DKK-197/2018

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 1 P REZES URZ ĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KON SUMENTÓW MAREK NIECHCIAŁ Warszawa, 9 listopada 2018 r. DKK 1 - 42 1 / 5 /1 8 / JBG DECYZJA nr DKK - 197 / 2018 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 201 8 r. , poz. 798 ze zm. ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek Smithfield Foods, Inc. z siedzibą w Smithfield, USA, wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Smithfield Foods, Inc. z siedzibą w Smithfield, USA, kontroli nad Pini Polonia sp. z o.o. z siedzibą w Kutnie. UZASADNIENIE 2 lutego 201 8 r. do Prezes a Urzędu Och rony Konkurencji i Konsumentów (dalej „Prezes Urzędu” , „Prezes UOKiK” lub „organ antymonopolowy ” ) wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na przejęciu przez Smithfield Foods, Inc. z siedzibą w Smithfield, USA ( dalej „ Smithfield ”, „Zgłaszający” ) kontroli nad Pini Polonia sp. z o.o. z siedzibą w Kutnie ( dalej „Pini Polonia ” ). W związku z tym, iż spełnione zostały niezbędne przesłanki, uzasadniające zgłoszenie zamiaru koncentracji, tj.:  łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył na świ ecie równowartość 1 mld euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 2 i konsumentów (t.j. Dz. U. z 201 8 r. , poz. 798 ze zm. - dalej „ustawa o ochronie konkurencji” lub „ustawa antymonopolowa”), przy czym obrót na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przekroczył równowartość 50 mln euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy,  przejęcie przez przedsiębiorcę kontroli nad innym przedsiębiorcą jest jednym ze sposobów koncentracji określonym w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej,  w sprawie nie występuje żadna okoliczność z katalogu przesłanek wymienionych w art. 14 ustawy antymonopolowej, powodująca ods tąpienie od konieczności zgłoszenia zamiaru koncentracji, zostało wszczęte postępowanie antymonopolowe w przedmiotowej sprawie, o czym - zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1257 ze zm. ) Zgłaszający został powiadomiony pismem z 16 lutego 2018 r. Wskazać w ty m miejscu należy, że koncentracja ta została pierwotnie zgłoszona do Komisji Europejskiej (dalej „Komisja”) 27 listopada 2017 r. Komisja rozpoczęła rozpatrywanie zgłoszenia , w tym przeprowadziła badani e rynków właściwych w sprawie 1 . Dnia 1 5 grudnia 2017 r. Prezes Urzędu, działając na podstawie art. 9 (2a) Rozporządzenia Rady WE NR 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontro li koncentracji przedsiębiorstw złożył do Komisji wniosek o odesłanie sprawy do rozpatrzeni a przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Decyzją z 23 stycznia 2018 r. Komisja pozytywnie rozpatrzyła ten wniosek i odesłała sprawę do rozpatrzenia w całości przez polski organ antymonopolo wy 2 . 2 lutego 2018 r. Smithfield zgłosił do organu antymonopolowego ww. zamiar koncentracji , polegając ej na przejęciu przez Smithfield kontroli nad Pini Polonia. Z uwagi na fakt, iż przedstawione we wniosku informacje i dane, dotyczące wielkości rynku zakupu żywca wieprzowego (będącego jednym z rynków wspólnych dla uczestników koncentracji) oraz udział y uczestników koncentracji i ich konkurentów opierały się na szacunkach Zgłaszającego, Prezes Urzędu uznał za konieczne ich zweryfikowanie 1 W ramach postępowania w sprawie M.8611 – Smithfield/Pini Polonia Komisja przeprowadziła badanie rynku żywca wieprzowego, którym objęto ubojnie, hodowców żywca wieprzowego i pośredników w handlu żywcem, odbiorców mięsa wieprzowego (przetwórców, hurtowników i supermarketów), odbiorców produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz stowarzyszenia branżowe. 2 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia - decyzja Komisji z 23 stycznia 2018 r., przekazująca sprawę do rozpatrzenia przez organ antymonopolowy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 3 i postanowienie m nr DKK - 23 /201 8 z 14 marca 201 8 r. przedłużył o 4 miesiące termin zakończenia postępowania antymonopolowego w tej sprawie w celu przeprowadzenia badania rynku. W ramach badania rynku organ antymonopolowy skierował pytania do konkurentów uczestników k oncentracji – przedsiębiorców prowadzących działalność, polegającą na uboju żywca wieprzowego . Konkurenci wskazani zostali przez Zgłaszającego , który p rzekazał listę 102 przedsiębiorców , odpowiadających za, według Zgłaszającego, 85% zdolności ubojowych w Polsce. Po wstępnej selekcji (na podstawie ogólnodostępnych źródeł wtórnych), wybrano do ankietowania 95 zakładów (jak pokazały wyniki badania przeprowadzonego przez organ antymonopolowy faktyczny udział tych podmiotów w krajowym uboju mierzon y liczbą ubitych sztuk wyniósł ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % w 2016 r. i ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % w 2017 r. , nie uwzględniając dokonywanego przez uczestników koncentracji uboju żywca pochodzącego z tuczu kontraktowego realizowanego w ramach Agri Plus ). Pytania dotyczyły m.in. liczby ubitej trzody chlewnej, wielkości i stopnia wykorzystania mocy przerobowych ubojni , możliwości i kosztów zwiększenia wydajności ubojni, kraju pochodzenia trzody chlewnej, największych dostawców trzody chlewnej i największych odbiorców świeżego mięsa wieprz ow ego wśród s ieci handlowych , sklepó w tradycyjnych i przetwórców. Zwrócono się także o wyrażenie przez przedsiębiorców opinii na temat planowanej koncentracji i jej ewentualnych skutków. 13 zakładów nie udzielił o odpowiedzi, natomiast 15 zakładów odpowiedział o , że w ogóle nie prowadzi ł o działalności związanej z ubojem bądź też działalności takiej już nie prowadz i . O statecznie otrzymano dane d ot yczące 67 ubojni . Organ antymonopolowy objął badaniem ryn ku również 80 dostawców – 68 hodowców i 22 pośredników dostarczających żywiec wieprzowy do uczestników koncentracji. Pytania do nich skierowane dot yczyły m.in. wielkości produkcji i sprzedaży żywca wieprzowego, liczby i kraju pochodzenia odbiorców, opinii nt. transparentności cen żywca wieprzowego, różnicy cen między ofertami zakupu, która skłoniłaby ich do zmiany odbiorcy żywca wieprzowego. Odpowiedzi udzieliło 3 3 dostawców żywca wieprzowego , w tym 2 4 hodowców i 9 pośredników . Postanowieniem nr DKK - 93/2018 z dnia 7 listopada 2018 r. zaliczono w poczet materiału dowodowego akta kontroli przeprowadzonych przez W ojewódzkich Inspektorów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 4 Inspekcji Handlowej w Lublinie, Poznaniu, Olsztynie i Białymstoku. Kontrolami objęto 23 podmiot y prowadząc e działalność w sektorze przetwórstw i skupu wieprzowiny. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił, co następuje: Uczestnicy koncentracji ( dalej również łącznie „strony” ) Smithfield należy do grupy kapitałowej Smithfield , będącej globalnym koncernem spożywczym oraz największym na świecie przetwórcą wieprzowiny i producentem trzody chlewnej. W Europie Smithfield działa w Polsce, Rumunii i Wielkiej Brytanii. Działalność w Polsce obejmuje 1 0 zakładów produkujących, przetwarzających i pakujących mięso (wieprzowinę oraz drób) zlokalizowanych w Kutnie (dwa zakłady), Szczecinie, Iławie (dwa zakłady) , Morlinach, Ełku, Suwałkach, Starachowicach, Dębicy i Opolu (w tym sześć ubojni) oraz fabrykę pierza w Krakowie. Jeżeli chodzi o działalność w zakresie uboju, to wskazać należy, że z akłady w Szczecinie, Starachowicach i Ełku przeznaczone są do uboju wyłącznie żywca wieprzowego , natomiast zakład w Iławie zajmuje się ubojem indyk ów i gęsi, zakład w Suwałkach ubojem kurczaka oraz gęsi, a zakład w Opolu wyłącznie ubojem kurcz ak ów . Grupa Smithfield kontroluje również spółki zajmujące się produkcją mięsa wieprzowego i drobiowego oraz przetworów mięsnych. Smithfield posiada ponadto kilkanaście spółek prowadzących działalność w zakresie m.in. hodowli zwierząt, produkcji paszy, upraw rolniczych, działalności weterynaryjnej, wynajmu i eksploatacji nieruchomości, doradztwa biznesowego i zarządczego, udzielania kredytów oraz działalności holdingowej. Wśród nich znajdują się: Animex Foods sp. z o.o. sp. k. sp. z o.o. z siedzibą w Mor linach (dalej „Animex”), Agri Plus sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (dalej „Agri Plus”) . Smithfield jest pośrednio kontrolowan a przez WH Group Limited, spółk ę pod prawem Kajmanów, której akcje znajdują się w publicznym obrocie na Giełdzie Papierów Wartości owych w Hongkongu ( największ y na świecie podmiot działający w branży mięsa wieprzowego ) . Smithfield jest największ ym producent em m ięsa w USA , starającym się pozysk ać rynek europejski. Smithfield i jej spółki zależne to jedyne podmioty należące do grupy WH w Polsce. Pini Polonia prowadzi działalność w zakresie uboju trzody chlewnej za pośrednictwem jednej ubojni w Kutnie. Oprócz działalności w zakresie uboju, Pini Polonia dostarcza mięso Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 5 wieprzowe do handlu detalicznego i do zakładów przetwórczych. Nie posiada spółek zależnych. Pini kontrolowana jest przez Piero Pini, który posiada 66,5% udziałów. Pozostałe 33,5% udziałów należy do Rozaliss Investments sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (spółki ce l owej zależnej od Smithfield, dalej jako „ Rozaliss Investme nts ” ). Opis i przyczyny koncentracji Zgłoszona transakcja polega na przejęciu przez Smithfield kontroli nad Pini Polonia. Podstawę zgłoszenia stanowi warunkowa umow a sprzedaż y udziałów Pini Polonia z 28 lipca 2017 r. zawart a pomiędzy Piero Pini (jako sprzedającym) a Rozaliss Investments (jako kupującym) oraz Hungary - Meat Élelmiszeripari Termelo Szolgaltato Es Kereskedelmi kft (jako gwarantem sprzedającego) i Smithfield (jako gwarantem kupującego) . Na podstawie tej umowy Smithfield przejmie pozos tałe 66 ,5 % udziałów w Pini Polonia. Zgodnie z deklaracją Zgłaszającego , istnieje szereg czynników, które uzasadni ają decyzj ę Smithfield o nabyciu aktywów Pini Polonia. Najistotniejsze z nich to, zdaniem Zgłaszającego: poprawa efektywności operacyjnej dzięki nowocześniejszemu, sprawnemu zakładowi; lepsza lokalizacja , zapewniająca niższe koszty dojazdu do regionów Polski o największym pogłowiu trzody, a także możliwość lepszego zaspokajania potrzeb rosnącej grupy klientów w kraju i za granicą. Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki ko nkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 6 Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 g rudnia 2014 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. z 201 8 r. , poz. 367 ), rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym (poziomym) jest każdy rynek produktowy, na którym zaangażowani są co najmniej dwaj prze dsiębiorcy uczestniczący w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łącznego udziału w rynku geograficznym w wysokości większej niż 20%. Mając na uwadze powyższą definicję i kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ , oraz działalność prowadzoną przez uczestników koncentracji, organ antymonopolowy stwierdził, co następuje: A) Przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na:  krajowy rynek zakupu żywca wieprzowego przeznaczonego do uboju - bowiem działalność uczestników koncentracji pokrywa się na tym rynku, a ich łączny udział w nim przekracza próg 20%. Poniżej przedstawiono szczegółowe uzasadnienie określenia rynków właściwych w aspekcie produktowym oraz geograficznym, a także charakterystykę poszczególnych rynków właściwych. Uzasadnienie określenia rynk u , na któr y koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym aspek t produktowy - u wagi wstępne Jak już wskazano, u czestnicy koncentracji działają w zakresie zakupu żywca wieprzowego przeznaczon ego do uboju. Smithfield działa na tym rynku poprzez Animex Foods oraz Agri Plus. Smithfield p rowadzi również trzy rzeźnie - w Szczecinie, Starachowicach i Ełku. Pini Polonia prowadzi jedną rzeźnię w Kutnie. Na wstępnie warto wyjaśnić, że zgodnie ze zgłosze niem, uproszczony łańcuch rynku wieprzowiny można przedstawić następująco: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 7 Jak wynika z powyższego schematu h odowcy sprzedają żywiec wieprzowy przeznaczony do uboju przede wszystkim bezpośrednio do ubojni. Jednakże, jak podkreśla Zgłaszający, polski rynek charakteryzuje się dwiema szczególnymi cechami. Pierwszą z nich jest to, że Smithfield pozyskuje znaczną ilo ść żywca wieprzowego za pośrednictwem swojego podmiotu zależnego Agri Plus , który ma długoterminowe relacje z hodowcami. Agri Plus sprzedaje hodowcom [ tajemnica przedsiębiorstwa ] 3 . Z ekonomicznego punktu widzenia świnie objęte umową z Agri Plus [ tajemnica przedsiębiorstwa ] , a zatem nie są częścią otwartego rynku sprzedaży żywca wieprzowego na ubój. Drugą istotną cechą polskiego rynku jest to, że ubojnie mogą kupować żywiec wieprzowy bezpośrednio od hodowców , jak i od pośredników. Zgłaszający korzysta z pośredników tylko w ograniczonym zakresie, ale Pini Polonia kupuje żywiec wieprzowy jedynie od pośredników (i tylko od kilku wybranych). Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Prezesa Urzędu w toku postępowania (m.in. podczas spotkań z organiz acjami branżowymi ) udział pośredników w zakupach żywca wieprzowego jest na tym rynku powszechn y. Jednocześnie skala korzystania z ich pośrednictwa przez poszczególne ubojnie jest zróżnicowan a . Ubojnie średniej wielkości kupują żywiec od wielu pośredników. Z kolei np. Smithfield korzysta z pośredników tylko 3 Sprzedaż takich usług hodowcom niewspółpracującym z Agri Plus stanowi [ tajemnica przedsiębiorstwa ] część sprzedaży tej spółki ( [ tajemnica przedsiębiorstwa ]) a jej podstawową działal nością jest organizowanie chowu tuczników w oparciu o model chowu farmerskiego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 8 w ograniczonym zakresie, a Pini Polonia kupuje żywiec wieprzowy jedynie od pośredników (i tylko od kilku, stałych i dużych, obs ługujących głównie właśnie Pini Polonia). Zgodnie z rejestrem prowadzonym przez Główny Inspektorat Weterynarii w Polsce jest zarejestrowanych około 1 950 podmiotów prowadzących handel świniami, natomiast wedle swojej najlepszej wiedzy Zgłaszając y szac uje , iż tylko ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] podmiotów działa aktywnie na szerszą skalę jako pośrednicy w handlu żywcem wieprzowym. W latach 2016 - 2017 Pini Polonia współpracowała z ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] pośrednikami , z czego [ tajemnica przedsiębi orstwa ] pośredników dostarczało do Pini Polonia tuczniki regularnie. Umowy zawarte w ramach Agri Plus ustanawia ją długoterminowe relacje z hodowcami, którym Smithfield zapewnia [ tajemnica przedsiębiorstwa ] . Ten model współpracy sprawia, że obserwuje się bardzo ograniczoną przenikalność pomiędzy hodowcami Smithfield a hodowcami działającymi na wolnym rynku: hodowcy utrzymują relacje ze Smithfield przez bardzo długi czas . Stanowisko Komisji W swoich d ecyzjach Komisja uzna wa ła, że rynek uboju świ ń należy odróżnić od rynków uboju innych gatunków zwierząt 4 . Ponadto w niektórych decyzjach rynek ten podlegał dalszemu podziałowi na rynek u boju tuczników i uboju macior 5 . Rozgraniczenie to opierało się na fakcie, że tuczniki i maciory przeznaczone do uboju różnią się znacznie ciężarem i dlatego wymagają różnych linii przetwarzania w rzeźni 6 . Badanie rynku przeprowadzone przez Komisję w sprawie Smithfield/Pini Polonia potwierdziło zasadność rozróżnieni a między ubojem świń a ubojem innych zwierząt ze względu na różne wymog i techniczn e i różn e lini e produkcyjn e stosowane przy ww. ubojach 7 . Ponieważ uczestnicy koncentracji działają wyłącznie w zakresie zakupu tuczników przeznaczon ych do uboju , a nie macior , Komisja uznała, że na potrzeby wydania decyzji w tej sprawie nie jest konieczne ustalenie, czy tuczniki i maciory należą do tego samego właściwego rynku produktowego , 4 M.6285 – Saria/Danish Crown/Daka JV , pkt 39 i 40; M.3605 – Sovion/HMG , pkt 13 i 15; M.3337 – Best Agrifund/Nordfleisch , pkt 8; M.1313 – Danish Crown/Vestjyske Slagterier , pkt 20 i 21. 5 M.6285 – Saria/Danish Crown/Daka JV , pkt 39 i 40; M.3605 – Sovion/HMG , pkt 13 i 15; M.3337 – Best Agrifund/Nordfleisch , pkt 8; M.1313 – Danish Crown/Vestjyske Slagterier , pkt 20 i 21. 6 M.3605 – Sovion / HMG , pkt 13 - 16, M. 3968 – Sovion / Südfleisch , pkt 14. 7 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 19. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 9 a rynek zakupu żywca wieprzowego przeznaczon ego do uboju można uznać za najwęższy możliwy rynek 8 . S tanowisko Zgłaszającego Zgłaszający podziela opinię Komisji, iż rynek właściwy produktowo należy definiować jako rynek zakupu żywca wieprzowego (tuczników) przeznaczonych do uboju . Stanowisko Prezesa Urzędu Prezes Urzędu podziela stanowisko Komisji oraz Zgłaszającego i przyjmuje, że w niniejszej spr awie właściwym rynkiem produktowym dla działalności uczestników koncentracji jest rynek zakupu żywca wieprzowego przeznaczonego do uboju . Uzasadnienie określenia rynku w aspekcie geograficznym Stanowisko Komisji W swoich decyzjach Komisja uznała, że rynek geograficzny zakupu żywca wieprzowego przeznaczonego do uboju ma zasięg krajowy lub szerszy obejmujący obszar w promie niu 150 km lub 200 - 300 km od danej rzeźni. Ostatecznie definicja ryn ku geograficzn ego pozostała otwarta 9 . Wyjaśnić należy, że sprawy te dot y czyły , co do zasady , obszarów mniejszych niż Polska, w których ryn ki żywca i mięsa wieprzowego były w większym stopniu powiązane i podobne do rynków krajów sąsiednich tj. obszar ów półn ocno - zachodniej Europy: Holandii, Danii , Szwecj i , Beneluks u i północno - zachodni ch Niem iec . Na tomiast w decyzji Smithfield/Pini Polonia, Komisja nie zgodziła się z opinią Z głaszającego, że rynek jest szerszy niż krajowy , m.in. z następujących powodów . Po pierwsze, przy zakupie żywych świń przeznaczonych do uboju rzeźnia , co do zasady , poszukuje świń dostępnych w swojej okolicy , pochodzących od rolników, z którymi ma zawartą umowę lub ma historię dotychczasowej dobrej współpracy . Po drugie, istnieją unijn e ram y regulacy jne dotycząc e transportu zwierząt gospodarskich, zgodnie z którymi świnie muszą mieć zapewniony odpoczynek po 8 godzinach transportu, na co wskaz ywał sam Zgłaszający , zaś całkowity maksymalny czas podróży świń wynosi 24 godziny. Ponadto ciężarówki przewożące świnie dłużej niż 8 godzin muszą 8 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 20. 9 M.6285 – Saria/Danish Crown/Daka JV, pkt 53; M.3605 – Sovion/HMG, pkt 17 i 44; M.3337 – Best Agrifund/Nordfleisch, pkt 10; M.1313 – Danish Crown/Vestjyske Slagterier, pkt 53. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 10 dysponować specjalnym systemem wentylacji i nawadniania. H andlowcy (pośrednicy) zasadniczo nie przewożą żywca wieprzowego przezna czon ego do uboju na dłuższe dystanse. Co więcej, ponieważ to handlowcy ponoszą koszty transportu między rolnikami, od których s kupują żywiec, a rzeźnią, do której go sprzedają, raczej skłaniają się do zaopatrywania ubojni w świnie zakupione w pobliżu tej rzeźni, w cel u zminimalizowania koszt ów . Po trzecie, szacunkowe dane dotyczące transportu żywych świń przedstawione przez Zgłaszającego wskaz ywały , że [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % zakupionych świń przeznaczonych do uboju w zakładach Zgłaszającego pokonuje mniej niż [ tajemnica przedsiębiorstwa ] km, [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % mniej niż [ tajemnica przedsiębiorstwa ] km i [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % mniej niż [ tajemnica przedsię biorstwa ] km. W przypadku żywca kupowanego przez Zgłaszającego, ś rednia odległość , jak i mediana, transportu żywych świń w Polsce wynosi około [ tajemnica przedsiębiorstwa ] km 10 . Źródłem tych wyliczeń są dane transakcyjne Smithfield . Dla każdej faktury wyliczona została odległość między ubojnią a powiatem, w którym znajduje się gospodarstwo hodowcy, od którego pochodzi dostawa. Na tej podstawie wyliczony został ww. rozkład odległości pomiędzy ubojnią a hodowcą. Po czwarte, jak wsk az ała dalej Komisja, w 2016 r. Smithfield importował jedynie [ tajemnica przedsiębiorstwa ] świń , stanowiących [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % całkowitej wielkości uboju tego przedsiębiorcy w Polsce . Pini Polonia nie importuje żywca wieprzowego , ale możliwe, że robią to handl owcy, od których go kupuj e . Wreszcie, zdecydowana większość respondentów badania rynkowego przeprowadzonego przez Komisję potwierdziła, że świnie przeznaczone do uboju są sprzedawane do polskich rzeźni czy też nabywane przez rzeź nie zlokalizowane w Polsce. Jak wyjaśnia w swojej decyzji Komisja, o koliczność ta została wyraźnie potwierdzon a przez dane przedłożone przez Smithfield , zgodnie z którymi eksport żywca wieprzowego z Polski wyniósł ok. 9 tys. ton, co stanowi ok. 0,5% ogólnej liczby świń poddanych ubojowi w Polsce 11 . To potwierdza, w ocenie Komisji, że krajowe świnie sprzedawane są do polskich rzeźni. W związku z tym relacje klient - dostawca zachodzą co najwyżej na poziomie krajowym, jeśli nie lokalnym. Większość respondentów badania rynku przeprowadzonego przez Komisję wskazała również, że świnie żywe rzadko 10 Compass Lexecon, Analiza Ekonomiczna planowanego nabycia Pini Polonia, str. 32. 11 Zgodnie z danymi Eurostat przedstawionymi przez Zgłaszającego w pkt 283 - 284 zgłoszenia koncentracji złożonego do Ko misji 7 listopada 2018 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 11 są przewożone w skali transgranicznej, ze względu na ograniczenia związane z dobrostanem zwie rzą t, a także z powodu ASF 12 . W ramach ww. badania Komisja , poprosiła ubojnie m.in. o wskazanie typowej odległości , na któr ą transportowane są żywe świnie . O dpowiedzi na to pytanie były zróżnicowane, j ednak 85% respondentów wskazało maksymalną odległość transportu mniejszą niż 300 kilometrów, a wszyscy respondenci potwierdzili , że typowy czas transportu żywych świń wynosił mniej niż 8 godzin, z uwagi na koszty transportu i utratę wagi świń w trakcie transportu 13 . Podsumowując, wyniki badani a rynku przeprowadzone go w sprawie Smithfield/Pini Polonia skłonił y Komisję do uznania , iż rynek geograficzny zakupu żywca wieprzowego przeznaczonego do uboju w Polsce jest prawdopodobnie krajowy lub węższy niż krajowy obejmujący promień 300 km od rzeźni uczestników koncentracji w Kutnie, Starachowic ach , Szczecin ie i Ełk u 14 . S tanowisko Zgłaszającego Zgłaszający wskazuje na istnienie bardzo silnych i strukturalnych związków pomiędzy różnymi rynkami europejskimi, w szczególności podkreśl a , iż ceny żywca wieprzowego w Polsce i w Niemczech są ściśle ze sobą powiązane. Z tych przyczyn wąsko zdefiniowane rynki, takie jak rynek krajowy lub rynki wyznaczone określonym promieniem (uwzględniając, między innymi , odległości drogowe w omawianym przypadku) nie odzwierciedlają w ocenie Zgłaszającego ekonomicznego modelu konkurencji , która de facto powinna uwzględniać rynek regionalny , obejmujący Polskę oraz Niemcy. W dołączonej do zgłoszenia analizie ekonomicznej, sporządzonej na potrzeby transakcji , podano, że istnieją silne związki między rynkami krajowymi w zakresie importu, eksportu i cen. Wyznaczanie rynków w granicach państw przeczyłoby zatem rzeczywistości i przedstawiałoby mylny obraz presji konkurencyjnej na rynku oraz jego dynamiki 15 . Jak dalej podano w analizie , c eny żywca wieprzowego w Niemczech są zasadniczym elementem kształtowania się cen w Polsce . Bardzo silne powiązania między rynkiem polskim a niemieckim może wyjaśnić mechanizm wyceniania żywca wieprzowego w Polsce. Według 12 Afrykański Pomór Świń. 13 M.8611Smithfield/Pini Polonia – pkt 58. 14 M.8611Smithfield/Pini Polonia – pkt 59. 15 Compass Lexecon, Analiza ekonomiczna planowanego nabycia Pini Polonia, przygotowana dla Smithfield z 31 stycznia 2018 r. (dalej: „Compass Lexecon”). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 12 S tron, [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % umów Smithfield w Polsce wyraźnie odnosi się do cen niemieckich. Wartość ta jest jeszcze wyższa w przypadku Pini Polonia : [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % jego dostaw jest realizowan e na podstawie umów z pośrednikami , w których cena niemiecka jest uwzględniona w formule cenowej. Umowy te zawierane są z pośrednikami z wyprzedzeniem na określony przedział czasowy i zwierają one cenę bazową, z zachowaniem parametrów zawartych w obowiązującym cenniku. W edług przykładowej możliwej formuły p odstawą do wyliczenia ceny bazowej jest m.in. cena ZMP 16 . Ustalona przez strony u mowy cena stosowana jest przez cały okres jej obowiązywania. Jak podaje Zgłaszający nawet jeżeli ceny niemieckie nie są bezpośrednio składnikiem formuł cenowych, są on e jednak uwzględniane pośrednio. W przypadku Smithfield [ tajemnica przedsiębiorstwa ] . Indeks ten służy jako podstawa negocjacji i rozmów . W praktyce nie można pominąć jego zmian przy ustalaniu cen żywca w Polsce. Zdaniem Zgłaszającego, i stnieją zatem dowody , sugerujące występowanie silnych zależności między cenami w różnych krajach europejskich, a w szczególności w krajach ościennych. Dotyczy to zwłaszcza Polski, która graniczy z dwoma z pięciu krajów o największej produkcji żywca wieprz owego - Niemcami i Danią (granica morska). Ponadto położenie ubojni Smithfield sprawia, że strefy wyznaczone promieniami wyraźnie zachodzą na kraje ościenne , takie jak Niemcy, Czechy, Słowacja i Litwa. W związku z tym , w ocenie Zgłaszającego wydaje się mało prawdopodobne, żeby wyznaczenie rynku wzdłuż granic państwowych dokładnie reprezentowało presję konkurencyjną, jakiej podlegają producenci żywca i mięsa. Jak dalej wyjaśnia Smithfield, mając na uwadze przedstawione powyżej silne powiązania między rynkami krajowymi, takie podejście w omawianym przypadku może nie doszacować presji konkurencyjnej wywieranej na strony, zarówno przed, jak i po połączeniu. Jednakże nawet takie podejście wymagałoby zdefiniowania rynków regionalnych, których granic e nie pokrywają się z granicami państw. By trafić do ubojni tuczniki często muszą pokonać co najmniej 300 km. Zgłaszający przedstawił mapę pokrywania się stref w promieniu 300 km wokół ubojni. 16 ZMP jest komercyjną instytucją w Niemczech, która regularnie monitoruje ceny na rynku rolnym, między innymi trzody chlewnej (https://www.zmp.de/en/commodity - news/hogs). ZMP okresowo zbiera ceny z rynku, analizuje je i oprac owuje ich indeksy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 13 Mapa 1 : Mapa pokrywających się stref w promieniu 300 km wokół ubojni Źródło: Wykres nr 17 analizy Compass Lexecon. Dane transakcyjne Animex (2015). Analiza Compass Lexecon, z wykorzystaniem Google Maps AP I, Promień 300 km, według odległości drogowej obliczony z wykorzystaniem Google Maps. Odległości od ubojni stron do miejscowości w Polsce i krajach sąsiednich. *Żółte punkty na mapie oznaczają lokalizację ubojni Animex, punkt oznaczony kolorem ciemnoczerwonym oznacza lokalizację Pini Polonia , a wielokąty narysowane wokół przedstawiają miejsca znajdujące się w promieniu do 300 km od każdej ubojni. Mapy te wskazują, że strefy te przechodzą na terytoria krajów sąsiednich, zwłaszcza Niemiec, Litwy, Słowacji, Rosji i Białorusi. K lienci, na których koncentracja może mieć potencjalny wpływ , mają ponadto realistyczne możliwości wyboru ubojni w nawet większej liczbie sąsiednich państw. W konsekwencji, zdaniem Zgłaszającego, rynki geograficzne nie powinny być definiowane jako rynki krajowe, nawet w przypadku analizy małego promienia wokół zakła dów produkcyjnych stron 17 . Stanowisko organu antymonopolowego Organ antymonopolowy podziela stanowisko Komisji, iż rynek właściwy dla zakupu żywca wieprzowego jest rynkiem co najwyżej krajowym. Przemawiają za tym przytoczone przez Komisję argumenty, w tym przede wszystkim niewymagające dalszego uzasadniania argumenty odnoszące się do unijnych regulacji prawnych ograniczających czas trwania 17 Analiza Compass Lexecon, str. 40 i nast . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 14 transportu żywca wieprzowego do 8 godzin (po których należy zapewnić przewożonym świniom przerwę) i do 24 godzin maksymalnie, konieczność zapewnienia odpowiednich warunków w ciężaró wkach przewożących żywiec wieprzowy dłużej niż 8 godzin, koszty transportu żywca, dane liczbowe dotyczące odległości, na jakie rzeczywiście przewożony jest żywiec wieprzowy, wielkości importu i eksportu świń, wpływu ASF na transgraniczny przewóz żywca wiep rzowego oraz wyniki badania rynku przeprowadzonego przez Komisję w sprawie Smithfield/Pini Polonia. Argumenty te nie pozostawiają wątpliwości, że jest to rynek co najwyżej krajowy. Wyniki badania rynku przeprowadzone go przez Prezesa Urzędu są spójne z oc eną Komisji. W ramach tego badania a nkietowanych przedsiębiorców zapytano w jakiej odległości kupują 80% świń przeznaczonych do uboju. Zasugerowano im przy tym przedziały do wyboru, w szczególności poniżej 50 km, od 51 do 100 km itd. (przedziały o szerokości 50 km) oraz 351 km lub więcej. Część przedsiębiorców wskazała konkretny zasięg , a inn i jeden z powyższych przedziałów. Wyniki przedstawiają poniższa tabela i wykres . Tabela 1 . Podsumowanie analizy – obszar 80% zakupów Pozycja w rozkładzie Wartość (w km) Liczba ubojni* Interpretacja I kwartyl 50 19 Podmiot znajdujący się w ¼ rozkładu ubojni kupuje 80% świń w odległości co najwyżej 50 km. W praktyce takich podmiotów jest więcej niż ¼ liczby ubojni, ponieważ szereg ubojni znajdujących się za ¼ rozkładu kupuje świnie w tej samej odległości, co podmiot z najdujący się na wspomnianej pozycji w rozkładzie. Reszta ubojni dokonuje bardziej odległych zakupów w celu zaspokojenia 80% swych potrzeb. II kwartyl (mediana) 100 40 Podmiot znajdujący się w połowie rozkładu ubojni dokonuje 80% wolumenu zakupu w odległ ości do 100 km, a ubojni dokonujących zakupu w tej odległości jest 40. III kwartyl 172,275 46 ¾ ubojni realizowała 80% zakupów w odległości do 172 km (w praktyce – do 150 km lub 179,7 km, ponieważ 3 kwartyl wypadł „pomiędzy” dwoma ubojniami o różnych odległościach, w związku z czym podana wartość stanowi specyficznie ważoną średnią odległości dla t ych dwóch ubojni). w artość max 500 62 Najwyższa odnotowana odległość realizacji 80% wolumenu zakupu wynosiła 500 km. * Liczba ubojni do danej pozycji w rozkładzie łącznie (przykładowo licz ba ubojni kupujących 80% świń w promieniu do 100 km wynosi 40). Źródło: Opracowanie własne UOKiK na podstawie badania ankietowego przedsiębiorców. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 15 Ankietowanych przedsiębiorców zapytano również o to, w zasięgu jakiej maksymalnej (najdalszej) odległości realizują zakupy 18 . Na pytanie to odpowiedziało 65 zakładów 19 i tylko one zostały uwzględnione w dalszej analizie. Wyniki badania rynku w tym zakresie przedstawia poniższa tabela . Tabela 2. Podsumowanie analizy – maksymalny promień zakupów Pozycje w rozkładzie Wartość (w km) Liczba ubojni* Interpretacja I kwartyl 100 28 Podmiot znajdujący się w ¼ rozkładu dokonuje najdalszych zakupów w odległości co najwyżej 100 km, a ubojni dokonujących zakupów do tej odległości jest 28. II kwartyl (mediana) 150 33 Podmiot znajdujący się w połowie rozkładu dokonuje najdalszych z akupów w odległości do 150 km a ubojni dokonujących zakupów do tej odległości jest 33. III kwartyl 300 50 Podmiot znajdujący się w 3/4 rozkładu dokonuje najdalszych zakupów w odległości do 150 km a ubojni dokonujących zakupów do tej odległości jest 50. w artość max 351 (lub więcej) 65 Największą wskazaną maksymalną odległością było: „351 km lub więcej”. * Liczba ubojni do danej pozycji w rozkładzie łącznie (przykładowo liczba ubojni kupujących najdalej w promilu 150 km wynosi 33). Źródło: Opracowanie własne UOKiK na podstawie badania ankietowego przedsiębiorców. Ponadto należy wskazać, że jedynie 23 ubojnie konkurentów Smithfield i Pini Polonia ( z 67, których dane zebrano w toku badania rynku ) zadeklarował y , że kupują żywiec nie tylko w kraju, ale i poza jego granicami. Ł ączna wielkość żywca zakupionego poza granicami Polski przez te ubojnie stanowiła jedynie ok. 5,2% cał ości zakupionego przez ni e żywca (w kraju i za granicą) w 2016 r. i ok. 3,3% w 2017 r. 14 z ww. 23 ubojni , które zadeklarowały zakup żywca poza Polską, wymieniło kraje , w których dokonało zakupów . Jako kraj e pochodzenia wskazano w 2016 r. Litwę ( 7 ubojni), Niemcy ( 5 ubojn i ), Czechy (1 ubojnia) , Słowacj ę (1 ubojnia) i Łotwę 18 Metodyka badania ankietowego była podobna jak w przypadku pytania o 80% dostaw, tj. ankietowanym zasugerowano przedziały do wyboru, w szczególności poniżej 50 km, od 51 do 100 km itd. (przedz iały o szerokości 50 km) oraz 351 km lub więcej. Część przedsiębiorców wskazała konkretny zasięg, a inne jeden z powyższych przedziałów. Dla uproszczenia dalszych rozważań – w przypadku przedsiębiorców, którzy wskazali przedział, pod uwagę bierze się górną granicę tego przedziału np. jeśli przedsiębiorca wskazał przedział „od 51 do 100 km”, w dalszych analizach zasięg realizacji zakupów będzie wynosił 100 km. 19 Pozostałe albo pozostawiły to pytanie bez odpowiedzi albo skomentowały, że prowadzą przyzakładowy skup, który nie monitoruje i nie gromadzi danych skąd przywożone są zwierzęta – w przypadku aktywnego zakupu rozeznanie co do tego skąd pochodzą zwierzęta je st, co do zasady, pełniejsze. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 16 (1 ubojnia). Bardzo podobne dane podano z a 2017 r. , a mianowicie : Litwa (7 ubojni), Niemcy (4 ubojnie), Czechy (1 ubojnia) i Łotwa (1 ubojnia) . Ankietowanych przedsiębiorców poproszono również o podanie dziesięciu największych dostawców trzody chlewnej . Odpowiedzi udzieliły 62 ubojnie . Prawie wszystkie ( 57 ) wskazał y jako największych dostawców jedynie polski e podmioty . Pozostałe ubojnie (5) wymieniły i polskich, i zagranicznych dostawców. Ł ącznie wskazały one 9 dostawców zagranicznych - 8 dostawców litewskich i jednego dostawcę z Niemiec. O d powiadając z kolei na pytanie o największych konkurentów w zakresie uboju żywca wieprzowego żadna z ubojni nie poda ła zagranicznej ubojni jako swojego konkurenta . Odpowiedzi uzyskane w ramach badania rynku jednoznacznie wskazują, że ubojnie działające w Polsce pozyskują żywiec wieprzowy od polskich hodowców , działających w Polsce . Pozwala to na ostateczne przesądzenie , że rynek geograficzny dla zakupu żywca wieprzowego jest rynkiem co najwyże j krajowy m. Jednocześnie z ebrane dane pozwalają również na stwierdzenie , że rynek ten może obejmować część terytorium Polski. Odnosząc się natomiast do stanowiska Zgłaszającego w zakresie definiowania rynku geograficznego dla zakupu żywca wieprzowego , organ antymonopolowy nie zaprzecza , iż ceny ZMP mają wpływ n a kształtowanie się cen w Polsce . Wpływ ten został potwierdzony w toku badania rynku, obejmującego wybranych dostawców ( hodowców i pośredników) trzody chlewnej. Zostali oni poproszeni o udzielenie odpowiedzi m.in. na pytanie o to, które z e wskazanych cen referencyjnych sprawdzają podczas negocjacji z potencjalnymi nabywcami (cena ogłaszana przez ZMP, Ministerstwo Rolnictwa, źródła internetowe, inne). Dostawcy najczęściej wskazywali jako cenę referencyjną cenę ogłaszaną przez ZMP 20 . Jednakże znaczenie ce n niemieckich dla kształtowania się cen polskich nie przesądza o tym, że rynek geograficzny dla zakupu żywca wieprzowego powinie n być definiowany jako szerszy niż krajowy. Brak jest bowiem jasnego mechanizmu ekonomicznego, który zapewniałby wpływ cen na rynku niemieckim na ceny na rynku polskim, takiego jak istotne przepływy handlowe między tymi rynkami. Cena niemiecka jest ceną referencyjną, której zmiany określają trendy r ynkowe w branży mięsnej ogółem i ułatwia ona nabywcom i dostawcom osiągnięcie porozumienia co do ceny w transakcjach między nimi. Nie jest jednak 20 43% pośród 3 3 hodowców, którzy odpowiedzieli na to pytanie. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 17 ukształtowaną w wyniku interakcji popytu i podaży na rynku polskim ceną, po której polscy producenci mogą swob odnie kupować i sprzedawać tuczniki . Pozycja uczestników koncentracji na rynku uboju żywca wieprzowego Rynek krajowy Udziały uczestników koncentracji w k r ajowym rynku uboju żywca wieprz ow ego przedstawia poniższa tabela. Tabela 3. Liczba ubitych świń w wybranych zakładach oraz ich udział w krajowym uboju – z wyłączeniem tuczu kontraktowego realizowanego przez Agri Plus dla Animex Wyszczególnienie 2016 r. Liczba sztuk Udział Smithfield/Animex RAZEM [ tajemnica przedsiębiorstwa ] 21 [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % Pini Polonia [ tajemnica przedsiębiorstwa ] [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % Uczestnicy koncentracji RAZEM [ tajemnica przedsiębiorstwa ] [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % 67 ankietowanych zakładów należących do konkurentów (m.in. 3 zakłady grupy Sokołów) RAZEM [ tajemnica przedsiębiorstwa ] [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % Sokołów – największy konkurent uczestników koncentracji Sokołów Podlaski [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 1 załącznika ] [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 2 załącznika ] % Jarosław [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 3 załącznika ] [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 4 załącznika ] % Gądki [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 5 załącznika ] [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 6 załącznika ] % RAZEM [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 7 załącznika ] [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 8 załącznika ] % Źródło: Opracowanie własne UOKiK na podstawie badania ankietowego przedsiębiorców, dokumentów przekazanych Komisji Europejskiej przez stronę postępowania – aneks nr 6.3.(a) oraz tabel dostępnych na stronie: https://www.wetgiw.gov.pl/publikacje/rrw - sprawozdawczosc - statystyczna (data pobrania 27.06.2018). 21 Liczba podana przez stronę postępowania w przytaczany m źródle – była zaokrąglona do pełnych tysięcy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 18 Tabela 4. Liczba ubitych świń w wybranych zakładach oraz ich udział w krajowym uboju – z uwzględnieniem tuczu kontraktowego realizowanego przez Agri Plus dla Animex Wyszczególnienie 2016 r. Liczba sztuk Udział Smithfield/Animex RAZEM [ tajemnica przedsiębiorstwa ] 22 [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % Pini Polonia [ tajemnica przedsiębiorstwa ] [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % Uczestnicy koncentracji RAZEM [ tajemnica przedsiębiorstwa ] [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % 67 ankietowanych zakładów należących do konkurentów (m.in. 3 zakłady grupy Sokołów) RAZEM [ tajemnica przedsiębiorstwa ] [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % Sokołów – największy konkurent uczestników koncentracji Sokołów Podlaski [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 9 załącznika ] [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 10 załącznika ] % Jarosław [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 11 załącznika ] [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 12 załącznika ] % Gądki [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 13 załącznika ] [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 14 załącznika ] % RAZEM [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 15 załącznika ] [ tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 16 załącznika ] % Źródło: Opracowanie własne UOKiK na podstawie badania ankietowego przedsiębiorców, dokumentów przekazanych Komisji Europejskiej przez stronę postępowania – aneks nr 6.3.(a) oraz tabel dostępnych na stronie: https://www.wetgiw.gov.pl/publikacje/rrw - sprawozdawczosc - statystyczna (data pobrania 27.06.2018). Również inne dostępne dane mogą służyć jako potwierdzenie, że udziały obliczone na podstawie danych otrzymanych w ramac h badania rynku mogą być zawyżone. Analiza danych Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych dotyczących ubojów wskazuje , że łączny udział uczestników koncentracji wynosi ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, przy czym udział każdego z uczestników oddzielnie wynosi ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] 23 . Udziały te zbieżne są z udziałami przedstawionymi przez Zgłaszającego, który oszacował, że w 201 7 r. łączny udział Smithfield i Pini Polonia w rynku krajowym wyniósł ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % z uwzględnieniem zakupów w ramach Agri Plus (w tym Smithfield – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, Pini Polonia – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %) , natomiast wyłączając zakupy w r amach Agri Plus udziały te będą niższe, tj. wynosić będą ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % z (w tym Smithfield – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, Pini Polonia – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %) . 22 Liczba podana przez stronę postępowania w przytaczany m ź ródle – była zaokrąglona do pełnych tysięcy. 23 Podane za pismem Ministra Rozwoju i Rolnictwa Wsi do Prezesa UOKiK z 13 lutego 2018 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 19 Charakterystyka rynków, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym Dostawcy żywca wieprzowego Zasadniczo ubojnie pozyskują żywiec wieprzowy przeznaczony na ubój o d hodowców, z własnych hodowli, od pośredników (jak w przypadku Pini Polonia) oraz z tuczu kontraktowego (jak Smithfield). Jak już wcześniej wskazano, organ antymonopolowy objął badaniem rynku również 80 hodowców i pośredników dostarczających żywiec wieprzowy do uczestników koncentracji. Pytania do nich skierowane dotyczyły m.in. wielkości produkcji i sprzedaży żywca wieprzowe go, liczby i kraju pochodzenia odbiorców, opinii nt. transparentności cen żywca wieprzowego, różnicy cen między ofertami zakupu, która skłoniłaby ich do zmiany odbiorcy żywca wieprzowego. Odpowiedzi udzieliło 33 dostawców żywca wieprzowego, w tym 24 hodow ców i 9 pośredników . Badanie rynku wykazało, że dostawcy świń są wrażliwi na różnicę cenowe w ofertach otrzymywanych z różnych ubojni i porównują te ceny. Ponad p ołowa z ankietowanych dostawców (16 z 3 3 ), wskazała, że różnica cen między ofertami zakupu w wysokości do 10 gr/kg skłoniłaby ich do zmiany odbiorcy. Biorąc pod uwagę, iż cena za 1 kg żywca wyniosła w 2018 r. średnio 5,92 zł, to różnica w wysokości 1,6% ceny za 1kg żywca (czyli 10 gr) skłoniła by dostawcę do zmiany odbiorcy żywca wieprzowego. Większość ankietowanych potwierdziła, że ceny na krajowym rynku zakupu żywca wieprzowego są transparentne i łatwo można uzyskać o nich wiedzę (26 odpowiedzi). Większość ankietowanych (23 odpowiedzi) podał a, że sprawdza zazwyczaj ceny z do 4 źródeł (w tym ceny znane dzięki np.: kontaktom telefonicznym z ubojniami, jak równ ież ceny znane np. z Internetu) , zanim zgodzi się na cenę proponowaną przez danego nabywcę, 6 ankietowanych podało, że sprawdza cenę tylko z jednego źródła , z kolei trzech zadeklarowało, że sprawdza ceny z 4 do 6 źródeł. Jak pokazało badanie rynku przeprowadzone przez Prezesa UOKiK , g łówną ceną referencyjną dla dostawców w negocjacjach z potencjalnymi nabywcami jest cena ogłaszana prze z ZMP. Badanie rynku wykazało również, że dla dostawców to cena jest najważniejszym parametrem wpływającym na wybór odbiorcy żywca wieprzowego. Ankietowani przedsiębiorcy poproszeni o uszeregowanie czynników branych pod uwagę przy wyborze odbiorcy żywca wieprzowego w kolejności od 1 do 7 (gdzie 1 oznacza najistotniejszy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 20 parametr, a 7 najmniej istotny) za najistotniejszy parametr wskazali cenę ( 5 9 % badanych przedsiębiorców). Kolejne parametry, które okazały się najważniejsze dla hodowców to reputacja danego odbiorcy, terminowość zapłaty , reputacja odbiorcy oraz długoterminowa relacj a . Odległość ubojni i jej wielkość zdolności ubojowej wskazywane były przez większość ankietowanych jako najmniej istotne parametry decydujące o wyborze odbiorcy. W poniższej tabeli przedstawiona została średnia pozycja (od 1 do 7) danego parametru oraz odsetek wskazań danego para metru jako najważniejszego (tj. takiego, który otrzymał wartość 1 w skali od 1 do 7) oraz jednego z najmniej istotn ych (tj. takiego, który otrzymał wartość 6 i 7 w skali od 1 do 7) . Tabela 5 . Analiza parametrów, którymi kierują się dostawcy żywca wieprzowego przy wyborze odbiorcy Parametr średnia arytmetyczna wskazań odsetek wskazań danego parametru jako najważniejszego (1) odsetek wskazań danego parametru jako jednego z najmniej istotn ych (6 lub 7) Cena 1,7 59% 3,1% Długoterminowa relacja 3,3 13% 3,1% Reputacja odbiorcy 3 ,0 27% 0% Wielkość zdolności ubojowej ubojni 5,4 0% 50% Odległość od ubojni 5,1 0% 53,1% Terminowość zapłaty 2,3 15% 6,1% Inne 6,6 0% 81,3% Źródło: Opracowanie własne UOKiK na podstawie badania ankietowego przedsiębiorców Odbiorcy mięsa wieprzowego Głównymi odbiorcami mięsa wieprzowego dostarczanego przez ubojnie są sklepy detaliczne i sieci handlowe. Jak podaje Zgłaszający , małe i średnie ubojnie konkurują w tym zakresie z dużymi zakładami. W jego ocenie w szczególności małe i średnie ubojnie mają mocną pozycję w tzw. tradycyjnym handlu - w Polsce taki model stanowi około [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % obrotu surowym mięsem (szacunek w oparciu o wiedzę własn ą Smithfield). Sieci handlowe zaopatrują się nawet w [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 21 w mięso wieprzowe z importu i mogą nabywać je od różnego rodzaju ubojni, w tym od małych i średnich. Małe i średnie ubojnie mają szczególne znaczenie na rynkach lokalnych z uwagi na bliskość i obsługę klienta 24 . Natomiast mogą być one mniej konkurencyjne od większych ubojni w zakresie sprzedaży do sieci sprzedaży detalicznej i eksportu. Szczególną przewagą uczestników koncentracji może być dostęp do rynków eksportowych, w ty m Stanów Zjednoczonych, Chin i sieci sprzedaży detalicznej (w tym dyskontowych). Z drugiej strony uczestnicy koncentracji mogą być mniej konkurencyjni na lokalnych, tradycyjnych rynkach, na których małe ubojnie zaopatrują lokalnych klientów w mniejsze iloś ci mięsa (np. mniejsze polskie sieci supermarketów kupują do [ tajemnica przedsiębiorstwa ] ton [ tajemnica przedsiębiorstwa ] , przeciętnie ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] ton). Jeżeli chodzi natomiast o stronę popytową rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprz owego to Zgłaszający podkreśla znaczącą siłę przetargową odbiorców na tym rynku, w przede wszystkim sieci ach handlowych. Jak podaje Smithfield sieci handlowe mają zawarte typowo [ tajemnica przedsiębiorstwa ] umów ramowych na dostawy mięsa. Sieci te organizują tygodniowy quasi przetarg, polegający na tym, że podają swoje zapotrzebowanie i negocjuj ą dostawy, ich wielkość i ceny. Umowy przewidują obowiązek transportu mięsa po stronie ubojni. Ponadto jak podaje Zgłaszający , brak jest ograniczeń umownych lub technologicznych, które utrudniałyby małym i średnim ubojniom możliwość dostaw do sieci handlowych. Wielkości produkowane przez małe i średnie ubojnie są wystarczające aby uczestniczyć w cotygodniowych dostawach do siec i, które nie posiadają minimalnych wielkości zamówień. Dla hurtowni pośredniczących w zakupie pomiędzy dostawcą a odbiorcą mięsa wieprzowego nie ma znaczenia, czy nabywa ona mięso od małych i średnich , czy też od dużych ubojni. Jednocześnie przeciętna tygodniowa wielkość zakupów sieci jest dzielona np. na kilka magazynów i na konkretny asortyment , np. odrębne dostawy szynek, karkówki itp. Przeciętna tygodniowa wielkość zakupów sieci handlowych wynosi dla dyskontów od ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] do ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] t, dla hipermarketów i supermarketów - ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] t , a dla polskich supermarketów od ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] do ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] t. W ocenie 24 Zgłaszający podaje, że małe i średnie ubojnie [ tajemnica przedsiębiorstwa ] . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 22 Zgłaszającego n awet mała uboj nia jest zatem w stanie wyprodukować i dostarczyć odpowiednie ilości mięsa do lokalnego magazynu. Pozostałe rynki wspólne dla uczestników koncentracji D ziałalność Smithfield i Pini Polonia pokrywa się także na rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji , rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do dalszego przetwórstwa oraz rynku sprzedaży produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Sprzedaż świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji - rynek produktowy Stanowisko Komisji W ocenie Komisj i świeże mięso wieprzowe to takie mięso, które nie zostało poddane dalszemu przetworzeniu, tj. które nie zostało ugotowane, uwędzone lub wysu szone, i do którego nie dodano żadnych innych składników ani przypraw. Termin „ świeże mięso wieprzowe ” obejmuje mięso zarówno świeże i mrożone, jak i mielone 25 . W ramach rynku świeżego mięsa wieprzowego Komisja dokon uje rozróżnienia pomiędzy rynkiem sprzedaż y świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji a rynkiem sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego do dalszego przetwarzania. Dodatkowo pierwszy z tych rynków, tj. rynek sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji , może podlegać dalszej segmentacji na a) sprzedaż w kanale detalicznym i b) sprzedaż w kanale OOH (ang. out - of - home , tj. szeroko pojętej gastronomi i ) 26 . Większość respondentów objęt ych badaniem rynku przeprowadzonym przez Komisję w sprawie Smithfield/Pini Polonia potwierdziła, że świeże mięso wieprzowe obejmuje mięso, które nie zostało poddane dalszej obróbce. Znaczna część z nich potwierdziła również istnienie odrębnych rynków produktowych dla sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji or az sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego do dalszego przetwórstwa. Jednakże większość z nich nie uważa, aby właściwa była dalsza segmentacja rynku świeżego mięsa wieprzowego na mięso sprzedawane w kanale detalicznym i mięso 25 M.7565 – Danish Crown / Tican , pkt 27; M.1313 – Danish Crown / Vestjyske Slagterier , pkt 34. 26 M.7565 – Danish Crown/Tican, pkt 28. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 23 sprzedawane w kanale OOH, albowie m produkt (mięso) dystrybuowany w obu kanałach jest taki sam. Ponadto nie zawsze jest wiadome, czy sprzedawane mięso ostatecznie trafi do kanału detalicznego czy do kanału gastronomicznego 27 . Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że działalność uczestników koncentracji w zakresie sprzedaży w kanale OOH jest niewielka , Komisja uznała , że sprzedaż świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji stanowi odrębny rynek produktowy , na potrzeby sprawy Smithfield/Pi ni Polonia nie zachodzi konieczno ść ostatecznego rozstrzygania, czy rynek ten powinien podlegać dalszej segmentacji w zależności od kanału sprzedaży ( w kanale detaliczny m i oraz kana le OOH ) 28 . Stanowisko Zgłaszającego Zgłaszający zgadza się z ww. definicją rynków produktowych . Stanowisko organu antymonopolowego Również w ocenie organu antymonopolowego brak jest konieczności ostatecznego rozstrzygania o ewentualnej dalszej segmentacji rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzow ego ze względu na kanał sprzedaży, albowiem z przedstawionych poniżej danych wynika, że działalność uczestników koncentracji w segmencie OOH jest marginalna. Sprzedaż świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji - rynek geograficzny Stanowisko Komisji W swoim orzecznictwie Komisja Europejska ocenia ła omawiany rynek w aspekcie geograficzny jako krajowy, szerszy niż krajowy lub obejmujący EOG, niemniej jednak kwestia precyzyjnej definicji rynku pozostała otwarta 29 . Jak podaje Komisja, w yniki badania rynku przeprowadzonego w sprawie Smithfield /Pini wskazują, że podczas gdy świeże mięso może być transportowane i sprzedawane transgranicznie , to w Polsce większość świeżego mięsa wydaje się być pochodzenia polskiego. Odpowiedzi udzielone przez polskich producentów świeżego mięsa 27 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 29. 28 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 34. 29 M.3522 – Danish Crown/HK/Sokolow , pkt 13; M.1313 – Danish Crown/ Vestjyske Slagterier , pkt 8 i 88. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 24 wieprzowego , otrzymane w trakcie ww. badania wskazują, iż ponad 75% ich sprzedaży trafia do klientów w Polsce. Również ankietowani przez Komisję polscy nabywcy świeżego mięsa wieprzowego wskazali, że pon ad 50% ich zaopatrzenia w takie mięso pochodzi od dostawców z Polski . Ankieto wani zostali również poproszeni przez Komisję o ocenę , jakie znaczenie ma dla nich pochodzeni e mięsa, jednak ich odpowiedzi nie pozwoliły na wyciągn ięcie wniosków w tym zakresie 30 . W świetle powyższego i na podstawie wstępnej analizy, badanie Komisji sugeruje istnienie polskiego rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji (w tym jego podsegmentów ) 31 . Stanowisko Zgłaszającego W opinii Zgłaszającego zasięg geograficzny omawianego rynku jest szerszy niż krajowy i obejmuje terytorium UE. Wiele dużych sieci detalicznych organizuje przetargi na poziomie europejskim, aby wybrać dostawców dla wszystkich swoich sklepów w Europie, niezależnie od kraju pochodzenia dostawcy (na półkach supermarketów znajdują się duże ilości mięsa hiszpańskiego, niemieckiego i duńskiego). Zgłaszający wskazał , iż dla konsumentów w Europie cena mięsa jest decydującym czynnikiem, podczas gdy je go pochodzenie zazwyczaj nim nie jest 32 . Jak dalej argumentuje Zgłaszający, mięso nieopakowane (stanowi [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % mięsa sprzedawanego w Polsce ) nie jest oznaczone informacją dotyczącą jego pochodzenia. Ponadto transport nie stanowi ograniczenia w transgranicznym przewozie mięsa. Świeże mięso przeznaczone do konsumpcji można transportować i przetrzymywać średnio około 14 dni. Przykładowo, od uboju w Hiszpanii do momentu wyłożenia na ladę w Polsce mogą minąć nawe t 3 doby . Udział mięsa z zagranicy w kanale handlu tradycyjnego może sięgać nawet ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % . Najwięksi hurtownicy , np. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] , importuj ą nawet do ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % swojego zapotrzebowania . Stanowisko organu antymonopolowego Wyniki badania rynku przeprowadzonego przez organ antymonopolowy w niniejszej sprawie wskazują, że rynek sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji 30 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 63. 31 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 64. 32 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 62 . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 25 ma wymiar krajowy. W ramach badania ankietowanych przedsiębiorców poproszono m.in. o podanie po pięciu największych odbiorców świeżego mięsa wśród sieci handlowych, oraz sieci tradycyjnych. Żaden z badanych przedsiębiorców nie wskazał wśród swoich odbiorców podmiotów zagranicznych. Mimo to niektórzy anki etowani poproszeni o podanie informacji na temat wielkości i wartości świeżego mięsa wieprzowego sprzedawanego w Polsce i za granicą wskazywali, że faktycznie część ich mięsa sprzedawana jest za granicą, w tym do supermarketów i tradycyjnych sieci detal icznych. Jednocześnie dane wskazujące, że import stanowi ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % wieprzowiny konsumowanej w Polsce i ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % wieprzowiny przetwarzanej w Polsce, stanowią argument za przyjęciem szerszej definicji rynku właściwego. W niniejszej sprawie w ocenie Prezesa Urzędu nie zachodzi konieczność ustalania ostatecznej definicji rynku geograficznego, albowiem bez względu na przyjętą definicję łączny udział uczestników koncentracji nie będzie przekraczał 20%. Pozycja uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczone go do konsumpcji Tabela 6 . Udziały szacunkowe (w %) uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji w 2016 r. Smithfield Pini Polonia Łącznie Sprzedaż świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji, w tym: [ tajemnica przedsiębiors twa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % - w kanale detalicznym [ tajemnica przedsiębiors twa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % - w kanale OOH [ tajemnica przedsiębiors twa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % Źródło: Z głoszenie zamiaru koncentracji Tabela 7 . Udziały szacunkowe (w %) uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji w 2017 r. Smithfield Pini Polonia Łącznie Sprzedaż świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji, w tym: [ tajemnica przedsiębiors twa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % - w kanale detalicznym [ tajemnica przedsiębiors twa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 26 - w kanale OOH [ tajemnica przedsiębiors twa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % [ tajemnica przedsiębior stwa ] % Źródło: Zgłoszenie zamiaru koncentracji Pozycja uczestników koncentracji w rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji w EOG Zgłaszający podaje, że w rynku EOG łączny udział uczestników koncentracji nie przekr oczył [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %. Sprzedaż świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do dalszego przetwórstwa - rynek produktowy Stanowisko Komisji Komisja dotychczas uznawała, że sprzedaż świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do konsumpcji oraz do dalszego przetwórstwa stanowią odrębne rynki produktowe 33 . Powyższe stanowisko Komisji zostało poparte badaniem rynku przeprowadzonym w sprawie 34 . Stanowisko Zgłaszającego Zgłaszający zgadza się ze stanowiskiem Komisji co do definicji rynku produktowego. St anowisko organu antymonopolowego Również organ antymonopolowy zgadza się ze stanowiskiem Komisji, że ze względu na odmienne przeznaczenie i różnych odbiorców, na leży odróżnić rynek produktowy sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego do konsumpcji od rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do dalszego przetwórstwa . 33 M.7868 – Tonnies/Tican , pkt 14 i 15; M.7565 – Danish Crown/Tican , pkt 18 i 19; M.3522 – Danish Crown/HK/Sokolow , pkt 10 i 11; M.1313 – Danish Crown/Vestjyske Slagterier , pkt 34 i 35. 34 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 37. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 27 Sprzedaż świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do dalszego przetwórstwa - rynek geograficzny Stanowisko Komisji W orzecznictwie Komisji ry nek geograficzny dla sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do dalszego przetwórstwa określany był jako krajowy, szerszy niż krajowy lub obejmujący całą UE, ale ostatecznie Komisja w każdej ze spraw pozostawiła otwartą definicję rynku 35 . Jak wyjaśnia Komisja, badanie rynku przeprowadzone w sprawie Smithfield/Pini Polonia potwierdza stanowisko Zgłaszającego, że przetwórcy mięsa mają tendencj ę do kupowania świeżego mięsa wieprzowego do dalszego przetwarzania za granicą (w szczególności w Niemczech i Danii), jednak nie oceniła, czy rzeźnie w Polsce sprzedają mięso głównie przetwórcom zlokalizowanym w Polsce czy też w innych krajach 36 . Wyniki ba dania rynku przeprowadzonego przez Komisję w innej sprawie sugerowały możliwość istnienia rynku krajowego w Danii dla sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego do dalszego przetwórstwa 37 . W tym kontekście Komisja zauważyła, że udzia ł y stron postępowania w rynku znacznie si ę r óż ni ł y, na przyk ł ad w Danii i Niemczech. To samo dotyczy niniejszej sprawy, ponieważ szacunkowy łączny udział uczestników koncentracji w rynku w Polsce wynosi ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, ale już w rynku obejmującym Niemcy i Pols kę jedynie ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % 38 . W świetle powyższego i na podstawie wstępnej analizy, badanie Komisji wykazało, iż rynek dostaw świeżego mięsa wieprzowego do dalszego przetwórstwa ma wymiar krajowy 39 . Stanowisko Zgłaszającego Zdaniem Zgłaszającego, rynek należy analizować w skali europejskiej , ponieważ zakłady przetwórcze zaopatrują się w wieprzowinę w ubojniach położonych w różnych krajach i mimo regionalnego charakteru wielu wykorzystywanych przez nie receptur wyroby te są często w ytwarzane z wieprzowiny importowanej z innego kraju członkowskiego UE. 35 M.7868 – Tonnies/Tican, pkt 22; M.7565 – Danish Crown/Tican, pkt 32; M.3522 – Danish Crown/HK/ Sokolow, pkt 15; M.3605 – Sovion/ HMG, pkt 73 i 74; M.3401 – Danish Crown/Flagship Foods, pkt 10; M.2662 – Danish Crown/Steff - Houlberg, pkt 16. 36 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 67. 37 M.7565 – Danish Crown/Tican. 38 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pk t 68. 39 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 69. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 28 Przy tym znaczenie kraju pochodzenia mięsa bywa mniej ważn e dla konsumentów w przypadku przetworzonych produktów mięsnych. Zgłaszający wskazuje na istotny obrót tra nsgraniczny między P olską a UE - w 2016 r. ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % polskiej produkcji wyeksportowano do UE 40 . Stanowisko organu antymonopolowego Podobnie jak badanie rynku przeprowadzone przez Komisję, badanie rynku przeprowadzone przez organ antymonopolowy potwierdziło, iż rynek sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do dalszego przetwórstwa ma wymiar krajowy. Ankietowane ubojnie, poproszone o wskazanie pięciu największych przetwórców odbierających mięso wieprzowe wskazywały głównie na firmy kra jowe. Na 44 ubojnie, które udzieliły odpowiedzi na to pytanie, jedynie siedem podało wśród największych odbiorców przetwórnie działające poza granicami Polski. Łącznie ubojnie te podały 19 odbiorców zagranicznych. Pozycja uczestników koncentracji w rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do dalszego przetwórstwa – w rynku krajowym oraz EOG W 2016 r. łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego przeznaczonego do dalszego przetwórstwa wyniósł ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % (w tym Smithfield – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, Pini Polonia – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %). W 2017 r. udział ten wyniósł ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % (w tym Smithfield – ok. [ tajemnica przeds iębiorstwa ] %, Pini Polonia – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %). Wyłączając zaopatrzenie własne, łączny udział uczestników koncentracji wyniósł w 2017 r. ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %. Natomiast łączny udział uczestników koncentracji w rynku EOG nie przekracza ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %. 40 Według Eurostatu eksport z Polski do UE był na poziomie 309 tys. ton, natomiast łączna produkcja wyniosła [ tajemnica przedsiębiorstwa ]. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 29 Dostarczanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (ang. abattoir by - products - ABP) - rynek produktowy Stanowisko Komisji Produkty uboczne pochodzenia zwierzęc eg o ( ang. abattoir byproducts - „ABP”) obejmują wszystkie produkty, oprócz mięsa nadającego się do spożycia, pochodzące z uboju zwierząt lub zwierząt padłych, takie jak krew, jelita, kości, tłuszcz i skóra. Produkty te muszą zostać zutylizowane albo dalej przetworzone, przede wszystk im w tłuszcze czy białka, które mają dalsze zastosowanie 41 . Komisja w swoich decyzjach rozważała podział produktów ubocznych wg ich dalszego zastosowania, tj. na produkty spożywcze i niespożywcze. Produkty niespożywcze obejmują produkty uboczne kategorii 1 i 2, będące produktami wysokiego ryzyka, i produkty uboczne kategorii 3, będące produktami o niskim ryzyku 42 . Znaczna większość ankietowanych przedsiębiorców objętych badaniem przeprowadzonym przez Komisję w sprawie Smithfield/Pini Polonia potwierdziła powyższą segmentację 43 . Jednakże ostatecznie Komisja uznała, że w tej sprawie nie jest konieczne ustalanie dokładnej definicji rynku produktów ubocznych, bowiem definicja ta zasadniczo nie wpływałaby na ocenę skutków koncentracji 44 . Stanowisko Zgłaszającego Zgłaszający nie kwestionuje stanowiska Komisji co do wyznaczenia rynku produktowego. Stanowisko organu antymonopolowego Organ antymonopolowy zgadza się ze stanowiskiem Komisj i co do wyznaczenia rynku produktowego . Podział zastosowany przez Komisję znajduje swoje uzasadnienie w przepisach odnoszących się do kategoryzacji produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego 45 . 41 M.6285 – Saria/Danish Crown/Daka JV, pkt 48 . 42 M.6285 – Saria/Danish Crown/Daka JV , pkt 26; M.7565 – Danish Crown/Tican, pkt 64. 43 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 47. 44 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 48. 45 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. oraz Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 30 Dostarczanie produktów ubocznych uboju (ang. abattoir by - products - ABP) - rynek geograficzny Stanowisko Komisji W dotychczasowych decyzjach Komisja wskazywała na istnienie czynników pozwalających na uznanie, że rynek ten ma zasięg krajowy, jednakże ostatecznie pozostawiała otwartą definicję rynku 46 . Ponadto w najnowszej sprawie dotyczącej tego rynk u (M.7565 Danish Crown/Tican) jego uczestnicy wskazywali, że z uwagi na to, że produkty uboczne muszą być bardzo świeże i schłodzone, aby móc je przetworzyć, odległość z jakiej są one pozyskiwane musi być ograniczona. Jak stwierdziła Komisja, badanie rynku przeprowadzone w tej sprawie wykazało , że istnieje wystarczając o duża liczba czynników, sugerujących istnienie rynku krajowego w Danii 47 . Większość ankietowanych w badaniu rynku przeprowadzonym przez Komisję w sprawie Smithfield/Pini Polonia wskazała, że omawiany rynek ma zasięg krajowy 48 . Stanowisko Zgłaszającego Zgłaszający zgadza się z definicją rynku geograficznego przedstawioną w sprawie M.3605 - SOVION/HMG , według której rynek jest co najwyżej krajowy, ponieważ produkty pochodzenia zwierzęcego muszą być przetworzone w miejscu ich pochodzenia 49 . Stanowisko organu antymonopolowego W ocenie o rgan u antymonopolow ego rynek sprzedaży produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego należy określić w aspekcie geograficznym jako krajowy. Za takim ujęciem rynku przemawiają regulacje unijne nakazujące przetwarzanie produktów ubocznych w miejscu pochodzenia. Zgodnie z art. 48 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego 46 M.8481 – ABP Food Group/Fane Valley/Linden Foods, pkt 59 i 64; M.7930 – ABP Group/Fane Valley/Slaney Foods, pkt 195; M .7868 – Tonnies/Tican, pkt 43; M.6285 – Saria/Danish Crown/Daka JV, pkt 48; M.5935 – Vion/Weyl, pkt 69; M.3605 – Sovion/HMG, pkt 124 i 139; M.3337 – Best Agrifund/ Nordfleisch, pkt 76 i 77. 47 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 79. 48 M.8611 – Smithfield/P ini Polonia, pkt 78. 49 M.3605 – SOVION/HMG, pkt 124. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 31 i Rady nr 1069/20 09 z dnia 21 października 2009 r. 50 , jeśli po dmiot ma zamiar wysłać materiał kategorii 1 czy 2 do innego państwa członkowskiego, ma obowiązek poinformowania o tym właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia oraz właściwy organ państwa członk owskiego przeznaczenia. Właściwy organ państwa członko wskiego przeznaczenia podejmuje następnie decyzję o odmowie przyjęcia wysyłki , o bezwarunkowym przyjęciu wysyłki lub też o przyjęciu wysyłki pod warunkiem, iż produkty te zostaną poddane sterylizacji ciśnieniowej (jeżeli wcześniej jej nie przeszły) lub będ ą one spełniać warunki dotyczące wysyłek, które są uzasadnione ochroną zdrowia ludzi i zwierząt. Warunki te uregulowane są szczegółowo w Rozporządzeni u nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. 51 , które określa warunki przewozu produktów ubocznych pochodzenia zw ierzęcego, w tym.in. wymagania dotyczące kontener ów i pojazd ów, warunków termicznych, identyfikacji przesyłek dokumentacje handlowej i świadectw zdrowia, rejestrów wysyłek , pobierania próbek i znakowania . Dlatego też w praktyce w przypadku produktów pochodzenia zwierzęcego wytworzonych w ubojniach zlokalizowanych w Polsce, przetwarzane są one zasadniczo w kraju. Pozycja uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży wieprzowych produktów ubocznych Ł ączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży wieprzowych produktów ubocznych wyniósł w 2016 r. ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % ( w tym Smithfield – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, Pini Polonia – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %) , zaś w 2017 r. ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % ( w tym Smithfie ld – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, Pini Polonia – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %). Zgodnie z przedstawionymi przez Zgłaszając ego informacjami , biorąc pod uwagę, iż dostawy poszczególnych rodzajów produktów ubocznych są proporcjonalne do ogólnej wielkości produktów ubocznych, w przypadku możliwej dalszej segmentacji rynku , udział uczestników koncentracji, nie będzie różnił się istotnie w porównaniu do łącznego udziału 50 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do s pożycia przez ludzi. 51 R ozporządzenie nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. 51 w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w o dniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 32 uczestników koncentracji w rynku produktów ubocznych ogółem , bez dalszej segmentacji . Zgłaszający jednocześnie wyjaśnia, że ubojnie muszą pozbywać się materiałów produktów ubocznych. Tym samym pozycja uczestników koncentracji w rynku produktów ubocznych nie daje im żadnej przewagi konkurencyjnej nad odbiorcami lub nabywcami tych produktów. Bez względu zatem na definicję rynku produktowego , łączny udział uczestników koncentracj i nie będzie przekraczał 20%. B) uzasadnienie braku wpływu koncentracji na rynek w układzie wertykalnym Pomiędzy uczestnikami koncentracji zachodzą relacje wertykalne, bowiem Smithfield i Pini aktywni są na rynku wyższego szczebla, w zakresie sprzedaży świeżego mięsa wieprzowego do dalszego przetwórstwa, natomiast Smithfield aktywny jest na rynku niższego szczebla w zakresie sprzedaży przetworzonych produktów mięsnych. Sprzedaż przetworz onych produktów mięsnych – rynek produktowy Stanowisko Komisji Przetworzone produkty mięsne to surowe, suszone, wędzone lub gotowane produkty mięsne zawierające dodatkowe składniki, takie jak sól lub przyprawy 52 . W niektórych decyzjach Komisja uznawała, że należy odróżniać rynek przetworzonych produktów mięsnych z wieprzowiny od przetworzonych produktów z innych rodzajów mięs 53 . Odpowiedzi udzielone w ramach przeprowadzonego przez Komisję badania rynku w sprawie Smithfield/Pini Polonia nie dały jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy sprzedaż przetworzonych produktów mięsnych wieprzowych stanowi rynek produktowy odrębny od sprzedaży przetworzonych produktów mięsnych z innych rodzajów mięs , jednakże w spra wie tej nie zachodziła potrzeba ustalania ostatecznej definicji rynku produktowego 54 . 52 M.7565 – Danish Crown/Tican , pkt 21; M.1313 – Danish Crown/Vestjyske Slagterier, paragraph 43; M.2662 – Danish Crown/Ste ff Houlberg, pkt 66; M.3522 – Danish Crown/HK/Sokolow, pkt 16. 53 M.2662 – Danish Crown/Steff - Houlberg , pkt 70 decyzji przekazującej sprawę oraz pkt 27 decyzji wydanej na podstawie art. 6(1)(b); M.3401 – Danish Crown/Flagship Foods , pkt 15 - 18; M.3605 – Sovion/HMG , pkt 88 . 54 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 47 i 48. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 33 Stanowisko Zgłaszającego Zdaniem Zgłaszającego, nie powinno się rozróżniać przetworzonych produktów z mięsa wieprzowego od p roduktów z innych rodzajów mięs , bowiem zdecyd owana większość przetworzonych produktów mięsnych wytworzon a jest z połączeni a wieprzowiny i inn ych rodzajów mięs . Stanowisko organu antymonopolowego W niniejszej sprawie nie zachodzi konieczność ostatecznego definiowania rynku przetworzonych produktów mięsnych w aspekcie produktowym i przesądzania, czy przetworzone produkty mięsne z wieprzowiny należą do tego samego rynku co przetworzone produkty z innych mięs, albowiem bez względu na ostateczną definicję udział Smithfield nie przekracza 30%. Sprzedaż przetworzonych produktów mięsnych – rynek geograficzny Stanowisko Komisji W decyzjach dotyczących rynku sprzedaży pr zetworzonych produktów mięsnych Komisja rozważała określenie tego rynku zarówno jako szerszego niż krajowy 55 , jak i krajowego 56 . Ostatecznie, we wszystkich decyzjach kwestię definicji rynku geograficznego pozostawiała otwartą 57 . Wyniki badania rynku przeprowadzonego przez Komisję w sprawie Smithfield/Pini Polonia wskazują, że podczas gdy przetwarzane produkty mięsne s ą przewożone i istnieje ich transgraniczna sprzedaż większość przetworzonych produktów mięsnych produkowanych w Polsce jest nadal przeznaczona na rynek polski. Na przykład jeden z największych podmiotów na rynku wskazał, że zdecydowana większość jego prod uktów (ok. 90%), jest dostarczana na terenie Polski i że polscy konsumenci preferują przetworzone mięso 55 M.1313 – Danish Crown/Vestjyske Slagterier, pkt 96; M.3605 – Sovion/HMG , pkt 90; M.3522 – Danish Crown/HK/Sokolow; pkt 20; M.3337 – Best Agrifund/Nordfleisch , pkt 44 . 56 M.2662 – Danish Crown/Steff - Houlberg pkt 84 decyzji przekazującej sprawę oraz pkt 37 decyzji wydanej na podstawie art. 6(1)(b); M.3605 – Sovion/HMG , pkt 90; M.3522 – Danish Crown/HK/Sokolow; pkt 20; M.3337 – Best Agrifund/Nordfleisch , pkt 44. 57 M.3968 – Sovion/Südfleis ch , pkt 81; M.3605 – Sovion/HMG , pkt 91; M.3522 – Danish Crown/HK/Sokolow , pkt 21; M.3401 – Danish Crown/Flagship Foods, pkt 21; M.3337 – Best Agrifund/Nordfleisch , pkt 46. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 34 wieprzowe pochodzenia polskiego, głównie ze względu na ich smak. Niektórzy przedsiębiorcy wskazali z kolei , że barierą w eksporcie przetworzonego mięsa wieprzowego stanowi ASF . Odpowiedzi przedsiębiorców zlokalizowanych w Polsce i nabywających przetworzon e mięs o wskazują, że znaczna większość z nich nabywa ponad 70% przetworzonego mięsa od dostawców również zlokalizowanych w Polsce 58 . Stanowisko Zgłaszającego Zdaniem Zgłaszającego, zasięg geograficzny rynku właściwego jest szerszy niż krajowy i może obejmować cały rynek unijny, bowiem występuje istotny obrót transgraniczny między Polską a UE - w 2016 r. ok. 23% polskiej produkcji przetworów mięsnych wyeksportowano do UE 59 . Stanowisko organu antymonopolowego W niniejszej sprawie nie zachodzi konieczność ostatecznego definiowania rynku przetworzonych produktów mięsnych w aspekcie geograficznym i przesądz ania, czy jest to rynek krajowy czy też szerszy, albowiem bez względu na ostateczną definicję udział Smithfield zarówno w rynku krajowym, jak i europejskim nie przekracza 30%. Pozycja rynkowa Smithfield w rynku sprzedaży przetworzonych wyrobów mięsnych – w rynku krajowym oraz EOG Udział Smithfield w sprzedaży przetworzonych wyrobów mięsnych w Polsce wyniósł w 2016 r. ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % a uwzględniając rynek przetworzonych wyrobów z mięsa wieprzowego - ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %. Zgłaszający szacuje, że na rynku EOG, udział Smithfield nie przekracza [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %. Wobec powyższego w toku przeprowadzonego postępowania nie zidentyfikowano żadnych rynków, na które przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym (pionowym), bowiem przedsiębiorcy uczestniczący w koncentracji nie prowadzą działalności na rynkach będących jednocześnie rynkami poprzedniego bądź 58 M.8611 – Smithfield/Pini Polonia, pkt 73. 59 Według Eurostatu eksport z Polski do UE był na poziomie 309 tys. ton, natomiast łączna produkcja wyniosła [ tajemnica przedsiębiorstwa ] . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 35 następnego szczebla obrotu, oraz w których indywidualny lub łączny udział tych przedsiębiorców przekraczałby 30%. C) uzasadnienie braku wpływu koncentracji na rynek w układzie konglomeratowym W niniejszej sprawie nie występują rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym, gdyż żaden z uczestników koncentracji nie dysponuje udziałem w jakimkolwiek rynku właściwym obejmującym terytorium Polski lub jego część, przekraczającym próg 40%. Na podstawie zgromadzonego materiału i powyższych ustaleń organ antymonopolowy zważył, co następuje: Przepis art. 18 ustawy o ochronie konkurencji stanowi, iż Prezes Urzędu wydaje zgodę, w drodze decyzji, na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozyc ji dominującej na rynku, przy czym zgodnie z art. 4 pkt 10 tej ustawy przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Podstawowym celem postępowania antymonopolowego w sprawach koncentracji jest ustaleni e, czy w wyniku zrealizowania zamierzonej transakcji dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku właściwym. Przykładem takiego istotnego ograniczenia konkurencji jest powstanie lub umocnienie pozycji dominującej. Należy jednakże podkreślić, że o ile powstanie lub umocnienie pozycji dominującej będzie zawsze prowadziło do ograniczenia konkurencji na rynku, to do ograniczenia konkurencji może dojść także w przypadkach, kiedy w wyniku koncentracji nie powstaje lub nie umacnia się pozycja dominując a. Samo stwierdzenie „istotne ograniczenie konkurencji” wykracza zatem poza kwestię powstania lub umocnienia pozycji dominującej i ma szersze znaczenie. Obejmuje bowiem sytuacje, kiedy w wyniku dokonanej koncentracji konkurencja zostaje poważnie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 36 ograniczon a, a nie wiąże się to z powstaniem pozycji dominującej – może to mieć miejsce przykładowo na rynkach oligopolistycznych. Powołany przepis wskazuje, że to intensywność ograniczenia konkurencji będzie determinowała treść rozstrzygnięcia organu antymonopolowego. Oznacza to, że nie każde ograniczenie konkurencji, będące wynikiem planowanej koncentracji będzie skutkowało wydaniem zakazu dokonania koncentracji, a jedynie mające charakter „istotnego” ograniczenia. Przedmiotowa koncentracja wywiera w p ływ w układzie horyzontalnym na krajowy rynek zakupu żywca wieprzowego przeznaczonego do uboju . Analiza skutków niniejszej koncentracji wykazała jednak, iż w jej wyniku nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku . D okonując oceny zasadności wyrażenia zgody na przeprowadzenie tej koncentracji , Prezes Urzędu wziął pod uwagę następujące argumenty: Ł ączny szacunkowy udział uczestników koncentracji w krajowym rynku zakupu żywca wie przoweg o wyniósł zgodnie z a nalizą danych Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w 2017 r. ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, w tym udział każdego z uczestników oddzielnie wynosi ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %. Udziały te zbieżne są z udziałami przedstawionymi przez Zgłaszającego, który oszacował, że w 2017 r. łączny udział Smithfield i Pini Polonia w rynku krajowym wyniósł ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % z uwzględnieniem zakupów w ramach Agri Plus (w tym Smithfield – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, Pini Polonia – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %), natomiast wyłączając zakupy w ramach Agri Plus udziały te będą niższe, tj. wynosić będą ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] % z (w tym Smithfield – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %, Pini Polonia – ok. [ tajemnica przedsiębiorstwa ] %). Łączny udział uczestników koncentracji w rynku krajowym był zatem w 2017 r. niższy od udziału, z którym ustawa o ochronie konkurencji wiąże domniemanie posiadania pozycji dominującej (40%). W niniejszej sprawie potencjalny negatywny wpływ horyzontalny wiąże się możliwością pogorszenia przez połączony podmiot warunków, na jakich skupowałby żywiec od jego dostawców, w tym przede wszystkim o bniżeniem cen oferowanych za zakup żywca przeznaczoneg o do uboju . Jednakże , z daniem organu antymonopolowego, rozpatrywana koncentracja nie wpłynie w istotny sposób na sytuację hodowców Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 37 i pośredników dostarczających żywiec wieprzowy do zakładów ubojowych prowadzonych przez uczestników koncentracji . Badanie rynku wykazało, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do obaw, że uczestnicy koncentracj i zastosują ww. strategię, bowiem obecność na polskim rynku istotnej liczby konkurencyjnych ubojni daje gwarancję, że dostawcy żywca wieprzowego, po dokonaniu konc entracji, będą wciąż mogli dostarczać żywiec do ubojni konkurujących z uczestnikami koncentracji. Ponadto należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż dostawcy żywca wieprzowego są wrażliwi na różnic e cenowe w ofertach otrzymywanych z różnych ubojni i porównują te ceny. Większość ankietowanych sprawdza zazwyczaj ceny nawet z 4 źródeł zanim zgodzi się na cenę proponowaną przez danego nabywcę, a różnica cen między ofertami zakupu w wysokości do 10 gr/kg skłoniłaby ich do zmiany odbiorcy. Badanie rynku wykazało również, że dla dostawców żywca wieprzowego to cena jest najważniejszym parametrem wpływającym na wybór odbiorcy żywca wieprzowego , a ceny te są transparentne i łatwo można uzyskać o nich wiedzę . Biorąc pod uwagę zebrane dane, w przypadku gdyby uczestnicy koncentracji próbowali obniżać ceny oferowane hodowcom i pośrednikom żywca wieprzowego, ci będą skłonni do poszukiwania innych odbiorców. Smithfield nie będzie miał zatem możliwości pogorszenia warunków zakupu żywca wieprzowego, w tym obniżenia cen, bez utraty znacznej części dostawców żywca wieprzowego na rzecz swoich konkurentów. Co istotne, sieci handlowe nabywają mięso od ubojni o ró żnej wielkości i nie występują ogranicze nia umown e lub technologiczn e, które utrudniałyby małym i średnim ubojniom możliwość dostaw do sieci handlowych. Ilość produkowanego przez nie mięsa jest wystarczając a, aby uczestniczyć w cotygodniowych dostawach do sieci, które nie posiadają minimalnych wielkości zamówień. Również d la hurtowni pośredniczących w zakupie pomiędzy dostawcą, a odbiorcą mięsa wieprzowego, nie ma znaczenia , czy nabywa ona mięso od małych i średnich czy też od du żych ubojni. Tym samym mniejsze ubojnie, do których mogliby się zwrócić hodowcy w wyniku pogorszenia przez Smithfield oferty skupu po koncentracji, będą miały możliwość rozszerzenia sprzedaży, w związku z czym będą również mogły poszerzyć działalność w zak resie skupu i obsłużyć nowych dostawców żywca wieprzowego. W niniejszej sprawie brak jest rynków, na które koncentracja wywierałby wpływ w układzie wertykalnym lub konglomeratowym. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 38 Mając powyższe na uwadze organ antymonopolowy uznał, iż zamierzona koncentracja spełnia kryterium wskazane w art. 18 ustawy o ochronie konkurencji, bowiem w jej wyniku nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 us t. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 201 8 r. , poz. 1 360 ) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r. , poz. 300) odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Kons umentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 i ust. 2 u stawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wnios ek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 826 53 65 < fax:22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl< www.uokik.gov.pl Strona 39 o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochr ony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Kontroli Koncentracji – Robert Kamiński O trzymuj e : 1. Smithfield Foods, Inc., USA 2. aa (wraz z załącznikiem)