DKK-20/2013

DKK1-423/15/12/ES Warszawa, dnia 29 stycznia 2013 r. DECYZJA Nr DKK – 20/2013 Na podstawie art. 18 w zwi ą zku z art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek BASF Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na nabyciu przez BASF Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie cz ęś ci mienia Ciech S.A. z siedzib ą w Warszawie oraz cz ęś ci mienia Zak ł adów Chemicznych Zachem S.A. z siedzib ą w Bydgoszczy. UZASADNIENIE W dniu 15 listopada 2012 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „Prezesem Urz ę du” lub „organem antymonopolowym”, wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na nabyciu przez BASF Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (dalej „BASF Polska” lub „wnioskodawca”) cz ęś ci mienia Ciech S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej „Ciech”) oraz cz ęś ci mienia Zak ł adów Chemicznych Zachem S.A. z siedzib ą w Bydgoszczy (dalej „Zachem” lub „Spó ł ka”). W zwi ą zku z tym, i ż spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie zamiaru koncentracji, tj.: - łą czny ś wiatowy obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł równowarto ść 1 mld euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej tak ż e „ustaw ą antymonopolow ą ”, przy czym łą czny obrót na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w tym okresie przekroczy ł równowarto ść 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 13 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów strona z 14 2 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl - nabycie przez przedsi ę biorc ę cz ęś ci mienia innego przedsi ę biorcy, je ż eli obrót realizowany przez to mienie w którymkolwiek z dwóch lat obrotowych poprzedzaj ą cych zg ł oszenie przekroczy ł na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej równowarto ść 10 mln euro, jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy antymonopolowej, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 14 ww. ustawy, powoduj ą ca wy łą czenie obowi ą zku zg ł oszenia zamiaru koncentracji, zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym – zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) – Prezes Urz ę du powiadomi ł BASF Polska pismem z dnia 23 listopada 2012 r. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Uczestnicy koncentracji I. BASF Polska – aktywny uczestnik koncentracji – jest spó ł k ą kontrolowan ą przez BASF SE z siedzib ą w Ludwigshafen w Niemczech (dalej „BASF SE”). BASF SE tworzy grup ę kapita ł ow ą (dalej „Grupa BASF”), dzia ł aj ą c ą w bran ż y chemicznej, w sk ł ad której wchodzi ponad 450 spó ł ek zale ż nych. Dzia ł alno ść Grupy BASF ma zasi ę g globalny i obejmuje 6 dziedzin: - chemikalia (m.in. chemikalia podstawowe, kleje, substancje chemiczne dla elektronicznej bran ż y pó ł przewodników i ogniw s ł onecznych, rozpuszczalniki, plastyfikatory, materia ł y wyj ś ciowe do produkcji ś rodków czyszcz ą cych, tworzyw sztucznych, w ł ókien dla przemys ł u w ł ókienniczego, farb, pow ł ok i produktów farmaceutycznych), - tworzywa sztuczne (m.in. in ż ynieryjne tworzywa sztuczne dla przemys ł u motoryzacyjnego i elektrycznego, sprz ę tów gospodarstwa domowego i produktów sportowych oraz rekreacyjnych), - produkty uszlachetniaj ą ce tzw. performance products (produkty stosowane w takich wyrobach, jak m.in. pieluchy, papier, witaminy wchodz ą ce w sk ł ad suplementów diety, produkty dla przemys ł u naftowego, motoryzacyjnego i lakierniczego, dodatki do tworzyw sztucznych i w postaci preparatów, chemikalia dla górnictwa, smary syntetyczne, produkty do uzdatniania wody), strona z 14 3 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl - rozwi ą zania funkcjonalne (m.in. katalizatory samochodowe i przemys ł owe, lakiery samochodowe i przemys ł owe, domieszki i systemy budowlane), - rozwi ą zania dla rolnictwa (produkty ochrony ro ś lin), - ropa naftowa i gaz (wydobycie i produkcja ropy i gazu). W Polsce Grupa BASF posiada nast ę puj ą ce spó ł ki zale ż ne: - BASF Coatings Services Sp. z o.o. z siedzib ą w Janikowie (sprzeda ż lakierów do pojazdów oraz lakierów przemys ł owych), - BASF Poliuretany Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Ś remie (produkcja i sprzeda ż produktów poliuretanowych). II. Ciech – pasywny uczestnik koncentracji – jest spó ł k ą akcyjn ą notowan ą na Gie ł dzie Papierów Warto ś ciowych w Warszawie. Akcjonariuszami Ciech, posiadaj ą cymi co najmniej 5 % g ł osów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy tej Spó ł ki, s ą : - Skarb Pa ń stwa (37,89 %), - OFE PZU „Z ł ota Jesie ń ” S.A. (5,96 %), - ING OFE (7,59 %). Ciech tworzy grup ę kapita ł ow ą (dalej „Grupa Ciech”), w sk ł ad której wchodzi ponad 40 spó ł ek. Zakres dzia ł alno ś ci Grupy Ciech obejmuje produkcj ę , handel i dystrybucj ę chemikaliów. G ł ównymi produktami Grupy Ciech s ą : soda kalcynowana i TDI 1 , ż ywice poliestrowe i epoksydowe, ś rodki ochrony ro ś lin i nawozy oraz inne chemikalia stosowane w przemy ś le szklarskim, meblowym, spo ż ywczym, budownictwie i rolnictwie. W sk ł ad Grupy Ciech wchodz ą : - Dywizja Sodowa, której sprzeda ż opiera si ę przede wszystkim na sodzie kalcynowanej oraz dostawach soli warzonej i produktów sodopochodnych, - Dywizja Organika, której najwa ż niejszym produktem jest TDI, z którego wytwarza si ę m.in. pianki poliuretanowe, pokrycia, kleje, spoiwa oraz masy uszlachetniaj ą ce, - Dywizja Agro-Krzem - funkcjonuj ą ca w oparciu o dwie spó ł ki produkcyjne, tj. Zak ł ady Chemiczne Alwernia S.A. i Vitrosilicon S.A. Dywizja ta zajmuje si ę tak ż e obrotem handlowym towarami pochodz ą cymi spoza Grupy Ciech, tj. siark ą i produktami petrochemicznymi. III. Zachem – pasywny uczestnik koncentracji - jest spó ł k ą kontrolowan ą przez Ciech, który posiada 97,44 % akcji tego przedsi ę biorcy. Zachem prowadzi dzia ł alno ść handlow ą 1 toluenodiizocyjanian strona z 14 4 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl w zakresie pó ł produktów i produktów chemicznych, zarówno organicznych, jak i nieorganicznych, z przeznaczeniem dla przemys ł u chemicznego, samochodowego, budowlanego, meblowego, w ł ókienniczego, skórzanego, celulozowo-papierniczego, energetyki. G ł ównymi produktami Zachem s ą TDI i EPI 2 . Ofert ę Zachem uzupe ł niaj ą produkty nieorganiczne: kwas solny, podchloryn sodu i wodorotlenek sodowy. Przyczyny i opis transakcji W dniu 24 wrze ś nia 2012 r. pomi ę dzy Ciech i Zachem oraz BASF Polska i BASF SE zosta ł a zawarta Umowa Sprzeda ż y i Przeniesienia Aktywów TDI (dalej „Umowa Sprzeda ż y”). Jak wskaza ł wnioskodawca Zachem wytwarza TDI w swoim zak ł adzie w Bydgoszczy oraz prowadzi prace w zakresie bada ń i rozwoju TDI (dalej „Badania i Rozwój TDI”). Ciech prowadzi dzia ł alno ść w zakresie rozwoju, marketingu, sprzeda ż y i dystrybucji TDI produkowanego przez Zachem (dalej „Dzia ł alno ść Marketingowa TDI”). W wyniku planowanej koncentracji, na mocy Umowy Sprzeda ż y, BASF Polska nab ę dzie od Zachem i Ciech odpowiednio aktywa Badania i Rozwój TDI oraz aktywa Dzia ł alno ść Marketingowa TDI. Jak wskaza ł wnioskodawca aktywa TDI, b ę d ą ce przedmiotem Umowy Sprzeda ż y, obejmuj ą : [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 1] . Przedmiotem nabycia nie jest obj ę ty zak ł ad produkcyjny Zachem. Z perspektywy Grupy BASF koncentracja ma na celu wzmocnienie jej obecno ś ci na rynku TDI. W przypadku Ciech i Zachem planowana koncentracja jest rezultatem podj ę cia przez Zachem decyzji [ tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 2] . Zachem wskaza ł , ż e prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą g ł ównie w oparciu o produkcj ę TDI, który generowa ł ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 1] % przychodów ze sprzeda ż y Spó ł ki, a uzyskiwany wynik finansowy na TDI determinowa ł wynik finansowy ca ł ej Spó ł ki. Od [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 2] Zachem [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 3] , co spowodowane by ł o przede wszystkim [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 4] oraz [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 5] . Pomimo wprowadzonego i realizowanego w Zachem w okresie ostatnich dwóch lat programu [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 6] , Zachem odnotowywa ł [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 7] . Powy ż sze w powi ą zaniu 2 epichlorohydryna strona z 14 5 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl z [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 8] odbi ł o si ę niekorzystnie na poziomie rentowno ś ci tego wyrobu. Dodatkow ą okoliczno ś ci ą , która w 2012 r. stanowi ł a powa ż ne zagro ż enie dla mo ż liwo ś ci prowadzenia przez Zachem dzia ł alno ś ci w obszarze TDI by ł a [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 9] . Z uwagi na fakt, i ż [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 2 – pkt 10] . Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw W my ś l art. 4 pkt. 9 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Maj ą c na wzgl ę dzie definicj ę rynku w ł a ś ciwego oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 134, poz. 937) organ antymonopolowy uzna ł , i ż : A) W przedmiotowej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym jest ś wiatowy rynek wprowadzania do obrotu TDI. Jak wynika z informacji przekazanych przez wnioskodawc ę rynkiem wspólnym dla Grupy BASF i nabywanego mienia jest rynek wprowadzania do obrotu TDI (zwany dalej „rynkiem sprzeda ż y TDI”). TDI jest pó ł produktem stosowanym g ł ównie do wytwarzania elastycznych pianek poliuretanowych, które s ą wykorzystywane do produkcji mebli, materacy, opakowa ń , siedze ń samochodowych oraz do tzw. produktów CASE (skrót od angielskich s ł ów: pow ł oki, kleje, uszczelnienia i elastomery). Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Komisji Europejskiej TDI stanowi odr ę bny rynek w ł a ś ciwy. 3 Analogiczny sposób okre ś lenia rynku w ł a ś ciwego dla TDI w aspekcie produktowym prezentowa ł Prezes Urz ę du w decyzji Nr DOK-35/05 z dnia 20 kwietnia 2005 r. oraz decyzji nr DOK-90/2006 z dnia 7 sierpnia 2006 r. 3 Por. decyzja KE z dnia 6 kwietnia 2001 r. w sprawie COMP/M.2355 – DOW/EniChem Polyurethane strona z 14 6 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Jak wskaza ł wnioskodawca TDI wyst ę puje w postaci dwóch izomerów, a mianowicie 2,4-TDI i 2,6-TDI. Blisko [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 3] % globalnej konsumpcji TDI stanowi TDI 80 sprzedawane w st ęż eniu 80 stopni, tj., jako mieszanka 80 % 2,4 –TDI i 20 % 2,6-TDI. TDI 65 (tj. mieszanka 65 % 2,4-TDI i 35 % 2,6- TDI) oraz TDI 100 (tj. mieszanka 100 % 2,4-TDI) to st ęż enia specjalistyczne, na które przypada ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 4] % ca ł kowitego zapotrzebowania na TDI. Komisja Europejska przyjmuje, ż e rynek TDI obejmuje wszystkie st ęż enia TDI i nie rozpatrywa ł a jego segmentacji w zale ż no ś ci od poszczególnych st ęż e ń . Prezes Urz ę du równie ż nie segmentowa ł tego rynku w ł a ś ciwego. Jak wskaza ł wnioskodawca TDI-80, TDI-65 i TDI-100 nale żą do tej samej kategorii produktów. Ka ż dy z tych produktów stanowi 100 % TDI i jedynie proporcje izomerów u ż ytych do ich uzyskania s ą ró ż ne w poszczególnych st ęż eniach. Wszystkie te st ęż enia s ą stosowane w reakcjach ze zwi ą zkami zawieraj ą cymi kwasowe protony, co pozwala na ich wykorzystanie do wytwarzania poliuretanów lub polimoczników. TDI-80 i TDI-65 s ą w wi ę kszo ś ci przypadków wykorzystywane przez tych samych odbiorców do produkcji elastycznych pianek poliuretanowych. TDI-100 jest wykorzystywany g ł ównie w dwóch rodzajach produktów CASE, tj. elastomerach i pow ł okach. Grupa BASF i Zachem wytwarzaj ą i sprzedaj ą wy łą cznie TDI-80 i nie prowadz ą obecnie dzia ł alno ś ci w zakresie pozosta ł ych st ęż e ń TDI. W ocenie wnioskodawcy w aspekcie geograficznym rynek w ł a ś ciwy dla TDI ma wymiar Europejskiego Obszaru Gospodarczego (dalej „EOG”). Takie stanowisko jest zgodne z ocen ą Komisji Europejskiej przedstawion ą w powo ł ywanej ju ż decyzji w sprawie COMP/M.2355 – DOW/EniChem Polyurethane. Wskaza ć w tym miejscu nale ż y, ż e zgodnie z dotychczasow ą praktyk ą decyzyjn ą Prezes Urz ę du wskazywa ł na globalny wymiar tego rynku produktowego. BASF Polska przyznaje, ż e chocia ż mog ą istnie ć argumenty uzasadniaj ą ce przyj ę cie, ż e rynek w ł a ś ciwy TDI ma wymiar globalny, to definicja rynku w ł a ś ciwego obejmuj ą ca obszar EOG jest bardziej uzasadniona. Wskazuje na to m.in. polityka w zakresie dostaw TDI realizowana przez jego producentów. TDI jest produkowany przez mi ę dzynarodowe koncerny chemiczne, takie jak BAYER, Mitsui Chemicals, Dow Chemical czy Grupa BASF, które dzia ł aj ą na skal ę globaln ą , jednak ż e ich zak ł ady produkcyjne zlokalizowane s ą w ró ż nych cz ęś ciach ś wiata, tak by umo ż liwi ć regionaln ą a nie globaln ą obs ł ug ę klientów. Dodatkowo rynek TDI w EOG oraz w szczególno ś ci rynki b ę d ą ce nast ę pnym ogniwem w odniesieniu do TDI s ą rynkami strona z 14 7 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl w fazie dojrza ł o ś ci w przeciwie ń stwie do rynków Afryki czy Bliskiego Wschodu. Ponadto pomi ę dzy poszczególnymi regionami wyst ę puj ą ró ż nice w uwarunkowaniach prawnych i regulacyjnych. W Unii Europejskiej produkcja i obrót chemikaliami s ą w szczególny sposób uregulowane poprzez system REACH. 4 Produkcja i obrót chemikaliami w pozosta ł ych regionach ś wiata, w szczególno ś ci w Afryce i Azji, nie s ą poddane tak restrykcyjnym regulacjom. W ramach EOG, w tym w Polsce, ma miejsce znacz ą cy import i eksport TDI, co obrazuj ą dane zawarte w poni ż szej tabeli. Tabela nr 1 Rok Polska EOG Import Eksport Import Eksport Ilo ść (tys. ton) Warto ść (mln. €) Ilo ść (tys. ton) Warto ść (mln. €) Ilo ść (tys. ton) Warto ść (mln. €) Ilo ść (tys. ton) Warto ść (mln. €) 2010 r. 26 53 55,62 113,7 [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 5] 2011 r. 23,5 43 50,54 92,5 Ź ród ł o: GUS w odniesieniu do danych dotycz ą cych Polski. Wielko ś ci dotycz ą ce importu i eksportu w EOG zosta ł y oszacowane przez Grup ę BASF w oparciu o szacunki w ł asne i Raport IAL Przy sprzeda ż y TDI w Polsce, oszacowanej przez BASF Polska na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 6] tys. ton o warto ś ci ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 7] mln euro w 2010 r. i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 8] tys. ton o warto ś ci ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 9] mln euro w 2011 r., popyt na TDI by ł w znacznym stopniu zaspokajany przez import, tj. w ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 10] % w 2010 r. i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 11] % w 2011 r. w uj ę ciu ilo ś ciowym i odpowiednio ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 12] % i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 13] % w uj ę ciu warto ś ciowym. TDI by ł importowany przede wszystkim z W ę gier, Francji i Niemiec. Grupa BASF sprzeda ł a w Polsce w 2010 r. ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 14] tys. ton TDI o warto ś ci ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 15] mln euro, a w 2011 r. ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 16] tys. ton o warto ś ci ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 17] mln euro, co w 2010 r. stanowi ł o ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 18] % (w uj ę ciu ilo ś ciowym i warto ś ciowym), a w 2011 r. ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 19] % 4 System REACH – pakiet legislacyjny zak ł adaj ą cy obowi ą zkow ą rejestracj ę substancji chemicznych, ocen ę dokumentacji technicznej oraz ocen ę substancji, udzielanie zezwole ń na wykorzystywanie substancji do produkcji i obrotu, a tak ż e powo ł uj ą cy Europejsk ą Agencj ę Chemikaliów z siedzib ą w Helsinkach, w Finlandii. strona z 14 8 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl importu. Natomiast udzia ł Grupy BASF w polskim rynku sprzeda ż y TDI zarówno w 2010 r., jak i w 2011 r., wynosi ł ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 20] % (w uj ę ciu ilo ś ciowym i warto ś ciowym). Wskaza ć w tym miejscu nale ż y, ż e Zachem jest jedynym producentem TDI w Polsce z udzia ł em w rynku sprzeda ż y w 2010 r. na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 21] % (w uj ę ciu ilo ś ciowym i warto ś ciowym), a w 2011 r. ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 22] % w uj ę ciu ilo ś ciowym i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 23] % w uj ę ciu warto ś ciowym. W obu tych latach ilo ść TDI eksportowanego z Polski przekroczy ł a wielko ść ca ł kowitego popytu. TDI wytwarzany przez Zachem by ł eksportowany m.in. do [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 24] . W ocenie BASF Polska koszty transportu nie odgrywaj ą istotnej roli na obszarze EOG, bowiem tutaj ś redni koszt przewozu wynosi ł w 2011 r. ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 25] euro/ton ę , a stosunek kosztów dostawy do ceny tego produktu kszta ł towa ł si ę na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 26] %. W odniesieniu do rynku TDI obejmuj ą cego obszar EOG, szacowanego przez BASF Polska na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 27] tys. ton o warto ś ci ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 28] mln euro w 2010 r. i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 29] tys. ton o warto ś ci ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 30] mln euro w 2011 r., ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 31] % ca ł kowitego popytu na TDI w EOG, zarówno w 2010 r. jak i w 2011 r. (w uj ę ciu ilo ś ciowym i warto ś ciowym), by ł o zaspokajane przez import. Ponadto zarówno w 2010 r., jak i w 2011 r. ilo ść TDI eksportowanego z EOG stanowi ł a od ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 32] % ca ł kowitego ś wiatowego popytu. Powy ż sze informacje nie daj ą podstaw do zaw ęż enia geograficznego zasi ę gu rynku w ł a ś ciwego dla TDI do rynku obejmuj ą cego terytorium Polski i uzasadniaj ą wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego w wymiarze geograficznym obejmuj ą cym co najmniej obszar EOG, a nawet uznanie go za ś wiatowy. W ocenie organu antymonopolowego w niniejszej koncentracji geograficzny wymiar rynku TDI mo ż e pozosta ć kwesti ą otwart ą z uwagi na fakt, i ż koncentracja nie prowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji, o czym ś wiadcz ą udzia ł y rynkowe uczestników koncentracji w rynku EOG i w rynku ś wiatowym wskazane w tabeli nr 2 i nr 3. strona z 14 9 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Tabela nr 2 Producent Udzia ł w rynku EOG (%) 2010 r. 2011 r. ilo ś ciowo warto ś ciowo ilo ś ciowo warto ś ciowo Grupa BASF [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 33] Ciech Bayer Material Science AG (Niemcy) Borsodchem Zrt. (W ę gry) Perstorp Vencorex (Szwecja) Dow Chemical (USA) Pozostali (w tym Mitsui, KPX) Ź ród ł o: Szacunki w ł asne Grupy BASF w oparciu o raport IAL „Polyurehane Chemicals and Products in Europe, Middle East and Africa” Jak wynika z informacji zawartych w powy ż szej tabeli łą czny udzia ł Grupy BASF i Zachem w rynku TDI na obszarze EOG wyniós ł w 2010 r. ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 34] %, a w 2011 r. ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 35] % (w uj ę ciu ilo ś ciowym i warto ś ciowym). Najwi ę kszym konkurentem uczestników koncentracji na tym rynku jest Bayer Material Science AG z udzia ł em szacowanym przez wnioskodawc ę w 2010 r. i w 2011 r. na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 36] % (w uj ę ciu ilo ś ciowym i warto ś ciowym). Udzia ł kolejnego konkurenta Grupy BASF, tj. Borsodchem Zrt., wynosi ł ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 37] % (w uj ę ciu ilo ś ciowym i warto ś ciowym) w 2010 r. i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 38] % w 2011 r., za ś Perstorp Vencorex dysponowa ł udzia ł em w wysoko ś ci ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 39] % (w uj ę ciu ilo ś ciowym i warto ś ciowym) w 2010 r. i w 2011 r. Wskaza ć w tym miejscu nale ż y, ż e w przypadku uznania rynku TDI w wymiarze geograficznym za rynek obejmuj ą cy obszar EOG łą czny udzia ł Grupy BASF i Zachem w 2010 r. i w 2011 r. nie przekroczy ł progu 20 %, bowiem wynosi ł ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 40] % w 2010 r. i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 41] % w 2011 r. W przypadku uwzgl ę dnienia tej definicji koncentracja nie wywiera ł aby zatem wp ł ywu na ten rynek. Z kolei przyj ę cie szerszej definicji rynku geograficznego, tj. rynku ś wiatowego, powoduje, ż e koncentracja b ę dzie wywiera ł a wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym na rynek sprzeda ż y TDI. Jednocze ś nie łą czny udzia ł Grupy BASF i Zachem w rynku ś wiatowym nie odbiega w istotny sposób od udzia ł u w rynku EOG, wobec powy ż szego nie wp ł ynie na ocen ę niniejszej koncentracji. strona z 14 10 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Pozycj ę rynkow ą uczestników koncentracji na tle ich konkurentów na ś wiatowym rynku TDI obrazuje poni ż sza tabela. Tabela nr 3 Producent Udzia ł w rynku ś wiatowym (%) 2010 r. 2011 r. ilo ś ciowo warto ś ciowo ilo ś ciowo warto ś ciowo Grupa BASF [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 42] Ciech Bayer Material Science AG (Niemcy) Dow Chemicals (USA) Mitsui Chemicals (Japonia) Borsodchem Zrt. (W ę gry) Perstorp Vencorex (Szwecja) KPX Pozostali Ź ród ł o: Szacunki w ł asne Grupy BASF w oparciu o raport IAL „Polyurehane Chemicals and Products in Europe, Middle East and Africa” Jak wynika z informacji zawartych w powy ż szej tabeli łą czny udzia ł uczestników koncentracji w ś wiatowym rynku TDI przekroczy ł w 2010 r. i w 2011 r. próg 20 %. W latach 2010 – 2011 Grupa BASF by ł a jednym z dwóch najwi ę kszych dostawców TDI na rynku ś wiatowym. Konkurentem dysponuj ą cym porównywalnym w stosunku do Grupy BASF udzia ł em w rynku by ł a spó ł ka Bayer Material Science AG (Niemcy) z udzia ł em wynosz ą cym ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 43] % w uj ę ciu warto ś ciowym i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 44] % w uj ę ciu ilo ś ciowym. Udzia ł y kolejnych konkurentów, tj. Dow Chemicals i Mitsui Chemicals, kszta ł towa ł y si ę na poziomie od [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 45] %. B) W przedmiotowej sprawie nie wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym. Jak wskaza ł wnioskodawca Grupa BASF prowadzi pewn ą ograniczon ą dzia ł alno ść na rynkach b ę d ą cych poprzednim i nast ę pnym ogniwem w odniesieniu do rynku TDI. Grupa BASF produkuje toluen, kwas azotowy, wodór, chlor i tlenek w ę gla. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 46] tej produkcji przeznaczona jest na potrzeby w ł asne, m.in. do wytwarzania TDI. Jedynie kwas azotowy i chlor w niewielkich ilo ś ciach s ą sprzedawane podmiotom trzecim. Jednak ż e ż aden z tych produktów [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 47] . Ponadto, jak wskaza ł wnioskodawca, udzia ł strona z 14 11 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Grupy BASF w rynku ka ż dego z ww. produktów, nawet przyjmuj ą c najw ęż sz ą mo ż liw ą definicj ę produktow ą i geograficzn ą rynku w ł a ś ciwego, nie przekracza [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 48] %. Dok ł adna zatem definicja w ł a ś ciwego rynku w przypadku tych produktów mo ż e pozosta ć kwesti ą otwart ą , gdy ż niezale ż nie od przyj ę tej definicji rynku koncentracja nie b ę dzie wywiera ł a wp ł ywu na te rynki. W odniesieniu do rynków nast ę pnego szczebla powi ą zania wertykalne pomi ę dzy aktywami TDI i Grup ą BASF maj ą równie ż charakter powi ą za ń potencjalnych i s ą ograniczone do jednego produktu wytwarzanego przez Grup ę BASF z wykorzystaniem TDI, tj. materia ł ów pod ł ogowych sportowych i przemys ł owych. Grupa BASF wykorzystuje na potrzeby w ł asne znacznie poni ż ej [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 49] % swojej produkcji TDI. Jak wskaza ł wnioskodawca szacunkowy udzia ł Grupy BASF w rynku materia ł ów pod ł ogowych wytwarzanych w oparciu o TDI, obejmuj ą cym obszar EOG, który jest w ocenie tego przedsi ę biorcy rynkiem w ł a ś ciwym w aspekcie geograficznym, nie przekracza [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 50] %. Wspomniany rynek zatem nie stanowi rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym. Wskaza ć w tym miejscu równie ż nale ż y, ż e pomi ę dzy uczestnikami koncentracji, w szczególno ś ci Ciech i Grup ą BASF, b ę d ą wyst ę powa ć relacje typu dostawca – odbiorca w zakresie dostaw TDI. Dostawy te [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 51] . Z uwagi na fakt, ż e zarówno indywidualny, jak i łą czny udzia ł Grupy BASF jako dostawcy TDI, jak równie ż udzia ł Grupy Ciech jako potencjalnego odbiorcy TDI nie przekraczaj ą w rynku TDI poziomu 30 % bez wzgl ę du na geograficzny wymiar tego rynku (przy za ł o ż eniu, ż e rynek TDI osi ą gnie wielko ść na poziomie lat 2010-2011) nale ż y uzna ć , ż e przedmiotowa koncentracja nie b ę dzie wywiera ł a wp ł ywu w uk ł adzie wertykalnym. C) W przedmiotowej sprawie nie wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym. Jak wynika ze zg ł oszenia w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym. strona z 14 12 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Ocena skutków planowanej koncentracji Przepis art. 18 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku, przy czym zgodnie z art. 4 pkt 10 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Podstawowym celem post ę powania antymonopolowego w sprawach koncentracji jest ustalenie, czy w wyniku zrealizowania zamierzonej transakcji dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Przyk ł adem takiego istotnego ograniczenia konkurencji jest powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej. Nale ż y jednak ż e podkre ś li ć , ż e o ile powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej b ę dzie zawsze prowadzi ł o do ograniczenia konkurencji na rynku, to do ograniczenia konkurencji mo ż e doj ść tak ż e w przypadkach, kiedy w wyniku koncentracji nie powstaje lub nie umacnia si ę pozycja dominuj ą ca. Samo stwierdzenie „istotne ograniczenie konkurencji” wykracza zatem poza kwesti ę powstania lub umocnienia pozycji dominuj ą cej i ma szersze znaczenie. Obejmuje bowiem sytuacje, kiedy w wyniku dokonanej koncentracji konkurencja zostaje powa ż nie ograniczona, a nie wi ąż e si ę to z powstaniem pozycji dominuj ą cej – mo ż e to mie ć miejsce przyk ł adowo na rynkach oligopolistycznych. Powo ł any przepis wskazuje, ż e to intensywno ść ograniczenia konkurencji b ę dzie determinowa ł a tre ść rozstrzygni ę cia organu antymonopolowego. Oznacza to, ż e nie ka ż de ograniczenie konkurencji b ę d ą ce wynikiem planowanej transakcji b ę dzie skutkowa ł o wydaniem zakazu dokonania koncentracji, a jedynie maj ą ce charakter „istotnego” ograniczenia. Rynkiem, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym jest ś wiatowy rynek wprowadzania do obrotu TDI. Analiza skutków niniejszej koncentracji wykaza ł a, i ż w jej wyniku nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na tym rynku. Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż łą czny udzia ł uczestników planowanej koncentracji na tak okre ś lonym rynku geograficznym kszta ł towa ł si ę w 2010 r. r. na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 52] % strona z 14 13 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl wed ł ug kryterium ilo ś ciowego i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 53] % wed ł ug kryterium warto ś ciowego, z tego udzia ł Grupy BASF wynosi ł odpowiednio ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 54] % i [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 55] %, a udzia ł Zachem ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 56] % i [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 57] %. Z kolei w 2011 r. łą czny udzia ł Grupy BASF i Zachem kszta ł towa ł si ę na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 58] % wed ł ug kryterium ilo ś ciowego i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 59] % wed ł ug kryterium warto ś ciowego, z tego udzia ł Grupy BASF wynosi ł odpowiednio ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 60] % i [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 61] %, a udzia ł Zachem ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 62] % i [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 63] %. Z powy ż szych danych wynika, i ż łą czny udzia ł uczestników koncentracji w ś wiatowym rynku wprowadzania do obrotu TDI, zarówno wg kryterium ilo ś ciowego, jak i warto ś ciowego, daleki jest od udzia ł u, z którym ustawa antymonopolowa wi ąż e domniemanie posiadania pozycji dominuj ą cej (40 %). Nale ż y równie ż wskaza ć , ż e o tym, i ż w wyniku realizacji przedmiotowej koncentracji Grupa BASF nie uzyska pozycji dominuj ą cej ś wiadczy fakt, i ż 3 najwi ę ksi konkurenci Grupy BASF, tj. Bayer Material Science AG, Dow Chemicals i Mitsui Chemicals, dysponowali w 2010 r. łą cznym udzia ł em w rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 64] % wed ł ug kryterium ilo ś ciowego i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 65] % wed ł ug kryterium warto ś ciowego, a w 2011 r. na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 66] %, zarówno wed ł ug kryterium ilo ś ciowego, jak i warto ś ciowego. Jednocze ś nie udzia ł najwi ę kszego z ww. konkurentów, tj. Bayer Material Science AG, wyniós ł ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 67] % w uj ę ciu warto ś ciowym i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – za łą cznik nr 1 – pkt 68] % w uj ę ciu ilo ś ciowym (zarówno w 2010, jak i 2011 r.). W ocenie organu antymonopolowego dokonanie przedmiotowej koncentracji nie zak ł óci skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym poprzez stworzenie mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów i konsumentów, a dzia ł aj ą cy na tym rynku konkurenci stanowi ą wystarczaj ą c ą przeciwwag ę dla ewentualnych antykonkurencyjnych dzia ł a ń Grupy BASF. Wskaza ć tak ż e nale ż y, i ż w rozpatrywanej sprawie nie wyst ę puj ą rynki, na które planowana koncentracja wywiera ł aby wp ł yw na jakikolwiek rynek w uk ł adzie wertykalnym b ą d ź konglomeratowym. strona z 14 14 Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powsta ń ców Warszawy 1 < 00-950 Warszawa tel.: 22 826 34 14 < fax: 22 826 61 25 sp@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Reasumuj ą c planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 18 ustawy antymonopolowej, a zatem wydanie zgody na jej dokonanie jest uzasadnione. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kami ń ski Otrzymuje: 1. BASF Polska Sp. z o.o., Warszawa (decyzja wraz za łą cznikiem nr 1) za po ś rednictwem pe ł nomocnika Pani Justyny Michalik Allen & Overy, A. P ę dzich sp.k. Rondo ONZ 1 00-124 Warszawa 2. aa. (decyzja wraz z za łą cznikiem nr 1 i 2)