DKK-134/2018

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ Warszawa, 9 sierpnia 201 8 r. DKK2 - 421/ 43 /1 8 /DL DECYZJA nr DKK - 134 /2018 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( j.t. Dz. U. z 201 8 r., poz. 798) , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek Vienna Insurance Group AG Wiener Versicherung Gruppe z siedzibą w Wiedniu, Austria , wydaje zgodę na dokonanie koncentrac ji, polegającej na przejęciu przez Vienna Insurance Group AG Wiener Versicherung Gruppe z siedzibą w Wiedniu, Austria , kontroli nad Gothaer Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. z siedzibą w Warszawie. UZASADNIENIE W dniu 4 lipca 2018 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej „Prezes Urzędu” lub „organ antymonopolowy”) wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na przejęciu przez Vienna Insurance Group AG Wiener Versicherung Gruppe z siedzibą w Wiedniu, Austria (dalej „VIG” lub „ Zgła szający ”) kontroli nad Gothaer Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej „Gothaer”), tj. koncentracji określonej w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 798 - dalej „ustawa” lub „ustawa o ochronie konkurencji”). W związku z faktem, iż: 1) spełnione zostały niezbędne przesłanki, uzasadniające obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji, bowiem: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 2  łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku popr zedzającym rok zgłoszenia zamiaru koncentracji przekroczył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej równowartość 50 mln euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy,  przejęcie przez przedsiębiorcę bezpośredniej kontroli nad innym przedsiębiorcą jest sposobem koncentracji, określonym w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji , 2) nie występuje w tej sprawie żadna okoliczność z katalogu przesłanek wymienionych w art. 14 ustawy, wyłączająca obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji, zostało wszczęte, na podstawie art. 49 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy, postępowanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), Prezes Urzędu zawiadomił Wnioskodawcę pismem z 10 lipca 2018 r. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił, co następuje: Uczestnicy koncentracji VIG (aktywny uczestnik koncentracji) – spółka akcyjna prawa austriackiego zarejestrowana w Rejestrze Handlowym przy Sądzie Gospodarczym w Wiedniu pod numerem 75687f, kontrolowana przez Wiener Städtische Wechselseitiger Versicherungsverein - Vermögensverwaltung Vienna Insurance Group z siedzibą w Wiedniu, Austria. P rzedmiotem działalności VIG jest wykonywanie działalności holdingowej, pośrednictwo ubezpieczeniowe, doradztwo ubezpieczeniowe, pośrednictwo przy udzielaniu pożyczek, usługi IT, usługi organizacyjne świadczone na rzecz innych spółek oraz wykonywanie pośred niej i bezpośredniej działalności ubezpieczeniowej. VIG należy do międzynarodowej grupy kapitałowej Wiener Städtische Wechselseitiger Versicherungsverein - Vermögensverwaltung Vienna Insurance Group z siedzibą w Wiedniu, Austria (dalej „Grupa Wiener”), która na terytorium Polski prowadzi działalność poprzez następujące spółki zależne, aktywne w zakresie:  działalności ubezpieczeniowej: (i) Compensa Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. Vienna Insurance Group, (ii) Compensa Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. Vienna Insurance Group, (iii) InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. Vienna Insurance Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 3 Group, (iv) Vienna Life Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. Vienna Insurance Group, wszystkie z siedzibą w Warszawie (dalej „Grupa VIG w Polsce”),  wynajmu i zarządzania nieru chomościami: (i) Passat Real sp. z o.o., (ii) Blizzard Real sp. z o.o., obie z siedzibą w Warszawie,  zarządzania urządzeniami informatycznymi: Vienna Insurance Group Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie,  działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowyc h: (i) Benefia Ubezpieczenia sp. z o.o., (ii) Capitol sp. z o.o., (iii) Compensa Dystrybucja sp. z o.o., wszystkie z siedzibą w Warszawie. Wskazana działalność ubezpieczeniowa świadczona w ramach Grupy VIG w Polsce prowadzona jest w zakresie:  ubezpieczeń na życie, obejmujących ubezpieczenia w grupach 1 - 5 działu I załącznika do ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1170 - dalej „ustawa ubezpieczeniowa” (poprzez Compensa Towarzystw o Ubezpieczeń na Życie S.A. Vienna Insurance Group oraz Vienna Life Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. Vienna Insurance Group),  pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych, obejmujących ubezpieczenia w grupach 1 - 18 działu II załącznik a do ustawy ubezpieczeniowej (poprzez Compensa Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. Vienna Insurance Group oraz InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. Vienna Insurance Group) . Grupa VIG w Polsce osiągnęła w 2017 r. łączny obrót (mierzony wielkością składki przypisanej brutto) wynoszący ok. 3,9 mld zł. Gothaer (pasywny uczestnik koncentracji) - spółka prawa polskiego wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS: 0000033882, prowadząca działalność ubezpieczeniową w zakresie pozostałych ubezpieczeń oso bowych oraz ubezpieczeń majątkowych (obejmujących ubezpieczenia zawarte we wszystkich grupach, z wyjątkiem grupy 5 oraz grupy 11 działu II załącznika do ustawy ubezpieczeniowej). Głównymi liniami biznesowymi Gothaer są ubezpieczenia komunikacyjne, osobowe i finansowe. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 4 Gothaer jest spółką zależną Gothaer Finanzholding AG z siedzibą w Kolonii (Niemcy), wchodzącej w skład grupy kapitałowej Gothaer, której podmiotem dominującym jest Gothaer Versicherungsbank VVaG z siedzibą w Kolonii (Niemcy). Goth aer [Tajemnica przedsiębiorstwa, pkt 1 załącznika do decyzji] . Gothaer osiągnęła w Polsce w 2017 r. obrót (mierzony wartością składki przypisanej brutto) w wysokości ok. 623 mln zł. Opis i przyczyny koncentracji Planowana koncentracja została zgłos zona w trybie art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i polega na przejęciu przez VIG kontroli nad Gothaer. Podstawę koncentracji stanowi [Tajemnica przedsiębiorstwa, pkt 2 załącznika do decyzji]. Jak wskazuje Zgłaszający, pla nowana transakcja ma na celu [Tajemnica przedsiębiorstwa, pkt 3 załącznika do decyzji] . Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze wzglę du na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znacząc e różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Mając na uwadze powyższe oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ, zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 367 ze zm. – „rozporządzenie WID”), organ antymonopolowy uznał, i ż: A) Przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na krajowy rynek wprowadzania do obrotu ubezpieczenia grupy 15 działu II załącznika do ustawy ubezpieczeniowej, obejmującej gwarancje ubezpieczeniowe bezpośrednie i pośrednie , Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 5 bowiem dzi ałalność uczestników koncentracji pokrywa się w tym zakresie, a ich łączny udział we wskazanym rynku przekroczył próg 20 %. 1. Uzasadnienie określenia rynku, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym 1.1. Uzasadnienie określenia rynku w aspekcie produktowym Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu WID rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym (poziomym), jest każdy rynek produktowy, na którym zaangażowani są co najmniej dwaj przedsiębiorcy uczes tniczący w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łącznego udziału w rynku geograficznym w wysokości większej niż 20%. 1.1.2. rynek wprowadzania do obrotu ubezpieczenia – gwarancja ubezpieczeniowa bezpośrednia i pośrednia Działalność uczestników koncentracji pokrywa się w zakresie szeroko rozumianego rynku ubezpieczeń. Działalność ubezpieczeniowa, zgodnie z ustawą o działalności ubezpieczeniowej, obejmuje ubezpieczenia na życie (dział I załącznika do ustawy ubezpieczenio wej) oraz pozostałe ubezpieczenia osobowe i ubezpieczenia majątkowe, zwane dalej „ubezpieczeniami majątkowymi” (dział II załącznika do ustawy ubezpieczeniowej), a także reasekurację, w zakresie której zakłady ubezpieczeniowe oferują polisy innym firmom ube zpieczeniowym, pozwalając im w ten sposób obniżyć ryzyko i chronić się przed dużymi stratami. Mając na względzie wymóg rozłączności prowadzenia działalności ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczeń działu I (ubezpieczenia na życie) i działu II (ubezpieczen ia majątkowe), brak substytucyjności oraz odmienne cele, szeroko rozumianymi rynkami w sektorze ubezpieczeń są: ubezpieczenia na życie, ubezpieczenia majątkowe oraz reasekuracja. Powyższe jest zgodne z dotychczasowym orzecznictwem Prezesa Urzędu 1 oraz Komi sji Europejskiej 2 , dotyczącym koncentracji w sektorze ubezpieczeń. 1 np. Decyzja Prezesa Urzędu z dnia 7 września 2005 r., nr DAR - 10 /2 005 – WSAV/Benefia, Decyzja z dnia 22 sierpnia 2005 r., nr DAR - 7/2005 - Aegon/Nationwide, Decyzja z dnia 7 sierpnia 2014 r., nr DKK - 108/2014 – PZU/Link4. 2 Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 4 kwietnia 2012 r. COMP/M.6521 - Talanx International/Meji Yasuda L ife Insurance/Warta. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 6 Ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia majątkowe są klasyfikowane ponadto według różnych rodzajów ryzyk, odpowiednio na 5 i 18 grup ubezpieczeniowych, zgodnie z załącznikiem do ustawy ub ezpieczeniowej. Uwzględniając zatem klasyfikację ubezpieczeń działu I i II na grupy ubezpieczeń, a także biorąc pod uwagę fakt, iż ich właściwości, składki i cele są odmienne i zazwyczaj dla klienta poszczególne ryzyka, od których chce się ubezpieczyć, nie są substytucyjne, można przyjąć, iż każdy rodzaj ubezpieczenia, zarówno na życie, jak i majątkowego może stanowić odrębny rynek produktowy. Powyższe podejście uwzględnia dotychczasowe orzecznictwo Prezesa Urzędu 3 , jak i Komisji Europejskiej 4 . Podkreślenia wymaga, iż wprawdzie od strony podażowej zakłady ubezpieczeniowe świadczyć mogą różne rodzaje ubezpieczeń (często świadczą ubezpieczenia wielu rodzajów ryzyk, tj. grup ubezpieczeń), to od strony popytowej grupy ryzyk objęte klasyfikacją ustawy o działalno ści ubezpieczeniowej nie stanowią wobec siebie substytutów. W związku z powyższym, rynkiem wspólnym produktowo dla działalności uczestników koncentracji, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym, w ramach rynku ubezpieczeń majątkowych (szerokie ujęcie) jest rynek wprowadzania do obrotu ubezpieczenia – gwarancja ubezpieczeniowa bezpośrednia i pośrednia (grupa 15 działu II załącznika do ustawy ubezpieczeniowej) - wąskie ujęcie. Gwarancja ubezpieczeniowa jest jedną z czynności ubezpieczeni owych . Stanowi pisemne zobowiązanie zakładu ubezpieczeń (gwaranta) do wypłaty na rzecz beneficjenta (podmiotu, na rzecz którego została wystawiona gwarancja) określonej sumy pieniężnej , na jego żądanie i oświadczenie, w sytuacji, w której dłużnik (wnioskod awca gwarancji) nie realizuje swoich zobowiązań (określonych w gwarancji) wobec beneficjenta. W praktyce gwarancje ubezpieczeniowe służą głównie jako zabezpieczenie inwestora w procesie inwestycji na wypadek wystąpienia określonego w umowie gwarancyjnej zd arzenia losowego . Gwarancja ubezpieczeniowa poprawia płynność podmiotów gospodarczych, które taką gwarancje otrzymały. 1.2. Uzasadnienie określenia rynków w aspekcie geograficznym 3 np. Decyzja Prezesa Urzędu z dnia 21 stycznia 2004 r., nr DAR - 3/2004 - Uniqa/Filar, Decyzja z dnia 7 sierpnia 2014 r., nr DKK - 108/2014 – PZU/Link4, Decyzja z dnia 5 sierpnia 2015 r., nr DKK - 126/2015 - PZU/Alior Bank. 4 Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 19 marca 1998 r. COMP/M.1082 - Allianz/AGF, Decyzja z dnia 20 lipca 2006 r. COM/M.4284 - Axa/Winterthur, Decyzja z dnia 4 kwietnia 2012 r., COMP/M.6521 - Talanx International/Meji Yasuda Life Insurance/Warta, Decyzja z dnia 19 listopada 2012 r. w sprawie COMP/M.6743 – Talanx International/Meji Yasuda LifeInsurance/HDI Polska. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 7 Przy wyznaczaniu geograficznego rynku właściwego dla danej koncentracji należy uwzględnić obszar, na którym, ze względu na rodzaj oferowanych usług i ich właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. 1.2.1. rynek wprowadz ania do obrotu ubezpieczenia – gwarancja ubezpieczeniowa bezpośrednia i pośrednia W aspekcie geograficznym rynki wprowadzania do obrotu ubezpieczeń mają wymiar krajowy. Takie podejście uzasadniają w szczególności następujące czynniki: (i) podobne warunki konkurencji, (ii) nadzór ze strony krajowych organów finansowych (w Polsce Komisja Nadzoru Finansowego), (iii) preferencje konsumentów, (iv) krajowe kanały dystrybucji oraz (v) względy podatkowe - rynki ubezpieczeń, zarówno w ujęciu szerszym, tj. ubezpiec zeń na życie i ubezpieczeń majątkowych, jak i węższym, tj. ubezpieczeń poszczególnych ryzyk, przyjmowane są w orzecznictwie Prezesa Urzędu 5 oraz KE 6 , jako krajowe. Wyjątek mogą stanowić ubezpieczenia morskie, lotnicze i transportowe (grupy: 4, 5, 6, 11, 12 działu II), które uznano za rynki szersze niż krajowe, a rynek reasekuracji, ze względu na konieczność obsługi ryzyka w skali międzynarodowej i sposób prowadzenia działalności, jako rynek o zasięgu światowym. Jak wynika z informacji Zgłaszającego, szacunk owy udział uczestników koncentracji w światowych rynkach ubezpieczeń morskich, lotniczych i transportowych (odpowiednio grupy 4, 5, 6, 11 oraz 12) w 2017 r. wyniósł ok. 0 - 5 %, a w światowym rynku reasekuracji ok. 0 - 5 %. Z uwagi zatem na marginalny charakter udziałów uczestników koncentracji w zakresie ubezpieczeń morskich, lotniczych i transportowych oraz w zakresie reasekuracji - w dalszej części decyzji przedstawiono informacje dla rynku geograficznego obejmującego terytorium Polski. 2. Charakterystyka r ynku, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym 5 Decyzja Prezesa Urzędu z dnia 28 czerwca 2005 r. nr RWA - 18/2005 - CA Immo/Central European Warsaw Investment S.a.r.l, Decyzja z dnia 23 czerwca 2016 r. nr DKK - 93/2016 – Alior Bank/Bank PBH. 6 Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie COMP/M.3395 - Sampo/If Skadeförsäkring., Decyzja z dnia 19 listopada 2012 r. w sprawie COMP/M.6743 – Talanx International/Meji Yasuda LifeInsurance/HDI Polska. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 8 Łączny szacunkowy udział Grupy VIG w Polsce (tj. Compensa TU S.A. VIG i InterRisk TU S.A. VIG 7 ) oraz Gothaer w krajowym rynku wprowadzania do obrotu ubezpieczenia – gwarancja ubezp ieczeniowa bezpośrednia i pośrednia (wąskie ujęcie), mierzony wartością składki przypisanej brutto, na koniec 2017 r. wyniósł ok. 20 - 30 %. Do głównych konkurentów należą Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń ERGO Hestia S.A., Powszechny Zakład Ubezpiecz eń S.A. oraz UNIQA TU S.A. z szacunkowymi udziałami kształtującymi się w wysokości, odpowiednio ok.: 20 - 30 % , 10 - 15% oraz 10 - 15% . Zakłady ubezpieczeń w zakresie wprowadzania do obrotu ubezpieczeń (zarówno na życie, jak i majątkowych) wykorzystują następuj ące kanały dystrybucji: 1) agenci ubezpieczyciela (w tym tzw. multiagenci); 2) brokerzy; 3) przedstawiciel ubezpieczycieli (w tym w ramach sprzedaży bezpośredniej) oraz 4) banki ( bancassurance ). Podstawowe regulacje dotyczące pośrednictwa ubezpieczeni owego zawarte są w ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (t.j. Dz. U. 2014 r., poz. 1450 z późn. zm., dalej „ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym”) . Ad. 1) Agenci i multiagenci – to przedsiębiorcy, wykonujący działalnoś ć na podstawie umowy agencyjnej zawartej z zakładem ubezpieczeń i wpisani do rejestru agentów ubezpieczeniowych. Wykonują oni czynności w imieniu lub na rzecz zakładu ubezpieczeń ("czynności agencyjne"), polegające na: pozyskiwaniu klientów, wykonywaniu cz ynności przygotowawczych, zmierzających do zawierania umów ubezpieczenia, zawieraniu umów ubezpieczenia oraz uczestniczeniu w administrowaniu i wykonywaniu umów u bezpieczenia, także w sprawach o odszkodowanie, jak również na organizowaniu i nadzorowaniu czynności agencyjnych. Agent ubezpieczeniowy może działać również jako tzw. multiagent, tj. agent wykonujący czynności agencyjne w zakresie tego samego działu ubezp ieczeń na rzecz więcej niż jednego zakładu ubezpieczeń. Sprzedaż za pośrednictwem agentów (multiagentów) może obejmować wszystkie grupy ubezpieczeń działu II i uzależnione jest to wyłącznie od zakresu pełnomocnictwa udzielonego danemu agentowi przez zakład ubezpieczeń. Ad. 2) 7 prz y czym [Tajemnica przedsiębiorstwa, pkt 6 załącznika do decyzji] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 9 Brokerzy – zgodnie z ustawą o działalności ubezpieczeniowej zakłady ubezpieczeń mogą prowadzić sprzedaż ubezpieczeń za pośrednictwem brokerów ubezpieczeniowych (osób fizycznych i osób prawnych upoważnionych do zawierania i wykonywania umów ubezpieczenia w imieniu ubezpieczającego lub do pośredniczenia przy zawieraniu umów ubezpieczenia na rzecz ubezpieczonego). Brokerzy nie mogą być związani z zakładem ubezpieczeń umową o stałej współpracy. Ad. 3) Przedstawiciele ubezpieczycieli – spr zedaż bezpośrednia zakładów ubezpieczeń (sprzedaż własna) polega na oferowaniu produktów ubezpieczeniowych bezpośrednio przez pracowników etatowych zakładu ubezpieczeń. W ramach tak prowadzonej sprzedaży mieści się również sprzedaż poprzez kanał direct , tj . zawieranie umów ubezpieczeniowych przez telefon lub Internet. Ad. 4) Bancassurance – za pośrednictwem tego kanału dystrybuowane są ubezpieczenia majątkowe i życiowe dla klientów indywidualnych lub biznesowych. Ubezpieczenia oferowane w tym kanale są uz upełnieniem oferty podstawowej tych kontrahentów. Produkty ubezpieczeniowe z zakresu ubezpieczeń życiowych i majątkowych oferowane są do kredytów hipotecznych, gotówkowych, kart płatniczych oraz jako produkty samodzielne. Współpraca z partnerami biznesowym i opiera się np. na oferowaniu ubezpieczeń sprzętu elektronicznego, w tym telefonów, laptopów, etc. oraz usługi assistance 8 . Jak wynika z informacji przedstawionych przez Zgłaszającego, sprzedaż produktów ubezpieczeniowych z grupy 15 działu II (gwarancje ubezpieczeniowe) charakteryzuje się tym, że jest dokonywana poprzez zarówno tradycyjne kanały dystrybucji, jak i sprzedaż przez Internet w obrębie całego kraju. Akwizycja odbywa się bezpośrednio przez oddziały i przedstawicielstwa, a głównymi kanałami dys trybucji produktów z grupy 15 działu II są brokerzy i agenci, zaś kanałem uzupełniającym jest sprzedaż bezpośrednia. 3. Pozostałe rynki wspólne dla uczestników koncentracji 8 Ubezpieczenie assistance – dobrowolne ubezpieczenie mające na celu zapewnienie ubezpieczającemu określonej pomocy (np. technicznej, medycznej, informacyjnej) w nieoczekiwanych zdarzeniach losowych, związanych głównie z następującymi obszarami: transport samochodowy, podróże, zdrowie, dom, rodzina. Usługa jest często dodatkiem do produktów bankowych (np. rachunków osobistych, kart kredytowych ) lub innych produktów ubezpieczeniowych (np. ubez pieczeń komunikacyjnych, turystycznych oraz mieszkaniowych). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 10 Z informacji zgromadzonych w toku przeprowadzonego postępowania wynika, iż poza d ziałalnością na krajowym rynku wprowadzania do obrotu ubezpieczenia – gwarancja bezpośrednia i pośrednia (wąskie ujęcie), w ramach rynku wprowadzania do obrotu ubezpieczeń majątkowych (szerokie ujęcie), uczestnicy koncentracji prowadzą działalność na nastę pujących wspólnych krajowych rynkach wprowadzania do obrotu (wąskie ujęcie): a) ubezpieczenia wypadku, w tym wypadku przy pracy i choroby zawodowej, obejmujące świadczenia jednorazowe, świadczenia powtarzające się, połączone świadczenia, przewóz osób (grupa 1 działu II), b) ubezpieczenia choroby (grupa 2 działu II), c) ubezpieczenia casco pojazdów lądowych, z wyjątkiem pojazdów szynowych, obejmujące szkody w pojazdach samochodowych oraz pojazdach lądowych bez własnego napędu (grupa 3 działu II), d) ubezpieczenia casc o pojazdów szynowych, obejmujące szkody w pojazdach szynowych (grupa 4 działu II), e) ubezpieczenia żeglugi morskiej i śródlądowej casco statków żeglugi morskiej i statków żeglugi śródlądowej, obejmujące szkody w statkach żeglugi morskiej i statkach żeglugi ś ródlądowej (grupa 6 działu II), f) ubezpieczenia przedmiotów w transporcie, obejmujące szkody na transportowanych przedmiotach, niezależnie od każdorazowo stosowanych środków transportu (grupa 7 działu II), g) ubezpieczenia szkód spowodowanych żywiołami, obejmu jące szkody rzeczowe nieujęte w grupach 3 - 7, spowodowane przez ogień, eksplozję, burzę, inne żywioły, energię jądrową, obsunięcia ziemi lub tąpnięcia (grupa 8 działu II), h) ubezpieczenia pozostałych szkód rzeczowych (jeżeli nie zostały ujęte w grupie 3, 4, 5, 6 lub 7), wywołanych przez grad lub mróz oraz inne przyczyny (np. kradzież), jeżeli przyczyny te nie są ujęte w grupie 8 (grupa 9 działu II), i) ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wszelkiego rodzaju, wynikającej z posiadania i użytkowania pojazdów l ądowych z napędem własnym, łącznie z ubezpieczeniem odpowiedzialności przewoźnika (grupa 10 działu II), j) ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za żeglugę morską i śródlądową, wynikającej z posiadania i użytkowania statków żeglugi śródlądowej i statków m orskich, łącznie z ubezpieczeniem odpowiedzialności przewoźnika (grupa 12 działu II), k) ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ogólnej) nieujętej w grupach 10 - 12 (grupa 13 działu II), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 11 l) ubezpieczenia różnych ryzyk finansowych (w tym ryzyka m.in. utraty zatrudnienia, utraty zysków, niewystarczającego dochodu, utraty stałego źródła dochodu) (grupa 16 działu II), m) ubezpieczenia ochrony prawnej (grupa 17 działu II), n) ubezpieczenia świadczenia pomocy na korzyść osób, któr e popadły w trudności w czasie podróży lub podczas nieobecności w miejscu zamieszkania (grupa 18 działu II). Uczestnicy koncentracji nie prowadzą natomiast działalności na krajowych rynkach wprowadzania do obrotu ubezpieczeń grupy 5 działu II (cas co statków powietrznych) oraz grupy 11 działu II (odpowiedzialności cywilnej wynikającej z posiadania pojazdów powietrznych). Jak wskazano powyżej, rynki wprowadzania do obrotu ubezpieczeń mają wymiar krajowy (zarówno w wąskim , jak i szerokim ujęci u produktowym). Łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku wprowadzania do obrotu ubezpieczeń majątkowych, mierzony wartością składki przypisanej brutto, wyniósł w 2017 r. ok. 5 - 10 %. Poniższa tabela przedstawia szacunkowe udziały (w %) uczestn ików koncentracji, mierzone wartością składki przypisanej brutto , w 2017 r. we wspólnych rynkach produktowych obejmujących poszczególne rodzaje/grupy ubezpieczeń, wprowadzanych do obrotu na terytorium Polski (wąskie ujęcie) . Tabela nr 1 Rynek produktowy Udział Grupy VIG w Polsce (w %) Udział Gothaer (w %) Łączny udział (w %) ubezpieczenia wypadku (grupa 1 działu II) 5 - 10 0 - 5 10 - 15 ubezpieczenia choroby (grupa 2 działu II) 5 - 10 0 - 5 10 - 15 ubezpieczenia casco pojazdów lądowych (grupa 3 działu II) 5 - 1 0 0 - 5 5 - 10 ubezpieczenia casco pojazdów szynowych (grupa 4 działu II) 5 - 10 0 - 5 5 - 10 ubezpieczenia żeglugi morskiej i śródlądowej casco statków żeglugi morskiej i statków żeglugi śródlądowej (grupa 6 0 - 5 0 - 5 0 - 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 12 działu II) ubezpieczenia przedmiotów w tra nsporcie (grupa 7 działu II) 0 - 5 0 - 5 5 - 10 ubezpieczenia szkód spowodowanych żywiołami (grupa 8 działu II) 5 - 10 0 - 5 5 - 10 ubezpieczenia pozostałych szkód rzeczowych (grupa 9 działu II) 5 - 10 0 - 5 5 - 10 ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wszelkiego rod zaju, wynikającej z posiadania i użytkowania pojazdów lądowych (grupa 10 działu II) 5 - 10 0 - 5 5 - 10 ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za żeglugę morską i śródlądową (grupa 12 działu II) 0 - 5 0 - 5 0 - 5 ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ogólnej (g rupa 13 działu II) 5 - 10 0 - 5 5 - 10 ubezpieczenia różnych ryzyk finansowych (grupa 16 działu II) 0 - 5 0 - 5 0 - 5 ubezpieczenia ochrony prawnej (grupa 17 działu II) 0 - 5 5 - 10 5 - 10 ubezpieczenia świadczenia pomocy na korzyść osób, które popadły w trudności (grupa 18 działu II) 5 - 10 0 - 5 5 - 10 Źródło: WID Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż koncentracja nie wywiera wpływu w układzie horyzontalnym na żaden rynek wskazany w Tabeli nr 1 z uwagi na fakt, że łączny udział uczestników koncentracji w żadnym z nich nie przekroczył 20%. B) koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek w układzie wertykalnym Z ustaleń organu antymonopolowego wynika, iż w sprawie nie występują rynki będące jednocześnie rynkami sprzedaży i zakupu, na których indywidualny lub łączny udział przedsiębiorców uczestniczących w tej transakcji przekracza 30%. C) koncentracja nie wywiera wpływu w układzie konglomeratowym Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 13 W toku przeprowadzonego postępowania nie zidentyfikowano żadnych rynków, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym, ponieważ nie występują rynki właściwe powiązane z terytorium Polski, w których przynajmniej jeden przedsiębiorca uczestniczący w koncentracji posiada udział przekraczający 40%. Na podstawie zebranego materiału dowodowego i powyżs zych ustaleń, organ antymonopolowy zważył, co następuje: Przepis art. 18 ustawy o ochronie konkurencji stanowi, iż Prezes Urzędu wydaje zgodę, w drodze decyzji, na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ogranicz ona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku, przy czym zgodnie z art. 4 pkt 10 tej ustawy przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właś ciwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Oceniając rozpatrywaną koncent rację organ antymonopolowy stwierdził, iż w jej wyniku nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na żadnym z rynków, na których prowadzą działalność jej uczestnicy. Uzasadniając powyższe należy wskazać, iż rynkiem, na który koncentracja wywiera w pływ w układzie horyzontalnym, jest krajowy rynek wprowadzania do obrotu ubezpieczenia – gwarancja ubezpieczeniowa bezpośrednia i pośrednia (rynek w wąskim ujęciu). Łączny udział uczestników koncentracji w tym rynku wyniósł, mierzony wartością składki przy pisanej brutto , w 2017 r. ok. 20 - 30 %. Wskazany udział rynkowy jest zatem znacznie niższy od udziału, z którym ustawa o ochronie konkurencji wiąże posiadanie pozycji dominującej. Wielkość ta wynika głównie z dotychczasowego udziału Grupy VIG W Polsce (poprz ez InterRisk), wynoszącego ok. 20 - 30% , który w wyniku przejęcia kontroli nad Gothaer zwiększy się jedynie o ok. 0 - 5 punkt y procentow e . P odkreślić należy, iż uczestnicy koncentracji spotykają się na krajowym rynku z liczną konkurencją , a ich n ajwiększymi są : Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń ERGO Hestia S.A., Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. oraz UNIQA TU S.A., których udziały wynoszą odpowiednio ok.: 20 - 30 % , 10 - 15% oraz 10 - 15% . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 14 Rozpatrywana koncentracja nie wywiera natomiast wpływu na żaden rynek zarówno w układzie wertykalnym, jak i konglomeratowym. Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, iż przedmiotowa transakcja nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji na rynku, w szczególności poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej. Rozpatrywana koncentracja spełnia zatem przesłanki określone w art. 18 ustawy o ochronie konkurencji, co uzasadnia wydanie przez Prezesa Urzędu zgody na jej dokonanie. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji. Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 229 ze zm.) w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 201 8 r., poz. 1 360 ) – od niniejszej decyzji przysł uguje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 201 8 r., poz. 300) odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 103 ustawy o kosztach s ądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, któr ej ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. W niosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Po wstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa www.uokik.gov.pl Departament Kontroli Koncentracji tel.: 22 826 53 65 < fax: 22 827 97 23 dkk@uokik.gov.pl Strona 15 Z upoważnienia Prezesa Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kamiński Otrzymuje: 1) Vienna Insurance Group AG Wiener Versicherung Gruppe, Wiedeń, Austria (decyzja wraz z załącznikiem) 2) aa (decyzja wraz z załącznikiem)