DKK-163/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DKK1-421/22/15/GG Warszawa, dnia 18 września 2015 r. DECYZJA nr DKK - 163/2015 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 184) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeni u postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek Remondis Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Remondis Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kontroli nad Van Gansewinkel Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie. UZASADNIENIE W dniu 16 czerwca 2015 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na przejęciu przez Remondis Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej „Remondis”) kontroli nad Van Gansewinkel Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie (dalej „VG Polska”). W związku z tym, iż spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające zgłoszenie zamiaru koncentracji, bowiem: - łączny obrót na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorców uczestniczących w konc entracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył równowartość 50 mln eur o, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 184), zwanej dalej t akże „ustawą antymonopolową” , 2 - przejęcie przez przedsiębiorcę kontroli nad jednym lub więcej przedsiębiorcami jest jednym ze sposobów koncentracji, określonym w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej, - w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna okolicz no ść z katalogu przesłanek wymienionych w art. 14 ww. ustawy, powodująca wyłączenie obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urzędu” lub „ organem antymonopolowym ”, wszczął postępowani e w niniejszej sprawie o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), powiadomi ł Remondis pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. W tr akcie postępowania organ antym o nopolowy ustalił i zważył, co następuje: Przyczyny i opis transakcji W dniu 2 czerwca 2015 r. Remondis oraz Van Gansewinkel International B.V. z siedzib ą w Eindhoven (Holandia), będąca jedynym udziałowcem VG Polska, podpisały przedwstępną umowę sprzedaży, zgodnie z którą Rem ondis zamierza nabyć 100% udziałów VG Polska. Po zrealizowaniu planowanej transakcji Remondis przejmie bezpośrednią kontrolę nad VG Polska oraz pośrednią nad jego czterem a spółkami zależnymi , tj.: 1) Przedsiębiorstwem Usług Komunalnych Van Gansewinkel Kraków Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, 2) Przedsiębiorstwem Usług Komunalnych Van Gansewinkel Górny Śląsk Sp. z o.o. z siedzibą w Rudzie Śląskiej, 3) Przedsiębiorstwem Usług Komunalnych Van Gansewinkel Dolny Śląsk Sp. z o.o. z siedzibą w Oław ie, 4) Przedsiębiorstwem Usług Komunalnych Van Gansewinkel Legnica Sp. z o.o. z siedzibą w Legnicy. Deklarowanym celem planowanej koncentracji jest dalszy rozwój i zwiększenie obecności Remondis na terenie województw: dolnośląskiego, małopolskiego i śląskieg o. 3 Uczestnicy koncentracji Remondis – aktywny uczestnik koncentracji – podstawową działalnością tej firmy jest odbiór, transport i zagospodarowanie (przetwarzanie) odpadów komunalnych. Powyższą działalność Remondis prowadzi na terenie prawie całej Polski, tj. w 14 województwach 1 , za pośrednictwem swoich oddziałów (w 12 lokalizacjach) oraz ok. 16 spółek zależnych i stowarzyszonych. W zakres działalności Remondis wchodzi również zimowe i letnie oczyszczanie dróg i ulic oraz pielęgnacja terenów zielonych. R emondis należy do grupy kapitałowej zarządzanej przez Rethmann SE & Co. KG z siedzibą w Selm, Niemcy (dalej „Grupa Rethmann”), działającej w skali światowej w trzech segmentach biznesowych, tj.:  kompleksowych usług w zakresie gospodarki odpadami (odbiór, odzysk i unieszkodliwianie odpadów), oczyszczania dróg i ulic oraz pielęgnacji terenów zielonych;  kompleksowych usług w zakresie transportu (drogowego, kolejowego i morskiego), spedycji oraz logistyki;  specjalistycznych usług w zakresie utylizacji produktów pochodzenia zwierzęcego (odpadów poubojowych). Na terenie Polski, poza Remondis, Grupa Rethmann działa poprzez sze reg innych podmiotów (ok. 20), które prowadzą działalność, min. w zakresie : transportu towa rów, utylizacji odp adów poubojowych, zagospoda rowania odpadów n iebezpiecznych, zagospodarowania ścieków, elektrorecyklingu, sprzątania przemysłowe go, handlu złomem, serwis u przemysłowego, produkcji mięsa oraz produktów pochodzenia zwierzęcego, sprzedaż y produktów farmaceutycznych . VG Polska – pasywny uczestnik koncentracji – prowadzi działalność w zakresie odbioru i transportu odpadów komunalnych oraz ich zagospodarowania (przetwarzania). Działalność ta prowadzona jest za pośrednictwem czterech spółek zależny ch (wymienionych na str. 2 decyzji) na tren ie województw: dolnośląskiego, małopolskiego i śląskiego. 1 Remondis nie prowad zi działalności na terenie województwa lubuskiego i podlaskiego. 4 VG Polska należy do grupy kapitałowej, w której spółką–matką jest Van Gansewinkel Groe p B.V. z siedzibą w Eindhoven, Holandia (dalej „Grupa Van Gansewinkel”), oferującej kompleksowe usługi w zakres ie gospodarki odpadami komunalnymi i przemysłowymi. Grupa Van Gansewinkel prowadzi działalność na terenie kilku państw europejskich, głównie w Holandii, Belgii i Luksemburgu. Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Mając na względzie definicję rynku właściwego oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ , zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. z 2015 r., poz. 80 ) organ antymonopolowy uznał, iż: A) Przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na:  rynki odbioru odp adów ko munalnych na obszarach wyznaczonym promieniem 60 km mierzonym zasięgiem dróg publicznych od gmin: [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt1] . Uzasadniając powyższe należy odnieść się do obowiązujących w Polsce od 1 stycznia 2012 r. przepisów regulujących działalność w zakresie g ospodarki odpadami komunalnymi, tj. ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmi anie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 152, poz. 897 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (Dz. U. z 2013 r., poz. 122). 5 W nowym systemie prawnym działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gosp odarczej (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 584), a gminy przejęły od właścicieli nieruchomości obowiązek podpisywania umów na odbieranie odpadów komunalnych z podmiotami do tego uprawnionymi. Wybór przedsiębiorcy, z którym gmina zawiera umowę , odbywa się w drodze procedury przetargowej, w wyniku której zostaje wybrany tylko jeden przedsiębiorca na gminę lub sektor (w razie podziału gminy na sektory 2 ). Wejście w życie nowych przepisów spowodowało, iż obowiązujący wcześniej model konkurencji na rynku o poszczegó lnych dostawców odpadów został zastąpiony konkurencją o rynek, czyli o całość strumienia odpadów z danego terenu, w ramach r ozpisywanych przetargów. W obecnym stanie prawn ym przedsiębiorca odbierający odpady komunalne jest zobowiązany do spełnienia szeregu wymagań szczegółowo określonych w ww. rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 11 stycznia 2013 r. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany posiadać bazę magazynowo - transportową usytuowaną w gminie, z terenu której odbiera te odpady lub w odległości nie większej niż 60 km od granicy tej gminy. Ten wymóg formalno -prawny de facto wskazuje teren, na którym może prowadzić działalność dany przedsiębiorca, czyli określa właściwy rynek geograficzny dla odbioru odpadów komunalnych. W niniejs zej sprawie będą to więc tereny gmin, w których znajdują się bazy transportowo -magazynowe obu uczest ników koncentracji, poszerzone o obszar w odległości do 60 km od granic gmin, w których znajdują się te bazy 3 . Stosownie więc do tych regulacji rynkiem produktowym, na którym działają obaj uczestnicy koncentracji jest rynek odbioru odpadów komunalnych, a właściwym rynkiem geograficznym obszary gmin , w których znajdują się bazy transportowo-magazynowe Rem ondis i VG Polska, powiększone o odległość do 60 km od granic tych gmin. Zgodnie z informacjami otrzymanymi od Remondis, rynkami geograficznymi, na których pokrywa się działalność uczestników koncentracji w zakresie odbioru odpadów komunalnych są tereny o bsługiwane przez bazy w : [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 2] . 2 W przypadku gmin liczących ponad 10.000 mieszkańców Rada Gminy może podjąć uchwałę, stanowiącą akt prawa miejscowego, o podziale obszaru gminy na sektory. W takim przypadku przetargi organ izuje się dla każdego sektora. 3 Odległość do 60 km od granic gmin liczona jest zasięgiem dróg publicznych (zgodnie z interpretacją Ministerstwa Środowiska). 6 Poniżej przedstawiono udziały uczestników koncentracji w 2014 r. w powyższych rynkach, o bliczone według kryterium liczby obsługiwanych mieszkańców: [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 3] Rynek geograficzny (wg baz transportowo - magazynowych) Udział w rynku (w %) Remondis VG Polska Łącznie Źródło: dane przekazane przez Remondis Z powyższego wynika, że niniejsza koncentracja wywiera wpływ w ukła dzie horyzontalnym na rynek odbioru odp adów komunalnych na obszarze wyznaczonym promieniem 60 km mierzonym zasięgiem dróg publicznych od gmin : [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 4] , bowiem łączny udział Remondis i VG Polska w tych rynkach przekracza poziom 20%. Obaj uczestnicy koncentracji prowadzą również działalność na rynku zagospodarowania odpadów komunalnych , czyli ich przetwarzania poprzez unieszkodliwianie (głównie na składowiskach i w spalarniach) lub w procesie odzysku (recyklingu). Jeśli chodzi o geograficzny wymiar tego rynku, to w nowym systemie prawnym wyznaczają go administracyjne granice regionów gospodarowania odpadami komunalnymi (RGOK), poza które , co do zasady, nie można wywozić odpadów komunalnych zmieszanych. 7 RGOK, w granicach których prowadzą działalność uczestnicy koncentracji to : [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 5] . Jednocześnie należy zaznaczyć, że żaden z uczestników koncentracji nie prowadzi działalności w zakresie zagospodarowani a odpadów na terenie wojewó dztwa dolnośląskiego. Odpady odbierane przez Remondis i VG Polska od mieszkańców z tego terenu przekazywane są do zagospodarowania innym przedsiębiorcom. Uczestnicy koncentracji szacują swoje udziały w 2014 r. w RGOK, w których posiadają własne instalacje (wg kryterium wydajności instalacji) na poziomie ok. : [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 6] . Z powyższych danych wynika, że tylko [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 7] jest wspólnym rynkiem, w którym obaj uczestnic y koncentracji prowadzą działalność w zakresie zagospodarowania odpadów komunalnych , lecz nie jest to rynek właściwy , na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym, ponieważ ich łączny udział w tym rynku nie przekracza 20%. B) Koncentracja nie będzie wywiera ć wpływu na żaden rynek właściwy w układzie wertykalnym . Między uczestnikami koncentracji mogą, potencjalnie, zaistnieć powiązania typu dostawca – odbiorca, bowiem [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 8] . Powyższe rynki traktowane jako rynki wyższego szczebla byłyby powiązane wertykalnie (wg oceny Remondis) z rynkami odbioru odpadów k omunalnych z obszarów, w których uczestnicy koncentracji posiadają swoje bazy transportowo -magazynowe (rynki niższego szczebla) w następujący sposób : [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 9 ] . Poziom udziałów (poniżej 30%) w rynkach, które mogą być powiązane wertykalnie wskazuje, że koncentracja nie będzie wywierać wpływu na żaden rynek właściwy w układzie wertykalnym. C) Koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek w układzie konglomera towym, gdyż żaden z uczestników przedmiotowej koncentracji nie posiada więcej niż 40% udziału w jakimkolwiek rynku właściwym. 8 Oce na skutków planowanej koncentracji Przepis art. 18 ustawy antymonopolowej stanowi, iż Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku. Organ antymonopolowy, dokonując oceny zasadności wyrażenia zgody na przeprowadzenie niniejszej koncentracji, wziął pod uwagę następujące przesłanki: Koncentracja będzie wywierać wpływ w układzie horyzontalnym na rynki odbioru odpadów komunaln ych na obszarach wyznaczonym promieniem 60 km mierzonym zasięgiem dróg publicznych od gmin: [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 10 ] , lecz łączne udzia ł y uczestników koncentrac ji w tych rynkach są znacznie poniżej 40%, tj. progu, z którym ustawa antymonopolowa wiąże posiadanie pozycji dominującej na rynku. Ponadto łączn e udział y Remondis i VG Polska we wspólnych rynkach wahające się w granicach ok. [tajemni ca przedsiębiorstwa – zał. pkt 11] , wynika ją przede wszystkim z już posiadanych udziałów Remondis w rynkach odbioru odpadów komunalnych , które w 2014 r. wynosiły [tajemni ca przedsiębiorstwa – zał. pkt 12] . Wzrost udziałów Remondis b ędzie więc stosunkowo niewielki [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 13 ] . Należy również wspomnieć o dużej konkurencji występującej w zakresie odbioru odpadów komunalnych. W poszczególnych rynkach odbioru odpadów komunalny ch, w których uczestnicy koncentracji będą łącznie posiadać ponad 20% udziału , prowadzi dzia łalność co najmniej kilkanaście firm zajmujących się odbiorem odpadów . P rzykładowo [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 14] . Należy także podkreślić, że w związku z procedurą przetargową od której zależy uzyskanie przez przedsiębiorcę k ontraktu na prowadzenie tej działalności, stan konkurencji na rynku odbioru odpadów komunalnych jest niestabilny i może zmieniać się nawet w krótkim czasie. W przedmiotowej sprawie b rak jest rynków właściwych, na które koncentracja wywierałaby wpływ w układzie wertykalnym oraz konglomeratowym. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 18 ustawy antymonopolowej . Wobec pow yższego orzeczono , jak w sentencji. 9 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o och ronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.), od nin iejszej decyzji służy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsum entów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kamiński Otrzymuje: Remondis Sp. z o.o., Warszawa (decyzja wraz z ałącznikiem)