsetki za opóźnienie w płatnościach, zasądzone w wyroku wydanym przez właściwy sąd. Odsetki te dochodzone są wówczas na drodze postępowania egzekucyjnego. Pos tanowienie umowne dotyczące tych odsetek ma tylko i wyłącznie oddziaływać prewencyjnie, aby przestrzec konsumentów prze d niespłacaniem rat. [12.] W pismach z dnia 27 lutego 2023 r. oraz 20 marca 2023 r. Spółka wskazała, że od lutego 2023 r. nie udziela już poż yczek z uwagi na [***] , jak również na chwilę obecną nie planuje w ogóle wznawiać działalności pożyczkowej na rzecz konsumentów (dowód: karty nr 389, 487). [13.] Pismem z dnia 24 kwietnia 20 2 3 r. P rzedsiębiorca został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: kart a nr 496 ). W wyznaczonym terminie P rzedsiębiorca nie skorzystał z uprawnienia do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: [14.] Money Trade G roup sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej prowadzi m.in. działalność gospodarczą związaną z udzielaniem kredytów – jest to przeważająca działalność przedsiębiorcy. Przedsiębiorca jest wpisany do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pr owadzonego przez Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach, Wydział VIII Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 8 Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000780491. U mow a Spółki została zawarta w dniu 2 kwietnia 2019 r. Spółka jako pozabankowa pożyczkowa instytucja finansowa została również wpisana do Rejestru Instytucji Pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego pod nr RIP000468 . Wpis do rejestru nastąpił przed dniem udzielenia pierwszej pożyczki (dowód: karty nr 12, 35 - 37 , 209 ) . [15.] Spółka prowadzi działalność polegając ą m.in. na udzielaniu pożyczek konsumentom, ograniczon ą do obszaru woj. śląskiego. [16.] Poniżej zestawienie liczby zawartych umów kredytu konsumenckiego przez Spółkę z podziałem na lata: Rok Liczba zawartych umów 2019 [***] 2020 [***] 2021 [***] 2022 [***] 1 [17.] W okresie od 31 marca 2020 r. do 25 stycznia 2021 r. Spółka zawarła z konsumentami [***] umów , z czego [***] 2 umów jest dalej spłacanych przez konsumentów. Z kolei w okresie od 26 stycznia 2 021 r. do 30 czerwca 2021 r. zawarto [***] umów kredytu konsumenckiego, z czego [***] 3 umów jest dalej spłacanych przez konsumentów (dowód: karty nr 209, 388 ). [18.] Pierwsza umowa pożyczki została przez Spółkę zawarta z konsumentem w dniu 21 czerwca 2019 r., w oparciu o wzór umowy pożyczki składający się z 30 paragrafów (dowód: karty nr 231 - 239). Od 3 lipca 2020 r. zawierane były z konsumentami umowy pożyczki w oparciu o wzór umowy składając y się z 12 paragrafów (dowód: karty nr 498 - 502 ). [19.] Spółka zawiera ła z konsumentami umowy pożyczki na kwoty od [***] do [***] zł, z minimalnym okresem kredytowania wynoszącym [***] miesiące. Okres kredytowania wynoszący [***] miesiące dotyczy ł umów pożyczki na kwotę [***] zł (dowód: karty nr 12, 28). [20.] W pismach z dnia 27 lutego 2023 r. oraz 20 marca 202 3 r. Spółka wskazała, że od lutego 2023 r. nie udziela już pożyczek z uwagi na [***] , jak również na chwilę obecną nie planuje w ogóle wznawiać działalności pożyczkowej na rzecz konsumentów. W dniu 8 grudnia 202 2 r. Spółka zawarła ostatnią umowę kredytu konsumenckiego z terminem spłaty kredytu przypadającym na dzień 8 grudnia 2024 r. (dowód: karty nr 387, 487 - 493) . [21.] W 2021 r. Przedsiębiorca uzyskał obrót w wysokości [***] zł (słownie: [***] ) – obliczony zgodnie z art. 106 ust. 3 pkt 1 uokik jako suma przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat (dowód: kart y nr 391 - 392 - pismo Spółki z dnia 27 lutego 2023 r.). Do dnia wydania niniejszej decyzji Przedsiębiorca nie przedstawił danych finansowych pozwalających na ustalenie jego obrotu za poprzedni rok obrotowy . [22.] Poniżej szczegółowe ustalenia dotyczące poszczególnych pkt. sentencji decyzji. 1 Wg stanu na dzień 10 sierpnia 2022 r. 2 Wg stan u na dzień 27 lutego 2023 r. 3 Ibidem. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 9 Ustalenia dotyczące pkt. I.[1.] sentencji decyzji [23.] W toku postępowania Spółka przedstawił a faktycznie zawarte z konsumentami umowy kredytu konsumenckiego. Poniżej analiza kilku umów zawartych przez Spółkę w okresie od 31 marca 2020 r. do 25 stycznia 2021 r. oraz od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. , a których okres spłaty kredytu przypadał odpowiednio po 8 marca 2021 r. lub 30 czerwca 2021 r. A. [24.] Umowa pożyczki nr 30/04/2020/KAT/1 – zawarta w dniu 30 kwietnia 2020 r. (dowód: karty nr 162 - 169 ) . K - całkowita kwota kredytu – 5000 zł, n - okres spłaty wyrażony w dniach – 730 dni – 24 miesiące (od 30 kwietnia 2020 r. do 30 kwietnia 2022 r.), R - liczba dni w roku - 365. MPKK wyłącznie w oparciu o ukk - MPKK ≤ (K × 25%) + (K × n/R × 30%) W oparciu o ww. wzór MPKK mogłyby być nie większe lub równe 4250 zł ≤ (5000 x 25 % = 1250) + (5000 x 730/365 x 30 % = 3000). Pozaodsetkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 4250 zł . Wyliczenia MPKK w oparciu o ustawę COVID - 19 oraz ukk: n - okres spłaty wyrażony w dniach to: - 312 dni – od 30 kwietnia 202 0 r. do 8 marca 2021 r. oraz - 418 dni – od 9 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. K – całkowita kwota kredytu – 5000 zł. MPPK do 8 marca 2021 r. – w oparciu o ustawę COVID - 19:  nie większe lub równe 576,99 zł ≤ [(5000 x 15 % = 750) + (5000 x 730/365 x 6 % = 600)] x 312/730. MPPK od 9 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. – w oparciu o ukk:  nie większe lub równe 2433,56 zł ≤ [(5000 x 25 % = 1250) + (5000 x 730/365 x 30 % = 3000)] x 418/730. MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe 3010,55 zł , a pozaodse tkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 4250 zł . B. [25.] Umowa pożyczki nr 17/07/2020/KAT/7 – zawarta w dniu 17 lipca 2020 r. (dowód: karty nr 132 - 137 ) . K - całkowita kwota kredytu – 8000 zł, n - okres spłaty wyrażony w dniach – 1218 dni – 40 miesięcy (od 17 lipc a 2020 r. do 17 listopada 2023 r., Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 10 R - liczba dni w roku - 365. MPKK wyłącznie w oparciu o ukk - MPKK ≤ (K × 25%) + (K × n/R × 30%) W oparciu o ww. wzór MPKK mogłyby być nie większe lub równe 10008,76 zł ≤ (8000 x 25 % = 2000) + (8000 x 1218/365 x 30 % = 8 008,76). W takiej sytuacji należy się odwołać do uregulowania z art. 36a ust. 2 ukk, zgodnie z którym pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu, czyli 8000 zł . Pozaodsetkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 8000 zł . Wyliczenia MPKK w oparciu o ustawę COVID - 19 oraz ukk: n - okres spłaty wyrażony w dniach to: - 234 dni – od 17 lipca 2020 r. do 8 marca 2021 r. oraz - 984 dni – od 9 marca 2021 r. do 17 listopada 2023 r. K – całkowita kwota kredyt u – 8000 zł. MPPK do 8 marca 2021 r. – w oparciu o ustawę COVID - 19:  nie większe lub równe 538,27 zł ≤ [(8000 x 15 % = 1200) + (8000 x 1218/365 x 6 % = 1601,75)] x 234/1218. MPPK od 9 marca 2021 r. do 17 listopada 2023 r. – w oparciu o ukk:  nie większe lub równe 8085,90 zł ≤ (8000 x 25 % = 2000) + (8000 x 1218/365 x 30 % = 8008,77)] x 984/1218. MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe 8624,17 zł . Z uwagi na fakt, że obliczone w ten sposób pozaodsetkowe koszty kredytu są wyższe od całkowitej kwoty kred ytu należy dokonać ich obliczenia proporcjonalnie do okresu obowiązywania poszczególnych regulacji, wg wzoru: MPKK ≤ [(K × 45% x n/M) + (K × 100% x (M - n)/M)]. Proporcjonalnie obliczone MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe: 7154,68 zł ≤ [(8000 × 45% x 234/1218 = 691,63) + (8000 × 100% x 984/1218 = 6463,05)] C. [26.] Umowa pożyczki nr 01/02/2021/KAT/01 – zawarta w dniu 1 lutego 2021 r. (dowód: karty nr 89 - 94 ) . K - całkowita kwota kredytu – 5000 zł, n - okres spłaty wyrażony w dniach – 1216 dni – 40 miesięc y (od 1 lutego 2021 r. do 1 czerwca 2024 r.), R - liczba dni w roku - 365. MPKK wyłącznie w oparciu o ukk - MPKK ≤ (K × 25%) + (K × 1216/R × 30%) Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 11 W oparciu o ww. wzór MPKK mogłyby być nie większe lub równe 6247,26 zł ≤ (5000 x 25 % = 1250) + (5000 x 1216/3 65 x 30 % = 4997,26). W takiej sytuacji należy się odwołać do uregulowania z art. 36a ust. 2 ukk, zgodnie z którym pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu, czyli 5000 zł . Pozaodsetkowe kosz ty kredytu w umowie wyniosły 5000 zł . Wyliczenia MPKK w oparciu o ustawę COVID - 19 oraz ukk: n - okres spłaty wyrażony w dniach to: - 149 dni – od 1 lutego 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz - 1067 dni – od 1 lipca 2021 r. do 1 czerwca 2024 r. K – całkowit a kwota kredytu – 5000 zł. MPPK do 30 czerwca 2021 r. – w oparciu o ustawę COVID - 19:  nie większe lub równe 214,37 zł ≤ [(5000 x 15 % = 750 ) + (5000 x 1216/365 x 6 % = 999,45 )] x 149/1216. MPPK od 1 lipca 2021 r. do 12 sierpnia 2024 r. – w oparciu o ukk :  ni e większe lub równe 5481,77 zł ≤ [(5000 x 25 % = 1250) + (5000 x 1216/365 x 30 % = 4997,26) = 6247,26] x 1067/1216. MPPK mogłyby być łącznie nie większe lub równe 5696,16 zł . Z uwagi na fakt, że obliczone w ten sposób pozaodsetkowe koszty kredytu są wyższ e od całkowitej kwoty kredytu należy dokonać ich obliczenia proporcjonalnie do okresu obowiązywania poszczególnych regulacji, wg wzoru: MPKK ≤ [(K × 45% x n/M) + (K × 100% x (M - n)/M)]. Proporcjonalnie obliczone MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub rów ne: 4663,04 zł ≤ [(5000 x 45% x 149/1216 = 275,70) + (5000 x 100% x 1067/1216 = 4387,33)]. D. [27.] Umowa pożyczki nr 12/04/2021/CZE/ 1 – zawarta w dniu 12 kwietnia 2021 r. (dowód: karty nr 125 - 131 ) . K - całkowita kwota kredytu – 15000 zł, n - okres spłaty wyrażony w dniach – 1218 dni – 40 miesięcy (od 12 kwietnia 2021 r. do 12 sierpnia 2024 r.), R - liczba dni w roku - 365. MPKK wyłącznie w oparciu o ukk - MPKK ≤ (K × 25%) + (K × n/R × 30%) W oparciu o ww. wzór MPKK mogłyby być nie większe lub równe 18766,44 zł ≤ ( 15000 x 25 % = 3750) + (15000 x 1218/365 x 30 % = 15016,44). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 12 W takiej sytuacji należy się odwołać do uregulowania z art. 36a ust. 2 ukk, zgodnie z którym pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kred ytu, czyli 15000 zł . Pozaodsetkowe koszty kredytu w umowie wyniosły 1 5000 zł . Wyliczenia MPKK w oparciu o ustawę COVID - 19 oraz ukk: n - okres spłaty wyrażony w dniach to: - 79 dni – od 12 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz - 1139 dni – od 1 lipc a 2021 r. do 12 sierpnia 2024 r. K – całkowita kwota kredytu – 1 5000 zł. MPPK do 30 czerwca 2021 r. – w oparciu o ustawę COVID - 19:  nie większe lub równe 275,87 zł ≤ [(15000 x 15 % = 2250) + (15000 x 1218/365 x 6 % = 3003,29)] x 79/1218. MPPK od 1 lipca 202 1 r. do 12 sierpnia 2024 r. – w oparciu o ukk:  nie większe lub równe 17549,24 zł ≤ [(15000 x 25 % = 3750) + (15000 x 1218/365 x 30 % = 15016,44)] x 1139/1218. MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe 17825,11 zł . Z uwagi na fakt, że obliczone w ten sposób pozaodsetkowe koszty kredytu są wyższe od całkowitej kwoty kredytu należy dokonać ich obliczenia proporcjonalnie do okresu obowiązywania poszczególnych regulacji, wg wzoru: MPKK ≤ [(K × 45% x n/M) + (K × 100% x (M - n)/M)]. Proporcjonalnie obliczone MPPK mogłoby być łącznie nie większe lub równe: 14464,91 zł ≤ [(15000 x 45% x 79/1218 = 437,81) + (15000 x 100% x 1139/1218 = 14027,10)]. Ustalenia dotyczące pkt I.[2.] sentencji decyzji. [28.] W umowach zawieranych przez Spółkę od czerwca 2019 do lipca 2020 r. stosowano następujące postanowienia dotyczące zastrzeganych na rzecz Przedsiębiorcy odsetek kapitałowych:  „ Pożyczka jest oprocentowana w stosunku rocznym w wysokości odsetek maksymalnych (…), o których mowa w art. 359 § 2 [1] Kodeksu cywilnego tj. w wysoko ści dwukrotności odsetek ustawowych, równych sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5%. Na dzień zawarci a niniejszej umowy stopa oprocentowania pożyczki wynosi 10% (słownie: dziesięć procent) w skali roku (…) ” - § 6 umowy,  „Odsetki, o któ rych mowa w § 6 niniejszej umowy pożyczki naliczane są w okresach miesięcznych i doliczane będą do każdej raty kapitałowej. Opłata z tytułu zwiększonego ryzyka , o której mowa w § 7.3. niniejszej umowy pożyczki naliczana jest jednorazowo tj. z chwilą zawarc ia niniejszej umowy pożyczki i jest rozdzielana proporcjonalnie do liczby rat pożyczki i uiszczana przez Pożyczkobio rcę częściowo wraz z każdą ratą kapitałową ” - § 8 umowy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 13 Z kolei w § 10 zawieranych umów znajdowała się tabela obrazująca koszty jakie ponos ić będzie konsument. Poniżej przykładowa tabela dla umowy pożyczki nr 21 / 06 / 19 / CZE / 3 : Poz. 1 Całkowita kwota pożyczki w PLN Poz. 2 Oplata z tytułu zwiększonego ryzyka związanego z udzieleniem pożyczki Poz. 3 odsetki (10% w stosunku rocznym) od całkowit ej kwoty pożyczki za cały okres trwania umowy pożyczki Poz. 4 Całkowita kwota do zapłaty przez Pożyczkobiorcę na rzecz Pożyczkodawcy w PLN (suma poz. 1+2+3) 5000,00 4250,00 994,00 10 244,00 [29.] Podobne warunki umowy przewidziane są przez Spółkę w umowach poż yczki zawieranych od 3 lipca 2020 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 zawieranych przez Spółkę umów pożyczek : „Pożyczka oprocentowana jest w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej dwukrotności sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polski ego i 3,5 punktów procentowych” . Z kolei zgodnie z § 1 ust. 1 zawieranych przez Spółkę umów kredytu konsumenckiego: „Pożyczkodawca na wniosek Pożyczkobiorcy udziela mu pożyczki gotówkowej w kwocie […] zł, na okres od dnia zawarcia umowy pożyczki do dnia [… ], na warunkach określonych w niniejszej Umowie (Umowa)”. Wskazana w tym punkcie kwota „pożyczki gotówkowej” odpowiada całkowitej kwocie kredytu określonej § 3 ust. 2 lit. a) zawieranych umów pożyczki. Równocześnie § 3 ust. 2 lit. b) zawieranych umów pożyc zki stanowi o całkowitym koszcie pożyczki, na który składa się: „kwota odsetek naliczonych za cały okres kredytowania”. [30.] Poniżej tabela obrazująca zastrzegane i następnie pobierane przez Spółkę odsetki kapitałowe dla umów pożyczek przy różnej kwocie kredytu i z różną stopą oprocentowania w skali roku z dnia zawarcia umowy : Lp. Nr umowy 4 Kwota kredytu Okres kredytowania w miesiącach Kwota odsetek w umowie Wysokość dopuszczalnych odsetek Stopa oprocentowania w skali roku z dnia zawarcia umowy 1. 30/04/2020/ KAT/1 – karty nr 162 - 169 5000 zł 24 994,17 zł 537,39 10% 2. 17/07/2020/KAT/7 – karty nr 132 - 137 8000 zł 40 2044,47 zł 1022,22 zł 7,2% 3. 22/12/2020/KAT/10 – karty nr 156 - 161 10000 zł 40 2555,54 zł 1277,78 zł 7,2% 4. 12/04/2021/CZE/1 – kart nr 125 - 131 15000 zł 40 3833,34 zł 1916,67 zł 7,2% 5. 23/04/2021/KAT/20 – karty nr 5258 6000 zł 40 1533,35 zł 766,67 7,2% 4 Pierwsze 8 cyfr umowy stanowią zarazem datę zawarcia umowy: dd/mm/rrrr. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 14 6. 25/05/2021/CZE/02 – karty nr 179 - 187 3000 zł 40 766,67 zł 383,33 zł 7,2% 7. 16/06/2021/KAT/06 – karty nr 25 - 30 4000 zł 40 1022,21 511,11 zł 7,2% 8. 19/08/2 021/KAT/05 – karty nr 170 - 178 2000 zł 24 283,87 zł 153,43 zł 7,2% Ustalenia dotyczące pkt I I .[ 1 .] sentencji decyzji [31.] W toku postępowania Spółka wyjaśniła, że udzielała konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek w okresie 12 0 dni od daty wypłaty pierwszej pożyczki. Na tę okoliczność przedstawiła stosowną dokumentację umowną. Analiza przedstawionych przez S półkę informacji i dokumentów wskazuje, iż w [***] udzielono konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty p ożyczki, kolejnych pożyczek w okresie 120 dni od daty wypłaty pierwszej pożyczki. [32.] Poniżej tabela obrazująca przypadki zawarcia umowy kredytu konsumenckiego przez tego samego konsumenta: Lp. Nr umowy 5 Data zawarcia umowy – odpowiednio pierwsza i kolejna u mowy Okres w dniach pomiędzy zawarciem umów Kwota kredytu Okres kredytowania w miesiącach Kwota pkk 1. 05/11/2020/KAT/01 05.11.2020 r. 11 2000 zł 40 2000 zł 16/11/2020/KAT/03 16.11.2020 r. 2000 zł 40 2000 zł 2. 21/01/2020/KAT/11 21.01.2021 r. 93 10000 z ł 40 10000 zł 23/04/2021/KAT/20 23.04.2021 r. 6000 zł 40 6000 zł 3. 05/02/2021/KAT/5 05.02.2021 r. 55 10000 zł 40 10000 zł 01/04/2021/KAT/03 01.04.2021 r. 10000 zł 40 10000 zł 4. 12/02/2021/CZE/4 12.02.2021 r. 59 15000 zł 40 15000 zł 12/04/2021/CZE/1 12.04.2021 r. 15000 zł 40 15000 zł 5. 04/03/2021/KAT/2 04.03.2021 r. 98 2000 zł 40 2000 zł 11/06/2021/KAT/04 11.06.2021 r. 4000 zł 40 4000 zł 6. 10/03/2021/KAT/6 10.03.2021 r. 78 6000 zł 40 6000 zł 27/05//2021/KAT/24 27.05.2021 r. 3000 zł 40 3000 zł 7. 29/04/2021/KAT/26 29.04.2021 r. 77 5000 zł 40 5000 zł 15/07/2021/KAT/06 15.07.2021 r. 3000 zł 24 2550 zł 5 Pierwsze 8 cyfr umowy stanowią zarazem datę zawarcia umowy : dd/mm/rrrr. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 15 Zgodnie z postanowieniami umowy (§ 2 ust. 1 i 2) kwota pożyczki była pozostawiana do dyspozycji pożyczkobiorcy w formie przelewu bankowego w term inie do 3 dni roboczych od spełniania warunków wskazanych w umowie oraz dostarczenia niezbędnych dokumentów (d owód: załączniki do pisma Spółki z dnia 29 września 2021 r. – karty nr 46 - 83, 95 - 131, 144 - 155, pismo Spółki z dnia 10 sierpnia 2022 r. – kart y nr 209 - 210 ) . Ustalenia dotyczące pkt I I .[ 2 .] sentencji decyzji [33.] W toku prze prowadzonego postępowania wezwano Przedsiębiorcę do wskazania, czy, a jeśli tak to w jakiej formie są przedstawiane konsumentom wnioskującym o udzielenie kredytu konsumenckiego inform acje, o których mowa w art. 13 ust. 1 ukk. Jeśli Przedsiębiorca przedstawia konsumentom takie informacje to należało przesłać egzemplarze 3 (trzech) ostatnio faktycznie wręczonych konsumentom formularzy. [34.] W odpowiedzi na to wezwanie Przedsiębiorca w piśmie z dnia 3 grudnia 2021 r. wyjaśnił, że po przeprowadzeniu oceny zdolności kredytowej tworzy przykładowy harmonogram spłaty, z którego szczegółowo wynika m.in. okres kredytowania, termin spłaty, całkowita kwota pożyczki, całkowita kwota do spłaty oraz wysoko ść kosztów pożyczki. Dane te są następnie nanoszone na projekt umowy, który konsument może zabrać ze sobą i zapoznać się z nim. Projekt harmonogramu wraz z projektem umowy obowiązuje do ostatniego dnia miesiąca, w którym został przygotowany . Spółka nie prz edstawiła zarazem żadnej dokumentacji na poparcie swoich twierdzeń (dowód: karta nr 201 ) . Ustalenia dotyczące pkt I I .[ 3 .] . sentencji decyzji [35.] Analiza zawieranych przez Przedsiębiorcę od 3 lipca 2020 r. umów kredytu konsumenckiego wykazała, że nie zawierają one informacji o stopie oprocentowania kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk) . Zawierane przez Spółkę umowy pożyczki w § 2 ust. 1 określa ją wyłącznie sposób ustalenia stopy oprocentowania kredytu: „Pożyczka oprocentowana jest w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej dwukrotności sumy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych”. [36.] Analiza zawieranych przez Spółkę od 3 lipca 2020 r. umów kredytu konsumenckiego wykazała również, że nie zawierają one informacji o ro cznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego (art. 30 ust. 1 pkt 11 ukk). Zawierane przez Spółkę umowy w § 6 ust. 2 określają wyłącznie sposób obliczenia stop y oprocentowania zadłużenia przeterminowanego: „Za okres opóźnienia w spłacie pożyczki lub spłacie raty lub jej części Pożyczkodawca naliczać będzie odsetki od zadłużenia przeterminowanego (odsetki karne). Stopa odsetek karnych jest zmienna i jest równa dwukrotności wysokości odsetek za opóźnienie”. Zawierane przez Spółkę umowy nie precyzuj ą przy tym ile wynoszą „odsetki za opóźnienie” . Prezes Urzędu zważył, co następuje Naruszenie interesu publicznego [37.] Stosownie do art. 1 ust. 1 uokik, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu prowadzona jest w interesie publicznym. Naruszenie interesu publicznego stanowi podstawę do rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu sprawy w oparciu o przepisy uokik. Interes publiczny zostaje naruszony w szczególności wówczas, gdy określonymi działaniami przedsiębiorcy dot knięty jest szerszy krąg Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 16 uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska, powodując zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu 6 . Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie poszczególnych, indyw idualnych uczestników rynku. [38.] W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publiczny, gdyż wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy zostali lub mogli zostać narażeni na negatywne skutki praktyk stosowanyc h przez Przedsiębiorcę. Działania Spółki nie dotyczą interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, którzy byli zainteresowani ofertą finansową, a także ws zystkich konsumentów, którzy finalnie zawarli ze Spółką umowy pożyczki. Oznacza to, że potencjalnie każdy konsument na terenie woj. śląskiego zainteresowany pozyskaniem środków finansowych od Spółki mógł zostać dotknięty stosowanymi przez nią praktykami, c o wskazuje na ingerencję w interes publiczny. [39.] Interes publiczny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Przedsiębiorcę interesu publicznego, możliwe jest poddanie kw estionowanych działań P rzedsiębiorcy ocenie w świetle przepisów uokik pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [40.] Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uokik przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębi orcy. Stwierdzenie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga zatem stwierdzenia łącznego zaistnienia następujących przesłanek: 1. kwestionowane zachowania są działaniami przedsiębiorcy, 2. zachowania są sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, 3. zachowania naruszają zbiorowe interesy konsumentów. 1. Status przedsiębiorcy [41.] Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorców. Zgodnie z definicją przedsiębior cy, zawartą w art. 4 pkt 1 uokik pod pojęciem tym należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców ( Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm. ). W myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy, przedsiębiorcą jest oso ba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza to zgodnie z art. 3 ww. ustawy zorganizowana działalność zarobkowa, w ykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Za przedsiębiorcę uznaje się więc podmiot, który spełnia łącznie określone ww. przepisami kryteria podmiotowe i przedmiotowe: po pierwsze jest osobą fizyczną, osobą 6 Wyrok Sądu Ant ymonopolowego z dnia 24 października 1991 r., sygn. akt XVII Amr 8/90. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 17 prawną lub jednostką organizacyjną niebędąc ą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, po drugie wykonuje działalność gospodarczą. [42.] Money Trade Group sp. z o.o. z siedzibą we Wręczycy Wielkiej prowadzi m.in. działalność gospodarczą związaną z udzielaniem kredytów – jest to przeważająca działalność P rzedsiębiorcy. Ww. podmiot jest wpisany do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach, Wydział VIII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000780491. Spółka jako pozabankowa pożyczkowa instytucja finansowa została również wpisana do Rejestru Instytucji Pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego pod nr RIP000468. [43.] Spółka jest tym samym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów uokik, a zatem jej dzi ałania podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. 2. Sprzeczność z prawem lub dobrymi obyczajami [44.] Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji w okolicznościach danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie o bowiązującego, jak i wynikające z zasad współżycia społecznego oraz dobrych obyczajów, bez znaczenia pozostaje przy tym strona podmiotowa czynu. Dla stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 uokik wystarczy więc st wierdzenie sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami. [45.] W przypadku praktyk określonych w pkt I. [1.] - [ 2 .] oraz II.[1.] sentencji niniejszej decyzji sprzeczność z prawem polega na naruszaniu przez Przedsiębiorcę regulacji zawarty ch w ukk , kc oraz w ustawie COVID - 19. [46.] Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów może także polegać na naruszeniu przez przedsiębiorcę ciążącego na nim obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik ). Normy chroniące konsumentów mają na celu zapewnienie równowagi między profesjonalnym uczestnikiem obrotu a konsumentem. Podstawowym instrumentem służącym realizacji tego zadania jest zapewnienie konsumentom odpowiedniego poziomu wiedzy poprzez nał ożenie na przedsiębiorców szeregu obowiązków informacyjnych. „Konsument ma prawo do kompletnej i jednoznacznej informacji w sprawach mających istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesu prawnego w warunkach globalizacji (masowości) obrotu prawnego i wielości ofert na rynku, które nie zawsze posługują się prawdziwymi i pełnymi informacjami, a niekiedy wprowadzają w błąd lub w sposób ukryty godzą w indywidualny i zbiorowy interes konsumentów” (wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2006 r., sygn. akt III SK 7/06). W przypadku praktyk określonych w pkt . I I . [ 2 .] oraz I I . [ 3 .] sentencji niniejszej decyzji bezprawność działania Przedsiębiorcy związana jest z naruszaniem obowiązku udzielania konsumentom rzetelnych, i pełnych informacji, który to obowiązek wynika z regulacji ukk. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 18 Ocena zakwestionowanych praktyk Ad I.[1.]. Pobieranie zawyżonych pozaodsetkowych kosztów kredytu w całym okresie kredytowania [47.] W toku postępowania Przedsiębiorca przedstawił faktycznie zawarte z konsumentami umowy kredytu konsumenckiego. Analiza umów zawieranych przez Spółkę w okresie od 31 marca 2020 r. do 25 stycznia 2021 r. oraz od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r., a których okres spłaty kredytu przypadał odpowiednio po 8 marca 2021 r. lub 30 czerwca 2021 r. wskazuje, iż Przed siębiorca pobiera na swoją rzecz pozaodsetkowe koszty kredytu w wysokości przekraczającej dopuszczalny ustawowy limit określony w obowiązującym do 30 czerwca 2021 r. art. 8d ust. 1, ust. 3 oraz art. 8d ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy COVID - 19 oraz w art. 36a ukk w zw. z art. 31zc ustawy COVID - 19. [48.] Regulacja dotycząca maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu zawarta została w art. 36a – 36d ukk 7 . Przepisy te zostały wprowadzone ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1357). W związku z pandemią COVID - 19 ustawodawca zdecydował się na czasowe obniżenie maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Stosowne regulacje – art. 8d - 8f - zostały wprowadzone do ustawy COVID - 19 na p odstawie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568 – dalej także : „ ustawa z dnia 31 marca 2020 r. ” ). Przepisy te weszły w życie w dniu 31 marca 2020 r. (zgodnie z art. 101 tej ustawy wchodzi ona w życie w dniu publikacji). [49.] Pierwotnie, zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy COVID - 19, art. 8d - 8f traciły moc po upływie 365 dni od dnia wejścia w życie ustawy zmienianej – tj. z dniem 8 marca 2021 r. [50.] Ponadto, zgodnie z art. 31zc ust. 1 – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. - po upływie terminu, o którym mowa w art. 36 ust. 3, kredyt odawca, o którym mowa w art. 8d - 8f, może za pozostały okres obowiązywania umowy, pobierać pozaodsetkowe koszty kredytu w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. [51.] Z uwagi na przedłużający się stan epidemi i ustaw ą z dnia 21 stycznia 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r . poz. 159 – dalej także: „ ustawa z dnia 21 stycznia 2021 r. ” ) doprecyzowano lub przedłużono wiele rozwiązań zawartych w ustawie COVID - 19, w tym także te dotyczące ograniczenia kosztów pozaodsetkowych kredytu konsumenckiego. [52.] Na podstawie ww. ustawy zmienio no m.in. brzmienie art. 36 ustawy COVID - 19, w ten sposób, że z ustępu 3 wykreślono słowa „art. 8d – 8f”, oraz dodano ustęp 3a o treści „przepisy art. 8d - 8f tracą moc z dniem 30 czerwca 2021 r.”. W art. 31zc ust. 1 wprowadzono odwołanie do art. 36 ust. 3a. Artykuł 36 ust. 3a oraz art. 31zc ust. 1 w nowym brzmieniu weszły w życie w 7 Analizie poddane zostało brzmienie regulacji ukk do dnia 17 grudnia 2022 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 19 dniu 26 stycznia 2021 r. (zgodnie z art. 43 ustawy zmieniającej ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia – opublikowanie ustawy nastąpiło w dniu 25 stycznia 2 021 r.). [53.] Zgodnie z art. 8f ustawy COVID - 19 naruszenie przepisów, o których mowa w art. 8d i art. 8e ustawy COVID - 19, może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 uokik. Sposób wyliczania pozaodsetkowych kosztów kredytu – ustawa COVID - 19 oraz ukk [54.] Jak już wskazano powyżej, zgodnie z art. 31zc ust. 1 – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. - po upływie terminu, o którym mowa w art. 36 ust. 3, kredytodawca, o którym mowa w art. 8d - 8f, może za po zostały okres obowiązywania umowy, pobierać pozaodsetkowe koszty kredytu w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. [55.] Z powyższego wynika, że w przypadku pożyczek zawartych od dnia 31 marca 2020 r. i których okr es spłaty przypada po dniu 8 marca 2021 r. pożyczkodawca może za pozostały okres obowiązywania umowy, pobierać pozaodsetkowe koszty kredytu w wysokości określonej przepisami ukk. [56.] Analogiczne uregulowanie – na skutek modyfikacji art. 31zc ust. 1 ustawą zmi eniającą z dnia 21 stycznia 2021 r. – dotyczy także pożyczek zawartych od dnia 26 stycznia 2021 r. i których okres spłaty przypada po dniu 30 czerwca 2021 r. Powyższe oznacza, iż w takich przypadkach pożyczkodawca zobowiązany jest uwzględnić proporcjonalni e limity pozaodsetkowych kosztów kredytu dla dwóch okresów – pierwszy z ustawy COVID - 19, a drugi z ukk. [57.] Należy zaznaczyć, iż co do zasady przypadki dotyczące konieczności uwzględniania przy wyliczeniach dotyczących pozaodsetkowych kosztów kredytu obok usta wy COVID - 19, także ukk będą dotyczyć sytuacji, gdy umowa kredytu została zawarta na okres nie krótszy niż 30 dni. Tak też jest w niniejszej sprawie, gdyż Spółka zawiera z konsumentami umowy kredytu konsumenckiego na okres nie krótszy niż 24 miesiące. Wylic zenia pozaodsetkowych kosztów kredytu [58.] Pierwszy wzór: Zgodnie z art. 8d ust. 1 ustawy COVID - 19 w okresie jej obowiązywania wysokość maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu, dla kredytów o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni, oblicza się według nastę pującego wzoru: MPKK ≤ (K × 15%) + (K × n/R × 6%) w którym poszczególne symbole oznaczają: MPKK – maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, K – całkowitą kwotę kredytu, n – okres spłaty wyrażony w dniach, R – liczbę dni w roku. [59.] Drugi wzór: Art. 36a ust. 1 ukk określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, którą oblicza się według wzoru: MPKK ≤ (K × 25%) + (K × n/R × 30%) Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 20 w którym poszczególne symbole oznaczają: MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, K - całkowit ą kwotę kredytu, n - okres spłaty wyrażony w dniach, R - liczbę dni w roku. [60.] Jak już wskazano powyżej, zgodnie z art. 31zc ust. 1 ustawy COVID - 19 po upływie terminu, o którym mowa w art. 36 ust. 3 (czyli okres po dniu 8 marca 2021 r.), a następnie (na mocy ustawy z dnia 21 stycznia 2021 r.) po upływie terminu, o którym mowa w art. 36 ust. 3a (czyli okres po dniu 30 czerwca 2021 r.), kredytodawca, o którym mowa w art. 8d - 8f, może za pozostały okres obowiązywania umowy, pobierać pozaodsetkowe koszty kredytu w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. [61.] Art. 31zc ust. 2 ustawy COVID - 19 stanowi przy tym, że okres, o którym mowa w ust. 1, nie jest uwzględniany przy obliczaniu maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu określonych w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. [62.] Należy także wskazać, że zgodnie z art. 8d ust. 3 ustawy COVID - 19 p ozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego nie mogą być wyższe od 45% całkowitej kwoty kredytu. Z kolei art. 8d ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy COVID - 19 stanowi, że pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej: 1) maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w ust. 1 lub 2, lu b 2) 45% całkowitej kwoty kredytu. Limit 45% całkowitej kwoty kredytu będzie się aktualizował z reguły w przypadku umów zawartych na długi okres czasu. W przypadku bowiem takich umów wyliczenia dokonane w oparciu o ustawę COVID - 19 oraz ukk mogą przekracz ać dopuszczalne limity pozaodsetkowych kosztów kredytu, o których mowa w art. 36 ust. 2 ukk, tj. mogą być większe niż całkowita kwota kredytu. W takiej sytuacji pozaodsetkowe koszty kredytu powinny zostać wyliczone proporcjonalnie do okresu obowiązywania p oszczególnych regulacji (ustawy COVID - 19 oraz ukk), wg wzoru: MPKK ≤ [(K × 45% x n/M) + (K × 100% x (M - n)/M)], w którym poszczególne symbole oznaczają: MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, K - całkowitą kwotę kredytu, n - okres spł aty, wyrażony w dniach, przypadający na czas obowiązywania regulacji z ustawy COVID - 19, M – całkowity okres spłaty kredytu wyrażony w dniach. [63.] Przyjęta koncepcja jest zgodna z celem regulacji zawartych w ustawie COVID - 19 - powodem wprowadzenia przepisów mod yfikujących wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu było czasowe obniżenie kosztów pozyskiwania finansowania jako remedium na trudności ekonomiczne konsumentów – „(…) Obniżenie maksymalnej wysokości kosztów pozaodsetkowych kredytu na czas przewidziany w u stawie ma chronić szczególnie wrażliwych klientów przed wykorzystywaniem ich słabszej pozycji przez pożyczkodawców ( predatory lending ). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, kiedy pożyczkodawca – co już obecnie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 21 zdarza się w wielu podmiotach oferujących szybkie po życzki – stosowałby maksymalne stawki kosztów pozaodsetkowych (…)” 8 . [64.] W toku postępowania Przedsiębiorca wyjaśnił, że w trakcie obowiązywania ustawy COVID - 19 uwzględniał regulacje w niej zawarte w zakresie pozaodsetkowych kosztów kredytu. Nie wskazał jednak w jaki sposób dokonywał obliczeń MPKK. [65.] Analiza zawieranych przez Spółkę umów wskazuje, że Spółka w każdym przypadku określała pozaodsetkowe koszty w maksymalnej dopuszczalnej wysokości określonej w ukk. Analiza przykładowych umów zawartych przez Spółkę w raz z uwzględnieniem regulacji dotyczących obniżonych limitów z ustawy COVID - 19 została przedstawiona s. 9 - 12. [66.] Z dokonanej analizy zawartych faktycznie przez Przedsiębiorcę umów wynika, że Spółka zawyżała, w całym okresie kredytowania, pozaodsetkowe koszty kredytu poprzez nieuwzględnianie regulacji związanych z ograniczeniem pozaodsetkowych kosztów w okresie obwiązywania regulacji z ustawy COVID - 19 oraz ukk. Zgodnie z art. 31zc ust. 1 ustawy COVID - 19 po upływie terminu, o którym mowa w art. 36 ust. 3a, kred ytodawca, o którym mowa w art. 8d - 8f, może za pozostały okres obowiązywania umowy, pobierać pozaodsetkowe koszty kredytu w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. W ocenie Prezesa Urzędu użyte w ww. przepisie wyrażenie „może pobierać” należy interpretować literalnie, a to oznacza, że w wypadku umów zawartych na czas przekraczający okres obowiązywania obniżonych limitów z ustawy COVID - 19 kredytodawca był zobligowany uwzględniać koszty pozaodsetkowe w różnej wyso kości. [67.] Prezes Urzędu nie podziela stanowiska przedstawionego w niniejszej sprawie przez Przedsiębiorcę. Zaprezentowana przez niego interpretacja, jakoby zgodnie z ustawą COVID - 19 oraz ukk koszty pożyczki mogły przekraczać dopuszczalne limity pozaodsetkowy ch kosztów kredytu określone w art. 36a ust. 2 ukk jest nieprawidłowa, co jednoznacznie wykazała powyższa analiza. Spółka zawierając z konsumentami umowy kredytu konsumenckiego nie uwzględniła bowiem brzmienia art. 31zc ustawy COVID - 19. [68.] Z uwagi na pow yższe zasadne jest stwierdzenie, że Spółka stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na pobieraniu, na podstawie umów kredytu konsumenckiego zawieranych od 31 marca 2020 r., pozaodsetkowych kosztów kredytu przekraczających dopus zczalny ustawowy limit określony w obowiązującym do 30 czerwca 2021 r. art. 8d ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy COVID - 19 oraz w art. 36a ukk w zw. z art. 31zc ustawy COVID - 19, a co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 uokik w zw. z art. 8f ustawy COVID - 19. Ad I. [2.] Pobieranie zawyżonych odsetek kapitałowych [69.] Maksymalny limit odsetek umownych został wyznaczony w art. 359 § 2 1 kc – maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysok ości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). 8 https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/5EDFDA5A0BA099CBC1258538003A6786/%24File/299 - A.pdf - s. 27 w części: Oceny skutków regulacji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 22 [70.] Art. 359 § 2 kc stanowi przy tym, że jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów p rocentowych. [71.] Wysokość odsetek ustawowych określają m.in. wydane na podstawie art. 359 § 4 kc obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych. Poniżej tabela obrazująca zmianę i daty obowiązywania poszczególnych wysokości odset ek ustawowych i maksymalnych w stosunku rocznym. Odsetki ustawowe Odsetki maksymalne Termin obowiązywania (od) Podstawa prawna 5% 10% 1 stycznia 2016 r. obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych z dnia 7 stycznia 2016 r. (M.P. z 2016 r. poz. 46) 4,5% 9% 18 marca 2020 r. obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych z dnia 18 października 2021 r. (M.P. z 2021 r. poz. 952). 4% 8% 9 kwietnia 2020 r. 3,6% 7,2% 29 maja 2020 r. 4,75% 9,5% 4 listopada 2021 r. obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych z dnia 29 listopada 2021 r. (M.P. z 2021 r. poz. 1096) 5,25% 10,5% 9 grudnia 2021 r. obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek usta wowych z dnia 28 grudnia 2021 r. (M.P. z 2021 r. poz. 1201) [72.] Z zawieranych przez Spółkę umów kredytu konsumenckiego w sposób jednoznaczny wynika, że zastrzegane przez nią odsetki dotyczą wyłącznie kwoty pożyczki – całkowitej kwoty kredytu. Dobitnie wskazuj ą na to w szczególności umowy zawierane w okresie od czerwca 2020 r., w których „opłat a za ryzyko” (pozaodsetkowe koszty kredytu) jest rozdzielana proporcjonalnie do liczby rat pożyczki i uiszczana przez konsumenta częściowo wraz z każdą ratą kapitałową. [73.] Z analizy danych przedstawionych w tabeli na s. 1 3 - 14 wynika, że zastrzeżone przez Spółkę odsetki są co do zasady dwa razy większe od dopuszczalnego ustawowego limitu. [74.] Zdaniem Prezesa Urzędu jeśli intencją Przedsiębiorcy było skredytowanie konsumentom poz aodsetkowych kosztów kredytu (opłaty za ryzyko, prowizji, opłaty przygotowawczej) to powinno to wybrzmieć jednoznacznie w zawieranych umowach. W przeciwnym wypadku konsumenci słusznie mogli założyć, iż odsetki pobierane są przez Spółkę wyłącznie od faktycz nie udostępnionej im kwoty pożyczki (całkowitej kwoty kredytu). Nie sposób zarazem uznać, iż wystarczająca w tym względzie jest informacja o kosztach rozpisana w harmonogramie spłaty kredytu. Prawa i obowiązki stron umowy powinny wypływać wprost z zawieran ej pomiędzy stronami umowy kredytu konsumenckiego. Nie można było także oczekiwać, iż na etapie zawierania i wykonywania umowy konsumenci będą weryfikować wysokość zastrzeżonych na rzecz Przedsiębiorcy odsetek – zważywszy, że umowy zawierane od 3 lipca 202 0 r. nie określały nawet wysokości oprocentowania kredytu. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 23 [75.] Z powyższych względów należy uznać, iż Spółka stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na pobieraniu, w związku z zawartymi umowami kredytu konsumenckiego, zawyżonych odsetek kapitałowych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych, co jest sprzeczne z art. 359 § 2 1 kc, a poprzez to stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 uokik. Ad I I . [ 1 .] Udzielanie konsumen towi, który nie dokonał pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek w okresie 120 dni od daty wypłaty pierwszej pożyczki [76.] W toku prowadzonego postępowania ustalono, że Spółka udzielała konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożycz ek w okresie 120 dni od daty wypłaty pierwszej pożyczki. Na tę okoliczność przedstawiła stosowną dokumentację umowną – tabela w tym zakresie została przedstawiona na s. 14 . [77.] Analiza przed stawionych przez S półkę informacji i dokumentów wskazuje, iż w [***] udzielono konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek w okresie 120 dni od daty wypłaty pierwszej pożyczki. [78.] Zgodnie z art. 36c ukk 9 : w przypadku udzielenia przez kredytodawcę konsumentowi, który nie dokonał peł nej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów: a. całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 36a, stanowi kwota pierwszego z kredytó w; b. pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie. [79.] Bardzo podobne uregulowanie znajdowało się do 30 czerwca 2021 r. w ustawie COVID - 19. Zgodnie z art. 8e tej ustawy w przypadku udzielenia pr zez kredytodawcę lub podmiot z nim powiązany w rozumieniu przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmującego określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Eu ropejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L 320 z 29.11.2008, str. 1, z późn. zm.), konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów: a. całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksyma lnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 8d, stanowi kwota pierwszego z kredytów; b. pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie. [80.] Zastrzegane przez Spółkę pozaods etkowe koszty kredytu w każdej pierwotnie zawartej umowie były równe maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu wyliczonych na podstawie ukk - zgodnie z art. 36a ust. 2 ukk 10 pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Ponadto, jak już wskazano powyżej (pkt I.[1.] uzasadnienia niniejszej decyzji) , Spółka zawyżała 9 W brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2022 r. 10 Ibidem. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 24 pozaodsetkowe koszty kredytu w sytuacji, gdy okres spłaty kredytu przypadał po okresie obowiązywania obniżonych limitów okre ślonych w ustawie COVID - 19. [81.] Z powyższych względów należy uznać, iż Spółka stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na udzieleniu konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dni a wypłaty pierwszego z kredytów i nie uwzględnianiu w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów wynikających z zawarcia następnych umów, co stanowi naruszenie art. 8e ustawy COVID - 19 oraz art. 36c ukk, a poprzez to stanowi prakty kę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 uokik oraz w art. 8f ustawy COVID - 19. Ad I I . [ 2 .] Brak przekazywania formularza informacyjnego [82.] W myśl art. 14 ust. 1 ukk kredytodawca lub pośrednik kredytowy przekazuje kon sumentowi informacje, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ukk, na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy. Z kolei przepis art. 13 ust. 1 ukk w sposób szczegółowy wymienia informacje, które kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany podać konsumentowi na trwałym nośniku przed zawarciem umowy. [83.] W toku postępowania wezwano Przedsiębiorcę do wskazania, czy, a jeśli tak to w jakiej formie są przedstawiane konsumentom wnioskującym o udzi elenie kredytu konsumenckiego informacje, o których mowa w art. 13 ust. 1 ukk. Jeśli Przedsiębiorca przedstawia konsumentom takie informacje to należało przesłać egzemplarze 3 (trzech) ostatnio faktycznie wręczonych konsumentom formularzy. [84.] W odpowiedzi na to wezwanie Przedsiębiorca wyjaśnił, że po przeprowadzeniu oceny zdolności kredytowej tworzy przykładowy harmonogram spłaty, z którego szczegółowo wynika m.in. okres kredytowania, termin spłaty, całkowita kwota pożyczki, całkowita kwota do spłaty oraz wysokość kosztów pożyczki. Dane te są następnie nanoszone na projekt umowy, który konsument może zabrać ze sobą i zapoznać się z nim. Projekt harmonogramu wraz z projektem umowy obowiązuje do ostatniego dnia miesiąca, w którym został przygotowa ny. [85.] Powyższe wyjaśnienia Przedsiębiorcy świadcz ą o tym , iż nie realizuje on obowiązku przekazywania konsumentom informacji o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ukk na formularzu informacyjnym. Spełnieniem tego obowiązku nie jest przekazywanie przez Spółkę proje ktu umowy. Należy bowiem zaznaczyć, że kwestię dotyczącą projektu umowy normuje inne uregulowanie ukk. Zgodnie z art. 12 ukk konsument ma prawo do otrzymania, na wniosek, bezpłatnego projektu umowy o kredyt konsumencki, jeżeli w ocenie kredytodawcy lub poś rednika kredytowego, spełnia on warunki do udzielenia mu kredytu konsumenckiego przez tego kredytodawcę lub pośrednika kredytowego. Projekt umowy powinien zawierać dane konsumenta, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 oraz wszystkie warunki, na których kr edyt mógłby zostać udzielony. [86.] W związku z tym Prezes Urzędu nie podziela stanowiska Przedsiębiorcy o braku bezprawności w nie przekazywaniu konsumentom formularza informacyjnego. Jak już podkreślano powyżej p rzekazywanie konsumentom projektu umowy – o ile f aktycznie konsumenci taki dokument Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 25 otrzymują – nie może ekskulpować braku przekazywania im przed zawarciem umowy formularza informacyjnego . Dokument ten pełni bowiem inną rolę niż projekt umowy i ma na celu umożliwienie konsumentom porównanie ofert kredyto wych. Należy także stwierdzić, iż z formularza informacyjnego wynika m.in. obowiązek poinformowania konsumentów o prawie do otrzymania projektu umowy o kredyt. Ponadto za substytut formularza informacyjnego nie można również uznać harmonogramu spłaty kredy tu. Obowiązek jego przekazywania konsumentom reguluje zresztą inny przepis ukk (art. 37). [87.] Z powyższych względów należy uznać, iż opisane zaniechanie Przedsiębiorcy narusza obowiązek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprze z brak przekazywania im przed zawarciem umowy informacji o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ukk na formularzu informacyjnym, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ukk, a poprzez to stanowi naruszeni e art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 uokik. Ad I I. [ 3 .] Naruszanie obowiązku udzielania konsumentom w umowach kredytu konsumenckiego rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji Ad A. Brak informacji o stopie oprocentowania kredytu [88.] Analiza zawieranych przez Przedsiębiorcę od 3 lipca 2020 r. umów kredytu konsumenckiego wskazuje na nar uszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, wymaganej przepisami art. 30 ust. 1 ukk poprzez brak informacji o stopie oprocentowania kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk). [89.] Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk in principio , umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać informację na temat stopy oprocentowania kredytu. Żadne tego typu uregulowania nie znalazły się w analizowanych w toku postępowania umowach pożyczki. Umowy pożyczki w § 2 ust. 1 określa ją wyłącznie sposób ustale nia stopy oprocentowania kredytu: „Pożyczka oprocentowana jest w stosunku rocznym według zmiennej stopy procentowej odpowiadającej dwukrotności sumy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych”. [90.] W ocenie Prezesa Urzędu, w zawieranyc h przez Przedsiębiorcę umowach kredytu powinna znajdować się informacja ile wynosi ewentualna stopa oprocentowania. W ten sposób konsument informowany jest w sposób kompleksowy o wszystkich warunkach udzielonego kredytu. Stosowanie stopy oprocentowania kre dytu jest bowiem praktyką powszechnie stosowaną na rynku kredytów konsumenckich. Nieuwzględnienie tego parametru może utrudniać konsumentom racjonalną ocenę oferty Przedsiębiorcy i porównanie jej z innymi ofertami na rynku, a także wprowadzać ich w błąd na etapie realizacji umowy (uniemożliwiając weryfikację zastrzeganych kosztów) . [91.] Należy wskazać, że ustawodawca nie przewidział żadnego wyjątku od przytaczania w treści umów kredytu konsumenckiego informacji o stopie oprocentowania kredytu, tak jak czyni to n p. w art. 30 ust. 1 pkt 13 („o ile wystąpią”), czy też pkt 14 ww. ustawy („jeżeli umowa je przewiduje”). [92.] W ocenie Prezesa Urzędu, informacja o stopie oprocentowania kredytu jest na tyle istotna, iż w każdym przypadku powinna zostać uwzględniona w umowie kr edytu konsumenckiego, aby rozwiać wszelkie wątpliwości co do należnych Przedsiębiorcy opłat z tytułu udzielonej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 26 pożyczki. Wbrew twierdzeniem Przedsiębiorcy przepisy kodeksu cywilnego dotyczące odsetek (art. 359 § 2 oraz 359 § 2 1 ) nie zastępują tego obowiąz ku. Ad B. Brak informacji o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego [93.] Analiza zawieranych przez Spółkę od 3 lipca 2020 r. umów kredytu konsumenckiego wskaz uje także na naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej i nformacji, wymaganej przepisami art. 30 ust. 1 ukk poprzez brak informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego (art. 30 ust. 1 pkt 11 ukk). [94.] Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 11 ukk in principio , umowa o kredyt konsumencki powinna zawier ać informację na temat rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Żadne tego typu uregulowania nie znalazły się w analizowanych w toku postępowania umowach pożyczki. Umowy w § 6 ust. 2 określają wyłącznie sposób jego ustalenia: „Za okres op óźnienia w spłacie pożyczki lub spłacie raty lub jej części Pożyczkodawca naliczać będzie odsetki od zadłużenia przeterminowanego (odsetki karne). Stopa odsetek karnych jest zmienna i jest równa dwukrotności wysokości odsetek za opóźnienie”. Umowa nie prec yzuje przy tym ile wynoszą „odsetki za opóźnienie” . [95.] W ocenie Prezesa Urzędu, w zawieranych przez Przedsiębiorcę umowach kredytu powinna znajdować się informacja ile wynosi roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. W ten sposób konsument inf ormowany jest w sposób kompleksowy o wszystkich warunkach udzielonego kredytu. Zastrzeganie odsetek od zadłużenia przeterminowanego jest bowiem praktyką powszechnie stosowaną na rynku kredytów konsumenckich. Nieuwzględnienie tego parametru może utrudniać k onsumentom racjonalną ocenę oferty Przedsiębiorcy i porównanie jej z innymi ofertami na rynku, a także wprowadzać ich w błąd na etapie realizacji umowy. [96.] W wyroku z dnia 5 maja 2021 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt I NSKP 7/22) stwierdził, że: „Istnieje konieczn ość podawania w umowie o kredyt konsumencki (a na etapie przedkontraktowym – w formularzu) stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego poprzez wskazanie konkretnej wysokości (wartości procentowej), a nie poprzez wskazywanie punktu odniesienia dla oblicz enia tego oprocentowania”. [97.] Należy wskazać, że ustawodawca nie przewidział, żadnego wyjątku od przytaczania w treści umów kredytu konsumenckiego informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, tak jak czyni to np. w art. 30 ust. 1 pkt 11 ukk („ewentualne inne opłaty”), 13 („o ile wystąpią”), czy też pkt 14 ww. ustawy („jeżeli umowa je przewiduje”). [98.] W ocenie Prezesa Urzędu, informacja o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego jest na tyle istotna, iż w każdym przyp adku powinna zostać uwzględniona w umowie kredytu konsumenckiego, aby rozwiać wszelkie wątpliwości co do należnych Przedsiębiorcy opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu. [99.] Odnoszą c się do stanowiska Przedsiębiorcy należy wskazać, że brak ewentualnego na liczania przez niego odsetek od zadłużenia przeterminowanego nie sanuje wykazanej powyżej bezprawności w jego zachowaniu. Należy zarazem wskazać – co zresztą przyznała Spółka – że odsetki od zadłużenia przeterminowanego są zasądzane na jej rzecz w wyrokach sądowych. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 27 [100.] Z powyższych względów należy uznać, iż opisane zaniechania Przedsiębiorcy naruszają obowiązek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, a poprzez to stanowią naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 uokik. Odnie sienie się do stanowiska Spółki [101.] Do stanowiska Przedsiębiorcy dotyczącego poszczególnych praktyk odniesiono się bezpośrednio w uzasadnieniu niniejszej decyzji. W tym miejscu należy wyłącznie dodać, że podnoszone przez Przedsiębiorcę argumenty związane ze stosowaniem post anowień, które są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów są irrelewantne z punktu widzenia zasadności uznania kwestionowanych zachowań za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Prezes Urzędu pragnie wskazać, że nie czyni Przedsiębiorcy w niniejszym postępowaniu zarzutu posługiwania się wzorcem umowy , który zawiera niedozwolone postanowienia, lecz kwestionuje brak uwzględnienia w prowadzonej przez Spółkę działalności regulacji zawartych w ustawie o kredycie konsum enckim, kodeksie cywilnym oraz przepisach ustawy covidowej. 3. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów [102.] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji zbiorowego interesu konsumentów, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest n im suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów pewnej grupy lub wszystkich konsumentów poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę. Ponadto, godzenie w zbiorowe int eresy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym znaczeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będące go lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy. [103.] Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozu mieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczoneg o z góry kręgu podmiotów. Oceniając działanie przedsiębiorcy przez pryzmat definicji zawartej w art. 24 ust. 2 uokik, należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówcza s, gdy działania przedsiębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencjal nie daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. [104.] Sąd Najwyższy wskazał, że sformułowanie „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które po dejmowane Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 28 jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każ dy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy 11 . [105.] W ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane w niniejszym postępowaniu zachowanie Przedsiębiorcy godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Skutkami działań Przedsiębiorcy dotknięty jest określ ony krąg podmiotów, co w odniesieniu do zarzucanych Przedsiębiorcy praktyk oznacza konsumentów, którzy zawarli z Przedsiębiorcą umowę pożyczki. Jednakże podkreślić należy, że w tym kręgu mógł znaleźć się każdy konsument, który zdecydowałby się zawrzeć umow ę pożyczki z Przedsiębiorcą. Potencjalnie zatem każdy z konsumentów mógłby być objęty zachowaniami rynkowymi Przedsiębiorcy zakwestionowanymi przez Prezesa Urzędu w niniejszej decyzji . W niniejszej sprawie skutkami działań Przedsiębiorcy dotknięty mógł zos tać zatem nieoznaczony z góry krąg konsumentów – wszyscy konsumenci, do których kieruje on swoją ofertę udzielenia pożyczki. [106.] Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należ y rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez Przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transak cji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmow ane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy Przedsiębiorcą a konsumentem. Naruszenie ekonomicznych interesów konsumentów w niniejszej sprawie polegało na ponoszeniu przez konsumentów na rzecz Spółki zawyżonych kosztów, do których na mocy przepisów prawa nie byli zobowiązani (a Przedsiębiorca nie był uprawniony do ich zastrzegania i pobierania). [107.] W tym stanie rzeczy, Prezes Urzędu uznał, że wszystkie przesłanki z art. 24 ust. 1 i 2 uokik zostały spełnione, co oznacza, iż S p ółka dopuściła się stosowania praktyk naruszając ych zbiorowe interesy konsumentów. Nakaz zaniechania stosowania praktyk naruszając ych zbiorowe interesy konsumentów [108.] Zgodnie z art. 26 ust. 1 uokik Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszają cą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24. W niniejszej sprawie w odniesieniu do wszystkich zakwestionowanych praktyk Prezes Urzędu nakazał ich zaniechanie. [109.] Praktyki z akwestionowane w pkt. I.[1.] oraz I.[2.] stanowią o „pobieraniu” zawyżonych pozaodsetkowych kosztów kredytu oraz odsetek. W tym zakresie należy zaznaczyć , że w obrocie w dalszym ciągu funkcjonują umowy pożyczki , których dotyczą te zarzuty. W ocenie Prezesa Urzędu, dopiero rekalkulacja wszystkich umów pożycz ek , którym zarzucane są ww. praktyki przemawiałaby za zaprzestaniem stosowania kwestionowanych praktyk . [110.] Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 uokik nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli p rzedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym 11 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SK 27/07. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 29 przypadku, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Z przepisu art. 27 ust. 3 uokik wynika wprost, iż ciężar dowodu w przedmiocie zaprzestania stosowania praktyki spoczywa na przedsiębiorcy, któremu Prezes Urzędu zarzuca stosowanie praktyki będącej przedmiotem postępowania. W niniejszym postępowaniu Spółka żadnych takich dowodów nie prze dstawiła. Stwierdzenie zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów [111.] W odniesieniu do pkt. I I .[ 1 .] sentencji decyzji Prezes Urzędu uznał, że praktyka stosowana przez Spółkę została zaniechana z dniem 16 lipca 2021 r., z uwagi n a fakt, że w dniu 15 lipca 2021 r. zawarto ostatnią umowę (nr 15/07/2021/KAT/06), która nie uwzględniała regulacji dotyczących maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu, związanych z udzieleniem kolejnego kredytu w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierws zego z kredytów. [112.] Z kolei w zakresie praktyk zakwestionowanych w pkt. I I .[ 2 .] oraz I I .[ 3 .] sentencji niniejszej decyzji zaniechanie ich stosowania stwierdzono z dniem 1 lutego 2023 r., gdyż od tego momentu Przedsiębiorca zaprzestał udzielania pożyczek na r zecz konsumentów . [113.] Mając na względzie ww. okolicznośc i , Prezes Urzędu orzekł jak w pkt. I. i II. sentencji d ecyzji. Ad II I . Obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia [114.] Jednym z celów określenia środków usunięcia trwających skutków naruszenia jest zwię kszenie skuteczności administracyjnoprawnego trybu stwierdzania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Środki te mogą mieć charakter informacyjny. Z art. 26 ust. 2 uokik wynika, że konsumenci powinni dowiedzieć się o uznaniu przez Prezesa UOKiK praktyk stosowanych przez Przedsiębiorcę za niezgodne z prawem i naruszające ich interesy. W wypadku decyzji wydawanych na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 uokik, art. 26 ust. 2 tej ustawy znajduje odpowiednie zastosowanie, w związku z czym w dec yzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej zaniechanie jej stosowania Prezes Urzędu może określać środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów np. w postaci zobowiązania przedsię biorcy do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o określonej treści lub formie, godzi się jednak zauważyć, że zawarty w art. 26 ust. 2 uokik katalog środków usunięcia trwających skutków naruszenia jest przykładowy a Prezes UOKiK może nałoży ć na przedsiębiorcę środki inne, niż wymienione w ustawie. [115.] W rozpatrywanej sprawie Prezes Urzędu postanowił o zastosowaniu środka usunięcia trwających skutków stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych w pkt. I. i II. sentencj i niniejszej decyzji, w postaci nałożenia na Przedsiębiorcę obowiązku poinformowania konsumentów o wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji, w sposób określony w pkt. I I I . niniejszej decyzji. Istotą stwierdzonych w niniejszej decyzji praktyk są bezprawne dz iałania Spółki dlatego, w ocenie Prezesa UOKiK, zasadnym jest powiadomienie konsumentów przez Przedsiębiorcę o tych praktykach w celu wyeliminowania stanu niewiedzy odnośnie niedozwolonego charakteru tych działań. Jest to o tyle istotne, że większość ze st osowanych przez Spółkę praktyk doprowadziła do naruszenia interesu ekonomicznego konsumentów, którzy w konsekwencji zostali obciążeniu większymi kosztami Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 30 kredytu . Z kolei naruszenia dotyczące obowiązków informacyjnych utrudniały konsumentom podjęcie działa ń zmierzających do ewentualnego dochodzenia swoich roszczeń na drodze cywilnej. Ponadto, pomimo zaniechania stosowania praktyk, o których mowa w pkt. II. sentencji niniejszej decyzji konsumenci w dalszym ciągu mają deficyt informacyjny w przedmiocie bezpra wnego charakteru działań Spółki. [116.] W ocenie Prezesa UOKiK nałożenie na Spółkę obowiązku określonego w pkt. I II. sentencji decyzji jest proporcjonalne do wagi i rodzaju naruszeń oraz konieczne do usunięcia ich trwających skutków. Środek ten służy zatem poinfo rmowaniu konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowy pożyczki o tym, że ich kontrahent stosuje lub stosował niezgodne z prawem praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Co więcej, w wyniku realizacji powyższego obowiązku konsumenci uzyskają wiedz ę o tym, które przepisy prawa i dlaczego zostały przez Przedsiębiorcę naruszone, oraz uzyskają informacje jakie przysługują im uprawnienia związane m.in. z sankcją kredytu darmowego (art. 45 ust. 1 ukk). Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 45 ust. 1 u kk w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1 - 8, 10, 11, 14 - 17, art. 31 - 33, art. 33a i art. 36a - 36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. W przedmiotowej decyzji stwierdzono zaś, że niektóre z ww. regulacji zostały przez Spółkę naruszone. Nałożony środek, w ocenie Prezesa Urzędu, pozwoli zrealizować przede wszystkim cele informacyjne dec yzji. Informacja o wydaniu decyzji zostanie przekazana konsumentom, którzy mogli być poszkodowani w wyniku działań Spółki. Posiadając taką wiedzę, będą oni mogli podjąć decyzję, co do ewentualnego dochodzenia swoich indywidualnych roszczeń. Ponadto, w przy padku uprawomocnienia się decyzji, może ona stanowić prejudykat dla dochodzenia roszczeń przez indywidualnych konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, informacja o praktykach Spółki, spełni także funkcję edukacyjną. Ponadto, powyższy środek może mieć również znaczenie prewencyjne, zniechęcając Przedsiębiorcę oraz innych Przedsiębiorców do stosowania podobnego rodzaju praktyk. Środek ten jest zatem przydatny i niezbędny dla usunięcia skutków naruszenia zakazu z art. 24 uokik. Ponadto nie wykracza poza to, co ni ezbędne do ich usunięcia. [117.] Zdaniem Prezesa UOKiK, dwumiesięczny termin na wykonanie tego obowiązku jest terminem wystarczającym. Z kolei p rzesłanie ww. informacji w formie listu poleconego ma na celu jak najpełniejszą realizację celu nałożenia niniejszego obowiązku i jego ewidencjonowanie. Z powyższych względów a dekwatność orzeczonego środka usunięcia trwających skutków naruszeń nie może budzić wątpliwości. [118.] Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu orzekł jak w pkt. I I I. sentencji d ecyzji. Ad I V . Rozstrzygnię cie o karze pieniężnej [119.] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodz e decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli pr zedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 uokik. [120.] Art. 106 ust. 3 uokik, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1 , że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 31 Ponieważ Spółka sporządza rachunek zysków i strat na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości, do obliczenia wysokości nakładanych na nią kar należy wziąć pod uwagę wszystkie składniki jej przychodu wykazane w rachunku zysków i strat. [121.] W toku postępowania ustalono, że Przedsiębiorca w 2021 r. uzyskał obrót w wysokości [***] zł (słownie: [***] ) – obliczony zgodnie z art. 106 ust. 3 pkt 1 uokik jako suma przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat . U względniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2021 r., tj. 4,5994 zł, o brót Spółki stanowi po zaokrągleniu równowartość [***] euro. Obrót ten jest więc wyższy niż 100.000 euro, co uzasadnia zastosowanie przy nakładaniu kary pieniężnej art. 106 ust. 1 uokik, bez odniesienia do szczegółowych zasad ustalania wysokości kary przewidzianych w ust. 5 i 6 tego przepisu. [122.] Przepis art. 106 ust. 7 pkt 1 uokik stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca nie dysponuje przed wydaniem decyzji danymi finansowymi niezbędnymi do ustalenia obrotu za rok obrotowy poprzedzający ro k nałożenia kary, Prezes Urzędu, nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1, uwzględnia obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku obrotowym poprzedzającym ten rok. [123.] W dacie wydania niniejszej decyzji Spółka nie dysponowała danymi finansowymi niezbędn ymi do ustalenia obrotu za ostatni rok obrotowy (tj. za 2022 r.), stąd w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł art. 106 ust. 7 pkt 1 uokik. [124.] Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 uokik, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uz nał za zasadne skorzystanie z przysługującego mu na mocy przepisów uokik uprawnienia d o nałożenia kary pieniężnej na P rzed siębiorcę za stosowanie praktyk naruszając ych zbioro we interesy konsumentów, o których mowa w p kt. I. i II. rozstrzygnięcia niniejszej decyzji. Zdaniem Prezesa Urzędu, okoliczności niniejszej sprawy – a w sz czególności charakter stosowanych praktyk i ich negatywne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów, wskazują na celowość zastosowania tego środka represji. Ustalenie wysok ości kary pieniężnej [125.] Ustalenie wysokości kary pieniężnej ma charakter wieloetapowy. W pierwszej kolejności - przy uwzględnieniu w szczególności: a. okoliczności naruszenia przepisów uokik , b. uprzednie go naruszeni a przepisów uokik , c. okres u , stop nia oraz skutk ów rynkow ych naruszenia przepisów uokik, przy czym stopień naruszenia Prezes UOKiK ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia, działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia. [126.] Ustalając ostateczną wysokość kary pieniężn ej nakładanej na przedsiębiorcę, Prezes UOKiK, stosownie do art. 111 ust. 2 uokik, dokonuje również oceny, czy w postępowaniu zaistniały okoliczności obciążające i łagodzące. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 32 [127.] Okolicznościami łagodzącymi, w przypadku naruszenia zakazu stosowania praktyk na ruszających zbiorowe interesy konsumentów , zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 uokik, są w szczególności: a. dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, b. zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, c. pod jęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków, d. współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. [128.] Okolicznościami obcią żającymi zgodnie z art. 111 ust. 4 pkt 2 uokik , w takim wypadku, są natomiast: a. znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, b. znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, c. dokonanie uprzednio podobnego narusz enia, d. umyślność naruszenia. Umyślność i nieumyślność działania Przedsiębiorcy [129.] Nakładając kary pieniężne na przedsiębiorców, Prezes Urzędu bierze pod uwagę konieczność ustalenia, czy naruszenie dokonane było umyślnie czy też nieumyślnie. Zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik kara pieniężna może być nałożona, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło choćby nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa, stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia uokik daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej. [130.] Zdaniem Prezesa Urzędu, w zakresie o jakim w mowa w pkt. I. i II. decyzji Przedsiębiorca umyślnie naruszył przepisy uokik poprzez brak uwzględnienia w prowadzonej działalności regulacji zawartych w ustaw ie o kredycie konsumenckim, kodeks ie cywilnym oraz us tawie COVID - 19 . [131.] W zakresie pkt. I.[1.] sentencji decyzji, zdaniem Prezesa Urzędu, Przedsiębiorca ustalił takie zasady udzielania kredytów konsumenckich, aby czerpać z tej działalności jak największe korzyści, kosztem swoich kontrahentów. Świadczyć może o tym m.in. wydłużenie okresu na jaki zawierane były umowy kredytu konsumenckiego z [***] do [***] miesięcy, co w ocenie Spółki pozwa la łoby jej kształtować pozaodsetkowe koszty kredytu zgodnie z prawem. Interpretacja ta nie uwzględniała jednak brzmieni a art. 31zc ust. 1 ustawy covidowej. Przedsiębiorca jako profesjonalista nie tylko winien je znać i stosować przepisy prawne ale także uwzględniać ich zmianę. Dotyczy to w szczególności konstruowania warunków umów w taki sposób, aby spełniały one w pełni w arunki stawiane przez przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, a które w zakresie pozaodsetkowych kosztów kredytów zmodyfikowała epizodycznie ustawa covidowa. Zdaniem Prezesa Urzędu ewentualna nieświadomość naruszenia norm prawnych przez Przedsiębiorcę nie może być w tym przypadku usprawiedliwiona, gdyż winien on wiedzieć, iż jego działania są niedozwolone. Doświadczenie życiowe wskazuje zaś , iż kalkulowanie przez p rzedsiębiorców cen produktów lub usług jest poprzedzane znacznym zaangażowaniem czasowym i me rytorycznym oraz Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 33 szczegółową analizą prawną. Z powyższych względów, w ocenie Prezesa Urzędu , Spółka nie mogła być nieświadoma faktu, że stosowana przez nią praktyka kształtowania i pobierania pozaodsetkowych kosztów kredytu narusza regulacje ustawy co v idow ej . Na profesjonalnych uczestnikach rynku – w tym na instytucjach pożyczkowych – spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. [132.] Zdaniem Prezesa UOKiK n ie sposób również uznać, aby Sp ółka w sposób przypadkowy przygotowała warunki umowy dotyczące zastrzeganych na jej rzecz odsetek. Brak skredytowania kosztów kredytu mógł być w ocenie Prezesa UOKiK celowym działaniem, które miało uatrakcyjniać ofertę Przedsiębiorcy. Nie znalazło to jedna k przełożenia w przekazywanych konsumentom harmonogramach spłaty i w faktycznie pobieranych (spłacanych przez konsumentów) ratach kredytu. Spółka nie mogła być nieświadoma, iż swoim zachowaniem narusza fundamentalny przepis wyznaczający granice kalkulowany ch odsetek maksymalnych. [133.] W zakresie pkt. I I .[ 1 .] sentencji decyzji należy wskazać, że z przekazanych przez Spółkę wyjaśnień wynika, że Przedsiębiorca był świadomy występowania regulacji wprowadzonych do ukk na mocy ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o z mianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1357), w szczególności w zakresie pozaodsetk owych kosztów kredytu. W tym zakresie Prezes Urzędu za celowe uznaje działanie Spółki polegające na udzieleniu k onsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów, wynikających z zawarcia następnych u mów. [134.] W przypadku pkt. I I.[ 2 .] sentencji decyzji zdaniem Prezesa Urzędu , Przedsiębiorca jako profesjonalista powinien był zdawać sobie sprawę, iż koniecznym jest przekazywanie konsumentom przed zawarciem umowy formularza informacyjnego, o którym mowa w art . 14 ust. 1 ukk. Zda niem Prezesa Urzędu zaniechanie to nie był o przypadkowe i miał o na celu utrudnić konsumentowi porówn anie oferty Przedsiębiorcy z innymi dostępnymi na rynku produktami finansowanymi oraz uniemożliwić rzetelne podjęcie decyzji w zakresie zawieranej umowy. [135.] W ocenie Prezesa Urzędu Spółka również celowo nie podawała w umowach kredytu konsumenckiego informacji o stopie oprocentowania kredytu oraz o stopie procentowej zadłużenia przeterminowanego (pkt. I I .[ 3 .] sentencji decyzji) . Przedsiębiorc a jako profesjonalista posługujący się w codziennej działalności ustawą o kredycie konsumenckim powinien zdawać sobie sprawę, iż koniecznym jest podawanie w umowach pożyczki konkretnych wartości procentowych , a nie wyłącznie wskazywanie punktu odniesienia dla ich obliczenia. Po nadto zaniechanie to można przy najmniej częściowo powiązać z praktyką zakwestionowaną w pkt I.[2.] sentencji decyzji , w zakresie pobierania zawyżonych odsetek maksymalnych. Spółka na etapie wykonywania kontraktu uniemożliwiała konsume ntom weryfikację faktycznie spłacanych przez nich rat kredytu konsumenckiego (pobieranych odsetek kapitałowych) , co należy uznać za działanie celowe . Z kolei w odniesieniu do braku informacji o stopie procentowej zadłużenia przeterminowanego należy wskazać , iż naruszenie to dotykało konsumentów najpóźniej na etapie egzekucji zasądzonych na rzecz Spółki kosztów z tytułu nieterminowej płatności rat kredytu , a Przedsiębiorca nie mógł być nieświadomy, iż to zaniechanie jest bezprawne. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 34 [136.] Podsumowując, z daniem Pre zesa Urzędu kształtowanie przez Spółkę warunków umów pożyczki zawieranych z konsumentami nie jest przypadkowe, ani też n ie jest efektem spontanicznych działań. Przeciwnie, w przekonaniu Prezesa UOKiK doświadczenie życiowe wskazuje , że każde postanowienie u mowy pożyczki , praktyka działania oraz zaniechanie w realizacji ustawowych obowiązków informacyjnych był y przez Przedsiębiorcę szczegółowo analizowane i dobierane pod kątem wywoływanych nim i skutków. Na profesjonalnych uczestnikach rynku – w tym na instytu cjach pożyczkowych – spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Przedsiębiorca jako profesjonalista nie tylko winien jest znać i stosować przepisy prawne ale także uwzględniać ic h zmianę. Spółka nie mogła być nieświadoma, że stosowan e przez nią praktyki mogą naruszać zbiorowe interesy konsumentów (przepisy uokik). [137.] Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, Prezes Urzędu uznał, że narusze ń określon ych w punkcie I. i II. sentenc ji decyzji dokonano umyśln i e. [138.] Umyślność została wymieniona w art. 111 ust. 4 pkt 1 lit. d ) w zw. z ust. 2 uokik jako okoliczność obciążająca, którą należy uwzględnić ustalając wysokość kary pieniężnej. W związku z tym okoliczność ta nie zostanie uwzględni ona przy obliczaniu kwoty bazowej, zostanie natomiast uwzględniona jako okoliczność obciążająca, co będzie wskazane w dalszej części decyzji. [139.] Spełniona została również przesłanka warunkująca możliwość nałożenia kary pieniężnej na Przedsiębiorcę skoro nawet nieumyślne naruszenie zakazu określonego w art. 24 uokik jest wystarczającą podstawą dla zastosowania sankcji, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Uprzednie naruszenie [140.] Z godnie z przepisem art. 111 ust. 1 uokik, Prezes Urzędu, ustalając wysokość n akładanej kary pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów ustawy przez Przedsiębiorcę . W niniejszej sprawie taka okoliczność nie wystąpiła. Ad I V .[1.] [141.] Prezes Urzędu uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podst awy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej z tytułu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt. I.[1.] sentencji decyzji. Okoliczności naruszenia przepisów ustawy [142.] Okoliczności naruszenia zostały już szczegó łowo opisane w pkt. I.[ 1 .] uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu zachowanie Przedsiębiorcy polega na pobieraniu, w całym okresie kredytowania, na podstawie umów kredytu konsumenckiego zawieranych w okresie od 31 marca 2020 r . do 25 stycznia 2021 r. oraz od 26 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r., a których okres spłaty kredytu przypadał odpowiednio po 8 marca 2021 r. lub 30 czerwca 2021 r., pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokości przekraczającej dopuszczalny ustawowy li mit określony w obowiązującym do 30 czerwca 2021 r. art. 8d ust. 1, ust. 3 oraz art. 8d ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy COVID - 19 oraz w art. 36a ukk w zw. z art. 31zc ustawy COVID - 19. Okres trwania naruszenia Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 35 [143.] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę okres stosowania zakwestionowanej praktyki. Praktyka Spółki trwa nieprzerwanie od 30 kwietnia 2020 r., tj. daty zawarcia pierwszej umowy pożyczki, w której nieprawidłowo skalkulowano dopuszczalne pozaodsetkowe koszty kredytu i następnie pobieraniu tych kosztów (spłacanych przez konsumentów) w ratach kredytu. Zważywszy, że praktyka stosowana jest przez Przedsiębiorcę od ponad trzech lat , Prezes Urzędu ocenił okres jej stosowania jako długotrwały. Stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik, z uwzględnieniem okolic zności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia [144.] W ocenie Prezesa Urzędu stosowanie przez Przedsiębiorcę zakwestionowanej praktyki stanowi bardzo poważne naruszenie przepisów uokik. Prezes Urzędu u względnił, iż w niniejszym przypadku zakwestionowana praktyka ujawnia się na etapie wykonywania kontraktu . Istotą zachowania Przedsiębiorcy jest bowiem działanie polegające na naruszaniu przepisów, które w intencji ustawodawcy miały na celu chronić szczegó lnie wrażliwych klientów przed wykorzystywaniem ich słabszej pozycji przez pożyczkodawców , zwiększać ochronę konsumentów przed nakładaniem na nich - w okresie szczytu pandemii i po jej zakończeniu – wysokich kosztów kredytu. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ma wątpliwości, że stosowanie zakwestionowanej praktyki jest przejawem ewidentnego naruszania ekonomicznych interesów konsumentów. Spółka w relacjach z konsumentami nie uwzględniła brzmienia przepisu art. 31zc ustawy COVID - 19, który nakazywał stosowne zważen ie pobieranych kosztów kredytu – stosownie do okresu obowiązywania umowy pożyczki i pobierała z tego tytułu nienależne koszty (skalkulowane w spłacanych przez konsumentów ratach kredytu) . M iarkując niniejszą karę Prezes Urzędu uwzględnił także, iż zasięg t erytorialny występowania tej praktyki jest ograniczony do obszaru woj. śląskiego oraz że przedmiotową praktyką dotknięta była [***] . Z uwagi jednak na niekorzystne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów uznano, iż sk utki rynkowe naruszenia przepisów uokik są znaczne. Wyliczenie kwoty bazowej kary [145.] W oparciu o obrót osiągnięty przez Przedsiębiorcę w 2021 r., ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie [***] % obro tu, czyli na poziomie [***] zł. [146.] Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okoliczności łagodzące i obciążające [147.] W niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność obciążająca jaką jest umyślne naruszenie przez Przedsiębiorcę przepisów uokik, co uzasadnia podwyższenie kwoty bazowej o [***] %. [148.] W niniejszym przypadku nie zidentyfikowano innych okoliczności obciążających, ani też nie st wierdzono żadnych okoliczności łagodzących. Obliczenie kary [149.] Powyższe kalkulacje uzasadniają zatem podwyższenie kwoty bazowej o [***] %, tj. do poziomu 2 1 839 , 19 zł. Po zaokrągleniu do pełnych zł otych daje to karę pieniężną z tytułu stosowania praktyki n aruszającej zbiorowe interesy zakwestionowa nej w pkt. I.[1 .] sentencji Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 36 d ecyzji w wysokości 21 839 zł , co stanowi [***] % obrotu Przedsiębiorcy oraz [***] % maksymalnego wymiaru kary. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie p rzewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. [150.] Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie I V .[1.] sentencji d ecyzji. Ad I V .[2 .] [151.] Prezes Urzędu uzna ł, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej z tytułu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt. I.[2.] sentencji decyzji. Okoliczności naruszenia przep isów ustawy [152.] Okoliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w pkt. I.[2.] uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie Przedsiębiorcy polega na pobieraniu, w związku z zawartymi umowami kredytu konsumenckiego, zaw yżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w art. 359 § 2 1 kc. Okres trwania naruszenia [153.] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę okres stosowania zakwestionowanej praktyki. Praktyka Spółki trwa nieprzerwanie od 21 czerwca 2019 r., tj. daty zawarcia pierwszej umowy pożyczki zawierającej regulacje umowne, z których wynika, że oprocentowanie kredytu dotyczy wyłącznie kwoty pożyczki (bez kredytowanych kosztów kredytu) i braku uwzględnienia tej okoliczności w harmonogra mach spłaty oraz w faktycznie spłacanych przez konsumentów rat ach kredytu . Zważywszy, że praktyka stosowana jest przez Przedsiębiorcę od ponad 3 i pół roku , Prezes Urzędu ocenił okres jej stosowania jako długotrwały. Stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia [154.] W ocenie Prezesa Urzędu stosowanie przez Przedsiębiorcę zakwestionowanej praktyki stanowi poważne naruszenie przepisów uokik. Istotą zachowania Przedsiębiorcy jest bowiem działanie polegające na zastrzeganiu odsetek kapitałowych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w art. 359 § 2 1 kc. Prezes Urzędu uwzględnił, iż w niniejszym przypadku zakwestionowan a praktyk a ujawnia się na etapie wykonywania kontraktu , poprzez kalkulowanie zawyżonej kwoty odsetek i następnie obciążanie konsumentów tymi kosztami w spłacanych przez nich ratach kredytu. W ocenie Prezesa Urzędu Przedsiębiorca jako profesj onalista – instytucja pożyczkowa - ma obowiązek działania w sposób rzetelny. W żadnej mierze nie powinien wykorzystywać sytuacji konsumenta, jego braku doświadczenia, nieznajomości prawa, niewiedzy czy zaufania do ww. instytucji, w celu uzyskania własnych korzyści finansowych. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ma wątpliwości, że stosowanie zakwestionowanej praktyki jest przejawem ewidentnego naruszania ekonomicznych interesów konsumentów. Uwzględniono zarazem, iż zasięg terytorialny występowania tej praktyki jes t ograniczony do obszaru woj. śląskiego. Z uwagi jednak na niekorzystne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów uznano, iż skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik są znaczne. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 37 Wyliczenie kwoty bazowej kary [155.] W oparciu o obrót osiągnięty przez P rzedsiębiorcę w 2021 r., ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie [***] % obrotu, czyli na poziomie [***] zł. [156.] Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okoliczności łagodzące i obciążające [157.] W niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność obciążająca jaką jest umyślne naruszenie przez Przedsiębiorcę przepisów uokik, co uzasad nia podwyższenie kwoty bazowej o [***] %. [158.] W niniejszym przypadku nie zidentyfikowano innych okoliczności obciążających, ani też nie stwierdzono żadnych okoliczności łagodzących. Obliczenie kary [159.] Powyższe kalkulacje uzasadniają zatem podwyższenie kwoty b azowej o [***] %, tj. do poziomu 17 744 , 34 zł. Po zaokrągleniu do pełnych złotych daje to karę pieniężną z tytułu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe inter esy zakwestionowanej w pkt. I.[2 .] sentencji d ecyzji w wysokości 17 744 zł , co stanowi [***] % obrotu Przedsiębiorcy oraz [***] % maksymalnego wymiaru kary. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. [160.] Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie I V .[ 2 .] sentencji d ecyzji. Ad I V .[3 .] [161.] Prezes Urzędu uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej z tytułu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt. I I .[ 1 .] sentencji decyzji. Okoliczności naruszenia przepisów ustawy [162.] Okoliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w pkt. I I .[ 1 .] uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie Przedsiębiorcy polega na udzieleniu konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksy malnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytów, wynikających z zawarcia następnych umów . Okres trwania naruszenia [163.] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę okres stosowania zakwestionowanej praktyki. Praktyka Spółki trwa ła od 16 listopada 2020 r., tj. daty po czątkowej z jaką Przedsiębiorca udzielił konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnego kredytu w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów bez uwzględniania w takiej sytuacji maksymalnego limitu pozaodsetkowych kosztów kredyt ów, wynikających z zawarcia następnej umowy. Dotyczy to umowy nr 16/11/2020/KAT/03, która została zawarta po 11 dniach od zawarcia pierwszej umowy . Datę końcową stanowi z kolei dzień 16 lipca 2021 r., z uwagi na fakt, że w dniu 15 lipca 2021 r. zawarto ost atnią umowę (nr 15/07/2021/KAT/06), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 38 która nie uwzględniała regulacji dotyczących maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu, związanych z udzieleniem kolejnego kredytu w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów . Zważywszy, że praktyka stosow ana był a przez Przedsiębiorcę przez niespełna rok , Prezes Urzędu ocenił okres jej stosowania jako krótkotrwały . Stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębi orcy, która stanowiła przedmiot naruszenia [164.] W ocenie Prezesa Urzędu stosowanie przez Przedsiębiorcę zakwestionowanej praktyki stanowi bardzo poważne naruszenie przepisów uokik. Istotą zachowania Przedsiębiorcy było bowiem działanie polegające na naruszaniu przepisów, które w intencji ustawodawcy miały na celu przeciwdziałać zjawisku spirali zadłużenia, realizując postulaty odpowiedzialnego kredytowania oraz odpowiedzialnego zaciągania kredytów i pożyczek. Art. 36c ukk ma bowiem na celu przeciwdziałanie obcho dzeniu przez kredytodawców art. 36a ukk, który określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu. Prezes Urzędu uwzględnił, iż w niniejszym przypadku zakwestionowana praktyka ujawnia ła się na etapie zawierania kontraktu, jednakże rzut owała na eta p jego wykonywania. P rzy nakładaniu kary uwzględniono także okoliczność, że kwestionowana praktyka stosowana była przez Przedsiębiorcę jako profesjonalistę wobec konsumentów jako słabszych uczestników obrotu, znajdujących się niekiedy w trudnej sytuacji fi nansowej – skoro jeszcze przed upływem 120 dni od wypłaty pierwszego kredytu, zmuszeni byli zaciągnąć nowe zobowiązanie. Ustawa o kredycie konsumenckim oraz regulacje ustawy COVID - 19 nie zabrania kredytodawcom zawierania z konsumentami kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów, lecz przeciwdziała zjawisku nadmiernego określenia pozaodsetkowych koszt ów kredytu. Skoro Przedsiębiorca już wcześniej zastrzegł na swoją rzecz maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu w pierwszej udzi elonej pożyczce , to w kolejnej umowie mógł określić na swoją rzecz wyłącznie wynagrodzenie w postaci odsetek. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ma wątpliwości, że stosowanie zakwestionowanej praktyki było przejawem ewidentnego naruszania ekonomicznych interesów konsumentów. Miarkując niniejszą karę Prezes Urzędu uwzględnił także, iż zasięg terytorialny występowania tej praktyki był ograniczony do obszaru woj. śląskiego oraz że przedmiotową praktyką dotknięta była [***] . Z tego względu uznano, iż skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik były umiarkowane. Wyliczenie kwoty bazowej kary [165.] W oparciu o obrót osiągnięty przez Przedsiębiorcę w 2021 r., ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na pozi omie [***] % obrotu, czyli na poziomie [***] zł. [166.] Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okoliczności łagodzące i obciążaj ące Zaniechanie [167.] Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał to, że Przedsiębiorca zaniechał stosowania zakwestionowanej praktyki jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania, co uzasadnia obniżenie kwoty bazowej o [***] %. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 39 Umyślność [168.] W niniejszej s prawie wystąpiła okoliczność obciążająca jaką jest umyślne naruszenie przez Przedsiębiorcę przepisów uokik, co uzasadnia podwyższenie kwoty bazowej o [***] %. [169.] W niniejszym przypadku nie zidentyfikowano innych okoliczności łagodzących oraz obciążających . Obliczenie kary [170.] Powyższe kalkulacje uzasadniają zatem podwyższenie kwoty bazowej o [***] %, tj. do poziomu 10 919 , 59 zł. Po zaokrągleniu do pełnych złotych daje to karę pieniężną z tytułu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe inte resy zakwestionow anej w pkt. I I.[ 1 .] sentencji decyzji w wysokości 10 920 zł , co stanowi [***] % obrotu Przedsiębiorcy oraz [***] % maksymalnego wymiaru kary. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, j aka została przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. [171.] Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie I V .[ 3 .] sentencji d ecyzji. Ad I V .[ 4 .] [172.] Prezes Urzędu uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej z tytułu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsum entów, o której mowa w pkt. I I .[ 2 .] sentencji decyzji. Okoliczności naruszenia przepisów ustawy [173.] Okoliczności naruszenia zos tały już szczegółowo opisane w pkt. I I .[ 2 .] uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu zaniechanie Przedsiębiorcy polega ło na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez brak prze kazywania konsumentom przed zawarciem umowy kredytu konsumenckiego informacji o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ukk na formularzu informacyjnym, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy . Okres trwania naruszenia [174.] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę okres st osowania zakwestionowanej praktyki. Praktyka Spółki trwa ła od czerwca 2019 r. do lutego 2023 r. , tj. od momentu, w którym Przedsiębiorca rozpoczął oferowanie i zawiera ł z konsumentami umowy kredytu konsumenckiego , do momentu w którym zaprzestał udzielania pożyczek na rzecz konsumentów . Zważywszy, że praktyka stosowana była przez Przedsiębiorcę przez blisko trzy lata , Prezes Urzędu ocenił okres jej stosowania jako długotrwały. Stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik, z uwzględnieniem okoliczno ści dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia [175.] W ocenie Prezesa Urzędu stosowanie przez Przedsiębiorcę zakwestionowanej praktyki stanowi znaczne naruszenie przepisów uokik. Istotą zachowania Przedsi ębiorcy było bowiem działanie polegające na naruszaniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez brak przekazywania konsumentom przed zawarciem umowy kredytu konsumenckiego informacji o jakich mowa w art. 13 ust. 1 ukk na formularzu informacyjnym, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy. Konsumenci nie posiada li zatem Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 40 na etapie przedkontraktowym informacji, jakie w ocenie ustawodawcy musi otrzymać każdy pożyczkobiorca. Prezes Urzędu przy nakładaniu kary uwzględnił okoliczność, że kwestionowana praktyka stosowana była przez Przedsiębiorcę jako profesjonalistę wobec konsumentów jako słabszych uczestników obrotu. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ma wątpliwości, że stosowanie zakwestionowanej praktyki było przejawem nierówn orzędnego traktowania konsumentów. Prezes Urzędu wziął przy tym pod uwagę, iż kwestionowana praktyka wywoł ywała negatywne skutki w szczególności w odniesieniu do pozaekonomicznych interesów konsumentów - kwestionowana praktyka narusza ła fundamentalne prawo konsumentów, jakim jest prawo do informacji. Spółka działa ła jako instytucja pożyczkowa, a stosowana przez nią praktyka uderza ła w konsumentów jako słabszych uczestników obrotu, znajdujących się nierzadko w trudnej sytuacji finansowej. Miarkując niniejszą karę Prezes Urzędu uwzględnił także, iż zasięg terytorialny występowania tej praktyki był ograniczony do obszaru woj. śląskiego. Z tego względu uznano , iż skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik są umiarkowane . Wyliczenie kwoty bazowej kary [176.] W oparciu o obrót osiągnięty przez Przedsiębiorcę w 2021 r., ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie [***] % obrotu, czyli na poziomie [ *** ] zł. [177.] Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okoliczności łagodzące i obciążające Zaniechanie [178.] Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał to, że Przedsiębiorca zaniechał stosowania zakwestionow anej praktyki po wszczęciu niniejszego postępowania, co uzasadnia obniżenie kwoty bazowej o [***] %. Umyślność [179.] W niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność obciążająca jaką jest umyślne naruszenie przez Przedsiębiorcę przepisów uokik, co uzasadnia podwyżs zenie kwoty bazowej o [ *** ] %. [180.] W niniejszym przypadku nie zidentyfikowano innych okoliczności łagodzących oraz obciążających. Obliczenie kary [181.] Powyższe kalkulacje uzasadniają zatem podwyższenie kwoty bazowej o [***] %, tj. do poziomu 5 095 , 81 zł. Po zaokrą gleniu do pełnych zł otych daje to karę pieniężną z tytułu stosowania praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy zakwestionowa nej w pkt. I I .[ 2 .] sentencji d ecyzji w wysokości 5 096 z ł , co stanowi [***] % obrotu Przedsiębiorcy oraz [***] % maksymalnego wymiaru kary. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. [182.] Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie I V .[4 .] sentencji d ecyzji. Ad I V .[ 5 .] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 41 [183.] Prezes Urzędu uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej z tytułu stosowania praktyk naruszając ych zbiorowe interesy konsume ntów, o któr ych mowa w pkt. I I .[ 3 .] sentencji decyzji. Okoliczności naruszenia przepisów ustawy [184.] Okoliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w pkt. I I .[ 3 .] uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu zaniechanie Przeds iębiorcy polega na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom w umowach kredytu konsumenckiego rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez zaniechanie informowania konsumentów o stopie oprocentowania kredytu, co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk oraz zaniechanie informowania konsumentów o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, co jest niezgodne z art. 30 ust. 1 pkt 11 ukk. Okres trwania naruszenia [185.] Prezes Urzędu wziął również pod uwagę okres stosowania zakwestionowan ej praktyki. P raktyka Spółki trwa ła od 3 lipca 20 20 r. do lutego 2023 r. , tj. od daty zawarcia pierwszej umowy pożyczki , w której pominięte zostały informacje o stopie oprocentowania kredytu oraz o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego , do momentu w którym zaprzestał udzielania pożyczek na rzecz konsumentów . Zważywszy, że praktyka stosowana była przez Przedsiębiorcę przez ponad 2 i pół roku , Prezes Urzędu ocenił okres jej stosowania jako długotrwały. Stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia [186.] W ocenie Prezesa Urzędu stosowanie przez Przedsiębiorcę zakwestionowane j praktyki stanowi znaczne naruszenie przepisów uokik. I stotą zachowania Przedsiębiorcy było bowiem działanie polegające na narusz a niu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez zaniechanie informowania konsumentów o stopie oprocentowania kredytu oraz zaniechanie informow ania konsumentów o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Prezes Urzędu uwzględnił, iż w niniejszym przypadku zakwestionowana praktyka ujawnia ła się na etapie zawier ania kontraktu, jednakże rzut owała na etap jego wykonywania, uniemożliwiając k onsumentom uczestniczenie w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych, zapewniających im wykonywanie kontraktu przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego dokonywanych czynności (w zakresie spłaty odsetek kapitałowych oraz ewentualnych odsetek z tytułu zwłoki w terminowej płatności rat kredytu) . Prezes Urzędu przy nakładaniu kary uwzględnił okoliczność, że kwestionowana praktyka stosowana była przez Przedsiębiorcę jako profesjonalistę wobec konsumentów jako słabszych uc zestników obrotu. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ma wątpliwości, że stosowanie kwestionowanej praktyki było przejawem nierównorzędnego traktowania konsumentów. Prezes Urzędu wziął przy tym pod uwagę, iż kwestionowana praktyka wywoł ywała negatywne skutki w sz czególności w odniesieniu do pozaekonomicznych interesów konsumentów , gdyż narusza ła fundamentalne prawo konsumentów, jakim jest prawo do informacji. Spółka działa ła jako instytucja pożyczkowa, a stosowana przez nią praktyka uderza ła w konsumentów jako sła bszych uczestników obrotu, znajdujących się nierzadko w trudnej sytuacji finansowej. Konsumenci nie byli informowani o stopie oprocentowania kredytu oraz o wysokości rocznej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 42 stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego , a zatem nie posiada li na etapie wykonywania kontraktu informacji, jakie w ocenie ustawodawcy musi posiadać każdy konsument zawierający umowę kredytu konsumenckiego . Miarkując niniejszą karę Prezes Urzędu uwzględnił także, iż Przedsiębiorca zawarł [***] , k tórych dotyczy oceniane naruszenie. Uwzględniono zarazem, iż zasięg terytorialny występowania tej praktyki był ograniczony do obszaru woj. śląskiego. Z tego powodu uznano, iż skutki rynkowe naruszenia przepisów uokik są umiarkowane. Wyliczenie kwoty bazow ej kary [187.] W oparciu o obrót osiągnięty przez Przedsiębiorcę w 2021 r., ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie [***] % za każde naruszenie ( wskazane w lit. A. i B.) , co łącznie daje [***] % obr otu . Kwotę bazową określono zatem na poziomie [***] zł. [188.] Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okoliczności łagodzące i ob ciążające Zaniechanie [189.] Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał to, że Przedsiębiorca zaniechał stosowania zakwestionowanej praktyki po wszczęciu niniejszego postępowania, co uzasadnia obniżenie kwoty bazowej o [***] %. Umyślność [190.] W niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność obciążająca jaką jest umyślne naruszenie przez Przedsiębiorcę przepisów uokik, co uzasadnia podwyższenie kwoty bazowej o [***] %. [191.] W niniejszym przypadku nie zidentyfikowano innych okoliczności łagodzących oraz obciążających. Obli czenie kary [192.] Powyższe kalkulacje uzasadniają zatem podwyższenie kwoty bazowej o [***] %, tj. do poziomu 11 465 , 57 zł. Po zaokrągleniu do pełnych zł otych daje to karę pieniężną z tytułu stosowania praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów opisan ej w I I .[ 3 .] lit. A. i B. sentencji d ecyzji w wysokości 1 1 466 zł , co stanowi [***] % obrotu Przedsiębiorcy oraz [***] % maksymalnego wymiaru kary. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wys okości, jaka została przewidziana w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. [193.] Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie I V .[ 5 .] sentencji d ecyzji. Podsumowanie [194.] Nakładając niniejszą d ecyzją kary pieniężne za n aruszenie przepisów uokik Prezes Urzędu kierował się przesłankami wskazanymi w art. 106 oraz art. 111 uokik. Kary w powyższej wysokości są, w ocenie Prezesa Urzędu, adekwatne do okresu, stopnia zawinienia oraz okoliczności naruszenia przepisów uokik, zaś i ch wysokość jest na tyle dolegliwa dla Przedsiębiorcy, że skutecznie zapobiegnie podobnym naruszeniom w przyszłości (prewencja indywidualna). Kary nakładane przez Prezesa Urzędu na Przedsiębiorcę, który dopuścił się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 43 stosowania praktyk naruszających zbiorow e interesy konsumentów służą podkreśleniu naganności ocenianych zachowań. W opinii Prezesa Urzędu należy podkreślić także aspekt edukacyjny i wychowawczy zastosowanego środka. Poza wymiarem indywidualnym kary należy zwrócić także uwagę na jej wymiar ogólny , funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników. Przedmiotowe rozstrzygnięcie będzie sygnałem dla innych przedsiębiorców świadczących na rzecz konsumentów usługi finansowe , że za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy kon sumentów mogą ponieść dotkliwą sankcję finansową (prewencja ogólna). [195.] Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochron y Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. [196.] Wobec powyższego Prezes Urzędu orzek ł jak w punkcie I V . sentencji d ecyzji. Ad V . Nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku zwrotu kosztów postępowania [197.] Zgodnie z art. 7 7 ust. 1 uokik, jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKiK stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie z art. 80 uokik, Prezes Urzędu rozstrzyga o koszt ach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. [198.] Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 3 r. poz. 775 z e zm. ) do kosztów postępowania zalicza si ę koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 tej ustawy, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Zgodnie zaś z art. 264 § 1 ww. us tawy jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. [199.] W pkt. I. i II. sentencji niniejszej d ecyzji Prezes U OKiK w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdził naruszenie przez P rzedsiębiorcę art. 2 4 uokik. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 uokik pozwalająca na obciążenie P rzedsiębiorcy kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w łącznej kwocie 64 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją ze stroną niniejszego postępowania . [200.] Koszty niniejszego postępo wania P rzedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. Pouczenia: [201.] Stosownie do art. 81 ust. 1 ustawy o o chronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 479 28 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 44 Warszawie – Sądu Ochrony Kon kurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach ( ul. Kościuszki 43 , 40 - 048 Katowice - od 1 czerwca 202 3 r. obowiązuje nowy adres dla doręczeń: Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach, ul. Krasińskiego 29, 40 - 019 Katowice). [202.] W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie V . niniejszej decyzji , stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego i na podstawie art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsu mentów, można wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach ( ul. Kościuszki 43 , 40 - 048 Katowice - od 1 czerwca 2023 r. obowiązuje nowy adres dla doręczeń: Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach, ul. Krasińskiego 29, 40 - 019 Katowice ) w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. [203.] Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 202 2 r. poz. 1125 ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Z k olei, zgodnie z art. 32 ust . 2 tej ustawy zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie w kwocie 500 zł. [204.] Zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnieni e od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie , a spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnic y albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki . Zgodnie z art. 105 ust. 1 tej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgło sić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. [205.] Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domaga ć się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokoł u, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Katowicach Maciej Fragsztajn