DKK-77/2016

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DKK1-420/1/16/GG Warszawa, dnia 24 maja 2016 r. DECYZJA nr DKK - 77/2016 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 184 ze zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania antymonopol owego wszczętego na wniose k Spółdzielni Mleczarskiej „Mlekpol” z siedzibą w Grajewie oraz Spółdzielni Mleczarskiej „Sudowia” z siedzibą Suwałkach wydaje zgodę na dokonanie koncent racji, polegającej na połączeniu Spółdzielni Mleczarskiej „Mlekpol” z siedzib ą w Grajewie ze Spółdzielnią Mleczarską „Sudowia” z siedzibą Suwałkach. UZASADNIENIE W dniu 18 marca 2016 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na połączeniu Spółdzielni Mleczarskiej „Mlekpol” z siedzibą w Grajewie (dalej „SM Mlekpol”) ze Spółdzielnią Mleczarską „Sudowia” z siedzibą Suwałkach (dalej „SM Sudowia”) , zwanymi łącznie „Wnioskodawcami”. W związku z tym, iż spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające zgłoszenie zamiaru koncentracji, bowiem: - łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej równowartość 50 mln euro, tj. kwot ę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 184 ze zm. ), zwanej dalej także „ustawą antymonopolową” , 2 - połączenie samodzielnie działających pr zedsiębiorców jest sposobem koncentracji, określonym w art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej, - w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna okoliczność z katalogu przesłanek wymienionych w art. 14 ww. ustawy, powodująca wyłączenie obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urzędu” lub „ organem antymonopolowym ”, wszczął postępowanie w niniejszej sprawie o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), powiadomi ł Wnioskodawców pismem z dnia 25 marca 2016 r. W tr akcie postępowania organ antymonopolowy ustalił i zważył, co następuje: Przyczyny i opis transakcji Planowana koncentracja została zgłoszona w trybie art. 13 ust. 2 pk t 1 ustawy antymonopolowej i polega na połą czeniu SM Mlekpol z SM Sudowia. Połączenie nastąpi na podstawie art. 96 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1443), przy czym spółdzielnią przejmującą będzie SM Mlekpol. Po dokonaniu koncentracji będzie istniał jeden przedsiębiorca, tj. SM Mlekpol. Podstawę transakcji stanowi Uchwała nr 2 Rady Nadzorczej SM Sudowia z dnia 8 lutego 2016 r. w sprawie przyjęcia oferty łączeniowej oraz Uchwała nr 1/02/2016 Rady Nadzorczej SM Mlekpol z dnia 22 lutego 2016 r. rekome ndująca podjęcie przez Zebranie Przedstawicieli uchwały o połączeniu się spółdzielni. Jako przyczynę koncentracji jej uczestnicy wskazali wzmocnienie potencjału produkcyjnego, utrzymanie konkurencyjności SM Mlekpol oraz pogarszającą się kondycję finansową SM Sudowia. Celem gospodarczym koncentracji jest poprawa wyników ekonomiczno - finansowych uczestników koncentracji oraz zapobieżenie upadłości SM Sudowia. 3 Aktywni uczestnicy koncentracji SM Mlekpol prowadzi działalność w zakresie skupu mleka surowego, przetwórstwa mleka oraz produkcji wyrobów mleczarskich. Oferta handlowa SM Mlekpol obejmuje: mleko spożywcze, w tym mleko UHT, sery twarde, ser y twarogowe, masło i miksy maślane, śmietanę i śmietanki, napoje i produkty fermentowane oraz proszki mleczne. SM Mlekpol prowadzi skup mleka surowego na terenie wszystkich województw . Dostawcami mleka surowego są prawie wyłącznie (w 99,4%) członk owie SM Mlekpol, posiadający umowy na kontraktację mleka surowego. SM Mlekpol kontroluje dwie spółki, tj.:  Centrum Badawczo- Analityczne Mleka Sp. z o.o. w Grajewie, która zajmuje się badaniami i analizami związanymi z jakością żywności,  Instytut Innowacji Przemysłu Mleczarskiego Sp. z o.o. w Mrągowie, która zajmuje się badaniem jakości żywności oraz prowadzi badania naukow e i prace rozwojowe w dziedzinie biotechnologii. Szacunkowy obrót osiągnięty przez SM Mlekpol na terenie Polski w 2015 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa] . SM Sudowia prowadzi działalność w zakresie skupu mleka surowego, przetwórstwa mleka oraz produkcji wyrobów mleczarskich. Oferta handlowa SM Sudowia obejmuje: sery twarde, śmietanę i śmietanki oraz mleko spożywcze (UHT). We własnym zakładzie produkcyjnym SM Sudowia wytwarza tylko sery twarde, a pozostałe asortymenty produkowane są na jej zlece nie przez Sudowia-Laktopol Sp. z o.o. w Suwałkach 1 . SM Sudowia prowadzi skup mleka surowego na obszarze trzech województw, tj. warmińsko -mazurskiego, podlaskiego i mazowieckiego. Dostawcami mleka surowego są wyłącznie (w 100%) członkowie SM Sudowia, posia dający umowy na kontraktację mleka surowego. SM Sudowia nie posiada podmiotów zależnych. 1 decyzją nr DKK - 3/2010 z dnia 19 stycznia 2010 r. Prezes Urzędu wydał zgodę na utworzenie przez SM Sudowia i PPHU La ktopol Sp. z o.o. wspólnego przedsiębiorcy. PPHU Laktopol posiadając 51 % głosów Sudowia -Laktopol Sp. z o.o. sprawuje nad nią kontrolę. 4 Szacunkowy obrót osiągnięty przez SM Sudowia na terenie Polski w 2015 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa] . Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Mając na względzie definicję rynku właściwego oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ , zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie zgłoszenia zam iaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. z 2015 r., poz. 80 ) organ antymonopolowy uznał, iż: A) Przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na: 1. lokalny rynek skupu mleka surowego w województwie podlaskim, 2. lokalny rynek skupu mleka sur owego w województwie warmińsko -mazurskim, bowiem działalność uczestników koncentracji pokrywa się w tym zakresie , a ich łączny udział w każdym z tych rynk ów przekracza próg 20%. Poniżej przedstawiono uzasadnienie określenia rynków właściwych w aspekcie produktowym oraz geograficznym. 1. Uzasadnienie określenia rynków w aspekcie produktowym, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym W zakres działalności uczestników koncentra cji wchodzi m.in. skup mleka surowego, służącego do produkcji w yrobów mleczarskich. Mleko surowe jest specyficznym produktem, nie posiada bowiem substytutów i jest towarem łatwo psującym się, wymagającym przerobu w krótkim czasie od momentu pozyskania. Skupem wyprodukowanego w gospodarstwach rolnych mleka zajmują się spółdzielnie mleczarskie. Działalność SM Mlekpol i SM Sudowia w zakresie skupu mleka surowego 5 określa tym samym wspólny rynek w aspekcie produktowym , czyli rynek skupu mleka surowego. 2. Uzasadnienie określenia rynków w aspekcie geograficznym, na które ko ncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym Drugim niezbędnym elementem rynku właściwego jest jego wymiar geograficzny, co przesądza o konieczności wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, mające zastosowanie do sprzedaży określonego produktu są zbliżone. SM Mlekpol prowadzi skup mleka surowego na terenie całej Polski (w 16 województwach), zaś SM Sudowia na terenie 3 województw (warmińsko -mazurskiego, mazowieckiego i podlaskiego), co oznacza, że w sprawie występują trzy wspólne rynki geog raficzne skupu mleka surowego, tj. województwa: warmińsko -mazurskie, mazowieckie i podlaskie. W dotychczasowym orzecznictwie Prezesa Urzędu 2 rynek skupu mleka surowego w aspekcie geograficznym miał wymiar lokalny ograniczony do obszaru jednego województw a Takie ujęcie rynku wynika przede wszystkim z właściwości fizyko - chemiczne mleka surowego, które jest towarem łatwo psujący się, wymagający szybkiego przerobu, co określa zasięg, na jaki można je bezpiecznie i w sposób opłacalny przewozić. Z reguły jest to dystans nie wykraczający pozo zasięg danego województwa. W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż uczestnicy koncentracji działają jednocześnie na 3 lokalnych rynkach skupu mleka surowego o zasięgu wojewódzkim . 3. Charakterystyka rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym oraz udziały uczestników koncentracji i ich konkurentów w tych rynkach Jak już wcześniej podano , zarówno w SM Mlekpol, jak i SM Sudowia dostawcami mleka surowego są głównie ich członkowie . Wnios kodawcy wskazali, że ich p olityka cenowa ma na celu stosowanie cen konkurencyjnych w skupie, ale jednocześnie zależy od aktualnej sytuacji w polskiej branży mleczarskiej. Ich zdaniem, z uwagi na zniesienie w Unii Europejskiej w połowie 2015 r. ograniczeń w produkcji mleka surowego w postaci kwot mlecznych oraz 2 Np. decyzje Prezesa Urzędu nr DKK -39/2010 z dnia 12.05.2010 r., nr DKK-150/2011 z dnia 30.11.2011 r., nr DKK-22/2014 z dnia 24.02.2014 r. Należy zaznaczyć, iż w decyzjach tych były także brane pod uwagę obowiązujące do niedawna ustawowe regulacje prawno -organizacyjne. 6 w wyniku zamknięci a rynku rosyjskiego dla polskich produktów mleczarskich polska branża mleczarska znajduje się w stosunkowo trudnej sytuacji, przejawiającej się spadającym popy tem na produkty mleczarskie oraz zwiększającą się podażą mleka surowego. M iał o to wpływ na ś rednie ceny netto skupu mleka surowego oferowane dostawcom przez SM Mlekpol i SM Sudowia w latach 2014-2015. I tak w 2014 r. w SM Mlekpol średnie ceny netto za litr mleka surowego kształtowały się na poziomie [tajemnica przedsiębiorstw a] , a w SM Sudowia na poziomie [tajemnica przedsiębiorstw a] , przy średnich cenach krajowych wynoszących ok. 1,32 - 1,43 zł. Natomiast w 2015 r. ceny te w SM Mlekpol wynosiły [tajemnica przedsiębiorstw a] , a w SM Sudowia [tajemnica przedsiębiorstw a] , przy średnich cenach krajowych na poziomie ok. 1,12- 1,22 zł. Ponadto na cenę mleka ma też wpływ średnia cen surowca podawana w raportach Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz GUS-u. Udziały uczestników k oncentracji w rynku skupu mleka surowego w województwach: podlaskim, warmińsko -mazurskim i mazowieckim w 2015 r. wynosiły: Tabela [tajemnica przedsiębiorstwa] Rynek geograficzny Udziały (w %) SM Mlekpol SM Sudowia Łącznie w oj ewództwo podlask ie [40 - 50] % [1 - 5] % [40 - 50] % woj ewództwo warmińsko - mazurskie [40 - 50] % [do 5] % [40 - 50] % woj ewództwo mazowieckie [1 - 5] % [do 5] % [1 - 5] % Źródło: szacunki własne Wnioskodawców Z powyższych danych wynika, że rynkami właściwymi , na które ko ncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym są: rynek skupu mleka surowego w województwie podlaskim i rynek skupu mleka surowego w województwie warmińsko - mazurskim, bowiem w tych rynkach łączn y udział uczestników koncentracji przekracza poziom 20%. SM Mlekpol i SM Sudowia jako swoich największych konkurentów wskazały :  w rynku skupu mleka surowego w województwie podlaskim: Spółdzielnię Mleczarską „ Mlekovita ” w Wysokiem Mazowieckiem z udziałem ok. [30-40] %, 7 Okręgową Spółdzielnię Mleczarską w Piątnicy z udziałem ok. [5-10] % oraz Moniecką Spółdzielnię Mleczarską w Mońkach z udziałem ok . [1-5] %;  w rynku skupu mleka surowego w województwie warmińsko -mazurskim: Polmlek Sp. z o.o. w Warszawie z udziałem ok. [10-20] % , Okręgową Spółdzielnię Mleczarską w Giżycku z udziałem ok. [10-20] %oraz Spółdzielnię Mleczarską „Mleko v ita” w Wysokiem Mazowieckiem z udziałem ok. [5-10] %. Działalność uczestników koncentracji pokrywa się również na:  krajowym rynku wprowadzania do obrotu serów twardych (łączny udział uczestników koncentracji wynosi ok. [15-20] %),  krajowym rynku wprowadzania do obrotu śmietany i śmietanek (łączny udział uczestników koncentracji wynosi ok. [10-20] %),  krajowym rynku wprowadzania do obrotu mleka spożywczego, w tym UHT (łączny udział uczestnikó w koncentracji wynosi ok. [10-20] %), jednakże w żadnym z ww. rynków łączny udział uczestników koncentracji nie przekroczył progu 20% . B) Koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek właściwy w układzie wertykalnym z tego względu, iż uczestnicy koncentracji nie prowadzą działalności na rynkach będących rynkami poprzedniego bądź następnego szczebla obrotu, nie występuje także między nimi, choćby potencjalnie, powiązanie typu dostawca– odbiorca. C) Koncentracja nie wywiera także wpływu na żaden rynek w u kładzie konglomeratowym, gdyż żaden z uczestników przedmiotowej koncentracji nie posiada więcej niż 40% udziału w jakimkolwiek rynku właściwym. Oce na skutków planowanej koncentracji Przepis art. 18 ustawy antymonopolowej stanowi, iż Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku, przez którą rozumie się, zgodnie z art.4 pkt 10 tej ustawy, pozycję prz edsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie 8 od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Podstawowym celem postępowania antymonopolowego w sprawach koncentracji jest ustalenie, czy w wyniku zrealizowania zamierzonej transakcji dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku właściwym. Przykładek takie istotnego ograniczenia konkurencji jest powstanie lub umocnienie pozycji dominującej. Należy jednak podkreślić, że o ile po wstanie lub umocnienie pozycji dominu jącej będzie zawsze prowadziło do ograniczenia konkurencji na rynku, to do ograniczeni a konkurencji może dojść także w przypadkach, kiedy w wyniku koncentracji nie powstaje lub nie umacnia się pozycja dominująca. Samo stwierdzenie „istotne ograniczenie konkurencji” wykracza zatem poza kwestię dominacji i ma szersze znaczenie. Obejmuje bowiem sytuacje, kiedy w wyniku dokonanej koncentracji konkurencja zostaje poważnie ograniczona, a nie wiąże się to z powstaniem pozycji dominującej – może to mieć miejsce przykładowo na rynkach oligopolistycznych. Przy wołany przepis wskazuje, że intensywność ograniczenia konkurencji będzie determinowała treść rozstrzygnięcia organu antymonopolowego. Oznacza to, że nie każde ograniczenie konkurencji będące wynikiem planowanej koncentracji będzie skutkowało wydaniem zakazu jej dokonania, a jedynie mające charakter „istotnego” ograniczenia. Oceniając zasadność wyrażenia zgody na przeprowadzenie tej koncentracji Prezes Urzędu wziął pod uwagę następujące argumenty: Rynkami właściwymi, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym są dwa lokalne rynki skupu mleka surowego, obejmujące wo jewództwo podlaskie i województwo warmińsko -mazurskie. Łączny udział uczestników koncentracji w rynku skupu mleka w województwie podlaskim kształtuje się na poziomie ok. [40-50] %, a na terenie województwa warmińsko -mazurskiego ok. [40-50] %. U dział y te przekracza ją wprawdzie 40% , czyli próg , z któr ym ustawa antymonopolowa wiąże domniemanie posiadania przez przedsiębiorcę pozycji dominującej, jednakże, w ocenie organu antymonopolowego, pomim o osiągnięcia przez SM Mle kpol takiego udziału w wyniku niniejszej koncentracji nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji. Udział ten wynika bowiem głównie z dotychczasowej silnej pozycji SM Mlekpol , która kształtuje się na poziomie ok. [40-50] % w województwie podlaskim i ok. [4-5-] % w województwie warmińsko -mazurskim. W wyniku koncentracji wzrost udziału 9 rynkowego SM Mlekpol można zatem uznać za niewielki, wynosząc y ok. [1-5] % w województwie podlaskim i ok. [do 5] % w wo jewództwie warmińsko -mazurskim. Ponadto należy wskazać, iż na obszarze obu województw połączony podmiot spotykać się będzie z silną konkurencją ze strony innych spółdzielni zajmujących się skupem mleka surowego. Największym konkurentem połączonych przedsiębiorców na terenie województwa podlaskiego jest Spółdzielnia Mleczarska „ Mlekovita ” w Wysokiem Mazowieckiem, z udziałem w tym rynku wynoszącym ok. [30-40] %. Natomiast na terenie województwa warmińsko - mazurskiego SM Mlekpol będzie konkurować z dwoma podmiotami o znaczącej pozycji, tj. Polmlek Sp. z o.o. w Warszawie i Okręgową Spółdzielnią Mleczarską w Giżycku, których udziały wynoszą odpowiednio ok. [10-20] % i ok. [10-20] %. Zau ważyć także należy, iż dostawcy mleka surowego do SM Mlekpol i SM Sudowia na te renie obu województw są jednocześnie członkami tych spółd zielni. Z uwagi zatem na tak ukształtowaną strukturę podmiotową dostawców zasadne jest przypuszczenie, iż połączony podmiot, mimo znacznego udziału w lokalnych rynkach skupu mleka surowego, nie będzie dążył do obniżania cen skupu, ponieważ nie bę dzie to w interesie podmiotów posiadających udziały w powstałej po połączeniu SM Mlekpol . Należy również wskazać, że średnie ceny netto mleka oferowane przez SM Mlekpol były wyższe niż oferowane przez SM Sudowia. Koncentracja będzie zatem korzystna dla dot ychczasowych dostawców mleka SM Sudowia. Powyższe argumenty, w ocenie organu antymonopolowego, przemawiają za stwierdzeniem, iż przedmiotowa koncentracj a nie doprowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji na lokalnych rynkach skupu mleka, obejmujących obszar województwa podlaskiego i warmińsko -mazurskiego. W skazać także należy, iż w rozpatrywanej sprawie nie występują rynki właściwe , na które planowana koncentracja wywierałaby wpływ w układzie wertykalnym oraz konglomeratowym. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 18 ustawy antymonopolowej . Wobec powyższego orzeczono , jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o och ronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania 10 cywilnego (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.), od niniejszej decyzji służy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsum entów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kamiński