DOK-124/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 25 pa ź dziernika 2006 r. DOK3-421- 28/06/AS Decyzja Nr DOK - 124/2006 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego z wniosku The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z siedzib ą w Sadach k. Poznania, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z siedzib ą w Sadach k. Poznania kontroli nad Polsnack Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. Uzasadnienie W dniu 9 sierpnia 2006 r. wp ł yn ęł o do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „Prezesem Urz ę du” lub „organem antymonopolowym”, zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu przez The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z siedzib ą w Sadach k. Poznania kontroli nad Polsnack Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. W zwi ą zku z tym, i ż : 1) spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji, bowiem: ƒ łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji – przekroczy ł warto ść okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”, tj. równowarto ść 50 mln EURO, ƒ przej ę cie – poprzez nabycie akcji - bezpo ś redniej kontroli nad ca ł ym przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonych w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej, 2) nie wyst ę puje w tej sprawie ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, wy łą czaj ą ca obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru przedmiotowej koncentracji, Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w tej sprawie, o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zawiadomi ł stron ę pismem z dnia 17 sierpnia 2006 r. Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Uczestnicy koncentracji 1/ The Lorenz Bahlsen Snack-World Sp. z o.o. z siedzib ą w Sadach k. Poznania (dalej „ The Lorenz Bahlsen Polska ” lub „ zg ł aszaj ą cy ”) (aktywny uczestnik koncentracji) jest podmiotem zale ż nym niemieckiej grupy Lorenz Snack-World Group (zwanej dalej „ Bahlsen Group ”), dzia ł aj ą cej w zakresie produkcji i sprzeda ż y s ł onych przek ą sek na terenie Niemiec, Francji, Polski, Austrii, Chorwacji i W ł och. Spó ł k ą stoj ą c ą na czele grupy jest Lorenz Bahlsen Snack-World Verwaltung GmbH z siedzib ą w Hanowerze (Niemcy), w której wszystkie udzia ł y posiada Pan Lorenz Bahlsen. Ponadto w sk ł ad grupy wchodzi równie ż kontrolowana przez Pana Lorenza Bahlsen’a grupa Lajkonik, prowadz ą ca w Polsce dzia ł alno ść za po ś rednictwem: - Lajkonik Snacks GmbH sp.k. z siedzib ą w Skawinie (dalej: „ Lajkonik Snacks ”), która prowadzi dzia ł alno ść w zakresie produkcji s ł onych przek ą sek, takich jak: s ł one paluszki, precelki, krakersy/ciasta, miksy, które s ą dystrybuowane przez The Lorenz Bahlsen Polska, - Lajkonik Snacks Dystrybucja Sp. z o.o. z siedzib ą w Skawinie – która posiada 99% udzia ł ów w Lajkonik Snacks i poza tym nie prowadzi dzia ł alno ś ci gospodarczej. The Lorenz Bahlsen Polska prowadzi dzia ł alno ść w zakresie produkcji i sprzeda ż y s ł onych przek ą sek, tj. chipsów ziemniaczanych, chrupków ekstrudowanych, s ł onych paluszków, precli, mieszanek i orzechów, dystrybuowanych pod markami: Crunchips, Saltletts, Curly, Hugo, Peppies i Monster Munch. Ponadto zg ł aszaj ą cy prowadzi dystrybucj ę produktów pod mark ą Lajkonik. Zak ł ady produkcyjne The Lorenz Bahlsen Polska znajduj ą si ę w Stanowicach k. Wroc ł awia. 2 The Lorenz Bahlsen Polska dystrybuuje tak ż e inne produkty spo ż ywcze, w szczególno ś ci s ł odycze, jak równie ż produkty niespo ż ywcze, tj. klej oraz karty pre-paid do telefonów komórkowych. 2/ Polsnack Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (dalej „ Polsnack ”) (pasywny uczestnik koncentracji) jest podmiotem zale ż nym niemieckiej grupy kapita ł owej Intersnack Group. Polsnack prowadzi dzia ł alno ść w zakresie produkcji i sprzeda ż y s ł onych przek ą sek, tj. chipsów ziemniaczanych, chrupków ekstrudowanych, s ł onych paluszków, precli, mieszanek i orzechów pod markami Chio, Biesiadne, Wolf. Intersnack Group jest cz ęś ci ą grupy kapita ł owej Pfeifer & Langen Group, której spó ł k ą dominuj ą c ą jest Pfeifer & Langen Industrie und Handels KG z siedzib ą w Kolonii. Pfeifer & Langen Group jest aktywna na rynku europejskim przede wszystkim w bran ż y produkcji i dystrybucji cukru i jego produktów, podczas gdy Intersnack Group dzia ł a w zakresie produkcji i dystrybucji s ł onych przek ą sek i jest w ł a ś cicielem nast ę puj ą cych marek: Funny, Frisch, Chio and Wolf Bergstra β e. Na czele Intersnack Group stoi Intersnack Knabber-Gebäck Unternehmensvervaltungs - GmbH & Co. KG z siedzib ą w Kolonii. Intersnack Group prowadzi dzia ł alno ść przede wszystkim na terenie Niemiec, Francji, Polski, W ę gier, Republiki Czeskiej, S ł owacji, Rumunii i Szwajcarii. Grupa Pfeifer & Langen dzia ł a na rynku polskim poprzez nast ę puj ą ce spó ł ki zale ż ne: 1/ Pfeifer&Langen Polska S.A. z siedzib ą w Poznaniu, dzia ł aj ą ca w sektorze cukrowniczym, 2/ Pfeifer&Langen Marketing sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu, dzia ł aj ą ca w sektorze cukrowniczym, 3/ ZUG-H Cukropol sp. z o.o. z siedzib ą w Gostyniu, prowadz ą c ą dzia ł alno ść hotelarsk ą , 4/ Felix Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Nied ź wiedziu/S ł omniki (dalej „Felix Polska”) – dzia ł aj ą c ą na rynku s ł onych przek ą sek w segmencie orzeszków i suszonych owoców, 5/ Kuntz Polska Sp. z o.o. z siedzib ą Nied ź wiedziu/ S ł omniki, która nie prowadzi dzia ł alno ś ci, 6/ Polnut GmbH i.K. z siedzib ą w Jaros ł awiu - w likwidacji. II. Przyczyny i opis transakcji Planowana koncentracja polega na przej ę ciu w trybie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej kontroli przez The Lorenz Bahlsen Polska nad Polsnack. Podstaw ą 3 dokonanego przez The Lorenz Bahlsen Polska zg ł oszenia zamiaru koncentracji jest podpisana w dniu 28 lipca 2006 r. umowa, na mocy której The Lorenz Bahlsen Polska nab ę dzie od Intersnack Holding Gesellschaft für Auslandsbeteiligungen GmbH z siedzib ą w Kolonii 100% udzia ł ów w kapitale zak ł adowym Polsnack. Przyczyn ą niniejszej koncentracji jest, wed ł ug zg ł aszaj ą cego, konieczno ść skuteczniejszego reagowania na konkurencyjne zachowania pozosta ł ych uczestników rynku, w szczególno ś ci PepsiCo. Poprzez nabycie Polsnack, Lorenz Group b ę dzie kontynuowa ć inwestycje w rozwijaj ą ce si ę rynki wschodniej i po ł udniowo-wschodniej Europy. Dzi ę ki zg ł aszanej koncentracji po łą czona zostanie dzia ł alno ść spó ł ek co umo ż liwi im optymalizacj ę przedsi ę wzi ęć biznesowych. Spowoduje to zaistnienie oszcz ę dno ś ci w wyniku zwi ę kszenia wolumenu zakupów i zarz ą dzania projektami na wi ę ksz ą skal ę , zastosowanie w ca ł ej firmie najlepszych praktyk produkcyjnych oraz zwi ę kszenie zasobów i wi ę ksz ą efektywno ść kosztów w zakresie dzia ł alno ś ci badawczo-rozwojowej, us ł ug technicznych i IT. III. Rynki w ł a ś ciwe W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Jak wynika z opisu dzia ł alno ś ci przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, rynkiem w ł a ś ciwym w aspekcie produktowym zarówno dla Bahlsen Group - poprzez The Lorenz Bahlsen Polska i Lajkonik Snacks, jak i dla Pfeifer & Langen Group poprzez Polsnack i Felix Polska – jest rynek produkcji i sprzeda ż y s ł onych przek ą sek. Natomiast w ł a ś ciwym rynkiem geograficznym jest obszar Polski. Ponadto rynkiem w ł a ś ciwym dla The Lorenz Bahlsen Polska jest krajowy rynek dystrybucji ż ywno ś ci, produktów zwi ą zanych z ż ywno ś ci ą oraz produktów innych ni ż ż ywno ść . Natomiast rynkami w ł a ś ciwymi pozosta ł ych uczestników koncentracji, tj. Pfeifer & Langen Group, dla której w ł a ś ciwym rynkiem geograficznym jest rynek polski, s ą : rynek cukru oraz rynek us ł ug hotelarskich. 4 Reasumuj ą c, bezpo ś redni uczestnicy koncentracji dzia ł aj ą na wspólnym rynku produktowym w zakresie produkcji i sprzeda ż y s ł onych przek ą sek, obejmuj ą cym polski rynek krajowy. Charakterystyka w ł a ś ciwego rynku produktowego W celu zdefiniowania w ł a ś ciwego rynku produktowego, tj. rynku s ł onych przek ą sek, odnosz ą cego si ę do planowanej koncentracji, nale ż y uwzgl ę dni ć przeznaczenie, w ł a ś ciwo ś ci oraz cen ę poszczególnych kategorii s ł onych przek ą sek. Organ antymonopolowy decyzj ą z dnia 19 grudnia 2005 r. Nr DOK - 170/2005 w sprawie koncentracji PepsiCo Light B.V. i Star Foods S.A. ustali ł , ż e rynek s ł onych przek ą sek obejmuje wszystkie rodzaje przek ą sek s ł onych (chipsy ziemniaczane, s ł one ciastka/krakersy, chrupki kukurydziane i ekstrudowane, paluszki, precle, mieszanki, orzechy, snacki itp.), bowiem wszystkie one zaspokajaj ą te same potrzeby klienta, a cena nie jest elementem kluczowym, wp ł ywaj ą cym na wybór klienta. Wynika to z faktu, i ż ceny na wszystkie rodzaje s ł onych przek ą sek s ą nominalnie niskie i ró ż nice mi ę dzy cenami poszczególnych kategorii przek ą sek nie stanowi ą dla klientów podstawy do wyboru okre ś lonych przek ą sek. Ró ż ne produkty sk ł adaj ą ce si ę na ca ł y rynek przek ą sek s ł onych s ą ł atwo zast ę powalne, a czas konsumpcji i zachowanie konsumenta w miejscu konsumpcji s ą takie same dla wszystkich produktów w ró ż nych segmentach. Wszystkie przek ą ski s ą zwykle konsumowane pó ź nym popo ł udniem i wieczorem, g ł ównie w czasie ogl ą dania telewizji, relaksu, podczas spotka ń towarzyskich i w trakcie spo ż ywania napojów. Tak ż e aktualny rozwój tych produktów zmierza w kierunku coraz cz ę stszego pokrywania si ę segmentów. Generalnie przeznaczenie poszczególnych s ł onych przek ą sek jest zbli ż one, bowiem traktowane s ą one przez konsumentów jako zamienniki, a skala zamienno ś ci okre ś la bezpo ś rednio poziom substytucyjno ś ci tych produktów. Wszystkie segmenty rynku s ł onych przek ą sek maj ą wspólne cechy: - s ł one przek ą ski nie stanowi ą podstawowej bazy zakupowej (produkt, bez którego mo ż na si ę oby ć ), - powody ich spo ż ycia to uczucie g ł odu, ch ęć odczucia przyjemno ś ci, - miejsce zakupu wszystkich kategorii s ł onych przek ą sek jest takie samo (ma ł e, du ż e i ś rednie sklepy spo ż ywcze, super i hipermarkety, kluby, kawiarnie, puby, stacje benzynowe, kina, szko ł y), jak równie ż okoliczno ś ci ich spo ż ycia (ogl ą danie telewizji, spotkania towarzyskie i rodzinne, uczenie si ę , czytanie, publiczne imprezy), - ich wspóln ą cech ą jest wysoka kaloryczno ść , 5 - czynniki wp ł ywaj ą ce na zakup wszystkich kategorii s ł onych przek ą sek s ą takie same – impulsywno ść zakupu, du ż y wp ł yw reklamy, u ł o ż enie na pó ł ce (po ł o ż one obok siebie tworz ą łą czn ą ofert ę s ł onych przek ą sek). Teza o wyst ę powaniu jednorodnego rynku s ł onych przek ą sek znajduje dodatkowo potwierdzenie w dotychczasowej praktyce orzeczniczej Komisji Europejskiej. Na podstawie argumentów zaprezentowanych w sprawie IV/M.232 - Pepsico/General Mills, 1 nale ż y za Komisj ą Europejsk ą przyj ąć definicj ę rynku produktowego jako rynku s ł onych przek ą sek. W decyzji tej zosta ł y wymienione produkty wchodz ą ce w sk ł ad „ savory snacks ” (pol.: s ł one przek ą ski): chipsy ziemniaczane, chrupki, chipsy kukurydziane, orzeszki i s ł one ciasteczka. Wed ł ug Komisji ró ż ne przek ą ski s ł one charakteryzuj ą si ę wysokim poziomem substytucyjno ś ci. Istotna w tej sprawie jest tak ż e linia orzecznicza Komisji Europejskiej zaprezentowana w decyzji M. 1675 – DUCROS/HERO FRANCE, w której przyj ę to definicj ę rynku produktowego w odniesieniu do rynku dodatków do ciast. Bior ą c pod uwag ę ró ż norodno ść wyst ę powania dodatków do ciast, mo ż na wnioskowa ć , i ż najbardziej istotnym zagadnieniem w tej sprawie by ł o przeznaczanie danych produktów. Transponuj ą c podej ś cie Komisji Europejskiej do wyznaczenia rynku produktowego w niniejszej koncentracji, mo ż na stwierdzi ć , i ż przyj ę ta w planowanej koncentracji definicja rynku tak ż e obejmuje ró ż ne co do charakterystyki fizycznej produkty, maj ą ce jednak ż e wspólne zastosowanie. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy dla celów niniejszej koncentracji przyj ął , ż e wszystkie rodzaje s ł onych przek ą sek mo ż na zaliczy ć do jednego rynku produktowego. Charakterystyka w ł a ś ciwego rynku geograficznego Zgodnie z dotychczasow ą lini ą orzecznicz ą Komisji Europejskiej oraz Prezesa Urz ę du w sprawie koncentracji na rynku s ł onych przek ą sek 2 , organ antymonopolowy przyj ął , ż e rynkiem w ł a ś ciwym geograficznie, na który koncentracja wywiera wp ł yw, jest rynek polski. Komisja Europejska w szeregu decyzji koncentracyjnych, dotycz ą cych produktów spo ż ywczych, definiowa ł a geograficzne rynki w ł a ś ciwe jako rynki krajowe 3 . W decyzji IV/M.232 - Pepsico/General Mills, 4 Komisja uznaje za s ł uszne ograniczenie w ł a ś ciwego rynku geograficznego s ł onych przek ą sek do poszczególnych rynków krajowych. W innych decyzjach dotycz ą cych definiowania geograficznych rynków w ł a ś ciwych, Komisja 1 Sprawa M 232 z dnia 5 sierpnia 1992. 2 Por. decyzja z dnia 19 grudnia 2005 r., nr DOK- 170/2005. 3 Przyk ł adami takich decyzji mog ą by ć : PEPSICO/General Mills (M.232) z dnia 5.08.1992; Nestle/Schoeller (M.2640) z dnia 22.01.2002; PEPSICO/Quaker (M.2275) z dnia 27.03.2001; Nabisco/United Biscuits (M.1920) z dnia 5.05.2000; Philip Morris/Nabisco (M.2072) z dnia 16.10.2000; Orcla/Chips (M.3658) z dnia 3.03.2005. 4 Sprawa M 232 z dnia 5 sierpnia 1992. 6 Europejska przytacza ł a szereg argumentów, wskazuj ą cych na narodowy wymiar rynków geograficznych. Najwa ż niejsze czynniki wp ł ywaj ą ce na narodowy charakter rynku w ł a ś ciwego to: „zró ż nicowanie preferencji smakowych mi ę dzy konsumentami z poszczególnych krajów cz ł onkowskich, (…) wyst ę powanie europejskich marek nale ż y do rzadko ś ci, systemy dystrybucyjne charakteryzuj ą si ę zasi ę giem krajowym, negocjacje z klientami prowadzone s ą na szczeblu krajowym” 5 . Preferencje konsumentów s ą istotnym czynnikiem wp ł ywaj ą cym na terytorialny zasi ę g rynku w ł a ś ciwego. Konsumenci pochodz ą cy z ró ż nych obszarów geograficznych mog ą mie ć ró ż ne oczekiwania nawet w stosunku do produktów substytucyjnych, a wi ę c produktów o podobnych cechach u ż ytkowych oraz w podobnej cenie. Komisja Europejska w szeregu decyzji, dotycz ą cych koncentracji w odniesieniu do s ł onych przek ą sek, czy te ż do szerszego wymiaru – produktów spo ż ywczych, podnosi ł a, i ż preferencje smakowe ró ż ni ą si ę mi ę dzy poszczególnymi krajami cz ł onkowskimi. 6 Kolejnym czynnikiem poddanym ocenie jest istnienie barier rynkowych ograniczaj ą cych mo ż liwo ść rozwoju konkurencji na danych rynkach geograficznych. Na obszarze Polski nie s ą stosowane specjalne normy odnosz ą ce si ę tylko i wy łą cznie do s ł onych przek ą sek. Przedsi ę biorca produkuj ą cy s ł one przek ą ski, jak równie ż inne produkty ż ywno ś ciowe, musi posiada ć wdro ż ony system HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points), tj. system organizacji dzia ł ania w firmach maj ą cych do czynienia z ż ywno ś ci ą , s ł u żą cy zapewnieniu bezpiecze ń stwa zdrowotnego tej ż ywno ś ci, oraz uzyska ć zezwolenie stacji sanitarnej. W celu wdro ż enia systemu HACCP konieczne jest wdro ż enie zasad Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP - Good Manufacturing Practice) oraz zasad Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP - Good Hygiene Practice), które maj ą na celu stworzenie warunków do wytworzenia ż ywno ś ci bezpiecznej pod wzgl ę dem higienicznym. Wdra ż anie zasad GMP/GHP mo ż e w niektórych firmach wi ą za ć si ę z konieczno ś ci ą ponoszenia wydatków, np. na przebudow ę pomieszcze ń lub wymian ę wyposa ż enia zak ł adu. W firmie, która funkcjonuje w pe ł nej zgodno ś ci z zasadami GMP/GHP, wdra ż anie systemu HACCP nie powinno powodowa ć nadmiernych kosztów (mog ą one by ć zwi ą zane ze szkoleniem personelu lub zakupem urz ą dze ń pomiarowych). W Unii Europejskiej najbardziej podstawowe i ogólne zasady GMP/GHP w produkcji ż ywno ś ci zawarte s ą w dyrektywie 5 Na podstawie sprawy Philip Morris/Nabisco (M.2072) z dnia 16.10.2000 i Orcla/Chips (M.3658) z dnia 3.03.2005. 6 Takie stanowisko Komisja Europejska zaj ęł a w sprawach: PEPSICO/General Mills (M.232) z dnia 5.08.1992; Nestle/Schoeller (M.2640) z dnia 22.01.2002; PEPSICO/Quaker (M.2275) z dnia 27.03.2001; Nabisco/United Biscuits (M.1920) z dnia 5.05.2000; Philip Morris/Nabisco (M.2072) z dnia 16.10.2000. 7 93/43/EWG o higienie ż ywno ś ci, która nak ł ada m.in. obowi ą zek wprowadzenia systemu HACCP we wszystkich firmach zajmuj ą cych si ę produkcj ą , dystrybucj ą , magazynowaniem, transportem i dostarczaniem konsumentom ż ywno ś ci (bez podstawowej produkcji rolniczej). W Polsce, w ramach dostosowywania si ę do wymaga ń Unii Europejskiej, nast ą pi ł o przeniesienie dyrektywy 93/43/EWG do ustawy z 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych ż ywno ś ci i ż ywienia (Dz.U. z 2001 r. nr 63, poz. 634 z pó ź n. zm.). Wi ę kszo ść sprzeda ż y s ł onych przek ą sek The Lorenz Bahlsen Polska i Polsnack realizowana jest na obszarze Polski. Eksport odbywa si ę albo do spó ł ek z grupy kapita ł owej, które maj ą w ł asne systemy dystrybucji, albo w ramach kontraktów zawartych z konkretnymi podmiotami na dostawy niemarkowych s ł onych przek ą sek, tzw. private labels . System dystrybucji zg ł aszaj ą cego, jak i Polsnack zorganizowany jest wy łą cznie w ramach kraju. Czynnik ten by ł wielokrotnie podnoszony w decyzjach Komisji Europejskiej, gdzie s ł u ż y ł on jako jeden z koronnych argumentów w definiowaniu rynku geograficznego w wymiarze krajowym. W praktyce orzeczniczej Komisja Europejska cz ę sto pos ł ugiwa ł a si ę argumentem zorganizowania sieci dystrybucyjnych jako podstaw ą do wnioskowania o narodowym wymiarze rynku geograficznego. Przyk ł adem mog ą by ć sprawy PEPSICO/Quaker (M.2275) z dnia 27.03.2001 i Nabisco/United Biscuits (M.1920) z dnia 5.05.2000, w których Komisja stwierdza, i ż lokalne sieci dystrybucyjne s ą podstaw ą ł a ń cucha logistycznego, nawet w przypadku importu produktów. Reasumuj ą c, w ocenie organu antymonopolowego, rynkiem w ł a ś ciwym w aspekcie geograficznym jest rynek krajowy. Na tak okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym uczestnicy koncentracji, wed ł ug zg ł aszaj ą cego, osi ą gn ę li w roku 2005 nast ę puj ą ce udzia ł y (ilo ś ciowo): 1/ Bahlsen Group: The Lorenz Bahlsen Polska : [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §1 za łą cznika do niniejszej decyzji ], Lajkonik Snacks : [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §2 za łą cznika do niniejszej decyzji ], łą cznie [ tajemnica przedsi ę biorstwa - § 3 za łą cznika do niniejszej decyzji ], 2/ Pfeifer & Langen Group: - Polsnack : [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §4 za łą cznika do niniejszej decyzji ], - Felix Polska : [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §5 za łą cznika do niniejszej decyzji ]. Po dokonaniu koncentracji łą czny udzia ł Bahlsen Group i Polsnack na rynku w ł a ś ciwym wyniesie zatem [ tajemnica przedsi ę biorstwa - § 6 za łą cznika do niniejszej decyzji ]. Ustalenie zakresu oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga 8 uprzedniego okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja mo ż e wywrze ć wp ł yw. Nale ż y przy tym uwzgl ę dni ć te rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw zarówno w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jak równie ż w uk ł adzie wertykalnym (pionowym) i konglomeratowym. Zgodnie z postanowieniami rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334): a) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20%. Jak wynika z powy ż szego, niniejsza koncentracja ma wp ł yw na krajowy rynek sprzeda ż y s ł onych przek ą sek, który ujawnia si ę w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), gdy ż przedsi ę biorcy w niej uczestnicz ą cy zaanga ż owani s ą na tym samym rynku produktowym, a koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci [ tajemnica przedsi ę biorstwa - § 6 za łą cznika do niniejszej decyzji ]. Charakterystyka rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw Rynek s ł onych przek ą sek znajduje si ę w fazie rozwoju. D ąż eniem producentów jest osi ą gni ę cie takiego poziomu spo ż ycia s ł onych przek ą sek jak w krajach Europy Zachodniej, jednak ż e na rynku polskim perspektywy rozwoju rynku s ą ograniczone si łą nabywcz ą konsumentów. Proces produkcyjny nie jest ob ł o ż ony ograniczeniami patentowymi, gdy ż technologia produkcji jest ogólnie dost ę pna. Ponadto rynek ten charakteryzuje si ę du ż ym stopniem rozproszenia podmiotowego. W roku 2005 wielko ść krajowej sprzeda ż y s ł onych przek ą sek – wed ł ug zg ł aszaj ą cego - wynios ł a [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §7 za łą cznika do niniejszej decyzji ] ogó ł em. Udzia ł y ilo ś ciowe Bahlsen Group i Polsnack, jak wy ż ej wskazano, w roku 2005 kszta ł towa ł y si ę nast ę puj ą co: dla Bahlsen Group [ tajemnica przedsi ę biorstwa - § 3 za łą cznika do niniejszej decyzji ], dla Polsnack [ tajemnica przedsi ę biorstwa - § 4 za łą cznika do niniejszej decyzji ]. Na rynku tym w roku 2005 – wed ł ug zg ł aszaj ą cego – uczestnicy koncentracji spotykali si ę z siln ą konkurencj ą ze strony PepsiCo Light B.V., tj. spó ł k ą dzia ł aj ą ca na rynku polskim poprzez Frito Lay Poland Sp. z o.o. z siedzib ą w Grodzisku Mazowieckim (spó ł ka ta w 2005 r. osi ą gn ęł a udzia ł w rynku wynosz ą cy [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §8 za łą cznika do niniejszej decyzji ]), Star Foods S.A. z siedzib ą w Warszawie oraz Dariusz Myrcha DM Snacks Corporation w Parysewie (z udzia ł em w rynku wynosz ą cym odpowiednio [ tajemnica 9 przedsi ę biorstwa - § 9 za łą cznika do niniejszej decyzji ] i [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §10 za łą cznika do niniejszej decyzji ]). Nale ż y te ż doda ć , ż e decyzj ą z dnia 19 grudnia 2005 r. Nr DOK - 170/2005 Prezes Urz ę du wyda ł zgod ę na przej ę cie Star Foods S.A. przez PepsiCo Light B.V. W konsekwencji ten ostatni zyska ł pozycj ę lidera na rynku s ł onych przek ą sek. Po dokonaniu niniejszej koncentracji Grupa Bahlsen stanie si ę drugim co do wielko ś ci – po PepsiCo Light B.V. – graczem na tym rynku. Nale ż y równie ż zwróci ć uwag ę na fakt, i ż wielko ść sprzeda ż y s ł onych przek ą sek ogó ł em w roku 2005 wskazana przez zg ł aszaj ą cego na podstawie danych firmy badawczej AC Nielsen, tj. [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §7 za łą cznika do niniejszej decyzji ] jest prawdopodobnie ni ż sza ni ż rzeczywista wielko ść sprzeda ż y. Badania rynkowe tej firmy dotycz ą wy łą cznie sprzeda ż y detalicznej realizowanej przez supermarkety, sklepy spo ż ywcze, kioski oraz sklepy z alkoholami i s ł odyczami, a zatem nie obejmuj ą wszystkich kana ł ów dystrybucji. Oznacza to, ż e udzia ł y stron koncentracji w rynku produktowym by ł yby proporcjonalnie ni ż sze. Na polskim rynku s ł onych przek ą sek dystrybucja towarów opiera si ę na trzech g ł ównych kana ł ach, tj. bezpo ś rednim systemie dostaw (dystrybucja z u ż yciem transportu w ł asnego tzw. van selling), sieciach detalicznych (nowoczesny handel), tak zwanych „klientach kluczowych” (hipermarkety, supermarkety, C&C, sklepy dyskontowe) oraz zewn ę trznych hurtowniach. Z zasady wszyscy producenci s ł onych przek ą sek dystrybuuj ą swoje produkty za po ś rednictwem ró ż nych kana ł ów dystrybucyjnych. Na podstawie analizy danych dotycz ą cych udzia ł ów zakupów najwi ę kszych odbiorców w sprzeda ż y realizowanej przez strony koncentracji nale ż y stwierdzi ć , i ż odbiorców s ł onych przek ą sek charakteryzuje wysoki stopie ń rozproszenia. Z definicji rynku w ł a ś ciwego wynika, ż e rynek s ł onych przek ą sek sk ł ada si ę z wielu rodzajów substytucyjnych towarów. Daje to mo ż liwo ść zmiany dostawców odbiorcom produktów sprzedawanych przez spó ł ki uczestnicz ą ce w planowanej koncentracji. S ł one przek ą ski s ą typowymi dobrami o charakterze masowym. W przypadku takich dóbr efekt skali jest bardzo istotny, szczególnie w odniesieniu do dystrybucji. Na rynku s ł onych przek ą sek istnieje pe ł na dost ę pno ść surowców. Kluczowym czynnikiem jest dost ę pno ść podstawowych surowców bazowych, takich jak ziemniaki lub kasza kukurydziana, która jest warunkowana zbiorami w danym sezonie. Producenci s ł onych przek ą sek, w szczególno ś ci producenci chipsów, domagaj ą si ę surowców o okre ś lonych 10 cechach jako ś ciowych, poniewa ż to surowiec decyduje o jako ś ci wytwarzanych przez nich produktów. Rozwój rynku s ł onych przek ą sek daje perspektywy zwi ę kszenia wolumenu sprzeda ż y, a tym samym pojawia si ę miejsce dla nowych graczy, zarówno ma ł ych, jak i du ż ych przedsi ę biorców, którzy mog ą konkurowa ć bezpo ś rednio lub po ś rednio w zale ż no ś ci od kategorii asortymentowej s ł onych przek ą sek. Zdaniem Prezesa Urz ę du istniej ą tak ż e przedsi ę biorcy o ustalonej pozycji rynkowej dzia ł aj ą cy w innych krajach, którzy mog ą wej ść na polski rynek sprzeda ż y s ł onych przek ą sek, a którzy dzia ł aj ą ju ż w Polsce w bran ż y spo ż ywczej. Przyk ł adem takiej firmy mo ż e by ć grupa Kraft Foods, która dzia ł a w wielu krajach europejskich na rynku s ł onych przek ą sek oraz jest obecna na polskim rynku spo ż ywczym (m.in. kawy i czekolady). Produkcja i sprzeda ż s ł onych przek ą sek przez Kraft Foods koncentruje si ę w krajach skandynawskich i Europy Wschodniej (m.in. Litwa i Ukraina), a jednym z celów strategii tej grupy jest dalsza ekspansja na rynki w Europie Ś rodkowej i Wschodniej. Du ż y potencja ł konkurencyjny na rynku s ł onych przek ą sek reprezentuj ą tak ż e sieci handlowe oferuj ą ce produkty pod „mark ą w ł asn ą ” (tzw. private labels). Podobne jak w innych krajach regionu - marka w ł asna to nadal tylko ta ń szy odpowiednik produktu markowego. Zatem istotnym elementem rozwoju rynku s ł onych przek ą sek jest zaanga ż owanie poszczególnych przedsi ę biorców w produkcj ę wyrobów sprzedawanych pod markami w ł asnymi. W przypadku The Lorenz Bahlsen Polska udzia ł sprzeda ż y s ł onych przek ą sek pod mark ą w ł asn ą stanowi [ tajemnica przedsi ę biorstwa - §11 za łą cznika do niniejszej decyzji ] ca ł kowitej wielko ś ci sprzeda ż y s ł onych przek ą sek, natomiast w przypadku Polsnack [ tajemnica przedsi ę biorstwa - § 12 za łą cznika do niniejszej decyzji ]. b) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), jest ka ż dy rynek produktowy, je ż eli równocze ś nie : ƒ dzia ł a na nim co najmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji, ƒ jest on równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y (poprzedni lub nast ę pny szczebel obrotu), na którym dzia ł a którykolwiek z pozosta ł ych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, ƒ indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 30%, bez wzgl ę du na to, czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca –odbiorca mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami. 11 W toku przeprowadzonego post ę powania nie zidentyfikowano ż adnych rynków, na które przedmiotowa koncentracja mo ż e wywiera ć wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym). c) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą w niniejszej sprawie brak jest rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, gdy ż ż aden z uczestników koncentracji nie dysponuje udzia ł em przekraczaj ą cym 40% w jakimkolwiek rynku, na którym prowadzi dzia ł alno ść . II. Ocena skutków koncentracji Zgodnie z zasad ą okre ś lon ą w art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej, koncentracja b ę d ą ca przedmiotem niniejszego post ę powania powinna zosta ć oceniona pod wzgl ę dem skutków jakie wywo ł a na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis z art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Dla zastosowania powo ł anego przepisu niezb ę dne jest zatem wykazanie, ż e wskutek koncentracji nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca, a tak ż e, ż e konkurencja na rynku nie zostanie w inny sposób istotnie ograniczona. Zgodnie z definicj ą zamieszczon ą w art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej, przez poj ę cie pozycji dominuj ą cej rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Oceniaj ą c wp ł yw planowanej koncentracji na stan konkurencji na krajowym rynku sprzeda ż y s ł onych przek ą sek Prezes Urz ę du wzi ął przede wszystkim pod uwag ę kryterium dopuszczalno ś ci koncentracji, jakim jest brak istotnego ograniczenia konkurencji na rynku w ł a ś ciwym wskutek jej dokonania. W ocenie tej Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł równie ż struktur ę podmiotow ą rynku s ł onych przek ą sek, na którym funkcjonuj ą przedsi ę biorcy o ustabilizowanej pozycji rynkowej, a który jednocze ś nie charakteryzuje si ę du ż ym stopniem 12 rozproszenia podmiotowego. Jak wykaza ł o niniejsze post ę powanie, w wyniku planowanej koncentracji wielko ść udzia ł u stron koncentracji w polskim rynku s ł onych przek ą sek nie osi ą gnie udzia ł u rodz ą cego domniemanie uzyskania pozycji dominuj ą cej (ponad 40%). Planowana koncentracja nie b ę dzie mia ł a negatywnego wp ł ywu na rynek w ł a ś ciwy, którym jest rynek s ł onych przek ą sek w Polsce. Przedmiotowy zamiar koncentracji spe ł nia zatem przes ł anki art. 17 ustawy antymonopolowej, st ą d orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Danuta Gruszczy ń ska Zast ę pca Dyrektora Departamentu Ochrony Konkurencji Za ł .:1 13