DKK-144/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DKK1-421/50/14/GG Warszawa, dnia 03 listopada 2014 r. DECYZJA nr DKK - 144/2014 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek Przedsiębiorstwa Gospodarki Wodnej i Rekultywacji S.A. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Wodnej i Rekultywacji S.A. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju kontroli nad Zakładem Odsalania „Dębieńsko” Sp. z o.o. z siedzibą w Czerwionce-Leszczynach. UZASADNIENIE W dniu 4 września 2014 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na przejęciu przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Wodnej i Rekultywacji S.A. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju (dalej „PGWiR”) kontroli nad Zakładem Odsalania „Dębieńsko” Sp. z o.o. z siedzibą w Czerwionce-Leszczynach (dalej „ZOD”). W związku z tym, iŜ spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające zgłoszenie zamiaru koncentracji, bowiem: - łączny obrót na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył równowartość 50 mln euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy 2 z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej takŜe „ustawą antymonopolową”, - przejęcie przez przedsiębiorcę kontroli nad jednym lub więcej przedsiębiorcami jest jednym ze sposobów koncentracji, określonym w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej, - w przedmiotowej sprawie nie występuje Ŝadna okoliczność z katalogu przesłanek wymienionych w art. 14 ww. ustawy, powodująca wyłączenie obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urzędu” lub „organem antymonopolowym”, wszczął postępowanie w niniejszej sprawie o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) powiadomił PGWiR pismem z dnia 12 września 2014 r. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił i zwaŜył, co następuje: Przyczyny i opis transakcji Niniejsza koncentracja wynika z konieczności zapewnienia przez PGWiR sprawnego funkcjonowania kluczowych instalacji i urządzeń gospodarki wodno- ściekowej, związanych z funkcjonowaniem zakładów górniczych Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A., a w szczególności kopalni „Budryk”, z której wody dołowe odprowadzane są do ZOD. W związku z tą strategią w dniu 28 sierpnia 2014 r. Kompania Węglową S.A. i PGWiR parafowały umowę sprzedaŜy 100% udziałów ZOD. W wyniku realizacji zamierzonej koncentracji PGWiR przejmie pełną kontrolę nad ZOD, który tym samym wejdzie w skład grupy kapitałowej Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. Uczestnicy koncentracji I. PGWiR – aktywny uczestnik koncentracji – działalność tego przedsiębiorcy polega na odprowadzaniu zasolonych wód dołowych (po wstępnym oczyszczeniu z zawiesin i szkodliwych chemikaliów) z kopalń do rzeki Odry, poprzez podziemny system rurociągów. Proces ten odbywa się z wykorzystaniem systemu retencyjno- 3 dozującego „Olza”, którego zadaniem jest ograniczenie wpływu zasolonych wód na ekosystem Odry. W czasie niskich przepływów, aby uniknąć zbyt wysokiego stęŜenia soli w rzece, system umoŜliwia odprowadzenie słonej wody do zbiorników retencyjnych, a następnie opróŜnienie ich w czasie wyŜszych przepływów, gdy odprowadzana woda nie zwiększa zasolenia rzeki powyŜej dopuszczalnego poziomu. PowyŜsze usługi PGWiR świadczy na rzecz ściśle określonego grona odbiorców, przyłączonych do systemu odprowadzania wód dołowych tego przedsiębiorcy, którymi są kopalnie węgla kamiennego naleŜące do Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. (z wyjątkiem kopalni „Budryk”) oraz trzy kopalnie naleŜące do Kompanii Węglowej S.A. PGWiR posiada równieŜ infrastrukturę umoŜliwiającą dostarczanie wód przemysłowych do tych kopalń oraz do Spółki Energetycznej „Jastrzębie” S.A. PGWiR nie posiada podmiotów zaleŜnych. NaleŜy do grupy kapitałowej, na czele której stoi Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju 1 (dalej „Grupa JSW”). Grupa JSW jest producentem wysokiej jakości węgla koksowego typu 35 (hard) i znaczącym producentem koksu. Grupa prowadzi działalność w oparciu o dwie główne linie biznesowe, tj. górniczą, obejmującą wydobycie węgla (głównie koksowego) oraz koksowniczą, obejmującą produkcję pełnej gamy produktów koksowych. Obszar wydobywczy Grupy JSW ulokowany jest w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym (kopalnie: „Borynia-Zofiówka-Jastrzębie”, „Budryk”, „Krupiński” i „Pniówek”), zaś działalność koksownicza prowadzona jest na terenie Dąbrowy Górniczej, Zabrza, Radlina, Czerwionki-Leszczyny i Wałbrzycha. W skład Grupy JSW wchodzą takŜe podmioty wspierające główne linie biznesowe, które prowadzą działalność energetyczną oraz pomocniczą (usługi na rzecz Grupy). II. ZOD – pasywny uczestnik koncentracji – prowadzi działalność polegającą na przyjmowaniu z kopalń zasolonych wód dołowych, poddawaniu ich procesowi odsalania i odprowadzaniu oczyszczonej z soli wody do rzeki Bierawki. PowyŜsze usługi ZOD świadczy tylko dla kopalni „Budryk” z Grupy JSW oraz byłej kopalni „Dębieńsko” 2 , naleŜącej do Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A. z siedzibą w Bytomiu. Oczyszczona woda odprowadzana jest do zlewni rzeki Bierawki, gdzie nie prowadzi działalności PGWiR ze względu na brak odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego 1 Jest spółką giełdową z większościowym udziałem Skarbu Państwa (55,16% akcji wg stanu na 31.12.2013 r.). 2 Pomimo zakończenia działalności wydobywczej kopalnia nadal wymaga odprowadzania wód dołowych. 4 na zrzut zasolonych wód dołowych. W przypadku kopalni „Budryk” wypompowaniem zasolonej wody i dostarczaniem jej (po wstępnym oczyszczeniu) do ZOD zajmuje się PGWiR, poprzez rurociąg połączony z instalacjami ZOD słuŜącymi do odsalania wód dołowych. Natomiast w przypadku byłej kopalni „Dębieńsko” analogiczną działalność wykonuje właściciel tej kopalni. Produktem ubocznym odsalania wód dołowych jest sól spoŜywcza warzona, otrzymywana po odparowaniu wody z solanki (wodnego roztworu soli). Przychody ze sprzedaŜy soli spoŜywczej stanowiły w 2013 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 1] całkowitych przychodów uzyskanych przez ZOD. ZOD nie posiada podmiotów zaleŜnych, a jego jedynym udziałowcem jest Kompania Węglowa S.A. z siedzibą w Katowicach, która jest spółką dominującą w grupie kapitałowej (dalej „Grupa KW”). Poza kopalniami węgla kamiennego w strukturze Grupy KW znajdują się takŜe specjalistyczne zakłady zaplecza technicznego oraz inne podmioty świadczące róŜnorodne usługi na rzecz Grupy. Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt. 9 ustawy antymonopolowej przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Mając na względzie definicję rynku właściwego oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. Nr 134, poz. 937) organ antymonopolowy uznał, iŜ: A) Przedmiotowa koncentracja nie wywiera wpływu na Ŝaden rynek właściwy w układzie horyzontalnym . Uzasadniając powyŜsze moŜna wskazać, iŜ w ogólnym zarysie działalność uczestników koncentracji pokrywa się w zakresie usług wodno-ściekowych dla kopalń, 5 realizowanych poprzez oczyszczanie i odprowadzanie wód dołowych. Wprawdzie działalność PGWiR i ZOD znacznie róŜni się pod względem stosowanych technologii, metod i urządzeń technicznych, ale jej ostatecznym efektem jest odprowadzanie wód dołowych z kopalń do rzek. Stąd teŜ, z pewnym uproszczeniem, moŜna stwierdzić, iŜ rynek oczyszczania i odprowadzania wód dołowych jest wspólnym rynkiem produktowym dla obu uczestników koncentracji. Odnośnie rynków geograficznych, na których działają uczestnicy koncentracji naleŜy stwierdzić, Ŝe są to rynki rozłączne, ograniczone – w przypadku PGWiR – zasięgiem podziemnej sieci rurociągów przesyłowych tego przedsiębiorcy, słuŜących mu do transportu wód dołowych z obsługiwanych przez niego kopalń do Odry, a w przypadku ZOD terenem, na którym umiejscowione są urządzenia odsalające naleŜące do tego przedsiębiorcy i rurociągiem słuŜącym mu do odprowadzania czystej wody z Zakładu do Bierawki. Na tych niewielkich rynkach lokalnych PGWiR i ZOD nie mają konkurentów, ze względu na specyfikę ich działalności, a takŜe ze względu na długotrwały i kapitałochłonny proces budowy ewentualnego, alternatywnego systemu odprowadzania wód dołowych. Obaj przedsiębiorcy działają zatem w warunkach monopolu naturalnego. W związku z tym naleŜy stwierdzić, iŜ planowana koncentracja nie wywiera wpływu na Ŝaden rynek właściwy w układzie horyzontalnym z uwagi na fakt, iŜ jej uczestnicy działają na rozłącznych rynkach geograficznych, nie dojdzie zatem do sumowania ich udziałów rynkowych. B) Koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym na: − rynek usług przesyłowych zasolonych wód dołowych na terenie działania ZOD. Jak juŜ wcześniej wskazano PGWiR odprowadza (przesyła) zasolone wody dołowe z kopalń (po wstępnym oczyszczeniu) do Odry lub – w przypadku kopalni „Budryk” – do ZOD w celu ich dalszego zagospodarowania, tj. odsalania. Między obu przedsiębiorcami występuje więc relacja typu dostawca–odbiorca w zakresie usług przesyłowych zasolonych wód dołowych, czyli na szczeblu dostaw (poprzedni szczebel obrotu, na którym działa PGWiR) i na szczeblu odbioru (następny szczebel obrotu, na którym działa ZOD). Jednocześnie w związku z tym, Ŝe obaj przedsiębiorcy działają na tym rynku w warunkach monopolu naturalnego, ich udziały przekraczają poziom 30%. 6 Biorąc pod uwagę powyŜsze naleŜy uznać, iŜ rynek usług przesyłowych zasolonych wód dołowych na terenie działania ZOD, jest rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym. C) W przedmiotowej sprawie występują rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym . Są to lokalne rynki wytwarzania i obrotu ciepłem, na których prowadzi działalność Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A. Jastrzębie-Zdrój z Grupy JSW, a mianowicie: − teren gminy Jastrzębie-Zdrój i gminy Racibórz [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 2] , − teren gminy Kuźnia Raciborska i gminy śory [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 3] , − teren gminy Włodzisław Śląski [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 4] , − teren gminy Czerwionka-Leszczyny [tajemnica przedsiębiorstwa – zał. pkt 5] . Ocena skutków planowanej koncentracji Przepis art. 18 ustawy antymonopolowej stanowi, iŜ Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku. Organ antymonopolowy dokonując oceny zasadności wyraŜenia zgody na przeprowadzenie niniejszej koncentracji, wziął pod uwagę następujące przesłanki: W przedmiotowej sprawie brak jest rynków właściwych, na które koncentracja wywierałaby wpływ w układzie horyzontalnym. Rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym jest lokalny rynek usług przesyłowych zasolonych wód dołowych Jednak z uwagi na fakt, iŜ uczestnicy koncentracji działający na tym rynku zarówno na szczeblu dostaw tych wód (PGWiR), jak i na szczeblu ich odbioru (ZOD) prowadzą działalność w warunkach monopolu naturalnego, nie zachodzi więc podejrzenie, Ŝe konkurencja na tak zakreślonym rynku zostanie istotnie ograniczona. Koncentracja nie wpłynie bowiem w Ŝaden sposób na sytuację innych podmiotów, które mogłyby prowadzić podobną działalność. 7 Koncentracja będzie wywierać wpływ w układzie konglomeratowym na wskazane w punkcie C uzasadnienia decyzji lokalne rynki, na których prowadzi działalność spółka z Grupy JSW. W ocenie organu antymonopolowego silna pozycja tego przedsiębiorcy na rynkach jego działania nie będzie miała istotnego wpływu – z uwagi na ich ściśle lokalny charakter – na rynek, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym. Konkludując naleŜy stwierdzić, Ŝe planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 18 ustawy antymonopolowej . Przedsiębiorcy biorący udział w zamierzonej koncentracji nie spotykają się z konkurencją innych przedsiębiorców, a w związku z tym nie moŜna mówić, Ŝe w wyniku dokonania tej koncentracji dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji. Zmiana nastąpi jedynie w zakresie struktury własnościowej. Wobec powyŜszego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.), od niniejszej decyzji słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kamiński Otrzymuje: Zarząd Przedsiębiorstwa Gospodarki Wodnej i Rekultywacji S.A. ul. Chlebowa 22 44-335 Jastrzębie-Zdrój (decyzja z załącznikiem)