DKK-21/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DKK2-421/50/11/EBK Warszawa, dnia 20 marca 2012 r. DECYZJA Nr DKK - 21 /2012 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek Mleko sp. z o.o. z siedzibą w Lipsku wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Mleko sp. z o.o. z siedzibą w Lipsku kontroli nad Mleczarnią Gościno sp. z o.o. z siedzibą w Gościnie. Uzasadnienie W dniu 9 grudnia 2011 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „Prezesem Urzędu” lub „organem antymonopolowym”, wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na przejęciu przez Mleko sp. z o.o. z siedzibą w Lipsku, zwaną dalej „Mleko sp. z o.o.” lub „Wnioskodawca”, kontroli nad Mleczarnią Gościno sp. z o.o. z siedzibą w Gościnie (poprzednia nazwa Arla Foods sp. z o.o.), zwaną dalej „Mleczarnia Gościno”, tj. koncentracji określonej w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”. W związku z faktem, iż: 1) spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji, bowiem: 2 − łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia zamiaru koncentracji – przekroczył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej równowartość 50 mln euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy, − przejęcie kontroli przez jednego przedsiębiorcę nad innym przedsiębiorcą jest sposobem koncentracji, określonym w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy, 2) nie występuje w tej sprawie żadna okoliczność z katalogu przesłanek wymienionych w art. 14 ustawy, wyłączająca obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji, zostało wszczęte, na podstawie art. 49 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy, postępowanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Prezes Urzędu zawiadomił Wnioskodawcę pismem z dnia 15 grudnia 2011 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Uczestnicy koncentracji I. MLEKO sp. z o.o. – prowadzi działalność w zakresie m.in. skupu mleka, przetwórstwa mleka oraz wyrobu serów, a także przetwarzania i konserwowania owoców i warzyw. Należy do grupy kapitałowej, na czele której stoi Polmlek sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, zwanej dalej „Grupa Polmlek”. Do grupy tej należą również Spółdzielnia Mleczarska Polmlek Maćkowy z siedzibą w Gdańsku, Starco Zakład Mleczarski sp. z o.o. z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim oraz Serwar sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Oferta Grupy Polmlek obejmuje mleko płynne przetworzone, mleko w proszku, mleko zagęszczone, śmietany, sery twarogowe, sery dojrzewające, sery typu mozzarella, sery topione, masło i miksy maślane, napoje mleczne fermentowane (jogurty i kefiry, mleko ukwaszone i acidofilne, maślankę), serwatkę w proszku, oleje i tłuszcze roślinne oraz sosy, mieszanki przypraw i musztardę. Grupa Polmlek sprzedaje swoje towary głównie na rynku krajowym, a ok. 17% produkcji jest eksportowane do krajów Unii Europejskiej oraz do Izraela, Macedonii, Ukrainy i Rosji. 3 W 2010 r. grupa Polmlek pozyskiwała mleko do produkcji, skupując je bezpośrednio od producentów lub odkupując mleko od podmiotów zajmujących się skupem bezpośrednim od producentów, na terenie 10 województw, tj. warmińsko-mazurskiego, pomorskiego, zachodniopomorskiego, wielkopolskiego, mazowieckiego, podlaskiego, kujawsko- pomorskiego, lubelskiego, świętokrzyskiego i podkarpackiego. Mleko sp. z o.o. nie posiada podmiotów zależnych. II. Mleczarnia Gościno – prowadzi działalność w zakresie m.in. skupu mleka, przetwórstwa mleka oraz wyrobu serów, a także sprzedaży hurtowej wyrobów mleczarskich, jaj, olejów i tłuszczów jadalnych. Oferta Mleczarni Gościno obejmuje sery dojrzewające oraz sery typu mozzarella. Ponadto odsprzedaje ona półprodukty, tj. nadwyżki mleka surowego, śmietankę i serwatkę, innym podmiotom. W 2010 r. Mleczarnia Gościno skupowała bezpośrednio od producentów mleko na terenie 5 województw, tj. zachodniopomorskiego, pomorskiego, kujawsko-pomorskiego, wielkopolskiego i lubuskiego. Mleczarnia Gościno należy do grupy kapitałowej, w której podmiotem dominującym jest Arla Foods amba z siedzibą w Viby, Dania - spółka prawa duńskiego („Arla Foods amba”). Grupa prowadzi działalność o zasięgu światowym, w zakresie produkcji rolno- spożywczej, głównie mleczarskiej. Na terytorium Polski, poza Mleczarnią Gościno, do grupy Arla Foods należą jeszcze dwie spółki, tj. Arla Foods S.A. z siedzibą w Warszawie, która prowadzi działalność w zakresie konfekcjonowania oraz dystrybucji i sprzedaży produktów mlecznych wyprodukowanych w Danii i w Polsce, oraz Arla Global Financial Services Centre sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku, prowadząca działalność w zakresie obsługi finansowej grupy Arla Foods. Mleczarnia Gościno nie posiada podmiotów zależnych. Podstawa prawna i cel gospodarczy koncentracji Koncentracja, której podstawę zgłoszenia stanowi art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy, polega na przejęciu przez Mleko sp. z o.o. kontroli nad Mleczarnią Gościno poprzez nabycie 100% udziałów tej Spółki, dających tyle samo głosów na jej walnym zgromadzeniu wspólników. Podstawę transakcji stanowi „Warunkowa umowa sprzedaży udziałów” z dnia 17 listopada 2011 r. zawarta pomiędzy Arla Foods amba i Mleko sp. z o.o. 4 Jako przyczynę koncentracji Wnioskodawca wskazał realizację strategii grupy Polmlek, mającą na celu poprawę efektywności jej funkcjonowania oraz pozyskanie nowych dostawców mleka i zwiększenie potencjału produkcyjnego. Celem gospodarczym koncentracji jest rozwój grupy Polmlek oraz sukcesywne rozszerzanie asortymentu produktów oferowanych przez spółki należące do tej grupy. Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ Zgodnie z treścią art. 4 pkt 9 ustawy, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. Mając na uwadze powyższą definicję oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ, zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. Nr 134, poz. 937), organ antymonopolowy stwierdził, że a) rynkami właściwymi, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym są: 1. lokalny rynek skupu mleka, obejmujący województwo zachodniopomorskie oraz 2. lokalny rynek skupu mleka, obejmujący województwo pomorskie. Uzasadniając powyższe należy wskazać, co następuje: Działalność uczestników koncentracji pokrywa się w zakresie skupu mleka. Z uwagi na fakt, iż produkcja i skup mleka są regulowane przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 11, poz. 65 ze zm.) oraz na wynikającą z tych przepisów organizację skupu mleka w Polsce, a także mając na względzie bariery i koszty związane z transportem mleka (wynikające z jego fizyko-chemicznych właściwości) stwierdzić należy, iż uczestnicy koncentracji działają na lokalnych rynkach skupu mleka, przy czym jako rynek lokalny rozumieć należy obszar województwa. Takie określenie rynku geograficznego wynika również z dotychczasowego orzecznictwa Prezesa Urzędu (zobacz decyzje Prezesa Urzędu z dnia 7 kwietnia 2008 r. RLU 5 Nr 10/2008, z dnia 17 lipca 2008 r. Nr DKK 56/2008 oraz z dnia 19 września 2008 r. Nr DKK 73/2008 i z dnia 3 listopada 2011 r. Nr DKK 129/2011). Grupa Polmlek i Mleczarnia Gościno pozyskują mleko do produkcji na 3 wspólnych lokalnych rynkach skupu mleka, obejmujących województwa: zachodniopomorskie, pomorskie i wielkopolskie. W przypadku województwa zachodniopomorskiego udział Grupy Polmlek w skupie jest jednak bardzo ograniczony, na poziomie ok. 0,1 %, bowiem na podstawie podpisanej umowy Grupa odkupuje mleko od zajmującej się bezpośrednio skupem Spółdzielni Mleczarskiej Starco z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim („SM Starco”), która nie należy do Grupy Polmlek. Udział wolumenu mleka skupionego przez SM Starco i odsprzedanego w całości Grupie Polmlek w lokalnym rynku skupu mleka, obejmującym województwo zachodniopomorskie, wyniósł w 2010 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 1 załącznika do decyzji]%. Łączny udział uczestników koncentracji w skupie mleka w każdym z tych województw został przedstawiony w poniższej tabeli 1 . Tabela nr 1 udział w rynku skupu mleka (w %) w 2010 r. województwo Grupa Polmlek Mleczarnia Gościno łącznie zachodniopomorskie pomorskie wielkopolskie [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 2 załącznika do decyzji] Jak wynika z zaprezentowanych danych łączny udział uczestników koncentracji w lokalnych rynkach skupu mleka w województwie zachodniopomorskim oraz w województwie pomorskim przekracza 20%, wynosząc odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 3 załącznika do decyzji] %, i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 4 załącznika do decyzji]%. Na terenie województwa zachodniopomorskiego uczestnicy koncentracji spotykają się na rynku skupu mleka z konkurencją ok. 20 podmiotów, z których największymi są: MlekoPomorskie sp. z o.o. w Koszalinie, SM Mlekpol w Grajewie („Mlekpol”), SM Mlekosz w Koszalinie oraz SM Mlekovita w Wysokiem Mazowieckiem („Mlekovita”), posiadające udział w rynku odpowiednio (w %) ok.: [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 5 załącznika do decyzji]. 1 Źródło: dane szacunkowe wnioskodawcy 6 W województwie pomorskim zarówno grupa, do której należy Wnioskodawca, jak również Mleczarnia Gościno prowadziły w 2010 r. skup bezpośrednio od producentów indywidualnych oraz od grup producenckich na podstawie podpisanych umów na dostawę mleka. Grupa Polmlek skupiła w 2010 r. w tym województwie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 6 załącznika do decyzji] tys. litrów mleka, a Mleczarnia Gościno ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 7 załącznika do decyzji] tys. litrów mleka. Łączny udział uczestników koncentracji w lokalnym rynku skupu mleka w tym województwie wyniósł w 2010 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 8 załącznika do decyzji]%, w tym udział grupy Polmlek - ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 9 załącznika do decyzji] %, a Mleczarni Gościno - ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 10 załącznika do decyzji] %. Uczestnicy koncentracji konkurują na rynku skupu mleka w województwie pomorskim z 12 podmiotami wskazanymi przez Wnioskodawcę, z których najbardziej znaczącymi są: OSM Maluta w Nowym Dworze Gdańskim, Lacpol Sp z o.o. w Warszawie, OSM Chojnice w Chojnicach oraz SM Spomlek z Radzynia Podlaskiego, posiadające w lokalnym rynku skupu mleka udział (w %) odpowiednio: [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 11 załącznika do decyzji]. Zarówno Grupa Polmlek, jak i Mleczarnia Gościno produkują i sprzedają sery dojrzewające oraz sery typu mozzarella. W opinii Prezesa Urzędu, wyznaczając dla wyrobów mleczarskich rynek właściwy w aspekcie produktowym należy wziąć pod uwagę zróżnicowane właściwości poszczególnych wyrobów. W związku z tym każdy wyrób (lub grupa wyrobów) stanowić będzie odrębny rynek produktowy. W rozpatrywanej koncentracji rynkami wspólnymi produktowo są zatem również rynek wprowadzania do obrotu serów dojrzewających oraz rynek wprowadzania do obrotu serów typu mozzarella. Z uwagi na właściwości oraz wymagania związane z przechowywaniem obu rodzajów serów, a także z uwagi na obrót międzynarodowy tymi produktami, rynek geograficzny może mieć zasięg większy niż krajowy, obejmujący przynajmniej kraje europejskie. Udział w 2010 r. serów dojrzewających oraz serów typu mozzarella wprowadzanych do obrotu przez Grupę Polmlek oraz Mleczarnię Gościno w rynku krajowym został przedstawiony w poniższej tabeli 2 : 2 Źródło: dane szacunkowe Wnioskodawcy. 7 Tabela nr 2 udział w rynku krajowym (w %) w 2010 r. nazwa produktu grupa Polmlek Mleczarnia Gościno łącznie sery dojrzewające sery typu mozzarella [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 12 załącznika do decyzji] Z powyższego zestawienia wynika, iż łączny udział uczestników koncentracji, wynoszący ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 13 załącznika do decyzji] % w krajowym rynku wprowadzania do obrotu serów dojrzewających oraz .ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 14 załącznika do decyzji] % w krajowym rynku wprowadzania do obrotu serów typu mozzarella nie przekracza progu 20 %. Nawet zatem w przypadku przyjęcia rynku krajowego jako rynku właściwego geograficznie dla niniejszej koncentracji, nie wywiera ona wpływu na te rynki w układzie horyzontalnym. b) Przedmiotowa koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek w układzie wertykalnym Z ustaleń organu antymonopolowego wynika, iż w sprawie nie występują rynki będące jednocześnie rynkami sprzedaży i zakupu, na których indywidualny lub łączny udział przedsiębiorców uczestniczących w tej transakcji przekracza 30%. c) Przedmiotowa koncentracja nie wywiera wpływu w układzie konglomeratowym W toku przeprowadzonego postępowania nie zidentyfikowano żadnych rynków, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym, ponieważ nie występują rynki właściwe powiązane z terytorium Polski, w których przynajmniej jeden przedsiębiorca uczestniczący w koncentracji posiada udział przekraczający 40%. Na podstawie zgromadzonego materiału i powyższych ustaleń organ antymonopolowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 18 ustawy Prezes Urzędu, w drodze decyzji, wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku. 8 Zgodnie z art. 4 pkt 10 tej ustawy przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Oceniając rozpatrywaną koncentrację organ antymonopolowy stwierdził, iż w jej wyniku nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na żadnym z rynków, na których prowadzą działalność jej uczestnicy. Uzasadniając powyższe należy wskazać, iż rynkiem, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym jest lokalny rynek skupu mleka w województwie zachodniopomorskim i lokalny rynek skupu mleka w województwie pomorskim. Łączny udział uczestników koncentracji w tych rynkach wynosił w 2010 r.: w województwie zachodniopomorskim 3 ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 15 załącznika do decyzji] % i w województwie pomorskim ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 16 załącznika do decyzji] %. Jest on zatem niższy od udziału, z którym ustawa wiąże posiadanie pozycji dominującej. W województwie pomorskim wielkość ta wynika głównie z udziału posiadanego dotychczas przez Grupę Polmlek, wynoszącego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 17 załącznika do decyzji]%. Natomiast w województwie zachodniopomorskim udział Grupy Polmlek jest w tym zakresie marginalny i w 2010 r. nie przekraczał poziomu ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 18 załącznika do decyzji]%. Należy również zauważyć, iż uczestnicy koncentracji spotykają się na lokalnych rynkach skupu mleka z konkurencją firm, które skupują mleko od producentów indywidualnych i grup producenckich, a następnie odsprzedają skupione mleko producentom wyrobów mleczarskich. Do takich firm należy SM Starco, która odsprzedaje skupowane przez siebie w województwie zachodniopomorskim mleko Grupie Polmlek, a udział wolumenu mleka odsprzedanego przez nią tej Grupie w lokalnym rynku skupu mleka obejmującym województwo zachodniopomorskie wyniósł w 2010 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa; pkt 19 załącznika do decyzji]%. Jednocześnie należy wziąć pod uwagę fakt, iż uczestnicy koncentracji spotykają się na lokalnych rynkach skupu obu województw również z konkurencją dużych spółdzielni, takich jak Mlekpol i Mlekovita o silnej pozycji rynkowej, które skupują mleko równocześnie na kilku lub kilkunastu rynkach lokalnych (w różnych województwach). Rozpatrywana koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek zarówno w układzie wertykalnym, jak i konglomeratowym. 9 Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, iż przedmiotowa transakcja nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji na rynku, w szczególności poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej. Rozpatrywana koncentracja spełnia zatem przesłanki określone w art. 18 ustawy, co uzasadnia wydanie przez Prezesa Urzędu zgody na jej dokonanie. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kamiński Otrzymuje: Mleko sp. z o.o. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego Arkadiusza Grabalskiego z Kancelarii Prawniczej Stolarek & Grabalski Sp. kom. ul. Klonowa 4 00-591 Warszawa (decyzja wraz z załącznikiem) 2.aa. (decyzja wraz z załącznikiem) 3 wielkość ta dotyczy wyłącznie mleka skupowanego bezpośrednio od producentów