RBG-10/2022

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Bydgoszczy Plan Kościeleckich 3 85 - 0343 Bydgoszcz tel. 5 2 345 - 56 - 44 b ydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RBG.430.3.2022.MW Bydgoszcz, 21 października 2022 r. Wersja jawna DECYZJA RBG- 10/2022 I. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1301 i 1855) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz.U. z 2021 r. poz. 275) umarza się postępowanie wszczęte z urzędu przeciwko Weronice Bielik , prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Weronika Bielik w Krakowie w sprawie nałoż enia kary pieniężnej w związku z nieudzieleniem informacji żądanych na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 275) w wezwaniu z dnia 10 listopada 2021 r. oraz powtórnym wezwa niu z dnia 22 grudnia 2021 r. w postępowaniu wyjaśniającym o sygn. akt RBG.405.6.2021.MW , mającym na celu wstępne ustalenie, czy działania podejmowane przez podmioty publikujące treści reklamowe na portalach społecznościowych (Instagram, Facebook, Youtube, TikTok, blogi) nie wprowadzają konsumentów w błąd w zakresie sposobu prezentowania treści reklamowych na ww. portalach społecznościowych, co mogłoby naruszyć przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w sposób uzasadniający wszczęcie postępowan ia w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. UZASADNIENIE [1] Postanowieniem z dnia 28 września 2021 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Ko sumentów (dalej: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK ) wszczął z urzędu postępowa- nie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy działania podejmowane przez podmioty publikujące treści reklamowe na portalach społecznościowych (Instagram, Facebook, Youtube, TikTok, blogi) nie wprowadzają konsumentów w błąd w zakresie sposobu prezentowani a treści reklamowych na ww. portalach społecznościowych, co mogłoby naruszyć przepisy ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275, dalej: uokik ). [2] Wśród wytypowanych przedsiębiorców był między innymi przedsiębiorca Weronika Bielik, prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Weronika Bielik w Warszawie (dalej: Przedsiębiorca lub Weronika Bielik), wpisany do Centralnej Ewidencji i Infor- macji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dalej : CEIDG), nr NIP: 5851466712 oraz nr REGON 369485833. Prowadzi ona konto na Instagramie: Veronica Bielik (@veronicabielik)- posiadające 3, 4 mln obserwujących. Na swoim koncie w ww. 2 portalu społecznościowym zamieszcza wpisy, których charakter wskazuje, że mogą być sponsorowane (np. reklama napoju Bang Energy). [3] W toku postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia 10 listopada 2021 r. Prezes Urzędu wezwał Przedsiębiorcę do odpowiedzi na pytania dotyczące współpracy z agen- cjami reklamowymi oraz influencerskimi, w spółpracy z innymi reklamodawcami, a także zasad oznaczania wpisów jako reklamowe na swoich kontach na portalach spo- łecznościowych. Jednocześnie Przedsiębiorca został wezwany do przedłożenia umów zawartych z agencjami reklamowymi, influencerskimi oraz rek lamodawcami, a także podania zasad, jakimi kieruje się oznaczając wpisy jako reklamowe oraz informacji, czy otrzymywał korzyści inne niż w wynagrodzeniu pieniężnym w zamian za publikację wpisu na swoim koncie portalu społecznościowego. Powyższe informacje nie są ogól- nodostępne i nie można ich zdobyć w inny sposób. [4] Pismo zostało wysłane na adres do doręczeń wskazany w CEIDG, czyli ul. xxx. W wezwaniu wskazano, że jest ono kierowane w związku ze wszczęciem postępowania wyjaśniającego, określono zakres żądan ych informacji, termin na udzielenie odpowiedzi i pouczono, że w przypadku nieudzielenia informacji albo udzielenia informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd, na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 uokik Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 50 000 000 euro. Pismo było dwukrotnie awizowane: dnia 15 listopada 2021 r. oraz dnia 23 listopada 2021 r., po czym – z dopiskiem „nie podjęto w terminie” – zostało zwrócone na adres Prezesa UOKiK - Delegatury w Bydgoszczy. Dowód: nieodebrane wezwanie Prezesa UOKiK z 10 listopada 2021 r. (k. 10). [5] W związku z powyższym, na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 uokik w dniu 22 grudnia 2021 r. Prezes Urzędu wystosował do Przedsiębiorcy ponowne wezwanie - na adr es do dorę- czeń wskazany w CEIDG, czyli ul. xxx , wyznaczając Przedsiębiorcy 7 -dniowy termin na udzielenie odpowiedzi, ponownie pouczając o możliwości nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 uokik. Przesyłka z powyższym wezwaniem został a awizowana w dniu 3 stycznia 2022 roku. Ponowna próba doręczenia wezwania miała miejsce w dniu 11 stycznia 2022 r. Po upływie kolej- nych 7 dni, Przedsiębiorca nie odebrał wezwania po czym – z dopiskiem „nie podjęto w terminie” – zostało zwrócone na adres Prezesa UOKiK - Delegatury w Bydgoszczy. Dowód: nieodebrane wezwania Prezesa UOKiK z 22 grudnia 2021 r. (k. 16). [6] W związku z nieudzieleniem przez Przedsiębiorcę informacji żądanych w postępow a niu wyjaśniającym prowadzonym pod sygn.: RBG.405.6.2021.MW, na pod- stawie art. 50 ust. 1 i 2 uokik, postanowieniem nr RBG-8/2022 z dnia 3 lutego 2022 r. Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pienięż nej. Dowód: Postanowienie Prezesa UOKiK nr RBG-8/2022 z 3 lutego 2022 r. (k. 1-2). [7] Pismem z dnia 3 lutego 2021 r. Przedsiębiorca został zawiadomion y o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary za nieudzielenie informacji . Przedsię biorca ni e odebrał przedmiotowego wezwania. Dowód: Pismo Prezesa UOKiK z 3 lutego 2022 r. (k. 4-5). 3 [8] Postanowieniem nr RBG-19/2022 z dnia 11 marca 2022 r. Prezes UOKiK zaliczył w po- czet dowodów materiały z toku postępowania wyjaśniającego o numerze RBG.405.6.2021.MW. Dowód: Postanowienie Prezesa UOKiK nr RBG-19/2022 z 11 marca 2022 r. Dnia 11 marca 2022 r. został o skierowane do Przedsiębiorcy wezwanie do wskazania obrotu osiągniętego w 2021 r. Przedsiębiorca nie odebrał przedmiotowego wezwania. Dowód: Pismo Prezesa UOKiK z 11 marca 2022 r. (k. 8). [9] Dnia 9 maja 2022 r. został opublikowany komunikat Prezesa UOKiK, w którym znalazła się informacja o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary za nieudzielen ie in- formacji wobec Weroniki Bielik 1 . Po zapoznaniu się z komunikatem pełnomocnik Przed- siębiorcy przesłał pocztą e - mail prośbę o udzielenie informacji i udostęp nienie doku- mentów. Dowód: wiadomość e-mail pełnomocnika Weroniki Bielik z dnia 9 maja 2022 r. (k. 20- 30). [10] W odpowiedzi pełnomocnik Przedsiębiorcy został poinformowany o toczącym się postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej . Dowód: wiadomość e -mail z dnia 9 maja 2022 r . (k. 19). [11] Dnia 26 maja 2022 r. zostało skierowane do pełnomocnika Przedsiębiorcy wezwanie do wska zania obrotu osiągniętego w 2021 r. Dowód: Pismo Prezesa UOKiK z 26 maja 2022 r. (k. 31). [12] Pełnomocnik Przedsiębiorcy pismem wraz z pis mem datowanym na dzień 30 maja 2022 r. przesłał dokumenty finansowe wskazujące obrót osiągnięty w 2021 . Jednocześnie wyjaśnił, że Weronika Bielik zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej dnia 16 maja 2022 r. zgodnie z informacją w załączonym CEIDG , a brak odpowiedzi na we- zwania wynikał z faktu przebywania Weroniki Bielik poza granicami kraju. Dowód: Pismo pełnomocnika Przedsiębiorcy z 30 maja 2022 r. wraz z potwierdzeniem odbioru (k. 36-37a). Dowód: wydruk informacji z CEIDG na dzień 26 maja 2022 r. (k. 38). [13] Pismem z dnia 1 czerwca 2022 r. Przedsiębiorca został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z nim w wyznaczonym terminie i złożenia ewentualnych wniosków. Przedsiębiorca zapoznał si ę z zebranym materiałem dowodowym i n ie skorzystał z prawa złożenia wniosków i ostatecznego stanowiska w sprawie. Dowód: Pismo Prezesa UOKiK z dnia 1 czerwca 2022 r. wraz z potwierdzeniem odbioru (k. 35-35a). [14] Pismem z dnia 5 września 2022 r. Przedsiębior ca został wezwany m.in. do wyjaśnie- nia, jaki charakter ma kontynuowana działalność Przedsiębiorcy w serwisie Instagram w zakresie publikowania p ostów o charakterze reklamowym w okresie po dniu wykre- ślenia wpisu Przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Infor ma cji o Działalności Gospo- darczej. Weronika Bielik pismem z dnia 13 września 2022 r. wyjaśniła m.in., iż kon- tynuowana działalność Przedsiębiorcy w serwisie Instagram po dniu jego wykreślenia 1 https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=18510&news_page=2 Dostęp: 29.09.2022 r. 4 z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej j est prowadzona w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej w ramach spółki w Zjednoczo- nym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Dowód: Pismo Prezesa UOKiK z dnia 5 września 2022 r. oraz odpowiedź Przedsiębior- cy z dnia 13 września 2022 r. (k. 48-57). P REZES U RZĘDU Z WAŻYŁ CO NASTĘPUJE : [15] Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 uokik , ilekroć w ustawie tej jest mowa o przedsię- biorcy, pojmuje się przez to między innymi przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców ( Dz.U. z 2021 r. poz. 162, dalej: upp) Przepis art. 3 upp definiuje działalność gospodarczą jako zorganizowaną d ziałalność zarobkowa, wykonywaną we własnym imieniu i w sposób ciągły. Przedsię- biorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą . Weronika Bielik przez oceniany powyżej okres – to jest do 16 maja 2022 r. prowadziła działalność gospodarczą na pod- stawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Nie ulega zatem wątpliwości, że posiadała wówczas status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy uokik. Tym samym, przy wykonywaniu działalności gospodarczej, podlegała rygorom określonym w u stawie uo kik i jej działania mogły podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu sto sowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [16] W tym miejscu zauważyć należy, że Weronika Bielik została z dniem 18 maja 2022 r. wykreślona z CEIDG. [17] Od dnia 17 maja 2022 r. Weronika Bielik kontynuuje działalność w serwisie Instagram w ramach spółki Veronica Bielik Ltd. z siedzibą w Wielkiej Brytanii, w której pełni funkcję Dyrektora Wykonawczego. Wyżej wymieniona spółka jest rezydentem brytyj- skim zarejestrowanym w Rejestrze Spółek dla Anglii i Walii pod numerem: 14111785 oraz posiada wyłączne prawa do zarządzania kanałem Instagram Weroniki Bielik. [18] Przedsiębiorca w zakresie influencer marketingu prowadzonego w serwisie Instagram realizuje wyłącznie zlecenia otrzymane od Spółki Veronica Bielik Ltd, która jest stroną umów z reklamodawcami będący mi podmiotami zagranicznymi. [19] Weronika Bielik nie otrzymuje żadnych korzyści zarówno pieniężnych jak i niepienięż- nych z tytułu publikacji na portalu Instagram. Spóka Veronica Bielik Ltd na chwilę obecną kumuluje kapitał i nie wypłaca Przedsiębiorcy wynagrod zenia. [20] Jednocześnie Prezes UOKiK nie jest w posiadaniu dowodów świadczących o tym, że Weronika Bielik prowadzi na terytorium Rzeczpospolitej Polski zorganizowaną działal- ność zarobkową, wykonywaną we własnym imieniu i w sposób ciągły, zgodnie z art. 3 upp. Dodatkowo, publikacje treści reklamowych Przedsiębiorcy w serwisie In- stagram formułowane są w języku angielskim, a produkty w nich występujące – co do zasady – nie występują na polskim rynku. W konsekwencji, brak jest dowodów na to, że reklamy Weroniki Bielik skierowane są do polskich odbiorców. [21] Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania admini- stracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: kpa) , gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. 5 [22] Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakoń- czenia po stępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. [23] Skoro zatem w nin iejszej sprawie, już po wszczęciu postępowania Weronika Bielik utraciła przymiot przedsiębiorcy, koniecznym było umorzenie wszczętego postępowa- nia. Nieposiadanie przymiotu przedsiębiorcy przez osobę, wobec której wszczęto po- stępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z nieudzieleniem informa- cji żądanych na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 uokik stanowi bowiem przeciwwskazanie prawne do prowadzenia postępowania, a w konsekwencji uniemożliwia wydanie decy- zji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Wobec powyższego Prezes Urzędu działając w oparciu art. 105 § 1 kpa w związku z art. 83 uokik , postanowił umorzyć niniejsze po- stępowanie administracyjne. POUCZENIA: I. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z a rt. 479 28 § 2 kpa – od niniejszej decyzji stronie przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Odwołanie w nos i się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy, Plac Kościeleckich 3 85 -033 Bydgoszcz. II. W przypadku zakwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach postępowania, zawartego w punkcie II niniejszej decyzji - stosown ie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805) oraz art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji . Zażalenie wnos i się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony K onkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy, Plac Kościeleckich 3 85 -033 Bydgoszcz. III. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w zw iązku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cy wilnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1125 z późn. zm. ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1.000 zł. Z kolei, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 2 ww. ustawy zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. IV. Zgodnie z art. art. 102 ust. 1 i ust. 2 zd. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Oświadczenie spo- rządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli oświadczenie nie zostało złożone albo nie zawiera wszystkich wymaganych danych , stosuje się art. 130 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 105 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania 6 w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądo- wych w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania. Sąd przesyła niezwłocznie ten wniosek właściwemu sądowi. V. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 2 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego , strona zwol- niona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustano- wienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosz- tów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodze- nia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do pro- tokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o usta- nowienie adwokat a lub radcy prawnego w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właści- wemu. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Piotr Adamczewski Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy Otrzymuje: xxx xxx xxx xxx xxx pełnomocnik: Weroniki Bielik