DKK-113/2023

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW Warszawa, 23 maja 2 0 2 3 r. DKK - 2.42 0 . 1 . 20 2 3 . MG DECYZJA nr DKK - 113 /202 3 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 275 ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek Spółdzielni Mleczarskiej „Mlekpol” z siedzibą w Grajewie oraz „JOGO” Łódzkiej Spółdzie lni Mleczarskiej z siedzibą w Łodzi , wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na połączeniu się Spółdzielni Mleczarskiej „Mlekpol” z siedzibą w Grajewie z „JOGO” Łódzką Spółdzielnią Mleczarską z siedzibą w Łodzi . UZASADNIENIE W dniu 6 marca 20 23 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( dalej „Prezes Urzędu” lub „organ antymonopolowy” ) wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na połączeniu się Spółdzielni Mleczarskiej „Mlekpol” z siedzibą w Grajewie (dalej: "Mlekpol ") oraz „JOGO” Łódzkiej Spółdzielni Mleczarskiej z siedzibą w Łodzi (dalej: "JOGO"), zwanymi łącznie „Zgłaszającymi” , tj. koncentracji określonej w art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2 0 21 r., poz. 275 – dalej zwanej: „ ustawą o ochronie konkurencji ”) . W związku z tym, iż : 1) spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające zgłoszenie zamiaru koncentracji, bowiem: - łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrot owym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył na teryt orium Rzeczypospolitej Polskiej równowartość 50 mln euro, tj. kwotę określoną w art . 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji , Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2 - połączenie dwóch samodzieln ych przedsiębiorców jest sposobem koncent racji, określonym w art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji , 2) w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna ok oliczność z katalogu przesłanek wymienionych w art. 14 ustawy o ochronie konkurencji , powodująca wyłączenie obowiązku zgłoszenia zamiaru k oncentracji, Preze s Urzędu wszczął , na podstawie art. 49 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji , postępowanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czer wca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), powiadomił Zgłaszających pismem z dnia 8 marca 2023 r. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił, co następuje: Uczestnicy koncentracji 1) Mlekpol – jedna z największych spółdzi elni mleczarskich w Polsce. W jej skład wchodzi trzynaście zakładów przetwórczych: w Grajewie, Kolnie, Mrągowie, Sejnach, Zambrowie, Bydgoszczy, Radomiu, Sokółce, Dąbrowie Białostockiej, Zwoleniu, Gorzowie Wielkopolskim i Suwałkach. Mlekpol posiada następ ujące główne marki: Łaciate , Milko, Białe, Mazurski Smak, Rolmlecz, Maślanka Mrągowska. Wyroby Mlekpol eksportowane są m.in. do Niemiec, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Litwy, Łotwy oraz Chin. Produktem eksportowym jest przede wszystkim produkowane w Grajewi e mleko w proszku. Mlekpol zrzesza jako członków, zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Według danych z dnia 28 lutego 2023 r., liczba członków spółdzielni wynosi 8 210. Żaden z członków spółdzielni nie posiada co najmniej 5% na zebraniu przedstawi cieli. Mlekpol posiada następujące spółki zależne: • Centrum Badawczo – Analityczne Mleka sp. z o.o. z siedzibą w Grajewie – działalność w zakresie prowadzenia badań i analiz związanych z jakością żywności, • Instytut Innowacji Przemysłu Mleczarskiego sp. z o.o. z siedzibą w Mrągowie - działalność w zakresie prowadzenia badań i analiz związanych z jakością żywności oraz badań naukowych i prac rozwojowych w dziedzinie biotechnologii, • Zakład Zaopatrzenia Rolnictwa „Rolmlek” sp. z o.o. z siedzibą w Kolnie – dz iałalność zawieszona. Łączny obrót Mlekpol w 2022 r. wyniósł 1 544 978 990 euro z czego w Polsce 1 246 747 052 euro . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 3 2) JOGO - spółdzielnia zrzeszająca czynnych dostawców mleka. W ofercie JOGO znajdują się m.in. mlek o o różnej zawartości tłuszczu , w tym rów nież mleko UHT , śmietany, twarogi, twarożki, serki wiejskie, serki homogenizowane, desery, zsiadłe mleka, maślanki (naturalne i owocowe), kefiry, jogurty czy lody Bambino. JOGO zrzesza jako członków, zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Według danyc h z dnia 28 lutego 2023 r., liczba członków spółdzielni wynosi 359. Żaden z członków spółdzielni nie posiada co najmniej 5% na zebraniu przedstawicieli. JOGO nie wchodzi w sk ład, ani nie tworzy żadnej grupy kapitałowej. Łączny obrót JOGO w 2022 r. wyniós ł 26 222 419 euro z czego w Polsce 26 005 458 euro . O pis i przycz yny koncentracji Planowana koncentracja została zgłoszona w trybie art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i polega na połączeniu się Mlekpol i JOGO. Połączenie nastąpi na podstawie art. 96 ustawy Prawo spółdzielcze (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 648) , przy czym spółdzielnią przejmującą będzie Mlekpol, a spółdzielnią przejmowaną JOGO. Po dokonaniu koncentracji będzie istniał jeden przedsiębiorca – Mlekpol. Stosowne uchwały z ostały podjęte 31 stycznia 2023 r. przez Radę Nadzorczą Mlekpol i 23 lutego 2023 r. przez Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli JOGO Jako przyczynę przedmiotowej koncentracji Z głaszający wskazali chęć utrzymania poziomu konkurencyjności Mlekpol w stosunku do innych podmiotów przetwarzających mleko na rynku polskim, które również realizują procesy koncentracji. P rzyczyną jest również pogarszająca się kondycja finansowa JOGO i spadek skupu mleka w tej spółdzielni. Połączenie spółdzielni ma pozwolić na wzmocn ienie ich potencjału technologicznego, rynkowego oraz zapewni uzyskanie lepszych wyników ekonomicznych poprzez: - obniżenie kosztów przerobu w zakładach przetwórczych, - pełne wykorzystanie zdolności technologicznych zakładów przetwórczych, - poszerzenie asortym entu produkowanych wyrobów i obniżenie nakładów związanych z reklamą i marketingiem, - zapewnienie stabilnych warunków współpracy producentom mleka, co umożliwi im dalszy rozwój i poprawę jakości produkcji w gospodarstwach, - obniżenie kosztów logistycznych, - zapobieżenie niewypłacalności i utracie miejsc pracy w JOGO w związku z pogarszającymi się wskaźnikami ekonomicznymi oraz zmniejszaniem się skupu mleka. Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkuren cji przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4 względu na ich rodzaj i właściwości, i stnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Dzi ałalność uczestników koncentracji pokrywa się w zakresie sprzedaży (wprowadzania do obrotu): • mleka płynnego ( spożywczego ) , w tym mleka UHT, • twarogów, • śmietany i śmietanki spożywczej, • twarożków, • jogurtów , • kefirów , • maślanki oraz w zakresie skupu mleka w woje wództwie łódzkim. Mając na względzie definicję rynku właściwego oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ, zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji p rzedsiębiorców (Dz. U. z 2015 r., poz. 80) organ antymonopolowy uznał, iż : A) K oncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na: 1. krajowy (polski) rynek sprzedaży ( wprowadzania do obrotu ) mlek a płynnego (spożywczego) , w tym mleka UHT , 2. krajowy (polski) ry nek sprzedaży ( wprowadzania do obrotu ) twarogu oraz 3. krajowy (polski) rynek sprzedaży (wprowadzania do obrotu) maślanki bowiem działalność uczestników koncentracji pokrywa się w tym zakresie, a ich łączny udział w każdym z tych rynków przekracza próg 20%. P oniżej przedstawiono uzasadnienie określenia rynków właściwych w aspekcie produktowym oraz geograficznym. 1. Uzasadnienie określenia rynków w aspekcie produktowym, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym . Jak zostało wskazane powyżej d ziałalność uczestników koncentracji pokrywa się m.in. w zakresie sprzeda ż y (wprowadzania do obrotu) mleka płynnego (spożywczego) , w tym mleka UHT oraz twarogu i maślanki Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 5 1.1. Uzasadnienie określenia rynków w aspekcie produktowym . Wyznaczając dla wyrobów mle czarskich rynek właściwy w aspekcie produktowym należy wziąć pod uwagę zróżnicowane właściwości poszczególnych wyrobów. W związku z tym każdy wyrób (lub grupa wyrobów) stanowić będzie odrębny rynek produktowy. Z uwagi na powyższe rynek sprzedaży mleka p łynnego (spożywczego) , w tym mleka UHT , twarogów oraz maślanki należy potraktować jako rynk i odrębn e produktowo od innych produktów mleczarskich, takich np. jak jogurty, masło czy śmietana. 1.2. Uzasadnienie określenia rynków w aspekcie geograficznym . Drugim niezbędnym elementem rynku właściwego jest jego wymiar geograficzny, co przesądza o konieczności wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, mające zastosowanie do sprzedaży określonego produktu są zbliżone. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Pr ezesa Urzędu 1 rynkiem właściwym w aspekcie geograficznym, w odniesieniu do sprzedaży wyrobów mleczarskich, w tym mleka płynnego (spożywczego) oraz twarogu, jest rynek co najmniej krajowy. Takie określenie rynku geograficznego wynika przede wszystkim z wła ściwości fizyko - chemicznych oraz wymagań związanych z przechowywaniem niektórych produktów mleczarskich (np. mleko płynne, twarogi, śmietana spożywcza) , a także związane z tym koszty transportu poszczególnych produktów mleczarskich , jak również rozpoznawal ności poszczególnych produktów, reklamowanych w całym kraju. 2. Charakterystyka rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym . 2.1. Krajowy rynek sprzeda ż y (wprowadzania do obrotu) mleka płynnego (spo ż ywczego) , w tym mleka UHT . Mleko płynne (spożywcze), w tym mleko UHT jest podstawowym produktem mleczarskim o zróżnicowanym terminie przydatności do spożycia (co ma wpływ na odmienną logistykę mleka świeżego i mleka UHT). Służy do bezpośredniego spożycia lub użycia przez konsumen tów do przygotowania innych p otraw. Rynek sprzedaży mleka płynnego (spożywczego), w tym mleka UHT w Polsce jest rynkiem w pełni ukształtowanym. Duży wpływ wywierają na niego czynniki zewnętrzne oraz sytuacja ekonomiczna. Na popyt wpływa natomiast cena, jak ość, reklama, dostępność czy lokalizacja punktu sprzedaży. 1 Np. decyzje Prezesa Urzędu z 7 kwietnia 2008 r. RLU Nr - 10/2008, z 17 lipca 2008 r. Nr DKK - 56/2008, z 12 maja 2010 r. Nr DKK - 39 /2010, z 30 listopada 2011 r. Nr DKK - 150/2011, z 24 lutego 2014 r. Nr DKK - 22/2014, z 23 maja 2016 r. Nr DKK - 76/2016 i z 24 maja 2016 r. Nr DKK - 77/2016. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 6 Zgłaszający oferują mleko płynne pod następującymi markami: Mlekpol - „Mazurski Smak”, „Łaciate”, „Zambrowskie”, „Białe”, „Rolmlecz”, „Rolmlecz Wiejskie”, „Osowa” , a także produkuje mleko na zle cenie sieci handlowych sprzedających je pod markami: Mleczarnia Mleczna Dolina (Jeronimo Martens) , Pilos (Lidl) , Kanka (Eurocash) , K - clasic (Kaufland) , Mleczna Polana (Polomarket) – przy czym w przypadku marek własnych sieci handlowych Mlekpol nie jest jed ynym producentem towarów występu jących w obrocie pod dana marką . Natomiast JOGO oferuje mleko płynne pod marką „ JOGO ” . Mlekpol oferuje zarówno mleko świeże, jak i UHT, zaś JOGO głównie mleko świeże (sprzedaż mleka UHT przez ten podmiot jest znikoma) G łównymi k anał ami dystrybucji są : • sieci handlowe ; • detal tradycyjny ; • h urtownie ; • sektor hotelarski oraz gastronomiczny oraz • sklepy firmowe: s przedaż towarów w pojedynczych egzemplarzach lub w małych ilościach bezpośrednio konsumentowi we własnej sieci sklepów . Dla Mlekpol największe znaczenie ma dystrybucja poprzez sieci handlowe (ok. 40 %) oraz hurtownie zewnętrzne (ok. 30%), natomiast system dystrybucji JOGO opiera się na bezpośrednich dostawach do sklepów detalicznych i hurtowni, z nieznacznym udziałem sie ci handlowych (lokalnie). Łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) mleka płynnego (spożywczego), w tym mleka UHT wyniósł w 2022 r. ok. 23,15% , z czego Mlekpol ok. 23%, a JOGO ok. 0,15%. Łączny udział uc zestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) mleka UHT wyniósł w 2022 r. ok. 2 4 % , z czego Mlekpol ok. 2 4 %, a JOGO ok. 0, 01 %. Łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) mleka ś wieżego (pasteryzowanego) wyniósł w 2022 r. ok. 18 , 3 % , z czego Mlekpol ok. 18 %, a JOGO ok. 0, 33 %. Z uwagi na fakt, że łączne udziały uczestników koncentracji zarówno w krajowym rynku mleka płynnego ogółem jak i w rynkach węższych - przypadku podziału te go rynku na mleko świeże i UHT są zbliżone, a jednocześnie dalekie od progu 40% z którym ustawa o ochronie konkurencji wiąże domniemanie posiadania pozycji dominującej, na potrzeby oceny przedmiotowej koncentracji , w ocenie Prezesa Urzędu, nie istnieje kon ieczność ostatecznego przesądzania czy rynek mleka płynnego powinien być poddany dalszej segmentacji na mleko UHT i mleko świeże. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 7 Do głównych konkurentów uczestników koncentracji, działających na krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) mleka pł ynnego (spożywczego), w tym mleka UHT , nalezą: Spółdzielnia Mleczarska „Mlekovita” z siedzibą w Wysokiem Mazowieckim z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 19 %, Polmlek sp. z o.o. z siedzibą w Pułtusku z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 16% oraz Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Łowiczu której udział kształtował się w 2022 r. na poziomie ok. 14%. 2.2. Krajowy rynek sprzedaży (wprowadzania do obrotu) twarogów . Twaróg, podobnie jak mleko, jest specyficznym produ ktem, zaliczającymi się d o nabiału, posiadającymi substytuty jedynie w ograniczonym zakresie . J est towarem posiadającym określony termin przydatności do spożycia, wymagającym wykorzystania w krótkim czasie od momentu pozyskania. Twaróg jest wytwarzany z mleka, zaliczany do serów świeżych, o białej barwie i grudkowatej bądź kremowej konsystencji, zależnej od zawartości tłuszczu w mleku. Proces przygotowywania twarogu polega na ukwaszeniu mleka, a następnie stopniowym jego podgrzewaniu bez osiągnięcia temperatury wrzenia, ostudzeni u i odczerpaniu serwatki. Następnie poddawany jest prasowaniu. Twaróg jest używany do bezpośredniego spożycia oraz jako półprodukt. Uczestnicy koncentracji oferują twarogi pod następującymi markami: Mlekpol – „ Mazurski Smak ” , „ Zambrowski ” , „ Rolmlecz ” , „ Os owa ” , „ Mlekpol, ” a także produkuje twaróg na zlecenie sieci handlowych sprzedających ten produkt pod markami: Delikate (Lidl) , Pilos (Lidl) - przy czym w przypadku marek własnych sieci handlowych Mlekpol nie jest jedynym producentem towarów występu jących w obrocie pod dan ą marką ; JOGO oferuje twarogi pod marką JOGO. Łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży ( wprowadzania do obrotu ) twarogów wyniósł w 2022 r. ok. 29,56%. U dział Mlekpol stanowił ok. 27%, a JOGO ok. 2,56% . Do główny ch konkurentów uczestników koncentracji, działających na wskazanym rynku, nale ż ą: Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Piątnicy z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 20 %, Zott sp. z o.o. z siedzibą w Opolu z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 20 % oraz Spółdzielnia Mleczarska „Mlekovita” z siedzibą w Wysokiem Mazowieckim której udział kształtował się w 2022 r. na poziomie ok. 13%. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 8 2.3 Krajowy rynek sprzedaży (wprowadzania do obrotu) maślanki . Maślanka to napój mleczny, powstały w efekcie oddzielenia tłuszczu od zmaślonej śmietanki. Na rynku nazwą "maślanka" określa się również mieszaninę maślanki i mleka w proszku oraz różnych innych dodatków, która – jeżeli zawiera mleko w proszku – nie jest w ścisłym rozumieniu maślanką. Uczestnicy koncentracji oferują maślankę pod następującymi markami: Mlekpol – Mrągowska, Mazurski Smak, a także produkuje maślankę na zlecenie sieci handlowych sprzedających je pod markami: Mleczna Dolina (Jeronimo Martins) , Pilos (Lidl) - przy czym w przypadku marek własnych sieci handlowych Mlekpol nie jest jedynym producentem towarów występu jących w obrocie pod dan ą marką ; JOGO oferuje maślankę pod marką JOGO. Łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprze daży (wprowadzania do obrotu) maślanki wyniósł w 2022 r. ok. 32 , 15 %. Udział Mlekpol stanowił ok. 31 %, a JOGO ok. 1,15% . Do głównych konkurentów uczestników koncentracji, działających na wskazanym rynku, nalezą: Spółdzielnia Mleczarska „Mlekovita” z siedz ibą w Wysokiem Mazowieckim z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 14 %, Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Kole z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 8% oraz Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Łowiczu której udział kształtował się w 2022 r. na poziomie ok. 6%. 3. Pozostałe rynki wspólne, na których prowadzą działalność uczestnicy koncentracji . W rozpatrywanej koncentracji jej uczestnicy prowadzą ponadto działalność na następujących rynkach wspólnych: • krajowym rynku sprzeda ż y (wprowadza nia do obrotu) śmietany i śmietanki spo ż ywczej, • krajowym rynku sprzeda ż y (wprowadzania do obrotu) jogurtów, • krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) kefirów, • krajowym rynku sprzeda ż y (wprowadzania do obrotu) twarożków , • lokalnym rynku skupu ml eka w województwie łódzkim , Jak już powyżej wspomniano, wyznaczając rynek właściwy w aspekcie produktowym należy wziąć pod uwagę zróżnicowane właściwości poszczególnych wyrobów mleczarskich. W związku z tym każdy wyrób (lub grupa wyrobów) stanowi odrębny rynek produktowy. Natomiast wyznaczając rynek w aspekcie produktowym dla działalności, polegającej na skupie mleka należy wskazać, iż mleko surowe służy przede wszystkim do produkcji Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 9 wyrobów mleczarskich i nie ma substytutów. Podmioty zajmujące się prod ukcją wyrobów mlecznych dokonują skupu mleka bezpośrednio od rolników oraz od innych podmiotów, takich jak spółdzielnie mleczarskie. Z godnie z dotychczasowym , powyżej przytoczonym już orzecznictwem Prezesa Urzędu rynkiem właściwym w aspekcie geograficznym, w odniesieniu do sprzedaży (wprowadzania do obrotu) ww. wyrobów mleczarskich jest rynek co najmniej krajowy. Natomiast w dotychczasowym orzecznictwie Prezesa Urzędu 2 rynek skupu mleka surowego w aspekcie geograficznym został określony jako rynek lokalny o graniczony do obszaru jednego województwa. Takie ujęcie rynku wynika przede wszystkim z właściwości fizykochemicznych mleka surowego, które jest towarem łatwo psującym się, wymagającym szybkiego przerobu, co określa zasięg, na jaki można je bezpiecznie i w sposób opłacalny przewozić. Z reguły jest to dystans niewykraczający poza dane województwo. Z uwagi na powyższe , a także bariery i koszty związane z transportem mleka, stwierdzić należy, iż uczestnicy koncentracji działają na lokalny m rynk u skupu mleka o zasięgu wojewódzkim , pomimo iż postępujący rozwój infrastruktury drogowej i technicznej sprawia, że rynek skupu mleka może stać się rynkiem szerszym 3 . Udziały (w %) uczestników koncentracji w krajowych rynkach sprzeda ż y (wprowadzania do obrotu) ka ż dego z ww. produktów w 20 22 r. w ujęciu ilościowym przedstawia poni ż sza tabela: Tabela 1 Udział uczestników koncentracji w rynkach wspólnych lp. Krajowy rynek sprzedaży ( wprowadzania do obrotu ) Udziały w rynku w (%) Mlekpol JOGO Łącznie 1. śmietany i śmie tanki 10 0,8 10,8 2. jogurtów 5 0,3 5,3 3. kefirów 8 0,9 8,9 5. twarożków 11,5 3 11,8 Źródło: Zgłoszenie Z kolei łączny udział uczestników koncentracji w lokalnym rynku skupu mleka, obejmującym obszar województwa łódzkiego kształtował się w 20 22 r. n a poziomie ok. 5,89 %, z czego Mlekpol uzyskała udział ok. 1,33 %, a JOGO ok. 4,56 % 2 Np. decyzje Prezesa Urzędu z 7 kwietnia 2008 r. RLU Nr - 10/2008, z 17 lipca 2008 r. Nr DKK - 56/2008, z 1 2 maja 2010 r. nr DKK - 39/2010, z 30 listopada 2011 r. Nr DKK - 150/2011, z 24 lutego 2014 r. Nr DKK - 22/2014, z 23 maja 2016 r. Nr DKK - 76/2016 i z 24 maja 2016 r. Nr DKK - 77/2016. 3 Szybki transport surowca w połączeniu z niską temperatura składowania u rolnik a pozwala odbierać mleko co drugi lub nawet trzeci dzień. Dzięki temu nawet odległości 200 - 400 km nie stanowią barier, aby podmiot z innego województwa lub części kraju odbierał mleko od danego rolnika. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 10 Jak wynika z przedstawionych w tabeli nr 1 danych łączny udział uczestników koncentracji w żadnym z powyżej przedstawionych rynków wspólnych nie przekracza poziomu 12%. B) ko ncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek w układzie wertykalnym. W toku przeprowadzonego postępowania nie zidentyfikowano żadnych rynków, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym, bowiem uczestnicy koncentracji nie prowadzą działaln ości na rynkach będących jednocześnie rynkami poprzedniego, bądź następnego szczebla obrotu oraz w których indywidualny lub łączny udział tych przedsiębiorców przekraczałby 30%. C) koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek w układzie konglomeratowym. W niniejszej sprawie nie występują również rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym, gdyż żaden z uczestników koncentracji nie dysponuje udziałem w jakimkolwiek rynku właściwym obejmującym terytorium Polski lub jego cz ęść, przekraczającym próg 40%. Na podstawie zgromadzonego materiału i powyższych ustaleń Prezes Urzędu zważył, co następuje: Przepis art. 18 ustawy o ochronie konkurencji stanowi, iż Prezes Urzędu wydaje zgodę, w drodze decyzji, na dokonanie koncentracji , w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku, przy czym zgodnie z art. 4 pkt 10 tej ustawy przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeże li jego udział w rynku przekracza 40%. Podstawowym celem postępowania antymonopolowego w sprawach koncentracji jest ustalenie, czy w wyniku zrealizowania zamierzonej transakcji dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku właściwym. Przykładem t akiego istotnego ograniczenia konkurencji jest powstanie lub umocnienie pozycji dominującej. Należy jednakże podkreślić, że o ile powstanie lub umocnienie pozycji dominującej będzie zawsze prowadziło do ograniczenia konkurencji na rynku, to do ograniczenia konkurencji może dojść także w przypadkach, kiedy w wyniku koncentracji nie powstaje lub nie umacnia się pozycja dominująca. Samo stwierdzenie „istotne ograniczenie konkurencji” wykracza zatem poza kwestię powstania lub umocnienia pozycji dominującej i m a szersze znaczenie. Obejmuje bowiem sytuacje, kiedy w wyniku dokonanej koncentracji konkurencja zostaje poważnie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 11 ograniczona, a nie wiąże się to z powstaniem pozycji dominującej – może to mieć miejsce przykładowo na rynkach oligopolistycznych. Powołany pr zepis wskazuje, że to intensywność ograniczenia konkurencji będzie determinowała treść rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu. Oznacza to, że nie każde ograniczenie konkurencji, będące wynikiem planowanej fuzji będzie skutkowało wydaniem zakazu dokonania koncentra cji, a jedynie mające charakter „istotnego” ograniczenia. Analiza skutków niniejszej koncentracji wykazała, iż w jej wyniku nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na żadnym z rynków, na których prowadzą działalność jej uczestnicy. Oceniając zas adność wyrażenia zgody na przeprowadzenie tej koncentracji Prezes Urzędu wziął pod uwagę następujące argumenty. Koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na krajowy rynek sprzedaży ( wprowadzania do obrotu ) mleka płynnego ( spożywczego ) , w tym ml eka UHT , krajowy rynek sprzedaży ( wprowadzania do obrotu ) twarogu oraz krajowy rynek sprzedaży (wprowadzania do obrotu) maślanki . Łączny udział uczestników koncentracji w 20 22 r. w krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) mleka płynnego (spożywcz ego), w tym mleka UHT wyniósł ok. 23,15% , z czego Mlekpol – ok. 23%, . a JOGO – ok. 0,15% . Gdyby natomiast rozpatrywać te rynki w węższym ujęciu produktowym - ł ączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) mleka UHT wyniósł w 2022 r. ok. 2 4 % , z czego Mlekpol ok. 2 4 %, a JOGO ok. 0, 01 % , zaś ł ączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) mleka świeżego (pasteryzowanego) wyniósł w 2022 r. ok. 18 , 3 % z czego Mlekpol ok. 18 % , a JOGO ok. 0, 33 %. Jeśli chodzi o rynek sprzedaży (wprowadzania do obrotu) twarogu to łączny udział uczestników koncentracji w 2022 r. kształtował się na poziomie ok. 29,56% - udział Mlekpol to ok. 27%, a JOGO ok. 2,56%. N atomiast ł ączny Mlekpol i JOGO w krajow ym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) maślanki wyniósł w 2022 r. ok. 32,15% , udział Mlekpol to ok. 31%, a JOGO – ok. 1,15% . U dział ten w żadnym z ww. rynków , nie przekracza zatem progu 40%, z którym ustawa o ochronie konkurencji wiąże domni emanie posiadania pozycji dominującej. Podkreślić także należy, że wysokość łącznych udziałów uczestników koncentracji w tych rynkach wynika przede wszystkim z dotychczasowej pozycji rynkowej Mlekpol , nie jest zaś konsekwencją niniejszej koncentracji. Umoc nienie dotychczasowej pozycji Mlekpol na tych rynku będzie zatem niewielkie. Po dokonaniu koncentracji na rynkach tych uczestnicy koncentracji będą spotykać się z konkurencją ze strony innych przedsiębiorców zajmujących sprzedażą (wprowadzaniem do obrotu) tych produktów. I tak na krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) mleka płynnego (spożywczego), w tym mleka UHT największymi konkurentami uczestników Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 12 koncentracji są : Spółdzielnia Mleczarska „Mlekovita” z siedzibą w Wysokiem Mazowieckim z szacunk owym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 19 %, Polmlek sp. z o.o. z siedzibą w Pułtusku z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 16% oraz Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Łowiczu której udział kształtował się w 2022 r. na poziomie ok. 14% Natomiast na krajowym rynku sprzedaży (wprowadzania do obrotu) twarogu największymi konkurentami uczestników koncentracji są Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Piątnicy z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 20 %, Zott sp. z o.o. z siedzibą w Opolu z szacu nkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 20 % oraz Spółdzielnia Mleczarska „Mlekovita” z siedzibą w Wysoki em Mazowieckim której udział kształtował się w 2022 r. na poziomie ok. 13%. Do głównych konkurentów uczestników koncentracji, działających na wskazany m rynku, nalezą: Spółdzielnia Mleczarska „Mlekovita” z siedzibą w Wysokiem Mazowieckim z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 14 %, Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Kole z szacunkowym udziałem wynoszącym w 2022 r. ok. 8% oraz Okręgowa Spółdzielni a Mleczarska w Łowiczu której udział kształtował się w 2022 r. na poziomie ok. 6%. Analiza skutków niniejszej koncentracji nie dała więc podstaw do stwierdzenia, że w jej wyniku dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na wyżej wskazanych rynk ach. W sprawie nie zidentyfikowano rynków właściwych, na które koncentracja wywierałaby wpływ w układzie wertykalnym, jak i konglomeratowym. Mając powyższe na uwadze Prezesa Urzędu uznał, iż zamierzona koncentracja spełnia kryterium wskazane w art. 18 ustawy o ochronie konkurencji , bowiem w jej wyniku nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na wskazanych rynkach, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji. POUCZENIE : Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 275) w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1125), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 122 < faks +48 22 82 7 97 2 3 dkk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 13 Zgodnie z ar t. 103 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dost atecznych środków na ich uiszczenie, spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki. Zgodnie z art. 105 ust. 1 zd. 1 ustawy o kosztach s ądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 zd. 1 Kodeksu postę powania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgła sza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kamiński