DKK-11/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MAŁGORZATA KRASNODĘBSKA-TOMKIEL Warszawa, dnia 06 lutego 2014 r. DKK2-423/3/13/MB DECYZJA nr DKK – 11/2014 I. Na podstawie art. 19 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na nabyciu przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania) w zakresie wskazanym we wniosku zgłoszeniowym pod warunkiem: 1. trwałego i nieodwracalnego wyzbycia się przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) wszelkich praw własności przemysłowej i intelektualnej związanej ze znakiem towarowym „Rex” na terytorium Polski - w tym w szczególności praw do znaku towarowego, nazwy handlowej, znaku logo, szaty graficznej, prawa do know-how i receptur wykorzystywanych w związku z produkcją, dystrybucją i opracowywaniem produktów oferowanych pod znakiem towarowym „Rex”, za wyjątkiem praw do opakowań produktów sprzedawanych pod tą nazwą handlową, co do których Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) udzieli wyłącznej, ciągłej i nieodwołalnej licencji na okres co najmniej 5 lat na korzystanie, w terminie 12 miesięcy od dnia nabycia przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania). Wyzbycie się powyŜszych praw oraz 2 udzielenie licencji moŜe nastąpić wyłącznie na rzecz niezaleŜnego podmiotu (podmiotów), który spełnia łącznie następujące przesłanki: a. nie naleŜy do grupy kapitałowej, w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , do której naleŜy Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) i nie jest współkontrolowany przez Ŝaden podmiot lub podmioty z tej grupy, b. posiada niezbędne zaplecze ekonomiczne i organizacyjne do prowadzenia działalności w zakresie produkcji oraz wprowadzania do obrotu środków piorących. Przed wyzbyciem się ww. praw oraz udzieleniem licencji Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) jest zobowiązana uzyskać od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pisemną akceptację nabywcy tych praw. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów moŜe odmówić akceptacji - w terminie 21 dni od przedstawienia mu informacji na temat podmiotu - jeŜeli podmiot ten nie będzie dawał gwarancji prowadzenia w oparciu o nabyte aktywa działalności w zakresie produkcji oraz wprowadzania do obrotu na terytorium Polski proszku do prania oraz Ŝelu do prania tkanin pod nazwą handlową „Rex”. Brak zajęcia stanowiska przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w powyŜej wskazanym terminie będzie równoznaczny z akceptacją przedstawionego inwestora. W przypadku istnienia po stronie zaakceptowanego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów inwestora (inwestorów) obowiązku zgłoszenia organowi antymonopolowemu zamiaru nabycia ww. praw, do terminu przewidzianego na realizację przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) wskazanego powyŜej warunku nie wlicza się okresu trwania postępowania antymonopolowego w sprawie koncentracji; 2. utrzymania przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) lub innych przedsiębiorców wchodzących w skład grupy kapitałowej w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , do której naleŜy Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy), w okresie od nabycia przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania) do chwili wyzbycia się mienia, o którym mowa w pkt 1: a. sprzedaŜy na terytorium Polski produktów pod nazwą handlową „Rex” na poziomie równym co najmniej 80% ilości i wartości sprzedaŜy tych produktów w 2013 r., 3 b. relacji wydatków poniesionych na reklamę, promocję i wszelkie akcje informacyjne dotyczące produktów wprowadzanych do obrotu na terytorium Polski pod nazwą handlową „Rex” do wartości sprzedaŜy tych produktów na poziomie nie niŜszym niŜ w 2013 r. II. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) obowiązek: 1. informowania Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) o wielkości sprzedaŜy na terytorium Polski produktów pod nazwą handlową „Rex” oraz o działaniach podjętych w ramach realizacji pozostałych części warunku za kaŜde pełne 3 miesiące, jakie upłyną od nabycia przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), w terminie nie dłuŜszym niŜ 20 dni po upływie kaŜdego ww. okresu 3 miesięcy, 2. dostarczenia informacji o sposobie realizacji warunku w części, o której mowa w pkt I. 1 i 2, w terminie nie dłuŜszym niŜ 30 dni od dnia jego wykonania. UZASADNIENIE W dniu 15 marca 2013 r. wpłynęło do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „Prezesem Urzędu” lub „organem antymonopolowym”, zgłoszenie zamiaru koncentracji przedsiębiorców, polegającej na nabyciu przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy), zwaną dalej „Henkel”, „Zgłaszający” lub „Wnioskodawca”, części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), zwanej dalej „Cussons Holdings”, PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie, zwanej dalej „Cussons Polska”, oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), zwanej dalej „Cussons International”. W związku z tym, iŜ: 4 1) spełnione zostały niezbędne przesłanki, uzasadniające obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji, bowiem: • łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył równowartość 1 mld euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji”, • nabycie przez jednego przedsiębiorcę części mienia innych przedsiębiorców jest jednym ze sposobów koncentracji, określonym w art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji, 2) nie występuje w tej sprawie Ŝadna okoliczność z katalogu przesłanek wyłączających obowiązek zgłoszenia zamiaru przedmiotowej koncentracji wymienionych w art. 13 ust. 2 pkt 4 oraz w art. 14 ustawy o ochronie konkurencji, zostało w tej sprawie wszczęte postępowanie antymonopolowe, o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), organ antymonopolowy zawiadomił stronę pismem z dnia 27 marca 2013 r. W ramach prowadzonego postępowania organ antymonopolowy skierował do konkurentów uczestników koncentracji - producentów środków piorących, płynów do płukania tkanin oraz płynów do mycia naczyń, tj. Procter and Gamble DS Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, zwanej dalej „.Procter & Gamble”, Reckitt Benckiser (Poland) S.A. z siedzibą w Warszawie, zwanej dalej „Reckitt Benckiser”, GRUPY INCO S.A . z siedzibą w Warszawie, zwanej dalej „GRUPA INCO”, Katowickich Zakładów Chemii Gospodarczej Pollena-Savona sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach, zwanej dalej „Pollena-Savona”, GLOBAL COSMED GROUP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k . z siedzibą w Radomiu, zwanej dalej „GLOBAL COSMED”, GOLD DROP sp. z o. o. z siedzibą w Limanowej, zwanej dalej „GOLD DROP”, "POLLENA" Przedsiębiorstwo Chemii Gospodarczej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Ostrzeszowie, zwanej dalej „Pollena Ostrzeszów”, Przedsiębiorstwa Chemii Gospodarczej POLLENA - ŚCINAWA S.A. z siedzibą w Ścinawie, zwanej dalej „Pollena Ścinawa”, PPHU „POLIN’ sp. z o.o. z siedzibą w KsiąŜu Wielkopolskim, zwanej dalej „Polin”, Zakładu Chemii Gospodarczej i Samochodowej „KOSMET – ROKITA” sp. z o.o. z siedzibą w Brzegu Dolnym, zwanej dalej „KOSMET – ROKITA”, Brodr. Jorgensen S.A. z siedzibą w Zielonej Górze, zwanej dalej „BJ”, oraz Intersilesia McBride Polska sp. z o.o. z siedzibą w 5 Strzelcach Opolskich, zwanej dalej „Intersilesia”, szereg pytań odnośnie krajowego rynku środków piorących, płynów do płukania tkanin oraz płynów do ręcznego zmywania naczyń. Pytania dotyczyły m.in.: wielkości i wartości sprzedaŜy, mocy produkcyjnych i stopnia ich wykorzystania oraz opinii odnośnie wzajemnej substytucyjności poszczególnych rodzajów środków piorących, tj. proszków, płynów, Ŝeli i kapsułek, a takŜe opinii odnośnie geograficznego wymiaru rynków poszczególnych produktów. Organ antymonopolowy zwrócił się równieŜ do największych sieci handlowych i hurtowni o przedstawienie m.in. struktury sprzedaŜy (w %) w 2012 r. według marek, z uwzględnieniem marek własnych, kaŜdej z następujących grup produktów: środki do prania tkanin, płyny do płukania/zmiękczania tkanin oraz płyny do ręcznego zmywania naczyń, wskazania największych dostawców, wielkości i wartości zakupów tych produktów, które zostały wprowadzone do obrotu pod markami własnymi sieci handlowych, i analizy cenowej tych produktów. Ponadto Prezes Urzędu skierował pismo do Unilever Polska S.A. z siedzibą w Warszawie, zwanej dalej „Unilever”, z zapytaniem m.in. o przyczyny z powodu których Grupa Unilever podjęła decyzję o zakończeniu działalności na rynku polskim w zakresie sprzedaŜy środków do prania tkanin, płynów do płukania tkanin i płynów do ręcznego zmywania naczyń wraz ze wskazaniem nazw marek, pod którymi te produkty sprzedawane były w Polsce, oraz czy w przyszłości planuje ponowne rozpoczęcie działalności w Polsce w tym zakresie. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił, co następuje: Uczestnicy koncentracji Henkel (aktywny uczestnik koncentracji) wraz ze swoimi spółkami zaleŜnymi prowadzi działalność produkcyjną w trzech obszarach: środki do prania i środki czystości dla domu (w tym detergenty do prania, płyny do zmywania i środki do czyszczenia ), środki higieny osobistej (w tym kosmetyki – szampony, farby do włosów, Ŝele i mydła pod prysznic oraz produkty do higieny jamy ustnej - pasty do zębów) i kleje (w tym takŜe uszczelniacze i środki do konserwacji podłoŜa) dla klientów indywidualnych i przemysłowych oraz fachowców. W Polsce Henkel działa za pośrednictwem spółki zaleŜnej Henkel Polska sp. z 6 o.o. z siedzibą w Warszawie, zwanej dalej „Henkel Polska”, i prowadzi sprzedaŜ następujących produktów:
środki piorące i środki czystości dla domu, w tym między innymi: detergenty do prania, płyny do płukania/zmiękczania tkanin, uniwersalne środki czyszczące, środki do utrzymania czystości toalet, środki do mycia szyb, produkty do zmywarek i do ręcznego zmywania naczyń,
produkty pielęgnacyjne, takie jak kosmetyki, oraz produkty do pielęgnacji w kategoriach: włosy, ciało, skóra i jama ustna,
kleje, uszczelniacze i środki do konserwacji podłoŜa dla klientów przemysłowych, indywidualnych (dom, szkoła, biuro), sklepów budowlanych typu DIY oraz dla branŜy budowlanej. Henkel wprowadza do obrotu: [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 1 załącznika nr 1 do decyzji] proszki do prania tkanin „Persil” i „Rex”, a takŜe Ŝel i kapsułki do prania tkanin „Persil”, Ŝel do prania tkanin „Rex”, płyn do prania tkanin „Perwoll”, proszek do prania tkanin „Bobas”/„Rex”, proszek do prania tkanin „Dato”, płyn do płukania „Silan” i płyn do ręcznego zmywania naczyń „Pur”, które Henkel Polska [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 2 załącznika nr 1 do decyzji] . Henkel [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 3 załącznika nr 1 do decyzji] pod markami własnymi. Cussons Holdings, Cussons Polska oraz Cussons International (pasywni uczestnicy koncentracji), dalej łącznie „PZ Cussons”, naleŜą do grupy kapitałowej, na czele której stoi PZ Cussons plc z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), skupiającej spółki specjalizujące się głównie w produkcji i sprzedaŜy artykułów do pielęgnacji domu, artykułów spoŜywczych, artykułów do higieny osobistej i urządzeń elektrycznych w Nigerii, Ghanie, Kenii, Indonezji, Wielkiej Brytanii, Tajlandii, Australii i Polsce. Cussons Holdings jest spółką holdingową, która zarządza inwestycjami w podmiotach zaleŜnych, naleŜących do grupy kapitałowej PZ Cussons. Cussons Polska zajmuje się produkcją i sprzedaŜą produktów konsumenckich, głównie proszku do prania tkanin, płynu do mycia naczyń oraz innych produktów do pielęgnacji domu i higieny osobistej. Ponadto jest właścicielem zakładu produkcyjnego we Wrocławiu. Cussons International świadczy na rzecz członków grupy kapitałowej PZ Cussons usługi, polegające głównie na: zakupie surowców niezbędnych do produkcji artykułów do higieny osobistej, artykułów spoŜywczych, artykułów do pielęgnacji domu oraz urządzeń 7 elektrycznych, pozyskiwaniu dostaw przemysłowych oraz zarządzaniu własnością intelektualną, zarówno zastrzeŜoną, jak i niezastrzeŜoną (znaki towarowe). Poprzez aktywa będące przedmiotem transakcji, dalej „Aktywa”, PZ Cussons prowadzą działalność, obejmującą marketing i sprzedaŜ środków piorących dla gospodarstw domowych, płynów do ręcznego zmywania naczyń i płynów do płukania/zmiękczania tkanin pod markami „E”, „Kokosal” i „IXI”. PZ Cussons produkuje i wprowadza do obrotu w Polsce następujące środki piorące: proszek do prania „E”, proszek do prania „IXI”, Ŝel do prania „E”, płyn do prania „Kokosal”, płyn do zmiękczania tkanin „E” oraz płyn do zmywania naczyń „E”. PZ Cussons jest takŜe producentem płynu do zmywania naczyń pod marką „Morning Fresh”, który nie jest objęty zakresem niniejszej koncentracji. Wnioskodawca wskazał, Ŝe po dokonaniu przedmiotowej transakcji grupa kapitałowa PZ Cussons będzie w dalszym ciągu prowadziła w Polsce dystrybucję tego produktu, a takŜe środków do higieny osobistej występujących w obrocie pod markami Original Source, Luksja i Carex. Przyczyny i zakres koncentracji Planowana koncentracja została zgłoszona w trybie art. 13 ust.1 pkt 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i polega na nabyciu przez Henkel części mienia Cussons Holdings, Cussons Polska oraz Cussons International, na które składają się składniki [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 4 załącznika nr 1 do decyzji] , słuŜące do prowadzenia działalności w zakresie marketingu i sprzedaŜy domowych środków piorących, płynów do mycia naczyń oraz produktów do płukania/zmiękczania tkanin oferowanych pod markami „E”, „Kokosal” i „IXI” na terytorium [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 5 załącznika nr 1 do decyzji] . Mienie to obejmuje: [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 6 załącznika nr 1 do decyzji]. Podstawę transakcji stanowi [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 7 załącznika nr 1 do decyzji] . Zgodnie z postanowieniami tej umowy, [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 8 załącznika nr 1 do decyzji] wszystkich Aktywów. Po dokonaniu koncentracji Henkel będzie m.in. jedynym właścicielem [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 9 załącznika nr 1 do decyzji] . 8 Jak wskazuje Zgłaszający, transakcja ta umoŜliwi Henkel [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 10 załącznika nr 1 do decyzji] . Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny ). Mając na uwadze powyŜsze oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ, zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. Nr 134, poz. 937), organ antymonopolowy uznał, iŜ: A) koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na: 1. krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących, lub przy alternatywnie przyjętej wąskiej definicji rynku produktowego 1.1. krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin, 1.2. krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin, 1.3. krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin, 2. krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania/zmiękczania tkanin, 3. krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń, bowiem działalność uczestników koncentracji pokrywa się na tych rynkach, a łączny udział Henkel i PZ Cussons na kaŜdym z tych rynków przekracza próg 20%. PoniŜej przedstawiono szczegółowe uzasadnienie określenia rynków właściwych w aspekcie produktowym oraz geograficznym, a takŜe charakterystykę poszczególnych rynków właściwych. 9 1. Uzasadnienie określenia rynków w aspekcie produktowym, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym W przedmiotowym postępowaniu Zgłaszający wskazał jako rynki właściwe w aspekcie produktowym: • rynek wprowadzania do obrotu środków piorących, obejmujący proszki do prania tkanin, płyny do prania tkanin, Ŝele do prania tkanin i kapsułki do prania tkanin, • rynek wprowadzania do obrotu płynów do płukania/zmiękczania tkanin oraz • rynek wprowadzania do obrotu płynów do ręcznego zmywania naczyń. Organ antymonopolowy, co do zasady, podziela takie wyznaczenie rynków produktowych w niniejszej sprawie. Poszczególne grupy produktów słuŜą do zaspokajania róŜnych potrzeb konsumentów i nie mogą być stosowane zamiennie, posiadają one bowiem róŜne właściwości, co podyktowane jest innym przeznaczeniem kaŜdej z nich. Środki piorące wykorzystywane są w celu czyszczenia zabrudzonych tkanin, płyny do płukania/zmiękczania tkanin dodawane są do prania w celu pielęgnacji tkanin, nadawania im zapachu oraz ułatwiania ich prasowania. Natomiast płyny do ręcznego mycia naczyń wykorzystywane są do mycia zabrudzonych naczyń. Wskazane powyŜej grupy wyrobów nie mogą być zatem wykorzystywane przez ich nabywców jako substytuty, dlatego teŜ zasadne jest wyznaczenie dla kaŜdej z nich oddzielnego rynku produktowego, tj. rynku środków piorących, rynku płynów do płukania/zmiękczania tkanin oraz rynku płynów do ręcznego mycia naczyń. Analogiczne stanowisko wyraŜone zostało w orzecznictwie Komisji Europejskiej 1 , zgodnie z którym róŜne rodzaje środków czystości nie są zamienne i tworzą odrębne rynki produktowe. Konsument zaś nabywa kaŜdy z tych produktów w ściśle określonym celu, a popyt na te produkty wynika z róŜnych ich funkcji i korzyści, co powoduje, iŜ brak jest uzasadnienia dla rozszerzenia definicji właściwego rynku produktowego. Opinie konkurentów Prezes Urzędu skierował, w toku postępowania, do przedsiębiorców prowadzących działalność na rynku wprowadzania do obrotu środków piorących zapytanie o ich opinię na 1 Por. decyzję KE w sprawie COMP/M.1632 (RECKITT & COLMAN plc/BENCKISER N.V.) 10 temat występowania substytucyjności pomiędzy proszkami, płynami, Ŝelami i kapsułkami do prania. Z opinii niemalŜe wszystkich ankietowanych wynika, Ŝe pomiędzy poszczególnymi środkami piorącymi, co do zasady, występuje substytucyjność. Podyktowane jest to faktem, iŜ konsument moŜe uŜyć zarówno proszku, jak i płynu, Ŝelu czy kapsułki aby uprać tkaniny, oraz tym, Ŝe ich ceny są porównywalne. Jednocześnie niektórzy konkurenci, jak np. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 1 załącznika nr 2 do decyzji] czy Pollena Ostrzeszów, wskazywali, iŜ konsumenci w zaleŜności od swoich potrzeb związanych z praniem tkanin (rodzaj zabrudzeń, rodzaj pranych tkanin, przyzwyczajenia) uŜywają więcej niŜ jednej kategorii produktowej. Konkurenci wskazywali równieŜ na róŜnice pomiędzy poszczególnymi produktami i - w ich ocenie - do prania białych tkanin najbardziej odpowiednie są proszki, bowiem do receptur płynnych nie udało się wprowadzić wybielaczy chemicznych. Płyny i Ŝele z kolei łatwiej się spłukują, nie pozostawiają osadu na tkaninach oraz stwarzają łagodniejsze warunki prania, dzięki czemu dają lepszą ochronę włókien i kolorów. śel ponadto przez cały proces prania pozostaje na tkaninie i cały zuŜywany jest do usuwania zabrudzenia, przez co jego własności piorące są lepsze. Posiada bowiem wysoki poziom lepkości, dzięki czemu ma szczególnie korzystne własności uŜytkowe podczas zapierania bardzo brudnych tkanin lub zapierania plam (Pollena Savona). Proszki działają w takich warunkach najsłabiej, poniewaŜ wymagają zmoczenia tkaniny oraz rozpuszczenia w wodzie przed rozpoczęciem prania. Ponadto płynne środki piorące wyróŜnia łatwość wprowadzenia wielu składników recepturalnych, a w szczególności moŜliwość dodania bogatej gamy substancji powierzchniowoczynnych. Dodatkowo płyny są postrzegane przez konsumentów jako łagodniejsze dla tkanin (delikatniejsze), mają równieŜ „specjalizację”, czyli pranie ciemnych i czarnych ubrań; tak wyszczególnionej funkcji nie mają proszki do prania, operują natomiast ogólnym zastosowaniem „do kolorów” (Global Cosmed). Konkurenci uczestników koncentracji wskazywali takŜe, Ŝe najczęściej wybieraną przez konsumentów kategorią są proszki do prania, co oznacza, Ŝe substytucyjność wobec pozostałych środków piorących nie jest aŜ tak wyraźna. Z kolei linie produkcyjne dla płynnych środków (płyny, Ŝele i kapsułki) są łatwo zamienialne i moŜna je przy poniesieniu stosunkowo niskich kosztów przystosować do produkcji innego płynnego środka. Proszki do prania natomiast wymagają odpowiednio przystosowanej linii produkcyjnej oraz zaplecza produkcyjnego, z czym związane mogą być znaczne koszty (Intersilesia). 11 W ocenie Zgłaszającego istnieje natomiast duŜa substytucyjność pomiędzy poszczególnymi rodzajami środków piorących, tj. proszkami, płynami, Ŝelami i kapsułkami do prania tkanin, poniewaŜ wszystkie te produkty mają to samo przeznaczenia, a mianowicie słuŜą do prania tkanin. Fakt zaś, Ŝe proszki do prania stanowią największą pod względem ilościowym grupę produktów wśród środków piorących wynika z uwarunkowań historycznych. Prezes Urzędu jedynie częściowo podziela to stanowisko. W jego ocenie bowiem istnieją równieŜ argumenty przemawiające za uznaniem, iŜ kaŜdy z produktów wchodzących w skład szerokiego rynku środków piorących, tj. proszek, płyn, Ŝel oraz kapsułka do prania tkanin, stanowi odrębny rynek w aspekcie produktowym. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, iŜ pomimo Ŝe wszystkie te produkty słuŜą do prania tkanin to jednak ich zastosowanie róŜni się między sobą. I tak, proszki do prania z zasady przeznaczone są do prania w wyŜszych temperaturach i w związku z tym stosowane są głównie do prania w pralkach (w niskich temperaturach większość proszków się nie rozpuszcza, powodując osad na tkaninach). Płyny do prania zaś mogą być stosowane zarówno w wyŜszych, jak i niŜszych temperaturach i w konsekwencji mogą być przeznaczone zarówno do prania ręcznego, jak i prania mechanicznego. Ponadto płyny bardziej pielęgnują tkaniny delikatne, np. wełniane lub jedwabne. Natomiast, wprowadzone do produkcji znacznie później, Ŝele do prania tkanin mają na celu usunięcie zabrudzeń i jednocześnie nadanie tkaninom przyjemnego zapachu. Z uwagi na fakt, iŜ kapsułki do prania tkanin nie stanowią rynku wspólnego dla uczestników koncentracji analiza tego produktu została pominięta. RóŜnice występują równieŜ w cenie poszczególnych produktów. Jak wynika z informacji nadesłanych przez Henkel ceny poszczególnych produktów (na szczeblu wprowadzania do obrotu) w 2012 r. w przeliczeniu na jedno pranie przedstawiały się następująco: Tabela nr 1 Asortyment Cena za 1000 g/1 litr Liczba prań Dozowanie na jedno pranie Cena producencka za jedno pranie (zł) Proszek – 1000 g śel – 1 litr Płyn – 1 litr [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 11 załącznika nr 1 do decyzji] Z powyŜszego zestawienia wynika, iŜ jedno pranie w proszku jest o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 12 załącznika nr 1 do decyzji] % droŜsze od jednego prania w płynie, a 12 cena jednego prania z uŜyciem Ŝelu jest o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 13 załącznika nr 1 do decyzji] % wyŜsza od ceny jednego prania z uŜyciem płynu. Jak wynika natomiast z informacji zebranych przez Prezesa Urzędu w toku prowadzonego postępowania ceny poszczególnych produktów oferowanych pod wspólną marką 2 (na szczeblu wprowadzania do obrotu) w przeliczeniu na jedno pranie, przy zastosowaniu takich samych kryteriów, jak te wskazywane przez Henkel, w 2012 r. przedstawiały się następująco: Tabela nr 2 Asortyment (kg lub litr) Cena za 1000 g/1 litr Liczba prań Dozowanie na jedno pranie Cena producencka za jedno pranie (zł) proszek „Persil” Ŝel „Persil” proszek „E” Ŝel „E” proszek „Rex” Ŝel „Rex” [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 14 załącznika nr 1 do decyzji] proszek „Bryza” Ŝel „Bryza” [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 2 załącznika nr 2 do decyzji] Z powyŜszego zestawienia wynika, iŜ w kaŜdym z analizowanych przypadków pranie w Ŝelu jest droŜsze od prania w proszku. RóŜnice te wahają się od ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 15 załącznika nr 1 do decyzji] % w odniesieniu do produktów sprzedawanych pod marką „Persil” do ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 16 załącznika nr 1 do decyzji] % w odniesieniu do produktów sprzedawanych pod marką „Rex”. Mając powyŜsze na względzie, przy ocenie niniejszej koncentracji rozwaŜono takŜe alternatywnie rynki poszczególnych środków piorących w wąskim ujęciu, tj.: • rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania, • rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania oraz • rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania. Kapsułki do prania tkanin wyłączone zostały z tej analizy, bowiem ich wprowadzeniem do obrotu zajmuje się jedynie Henkel. Nie stanowią one zatem rynku wspólnego dla uczestników koncentracji w aspekcie produktowym. 2 Najczęściej pod wspólną marką oferowane są proszki i Ŝele, stąd tylko te produkty zostały poddane analizie. 13 Podkreślenia wymaga, iŜ rozpatrując równieŜ alternatywne, wąskie definicje rynków właściwych, Prezes Urzędu nie przesądza o takim ich zakresie, lecz jedynie całościowo bada wpływ koncentracji na sfery aktywności jej uczestników istotne dla oceny transakcji . 2. Uzasadnienie określenia rynków w aspekcie geograficznym, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym Drugim niezbędnym elementem rynku właściwego jest jego wymiar geograficzny, co przesądza o konieczności wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, mające zastosowanie do sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) określonego produktu są zbliŜone. Opinie konkurentów Wśród konkurentów uczestników koncentracji, do których organ antymonopolowy zwrócił się z zapytaniem o ich stanowisko odnośnie geograficznego wymiaru rynków produktowych wyznaczonych w niniejszej koncentracji, zdania były podzielone. Część z nich, m.in. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 3 załącznika nr 2 do decyzji] , Gold Drob, Intersilesia, wskazywała na ponadnarodowy charakter tych rynków z uwagi na coraz bardziej widoczne dąŜenie do ujednolicenia w ramach Unii Europejskiej tych produktów - producenci dostosowują bowiem jakość i cenę swoich produktów do standardów europejskich. Przedsiębiorcy ci podnosili równieŜ, Ŝe brak jest barier, które istotnie ograniczałyby wejście na rynek danego kraju (w celu umoŜliwienia sprzedaŜy w róŜnych krajach produkty muszą mieć jedynie odpowiednie oznaczenia i etykiety w odpowiednich językach) oraz podobne oczekiwania konsumentów w całym regionie, np. w Europie Środkowo – Wschodniej. Natomiast znaczna część badanych przedsiębiorców, m.in. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 4 załącznika nr 2 do decyzji] , Grupa Inco, Pollena Savona, Global Cosmed, Pollena Ścinawa, wskazywała na ich wymiar krajowy, z uwagi na fakt, iŜ nabywcy produktów objętych koncentracją wykazują duŜe przywiązanie do marek. Przedsiębiorcy ci podkreślali bowiem występowanie w kaŜdym kraju charakterystycznych dla niego marek tych produktów, czego potwierdzeniem moŜe być fakt, iŜ nawet niektóre z międzynarodowych koncernów dostosowują się do trendów krajowych wprowadzając odrębne marki. I tak, np. Henkel sprzedaje w Polsce płyn do mycia naczyń pod marką „Pur”, a poza Polską - „Pril”, a Procter & Gamble w Polsce oferuje płyn do mycia naczyń pod nazwą „Fairy”, poza Polską - „Jar”. Pollena Ostrzeszów z kolei wskazała, iŜ z jednej strony obecność koncernów europejskich z 14 wiodącymi markami na rynku polskim oraz ich duŜe nakłady na działania marketingowe powodują, iŜ rynek sprzedaŜy tych produktów nie ogranicza się do rynku krajowego, mimo preferencji konsumentów, ich przywiązania do marek charakterystycznych dla danego kraju. Z drugiej jednak strony wskazuje, iŜ polskim markom, których nazwy wywodzą się historycznie z języka polskiego, jest o wiele trudniej zaistnieć na rynkach ponadnarodowych w stosunku do firm globalnych, których nazwy brandów mają pochodzenie anglosaskie. Podobnie uwaŜa Kosmet - Rokita, która wskazuje na szeroki geograficznie rynek tych produktów, podkreślając jednocześnie duŜe przywiązanie do marki oraz zaznaczając, iŜ sama produkowane towary sprzedaje na terenie kraju. Natomiast Polin uwaŜa, iŜ w odniesieniu do środków do prania i płukania tkanin rynkiem właściwym geograficznie jest rynek krajowy, zaś w odniesieniu do płynów do mycia naczyń rynek ten ma wymiar europejski, przy czym produkty te trafiają za granicę głównie do sieci handlowych pod ich marką. Zgłaszający wskazuje rynek wprowadzania do obrotu poszczególnych produktów jako rynek obejmujący, co najmniej, Europejski Obszar Gospodarczy (EOG). Zdaniem Zgłaszającego za takim określeniem rynku geograficznego przemawia fakt, iŜ transgraniczny handel tymi produktami nie jest ograniczony Ŝadnymi barierami podatkowymi ani celnymi w ramach EOG. Na terytorium EOG stosowane są takie same standardy i zasady dotyczące produkcji detergentów, co pozwala na wprowadzanie detergentów produkowanych w jednym państwie EOG na terytorium innego. Szereg produktów obecnych jest na wielu rynkach krajowych pod wspólną marką, np. „Ariel”, „Vizir”, „Persil”, „Woolite”, „Perwoll”, „Lenor”, „Fairy”. Ponadto w wielu krajach obecni są ci sami, duzi uczestnicy rynków FMCG (ang. fast-moving consumer goods ) , którzy coraz bardziej konkurują miedzy sobą na płaszczyźnie europejskiej, tj.: Procter & Gamble, Henkel, Reckitt Benckiser, Unilever, Colgate. Jednocześnie zaawansowana logistyka i centralizacja dystrybucji pozwala dostarczać produkt od producentów do klientów na dłuŜszych dystansach z uwagi na utrzymanie niskich kosztów transportu (udział kosztów transportu w stosunku do cen produktów stosowanych w transakcjach pomiędzy poszczególnymi podmiotami zaleŜnymi Henkel kształtował się poniŜej [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 17 załącznika nr 1 do decyzji] %). W wyniku tego, udział kosztów transportu w cenie sprzedaŜy (płaconej przez klientów) był jeszcze niŜszy. W przywołanej powyŜej decyzji Komisji Europejskiej w sprawie RECKITT & COLMAN plc/BENCKISER N.V Komisja kwestię określenia rynku właściwego w aspekcie geograficznym pozostawiła otwartą. Wskazała jednakŜe na istniejące w poszczególnych 15 państwach róŜnice, dotyczące m.in. wymogów odnośnie składników, bezpieczeństwa produktów oraz norm ochrony środowiska. RóŜnice te powodują, Ŝe procesy produkcji w poszczególnych krajach róŜnią się, co przekłada się na koszty produkcji w tych krajach. Natomiast w szeregu decyzji koncentracyjnych, dotyczących produktów FMCG, Komisja Europejska definiowała geograficzne rynki właściwe jako rynki krajowe 3 , przytaczając liczne argumenty, wskazujące na narodowy wymiar tych rynków. NajwaŜniejsze czynniki wpływające na krajowy charakter rynku właściwego to: „zróŜnicowanie preferencji smakowych między konsumentami z poszczególnych krajów członkowskich, (…) występowanie europejskich marek naleŜy do rzadkości, systemy dystrybucyjne charakteryzują się zasięgiem krajowym” 4 . Preferencje konsumentów są istotnym czynnikiem wpływającym na terytorialny zasięg rynku właściwego. Konsumenci pochodzący z róŜnych obszarów geograficznych mogą mieć róŜne oczekiwania nawet w stosunku do produktów o podobnych cechach uŜytkowych oraz w podobnej cenie. Natomiast fakt produkowania poza granicami Polski wyrobów, które mają być z załoŜenia sprzedawane na terenie innego konkretnego kraju nie moŜe determinować uznania rynku tego produktu jako rynku szerszego niŜ krajowy, a wskazuje raczej na kooperację w ramach grupy kapitałowej. Dotychczasowa praktyka Prezesa Urzędu równieŜ wskazuje na krajowe rynki w odniesieniu do produktów FMCG 5 . W ocenie organu antymonopolowego w przedmiotowej sprawie naleŜy przyjąć, iŜ rynek właściwy geograficznie dla rynku wprowadzania do obrotu poszczególnych produktów ma wymiar krajowy, w szczególności ze względu na preferencje konsumentów oraz przywiązanie do wypromowanej na rynku krajowym marki. Reasumując, dla pełnego obrazu sytuacji rynkowej uczestników koncentracji, dalszą analizę koncentracji Prezes Urzędu przeprowadził na trzech płaszczyznach ich działalności, obejmujących w pierwszej kolejności: • krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących w szerokim ujęciu, 3 Przykładami takich decyzji są: PEPSICO/General Mills (M.232) z dnia 5.08.1992 r.; Nestle/Schoeller (M.2640) z dnia 22.01.2002 r.; PEPSICO/Quaker (M.2275) z dnia 27.03.2001 r.; Nabisco/United Biscuits (M.1920) z dnia 5.05.2000 r.; Philip Morris/Nabisco (M.2072) z dnia 16.10.2000 r.; Orcla/Chips (M.3658) z dnia 3.03.2005 r.. 4 Na podstawie sprawy Philip Morris/Nabisco (M.2072) z dnia 16.10.2000 i Orcla/Chips (M.3658) z dnia 3.03.2005. 5 zobacz decyzje Prezesa Urzędu z dnia 3 listopada 2011 r. Nr DKK 129/2011 oraz 30 listopada 2011 r. Nr DKK 150/2011). 16 • krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania/zmiękczania tkanin oraz • krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń, następnie analizę poszczególnych rynków produktowych zidentyfikowanych przy wąskim określeniu rynku środków piorących, tj. w odniesieniu do: • krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin, • krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin, • krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin oraz w dalszej kolejności analizę pozycji rynkowej uczestników koncentracji w poszczególnych segmentach cenowych w ramach kaŜdego z wąsko ujętego rynku środków piorących oraz w ramach krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania/zmiękczania tkanin i krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń. 3. Charakterystyka poszczególnych rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym W celu ustalenia wielkości poszczególnych rynków właściwych organ antymonopolowy przeprowadził badanie, które objęło producentów proszku, płynu, Ŝelu i kapsułek do prania tkanin, płynu do płukania/zmiękczania tkanin oraz płynu do ręcznego zmywania naczyń, będących konkurentami uczestników koncentracji. Dane uzyskane w toku postępowania dotyczą produkcji i sprzedaŜy poszczególnych produktów sprzedawanych pod markami tych producentów. Jednocześnie dla pełnego obrazu poszczególnych rynków organ antymonopolowy przeprowadził równieŜ ich analizę z uwzględnieniem wielkości sprzedaŜy realizowanej przez sieci handlowe pod ich markami własnymi, której wyniki równieŜ zostały przedstawione w dalszej części decyzji. Wprawdzie rynki właściwe w sprawie dotyczą szczebla wprowadzania do obrotu, czyli tzw. sprzedaŜy producenckiej, a sieci handlowe działają w zakresie sprzedaŜy detalicznej, będącej ostatnim szczeblem rynku, jednakŜe z uwagi na fakt, iŜ produkty występujące pod markami własnymi sieci handlowych po raz pierwszy w obrocie pojawiają się w ofercie sieci handlowych moŜna w pewnym zakresie uznać je za towary konkurencyjne wobec towarów oferowanych przez producentów pod ich markami. 17 3.1. Pozycja rynkowa uczestników koncentracji i ich konkurentów W toku prowadzonego postępowania organ antymonopolowy zebrał od uczestników krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków do prania tkanin, krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania/zmiękczania tkanin oraz krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń – konkurentów uczestników koncentracji oraz samych uczestników koncentracji dane dotyczące ich wielkości i wartości sprzedaŜy poszczególnych produktów wchodzących w skład powyŜej zdefiniowanych rynków właściwych. Na podstawie przekazanych danych organ antymonopolowy obliczył wielkość całego krajowego rynku sprzedaŜy środków piorących oraz krajowych rynków w wąskim ujęciu, wchodzących w skład tego rynku, a takŜe krajowego rynku sprzedaŜy płynów do płukania/zmiękczania tkanin i krajowego rynku sprzedaŜy płynu do zmywania naczyń, a następnie udziały poszczególnych jego uczestników. W ocenie organu antymonopolowego takie dane są miarodajne do określenia pozycji rynkowej przedsiębiorców, gdyŜ uwzględniają faktyczną wielkość poszczególnych rynków. Prezes Urzędu uznał natomiast za niewystarczające dane przedstawione przez Wnioskodawcę w tym zakresie. Dane te bowiem zostały obliczone przez Henkel w oparciu o raporty firmy AC Nielsen, który opiera swoje badania o wielkości dotyczące sprzedaŜy detalicznej, bez uwzględnienia handlu hurtowego. Powoduje to, Ŝe dane słuŜące za podstawę wyliczeń róŜnią się istotnie od rzeczywistych wielkości sprzedaŜy poszczególnych produktów. I tak np. na str. 8 raportu ekonomicznego przygotowanego przez RBB „Henkel/Cussons: ocena ekonomiczna bliskości konkurencji” wskazano, Ŝe wielkość sprzedaŜy środków piorących Henkel w 2011 r. wyniosła [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 18 załącznika nr 1 do decyzji] ton, a w 2012 r. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 19 załącznika nr 1 do decyzji] ton, natomiast z pisma Henkel z dnia 18 kwietnia 2013 r. wynika, Ŝe wielkość ta wyniosła [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 20 załącznika nr 1 do decyzji] ton w 2011 r. i [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 21 załącznika nr 1 do decyzji] ton w 2012 r. Z powyŜszego wynika, Ŝe wielkość sprzedaŜy przyjęta przez AC Nielsen stanowi jedynie ok. 68% faktycznej sprzedaŜy Henkel w 2011 r. i ok. 69% w 2012 r. 3.1.1. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących Rynek produktowy środków piorących obejmuje uniwersalne proszki, płyny, Ŝele oraz kapsułki do prania zarówno standardowych, jak i delikatnych materiałów i tkanin w pralkach 18 oraz do prania ręcznego. Są one stosowane do czyszczenia zabrudzonych ubrań i usuwania plam. Struktura sprzedaŜy (w %) w 2012 r. poszczególnych produktów w ramach szeroko zakreślonego rynku środków piorących w ujęciu ilościowym i wartościowym przedstawia się następująco: Tabela nr 3 Asortyment Ujęcie ilościowe Ujęcie wartościowe proszki do prania tkanin 85,3 83,3 płyny do prania tkanin 11,3 11,2 Ŝele do prania tkanin 2,7 3,8 kapsułki do prania tkanin 0,7 1,7 Suma 100 100 Jak wynika z powyŜszej tabeli największą grupę wśród środków piorących stanowią proszki do prania tkanin, których udział w sprzedaŜy środków piorących ogółem w 2012 r. wyniósł ok. 85% w ujęciu ilościowym i ok. 83% w ujęciu wartościowym. Zdecydowanie mniejszą grupę stanowią płyny do prania tkanin z udziałem w sprzedaŜy środków piorących ogółem wynoszącym ok. 11% zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym. Pozostałe dwie grupy produktów, tj. Ŝele i kapsułki do prania tkanin, stanowią niewielką część tego rynku. Ich udział w sprzedaŜy środków piorących ogółem stanowi odpowiednio: ok. 3% i ok. 1% w ujęciu ilościowym oraz ok. 4% i ok. 2% w ujęciu wartościowym. Jak zostało wskazane powyŜej, w toku prowadzonego postępowania organ antymonopolowy przeprowadził badanie rynku wprowadzania do obrotu środków piorących, którym objęto 14 przedsiębiorców. Z badania tego wynika, Ŝe podmioty nim objęte sprzedały w 2012 r. ok. 247,3 tys. ton tych produktów o wartości ok. 1,04 mld złotych. PoniŜej przedstawiono wielkość udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy środków piorących w latach 2011 - 2012 według kryterium ilościowego i wartościowego. Wielkości te zostały obliczone w odniesieniu do sprzedaŜy realizowanej przez producentów pod ich marką producencką. 19 Tabela nr 4 Udział w krajowej sprzedaŜy środków piorących ogółem (w %) 2011 2012 Przedsiębiorca ilościowo wartościowo ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 22 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Reckitt Benckiser [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 5 załącznika nr 2 do decyzji] SUMA 98,7 98,2 98,2 97,7 PowyŜsza tabela wskazuje, iŜ w wyniku planowanej koncentracji łączny udział Henkel i PZ Cussons w krajowym rynku środków piorących wyniósł w 2011 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 23 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 24 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym, natomiast w 2012 r. udział ten uległ wzrostowi. wynosząc ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 25 załącznika nr 1 do decyzji] % ilościowo, zaś wartościowo ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 26 załącznika nr 1 do decyzji] %. Najwięksi konkurenci uczestników koncentracji w badanym okresie to Procter & Gamble i Reckitt Benckiser z udziałami w rynku wynoszącymi w 2011 r. według kryterium ilościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 6 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 7 załącznika nr 2 do decyzji] %, a według kryterium wartościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 8 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 9 załącznika nr 2 do decyzji] %. Natomiast w 2012 r. ich udziały kształtowały się na poziomie odpowiednio: ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 10 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 11 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 12 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 13 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Pozostali producenci posiadają niewielkie udziały, które łącznie wynoszą ok. 2% zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym. Udziały uczestników koncentracji generowane są przez następujące marki, pod którymi ich produkty występują w obrocie: Henkel – „Persil” (proszek, Ŝel oraz kapsułki do prania tkanin), „Rex” (proszek oraz Ŝel do prania tkanin), „Dato” (proszek do prania tkanin), „Bobas” (proszek do prania tkanin) oraz „Perwoll” (płyn do prania tkanin), natomiast PZ Cussons – „E” (proszek i Ŝel do prania tkanin), „IXI” (proszek do prania tkanin) oraz 20 „Kokosal” (płyn do prania tkanin). Udziały poszczególnych marek (w %) uczestników koncentracji w łącznej sprzedaŜy środków do prania tkanin ogółem w 2012 r. przedstawia poniŜsza tabela: Tabela nr 5 Udział w krajowej sprzedaŜy środków piorących ogółem poszczególnych marek uczestników koncentracji (w %) Henkel PZ Cussons marka ilościowo wartościowo marka ilościowo wartościowo Persil E Rex IXI Bobas Kokosal Dato Perwoll SUMA [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 27 załącznika nr 1 do decyzji] [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 27 załącznika nr 1 do decyzji] Z kolei wielkość udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy środków piorących w 2012 r. z uwzględnieniem równieŜ sprzedaŜy środków piorących zrealizowanej przez sieci handlowe pod markami własnymi przedstawia poniŜsza tabela: Tabela nr 6 Udział w krajowej sprzedaŜy środków piorących ogółem (w %) Przedsiębiorca ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 28 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Reckitt Benckiser [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 14 załącznika nr 2 do decyzji] Marki własne sieci handlowych 9,4 6.3 SUMA 88,9 91,6 Z analizy zebranych danych wynika, iŜ sprzedaŜ środków piorących ogółem pod markami własnymi sieci handlowych stanowiła ok. 9% rynku sprzedaŜy środków piorących w ujęciu ilościowym i ok. 6% w ujęciu wartościowym. Natomiast łączny udział uczestników koncentracji w tak określonym rynku wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 29 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 30 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego . Największymi konkurentami uczestników koncentracji są Procter & Gamble i Reckitt Benckiser z udziałami rynkowymi wynoszącymi według kryterium ilościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 15 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica 21 przedsiębiorstwa pkt 16 załącznika nr 2 do decyzji] %, a według kryterium wartościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 17 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 18 załącznika nr 2 do decyzji] %. Alternatywne (wąskie) ujęcie rynku wprowadzania do obrotu środków piorących Jak zostało wskazane powyŜej, zasadna jest równieŜ analiza alternatywnego, wąskiego ujęcia rynku wprowadzania do obrotu środków piorących, obejmującego rynki poszczególnych produktów, tj.: krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszków do prania tkanin, krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynów do prania tkanin i krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝeli do prania tkanin (kapsułki są produkowane i wprowadzane do obrotu tylko przez Henkel - rynek ten nie jest zatem przedmiotem analizy w niniejszej sprawie). 3.1.2. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin Z przeprowadzonego przez organ antymonopolowy badania wynika, iŜ w 2012 r. wielkość krajowego rynku sprzedaŜy proszku do prania, obejmującego wszystkie rodzaje proszku, tj. proszek do prania tkanin białych, kolorowych, tkanin niemowlęcych, dziecięcych itp., wyniosła ok. 210,6 tys. ton, a jego wartość 863,7 mln zł. Wielkości te dotyczą jedynie sprzedaŜy realizowanej przez producentów objętych przedmiotowym badaniem pod marką producencką. Udziały rynkowe uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w tym rynku w latach 2011 - 2012 według kryterium ilościowego i wartościowego przedstawiają się następująco: Tabela nr 7 Udział w krajowej sprzedaŜy proszku do prania tkanin (w %) 2011 2012 Przedsiębiorca ilościowo wartościowo ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 31 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Reckitt Benckiser [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 19 załącznika nr 2 do decyzji] SUMA 99,1 98,8 99,1 97,7 22 Jak wynika z przedstawionych danych łączny udział Henkel i PZ Cussons w krajowym rynku sprzedaŜy proszku do prania tkanin wyniósł w 2011 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 32 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 33 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Natomiast w 2012 r. udział ten wzrósł do poziomu ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 34 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wielkości sprzedaŜy i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 35 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartości sprzedaŜy. Największymi konkurentami uczestników koncentracji na tym rynku zarówno w 2011 r., jak i w 2012 r. byli Procter & Gamble oraz Reckitt Benckiser z udziałami wynoszącymi w 2011 r. według kryterium ilościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 20 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 21 załącznika nr 2 do decyzji] % oraz według kryterium wartościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 22 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 23 załącznika nr 2 do decyzji] %. Udziały tych przedsiębiorców w 2012 r. kształtowały się na poziomie odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 24 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 25 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym oraz odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 26 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 27 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Pozostali producenci posiadali niewielkie udziały, które łącznie wyniosły ok. 1% w ujęciu ilościowym i ok. 2% w ujęciu wartościowym. Udziały uczestników koncentracji w rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin wynikają z wielkości sprzedaŜy tego asortymentu pod markami: „Persil”, „Rex”, „Dato” i „Bobas” (Henkel) oraz „E” i „IXI” (PZ Cussons). Udziały poszczególnych marek (w %) uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaŜy proszku do prania w 2012 r. przedstawia poniŜsza tabela: Tabela nr 8 Udział w krajowej sprzedaŜy proszku do prania poszczególnych marek uczestników koncentracji (w %) Henkel PZ Cussons marka ilościowo wartościowo marka ilościowo wartościowo Persil E Rex IXI Bobas Dato SUMA [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 36 załącznika nr 1 do decyzji] [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 36 załącznika nr 1 do decyzji] 23 W toku postępowania dokonano równieŜ analizy wielkości udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy proszku do prania tkanin w 2012 r. z uwzględnieniem sprzedaŜy zrealizowanej przez sieci handlowe pod markami własnymi. Wielkość tych udziałów obrazuje poniŜsza tabela: Tabela nr 9 Udział w krajowej sprzedaŜy proszku do prania tkanin (w %) Przedsiębiorca ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 37 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Reckitt Benckiser [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 28 załącznika nr 2 do decyzji] Marki własne sieci handlowych 4,7 3.3 SUMA 99,1 91,6 Z powyŜszego zestawienia wynika, iŜ łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaŜy proszku do prania tkanin (obejmującej zarówno sprzedaŜ producentów pod ich markami, jak i sprzedaŜ przez sieci handlowe pod markami własnymi) wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 38 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 39 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego . Największymi konkurentami uczestników koncentracji są Procter & Gamble i Reckitt Benckiser z udziałami w tym rynku wynoszącymi według kryterium ilościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 29 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 30 załącznika nr 2 do decyzji] %, a według kryterium wartościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 31 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 32 załącznika nr 2 do decyzji] %. Natomiast sprzedaŜ proszku do prania tkanin pod markami własnymi sieci handlowych stanowiła ok. 5% krajowego rynku sprzedaŜy proszku do prania w ujęciu ilościowym i ok. 3% w ujęciu wartościowym. 3.1.3. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin Z przeprowadzonego przez organ antymonopolowy badania wynika, Ŝe podmioty nim objęte sprzedały w 2012 r. ok. 28 tys. ton płynu do prania tkanin o wartości ok. 115 mln zł. 24 Wielkości te dotyczą jedynie sprzedaŜy realizowanej przez producentów objętych przedmiotowym badaniem pod marką producencką. Wielkość udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy płynu do prania tkanin w 2011 r. oraz w 2012 r. przedstawia się następująco: Tabela nr 10 Udział w krajowej sprzedaŜy płynu do prania tkanin (w %) 2011 2012 Przedsiębiorca ilościowo wartościowo ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 40 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Reckitt Benckiser Pollena Ostrzeszów [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 33 załącznika nr 2 do decyzji] SUMA 96,9 97,3 97,4 97,2 Z powyŜszych danych wynika, iŜ łączny udział Henkel i PZ Cussons w zakresie sprzedaŜy krajowej płynu do prania tkanin wyniósł w 2011 r. według kryterium ilościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 41 załącznika nr 1 do decyzji] %, a według kryterium wartościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 42 załącznika nr 1 do decyzji] %. Natomiast w 2012 r. udział ten zarówno ilościowo, jak i wartościowo wynosił ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 43 załącznika nr 1 do decyzji] %. Udziały kaŜdego z uczestników koncentracji generowane są przez jedną markę, tj. „Perwoll” w odniesieniu do Henkel i „Kokosal” w odniesieniu do PZ Cussons. Największymi konkurentami uczestników koncentracji są Reckitt Benckiser i Procter & Gamble z udziałami w tym rynku wynoszącymi w 2011 r. odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 34 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 35 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym oraz odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 36 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 37 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Natomiast w 2012 r. udziały tych przedsiębiorców kształtowały się na poziomie według kryterium ilościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 38 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 39 załącznika nr 2 do decyzji] %, a według kryterium wartościowego odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 40 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 41 załącznika nr 2 do 25 decyzji] %. Pozostali producenci posiadają niewielkie udziały, które łącznie wynoszą ok. 7% zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym. Z kolei wielkość udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy płynu do prania tkanin w 2012 r. z uwzględnieniem równieŜ sprzedaŜy środków piorących zrealizowanej przez sieci handlowe pod markami własnymi przedstawia poniŜsza tabela: Tabela nr 11 Udział w krajowej sprzedaŜy płynu do prania tkanin (w %) Przedsiębiorca ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 44 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Reckitt Benckiser [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 42 załącznika nr 2 do decyzji] Marki własne sieci handlowych 30,5 23,0 SUMA 99,1 91,6 Z powyŜszego zestawienia wynika, Ŝe sprzedaŜ płynu do prania tkanin pod markami własnymi sieci handlowych stanowiła ok. 30% rynku krajowej sprzedaŜy płynu do prania w ujęciu ilościowym i ok. 23% w ujęciu wartościowym. Łączny udział uczestników koncentracji w tak określonym rynku wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 45 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 46 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym . Ich największym konkurentem jest Reckitt Benckiser z udziałem wynoszącym zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 43 załącznika nr 2 do decyzji] %. Z kolei udział w tym rynku Procter & Gamble według kryterium ilościowego wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 44 załącznika nr 2 do decyzji] %, a według kryterium wartościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 45 załącznika nr 2 do decyzji] %. 3.1.4. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin Z przeprowadzonego przez organ antymonopolowy badania wynika, iŜ w 2012 r. wielkość krajowego rynku sprzedaŜy Ŝelu do prania wyniosła ok. 6,7 tys. ton, a wartość ok. 40 mln zł. Wielkości te dotyczą sprzedaŜy realizowanej przez producentów objętych przedmiotowym badaniem pod marką producencką. 26 PoniŜej przedstawiono wielkość udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy Ŝelu do prania tkanin w latach 2011 - 2012 według kryterium ilościowego i wartościowego. Tabela nr 12 Udział w krajowej sprzedaŜy Ŝelu do prania tkanin (w %) 2011 2012 Przedsiębiorca ilościowo ilościowo ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 47 załącznika nr 1 do decyzji] Reckitt Benckiser Pollena - Savona [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 46 załącznika nr 2 do decyzji] SUMA 98,5 99,5 98,1 97,0 Z zestawienia tego wynika, iŜ łączny udział Henkel i PZ Cussons w krajowym rynku sprzedaŜy Ŝelu do prania tkanin wyniósł w 2011 r. ilościowo ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 48 załącznika nr 1 do decyzji] %, zaś wartościowo ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 49 załącznika nr 1 do decyzji] %. Natomiast w 2012 r. udział ten kształtował się na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 50 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 51 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym . Największym konkurentem uczestników koncentracji jest Reckitt Benckiser z udziałem w tym rynku wynoszącym według kryterium ilościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 47 załącznika nr 2 do decyzji] % zarówno w 2011 r., jak i w 2012 r. oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 48 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2011 r. i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 49 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2012 r. według kryterium wartościowego. Następny w kolejności konkurent, tj. Pollena – Savona, w 2011 r. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 50 załącznika nr 2 do decyzji] , natomiast w 2012 r. osiągnął udział w tym rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 51 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 52 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Pozostali producenci posiadają niewielkie udziały, które łącznie wynoszą ok. 2% w ujęciu ilościowym, i ok. 3% w ujęciu wartościowym. Udziały uczestników koncentracji w rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin wynikają w odniesieniu do Henkel z wielkości sprzedaŜy tego asortymentu pod markami „Persil” i „Rex”, a w odniesieniu do PZ Cussons z wielkości sprzedaŜy tego 27 asortymentu pod marką „E”. Udziały poszczególnych marek (w %) uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaŜy Ŝelu do prania w 2012 r. przedstawia poniŜsza tabela: Tabela nr 13 Udział w krajowej sprzedaŜy Ŝelu do prania poszczególnych marek uczestników koncentracji (w %) Henkel PZ Cussons marka ilościowo wartościowo marka ilościowo wartościowo Persil E Rex SUMA [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 52 załącznika nr 1 do decyzji] [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 52 załącznika nr 1 do decyzji] Przyjmując natomiast wielkość krajowego rynku sprzedaŜy Ŝelu do prania z uwzględnieniem wielkości sprzedaŜy zrealizowanej przez sieci handlowe pod ich markami własnymi udziały rynkowe uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w tym rynku przedstawiały się w 2012 r. następująco: Tabela nr 14 Udział w krajowej sprzedaŜy Ŝelu do prania tkanin (w %) Przedsiębiorca ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 53 załącznika nr 1 do decyzji] Reckitt Benckiser Pollena - Savona [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 53 załącznika nr 2 do decyzji] Marki własne sieci handlowych 8,0 5,3 SUMA 98,2 96,9 Z powyŜszej tabeli wynika, Ŝe łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaŜy Ŝelu do prania tkanin, obejmującym zarówno sprzedaŜ zrealizowaną przez producentów pod ich markami, jak i sprzedaŜ zrealizowaną przez sieci handlowe pod markami własnymi, wynosi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 54 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 55 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Największym konkurentem uczestników koncentracji jest Reckitt Benckiser z udziałem w tym rynku wynoszącym według kryterium ilościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 54 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 55 załącznika nr 2 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Następny w kolejności konkurent, tj. Pollena – Savona, dysponuje udziałem w rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 56 załącznika nr 2 do 28 decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 57 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Natomiast sprzedaŜ Ŝelu do prania tkanin pod markami własnymi sieci handlowych stanowiła ok. 8% krajowego rynku sprzedaŜy Ŝelu do prania tkanin w ujęciu ilościowym i ok. 5% w ujęciu wartościowym. 3.1.5. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania/zmiękczania tkanin Objęci badaniem Prezesa Urzędu przedsiębiorcy sprzedali w 2012 r. ok. 77 tys. ton płynu do płukania/zmiękczania tkanin o wartości ok. 286 mln zł. Kategoria ta obejmuje łącznie wszystkie rodzaje płynów produkowanych przez uczestników tego rynku, które wprowadzane są do obrotu pod markami producenckimi. Wielkość udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy płynów do prania/zmiękczania tkanin w latach 2011 - 2012 przedstawia się następująco: Tabela nr 15 Udział w krajowej sprzedaŜy płynu do płukania/zmiękczania tkanin (w %) 2011 2012 Przedsiębiorca ilościowo wartościowo ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 56 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Kosmet - Rokita Intersilesia Global Cosmed [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 58 załącznika nr 2 do decyzji] SUMA 94,7 95,7 96,4 96,7 Z przedstawionych danych wynika, iŜ łączny udział Henkel i PZ Cussons w tym rynku wyniósł w 2011 r. w ujęciu ilościowym ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 57 załącznika nr 1 do decyzji] %, a w ujęciu wartościowym ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 58 załącznika nr 1 do decyzji] %. W 2012 r. udział ten kształtował się natomiast na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 59 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 60 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Udziały uczestników koncentracji generowane są przez „Silan” w odniesieniu do Henkel i „E” w odniesieniu do PZ Cussons. Największym konkurentem uczestników 29 koncentracji jest Procter & Gamble z udziałem w tym rynku wynoszącym w 2011 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 59 załącznika nr 2 do decyzji] % ilościowo oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 60 załącznika nr 2 do decyzji] % wartościowo, a w 2012 r. według kryterium ilościowego kształtował się na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 61 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 62 załącznika nr 2 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Następny w kolejności konkurent w 2011 r. to Global Cosmed, którego udział wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 63 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 64 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym, zaś w 2012 r. kolejni co do wielkości, konkurenci, tj. Kosmet – Rokita, Intersilesia oraz Global Cosmed dysponują udziałami w rynku na poziomie odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 65 załącznika nr 2 do decyzji] %, ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 66 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 67 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 68 załącznika nr 2 do decyzji] %, ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 69 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 70 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Pozostali producenci posiadają niewielkie udziały, które łącznie wynoszą ok. 4% w ujęciu ilościowym i ok. 3% w ujęciu wartościowym. Określając natomiast wielkość krajowego rynku sprzedaŜy płynów do płukania/zmiękczania tkanin z uwzględnieniem wielkości sprzedaŜy zrealizowanej przez sieci handlowe pod ich markami własnymi udziały rynkowe uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w tym rynku w 2012 r. przedstawiały się następująco: Tabela nr 16 Udział w krajowej sprzedaŜy płynu do płukania/zmiękczania tkanin (w %) Przedsiębiorca ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 61 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Kosmet - Rokita Intersilesia Global Cosmed [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 71 załącznika nr 2 do decyzji] Marki własne sieci handlowych 27,3 14,4 SUMA 97,3 97,2 30 Z powyŜszej tabeli wynika, Ŝe sprzedaŜ płynów do prania/zmiękczania tkanin pod markami własnymi sieci handlowych stanowiła ok. 27% krajowego rynku sprzedaŜy płynów do płukania/zmiękczania tkanin w ujęciu ilościowym i ok. 14% w ujęciu wartościowym. Łączny udział Henkel i PZ Cussons w tak określonym rynku wynosi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 62 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 63 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Największym konkurentem uczestników koncentracji jest Procter & Gamble z udziałem w tym rynku wynoszącym według kryterium ilościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 72 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 73 załącznika nr 2 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Następni w kolejności konkurenci, tj. Kosmet – Rokita, Intersilesia oraz Global Cosmed dysponują udziałem w rynku na poziomie odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 74 załącznika nr 2 do decyzji] %, ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 75 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 76 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 77 załącznika nr 2 do decyzji] %, ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 78 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 79 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. 3.1.6. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń Z przeprowadzonego przez organ antymonopolowy badania wynika, iŜ w 2012 r. wielkość krajowego rynku sprzedaŜy płynu do ręcznego zmywania naczyń wyniosła ok. 80 tys. ton, a wartość ok. 308 mln zł. Wielkości te dotyczą jedynie sprzedaŜy realizowanej przez producentów objętych przedmiotowym badaniem pod marką producencką. PoniŜej przedstawiono wielkość udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy płynu do ręcznego zmywania naczyń w latach 2011 - 2012 według kryterium ilościowego i wartościowego. Tabela nr 17 Udział w krajowej sprzedaŜy płynu do ręcznego zmywania naczyń (w %) 2011 2012 Przedsiębiorca ilościowo wartościowo ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 64 załącznika nr 1 do decyzji] 31 Procter&Gamble Grupa INCO Gold Drop [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 80 załącznika nr 2 do decyzji] SUMA 96,8 98,7 95,5 98,0 Z powyŜszej tabeli wynika, iŜ łączny udział Henkel i PZ Cussons w zakresie sprzedaŜy krajowej płynu do ręcznego zmywania naczyń kształtował się w 2011 r. na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 65 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 66 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Udział ten w 2012 r. wyniósł natomiast ilościowo ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 67 załącznika nr 1 do decyzji] %, zaś wartościowo ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 68 załącznika nr 1 do decyzji] % i generowany jest przez markę „Pur” w odniesieniu do Henkel i „E” w odniesieniu do PZ Cussons. Największymi konkurentami uczestników koncentracji są: Grupa INCO z udziałami w tym rynku wynoszącymi według kryterium ilościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 81 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2011 r. i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 82 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2012 r. oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 83 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2011 r. i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 84 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2012 r. według kryterium wartościowego oraz Procter & Gamble, którego udział w tym rynku wynosi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 85 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2011 r. i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 86 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2012 r. w ujęciu ilościowym oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 87 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2011 r. i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 88 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2012 r. w ujęciu wartościowym. Kolejnym znaczącym konkurentem jest Gold Drop, dysponujący udziałem na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 89 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2011 r. i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 90 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2012 r. w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 91 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2011 r. i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 92 załącznika nr 2 do decyzji] % w 2012 r. w ujęciu wartościowym. Pozostali producenci posiadają niewielkie udziały, które łącznie w Ŝadnym z badanego roku oraz w Ŝadnym ujęciu nie przekraczają poziomu ok. 5%. Z kolei wielkość udziałów rynkowych uczestników koncentracji i ich największych konkurentów w krajowym rynku sprzedaŜy płynu do ręcznego zmywania naczyń w 2012 r. z 32 uwzględnieniem sprzedaŜy tego produktu zrealizowanej przez sieci handlowe pod markami własnymi przedstawia poniŜsza tabela: Tabela nr 18 Udział w krajowej sprzedaŜy płynu do ręcznego zmywania naczyń (w %) Przedsiębiorca ilościowo wartościowo Henkel PZ Cussons [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 69 załącznika nr 1 do decyzji] Procter&Gamble Grupa INCO Gold Drop [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 93 załącznika nr 2 do decyzji] Marki własne sieci handlowych 28,8 15,9 SUMA 96,7 97,2 Z analizy powyŜszych danych wynika, iŜ sprzedaŜ płynu do ręcznego zmywania naczyń pod markami własnymi sieci handlowych stanowiła ok. 29% krajowego rynku sprzedaŜy płynu do ręcznego zmywania naczyń w ujęciu ilościowym i ok. 16% w ujęciu wartościowym. Łączny udział uczestników koncentracji w 2012 r. w rynku obejmującym zarówno sprzedaŜ producentów pod markami producenckimi, jak i sprzedaŜ przez sieci handlowe pod ich markami własnymi wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 70 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 71 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Największymi konkurentami uczestników koncentracji są: Grupa INCO z udziałem w tym rynku wynoszącym według kryterium ilościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 94 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 95 załącznika nr 2 do decyzji] % według kryterium wartościowego oraz Procter & Gamble, którego udział wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 96 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 97 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Następnym w kolejności konkurentem jest Gold Drop, który dysponuje udziałem w rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 98 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 99 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. 33 3.1.7. Wielkość sprzedaŜy poszczególnych produktów zrealizowana przez uczestników koncentracji w okresie 2008 – 2012 PoniŜej przedstawiono zestawienie wielkości i wartości sprzedaŜy proszków do prania, płynów do prania i Ŝeli do prania tkanin oraz płynów do płukania tkanin i płynów do ręcznego mycia naczyń zrealizowanej przez uczestników koncentracji w latach 2008 – 2012: Henkel Tabela nr 19 Wielkość sprzedaŜy (w tonach) Asortyment 2008 2009 2010 2011 2012 Środki do prania ogółem 6 Proszek do prania tkanin Płyn do prania tkanin śel do prania tkanin Płyn do płukania tkanin Płyn do mycia naczyń [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 72 załącznika nr 1 do decyzji] Tabela nr 20 Wartość sprzedaŜy (w tys. zł) Asortyment 2008 2009 2010 2011 2012 Środki do prania ogółem 7 Proszek do prania tkanin Płyn do prania tkanin śel do prania tkanin Płyn do płukania tkanin Płyn do mycia naczyń [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 73 załącznika nr 1 do decyzji] Jak wynika z danych zawartych w powyŜszych tabelach w analizowanym okresie wielkość sprzedaŜy środków piorących ogółem Henkel utrzymywała się na zbliŜonym poziomie. Wyjątkiem był 2009 r., kiedy to sprzedaŜ w ujęciu ilościowym była wyraźnie mniejsza (spadek w stosunku do roku poprzedniego o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 74 załącznika nr 1 do decyzji] %). Spadek sprzedaŜy w ujęciu ilościowym o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 75 załącznika nr 1 do decyzji] % nastąpił równieŜ w 2012 r. Natomiast analizując wartość sprzedaŜy środków piorących ogółem stwierdzić naleŜy, Ŝe przez cały 6 z wyłączeniem kapsułek do prania tkanin 7 Z wyłączeniem kapsułek do prania tkanin 34 badany okres utrzymywała się ona na zbliŜonym poziomie. W 2011 r. nastąpił jej nieznaczny spadek o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 76 załącznika nr 1 do decyzji] % w porównaniu do 2010 r., a w 2012 r. o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 77 załącznika nr 1 do decyzji] % w porównaniu do 2011 r. PZ Cussons Tabela nr 21 Wielkość sprzedaŜy (w tonach) Asortyment 2008 2009 2010 2011 2012 Środki do prania ogółem Proszek do prania tkanin Płyn do prania tkanin śel do prania tkanin Płyn do płukania tkanin Płyn do mycia naczyń [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 78 załącznika nr 1 do decyzji] Tabela nr 22 Wartość sprzedaŜy (w tys. zł) Asortyment 2008 2009 2010 2011 2012 Środki do prania ogółem Proszek do prania tkanin Płyn do prania tkanin śel do prania tkanin Płyn do płukania tkanin Płyn do mycia naczyń [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 79 załącznika nr 1 do decyzji] Z powyŜej przedstawionych danych wynika, Ŝe sprzedaŜ przez PZ Cussons środków do prania tkanin ogółem w latach 2008 – 2010 utrzymywała się na zbliŜonym poziomie. Natomiast począwszy od 2011 r. PZ Cussons odnotowała znaczny wzrost sprzedaŜy, wynoszący w 2011 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 80 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym w stosunku do 2010 r. i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 81 załącznika nr 1 do decyzji] % w 2012 r. w stosunku do 2011 r. Podobna sytuacja miała miejsce w odniesieniu do wartości sprzedaŜy środków piorących ogółem. Wartość tej sprzedaŜy wzrosła w 2011 r. o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 82 załącznika nr 1 do decyzji] % w stosunku do 2010 r., zaś w 2012 r. o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 83 załącznika nr 1 do decyzji] % w stosunku do 2011 r. 35 3.2. Konkurenci uczestników koncentracji na rynkach, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym 3.2.1 Aktualni konkurenci Jak zostało wskazane powyŜej uczestnicy koncentracji w zakresie prowadzonej działalności spotykają się z konkurencją zarówno ze strony przedsiębiorców naleŜących do grup kapitałowych prowadzących działalność na skalę międzynarodową, jak równieŜ podmiotów, które nie działają w takich strukturach, a których działalność ograniczona jest do obecności tylko na rynku krajowym. Do głównych konkurentów uczestników koncentracji naleŜą: • Procter & Gamble, oferujący w Polsce następujące produkty konkurencyjne wobec produktów sprzedawanych przez uczestników koncentracji: Tabela nr 23 Asortyment Marka „Ariel” „Vizir” proszek do prania „Bonus” „Ariel” płyn do prania „Dreft” kapsułki do prania „Ariel” płyn do płukania tkanin „Lenor” płyn do ręcznego mycia naczyń „Fairy” Pozycję rynkową tego przedsiębiorcy prezentuje poniŜsza tabela: Tabela nr 24 Udział w rynku (w %) Asortyment ilościowo wartościowo środki piorące ogółem proszek do prania płyn do prania płyn do płukania płyn do zmywania naczyń [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 100 załącznika nr 2 do decyzji] • Reckitt Benckiser, który w Polsce sprzedaje następujące produkty konkurencyjne wobec produktów oferowanych przez uczestników koncentracji: 36 Tabela nr 25 Asortyment Marka „Bryza” „Dosia” proszek do prania „Lovella” płyn do prania „Woolite” „Bryza” Ŝel do prania „Lovella” płyn do płukania / zmiękczania tkanin „Lovella” Podmiot ten dysponuje następującymi udziałami na rynkach, na które koncentracja wywiera wpływ: Tabela nr 26 Udział w rynku (w %) Asortyment ilościowo wartościowo środki piorące ogółem proszek do prania płyn do prania płyn do płukania [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 101 załącznika nr 2 do decyzji] • POLLENA Ostrzeszów - producent proszków i płynów do prania tkanin oraz płynów do płukania tkanin pod następującymi markami: „Biały Jeleń”, „Dzidziuś”, „FF” oraz „Enzymat 83”, • Pollena Savona - podmiot współpracujący z sieciami handlowymi jako producent marek własnych sieci handlowych, m.in. dla: Makro, JMD, Real, Auchan. Pod własną marką producencką oferuje płyn do płukania tkanin „Płyn K”, • Global Cosmed - producent płynów do płukania tkanin pod marką „Sofin”, • Grupa Inco – producent płynu do zmywania naczyń pod marką „Ludwik” oraz „Lucek”, • Gold Drop - producent płynów do prania, płynów do płukania tkanin oraz płynów do ręcznego zmywania naczyń pod marką „Gold Drop”. Ponadto zajmuje się produkcją na zlecenie sieci handlowych. 3.2.2. Potencjalna konkurencja Jak podnosi Zgłaszający, poza wskazanymi powyŜej podmiotami stanowiącymi realną konkurencję dla uczestników koncentracji, wskazać naleŜy na potencjalną konkurencję ze 37 strony zarówno podmiotów obecnych juŜ w przeszłości na polskich rynkach sprzedaŜy środków piorących, płynów do płukania tkanin oraz płynów do ręcznego zmywania naczyń, jak równieŜ ze strony grup kapitałowych, które nie są obecne na rynku polskim, a które poza rynkiem polskim oferują szerszą gamę produktów niedostępną na rynku krajowym. Do takich potencjalnych konkurentów naleŜy przede wszystkim zaliczyć Unilever, naleŜący do międzynarodowej grupy kapitałowej, która zajmuje się poza Polską sprzedaŜą środków piorących. Unilever prowadził juŜ w przeszłości działalność na polskim rynku sprzedaŜy środków piorących, płynów do płukania tkanin oraz płynów do ręcznego zmywania naczyń, oferując następujące produkty: proszek do prania „Pollena 2000”, proszek do prania „OMO”, płyn do płukania tkanin „Cocolino” oraz płyn do ręcznego zmywania naczyń „Cif”. W toku prowadzonego postępowania organ antymonopolowy skierował do Unilever zapytanie w tym zakresie. Z uzyskanych informacji wynika, iŜ ponad 10 lat temu podmiot ten wycofał się z prowadzenia w Polsce działalności obejmującej środki piorące, płyny do płukania/zmiękczania tkanin oraz płyny do ręcznego zmywania naczyń i aktualnie obecnej nie posiada [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 102 załącznika nr 2 do decyzji] . Obecnie Grupa Unilever sprzedaje w Polsce w bardzo ograniczonym zakresie i sporadycznie proszek do prania oraz płyn do płukania tkanin [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 103 załącznika nr 2 do decyzji] . Ponadto w ocenie Unilever produkty te charakteryzuje znaczna stabilność na polskim rynku i przywiązanie konsumentów do znanych marek. Wprowadzenie nowych produktów wiązałoby się z koniecznością ponoszenia znacznych nakładów, w tym związanych z marketingiem i reklamą. Inny potencjalny konkurent, w ocenie Henkel, to Ficosota, producent detergentów, działający w Bułgarii, Rumunii i na Ukrainie, oferujący środki piorące i płyny do płukania tkanin. MoŜliwe jest takŜe rozszerzenie w przyszłości oferty producentów juŜ obecnych w Polsce, a naleŜących do międzynarodowych grup kapitałowych, jak np. Procter & Gamble, oferującego w Niemczech środki piorące pod marką „Lenor” (w Polsce pod marką „Lenor” sprzedawane są tylko płyny do płukania). PoniŜsza tabela przedstawia spółki działające poza Polską, które według Wnioskodawcy potencjalnie mogą wejść do Polski: Tabela nr 27 Asortyment Marka Producent Kraj, w którym jest obecny „Lenor” P&G Niemcy środki piorące „Omo” Activation Unilever Niemcy 38 (kapsułki) „Coral” Unilever Niemcy, Austria „Savex” Ficosota Bułgaria, Rumunia, Ukraina „Coccolino” Unilever Węgry „Wansou” Tomil Vysoke Myto Republika Czeska/Słowacja płyny do płukania tkanin „Semana” Ficosota Bułgaria, Rumunia, Ukraina 3.3. Segmenty cenowe Produkty naleŜące do kaŜdego z poszczególnych wąskich rynków produktowych, tj. rynku proszku do prania, płynu do prania oraz Ŝelu do prania tkanin, róŜnią się jednak pomiędzy sobą w zakresie m.in. ceny, co oznacza, iŜ nie wszystkie z nich są wobec siebie w równym stopniu konkurencyjne. Najbardziej intensywna konkurencja zachodzi między produktami w podobny sposób pozycjonowanymi cenowo, co wiąŜe się równieŜ z pozycjonowaniem w zakresie pozostałych elementów marketing-miksu (produkt, miejsce sprzedaŜy, promocja), w szczególności zaś przekazu promocyjnego, mającego na tym rynku duŜe znaczenie. Mając powyŜsze na uwadze poniŜej zaprezentowano segmenty cenowe wyodrębnione dla kaŜdego z wąskich rynków produktowych wyznaczonych w niniejszej sprawie. Podkreślić jednakŜe naleŜy, Ŝe dokonany przez Prezesa Urzędu podział na wskazane poniŜej segmenty nie ma charakteru absolutnego, bowiem nawet w ramach jednego segmentu cenowego zaliczone do niego produkty mogą być wobec siebie bliŜszymi i dalszymi konkurentami. JednakŜe, co do zasady, oddziaływania konkurencyjne między nimi będą silniejsze niŜ między produktami tego samego rodzaju naleŜącymi do róŜnych segmentów cenowych. 3.3.1. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin W toku postępowania organ antymonopolowy przeprowadził analizę cen sprzedaŜy producenckiej (średnia cena za 1 kg na szczeblu wprowadzania do obrotu) poszczególnych marek proszku do prania tkanin oferowanych przez przedsiębiorców objętych badaniem, co ilustruje poniŜsza tabela: 39 Tabela nr 28 SprzedaŜ krajowa proszku do prania Producent Marka Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę (tys. zł) Cena za kg (zł) Persil Rex Bobas Henkel Dato E PZ Cussons IXI [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 84 załącznika nr 1 do decyzji] Ariel Vizir P & G Bonux Bryza Dosia R &B Lovella Global Cosmed Sofin Global Biały Jeleń Dr Reiner Dzidziuś Impet Enzymat Pollena Ostrzeszów Meteor Polin VANESS Brodr. Jorgensen JELP [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 104 załącznika nr 2 do decyzji] Mając powyŜsze dane na względzie, z uwagi na cenę proszki do prania sprzedawane pod markami producentów, w ocenie Prezesa Urzędu, naleŜy zakwalifikować do co najmniej dwóch segmentów cenowych: premium oraz ekonomicznego. Do segmentu premium naleŜy zaliczyć wszystkie proszki przeznaczone do prania ubrań dziecięcych oraz produkty antyalergiczne, a takŜe proszki, których cena za 1 kg przy sprzedaŜy producenckiej wynosi powyŜej 5 zł. Natomiast pozostałe proszki stanowią segment ekonomiczny (cena za 1 kg do poziomu 5 zł). Marki proszku do prania naleŜące do uczestników koncentracji naleŜy zatem zakwalifikować następująco: Tabela nr 29 Producent Segment cenowy Marka Cena w zł za kg Persil Bobas premium Dato Henkel Rex E PZ Cussons ekonomiczny IXI [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 85 załącznika nr 1 do decyzji] 40 Z powyŜszego wynika, iŜ Henkel oferuje proszki naleŜące do segmentu premium i ekonomicznego, zaś PZ Cussons tylko do segmentu ekonomicznego. Wśród produktów naleŜących do uczestników koncentracji najbliŜszymi konkurentami cenowymi są zatem proszek „E” i „IXI” (PZ Cussons) oraz proszek „Rex” (Henkel), bowiem ceny tych produktów są na zbliŜonym poziomie. Cena proszku „E” stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 86 załącznika nr 1 do decyzji] % ceny proszku „Rex”, a cena proszku „Rex” stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 87 załącznika nr 1 do decyzji] % ceny proszku „IXI”. Wobec powyŜszego, bez względu na przyjętą klasyfikację segmentową proszki te naleŜą do tego samego segmentu cenowego, tj., zgodnie z podziałem przyjętym przez Prezesa Urzędu, segmentu ekonomicznego. Do segmentu ekonomicznego naleŜy zaliczyć takŜe niemal wszystkie marki sieci handlowych. Wyjątek stanowi sieć [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 105 załącznika nr 2 do decyzji] , która sprzedaje proszek do prania w cenie wyŜszej niŜ 5 zł za kilogram. PowyŜsze obrazuje tabela: Tabela nr 30 Sieć handlowa Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę (tys. zł ) Cena za kg (zł) Carrefour Tesco Auchan Real Lidl Kaufland Biedronka SCA Makro Rossmann [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 106 załącznika nr 2 do decyzji] Z przedstawionej powyŜej analizy wynika zatem, iŜ spośród proszków do prania tkanin sprzedawanych przez uczestników koncentracji najbliŜszymi konkurentami są proszki sprzedawane przez Henkel pod marką „Rex” i proszki sprzedawane przez PZ Cussons pod marką „E” i „IXI”, naleŜące do segmentu ekonomicznego. Łączny udział uczestników koncentracji w zakresie sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszków do prania w segmencie ekonomicznym kształtuje się na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 88 załącznika nr 1 do decyzji] % zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym. 41 3.3.2. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin Prezes Urzędu przeprowadził równieŜ analizę sprzedawanych przez przedsiębiorców objętych badaniem płynów do prania tkanin w odniesieniu do średniej ceny uzyskanej za poszczególną markę płynu do prania tkanin na szczeblu wprowadzania do obrotu. Wyniki tej analizy przedstawiono poniŜej: Tabela nr 31 SprzedaŜ krajowa płynu do prania Producent Marka Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę (tys. zł) Cena za l (zł) Henkel Perwoll PZ Cussons Kokosal [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 89 załącznika nr 1 do decyzji] Ariel P & G Dreft R &B Woolite Ludwik Grupa INCO Flesz Komfort Pollena Savona Alga Global Cosmed Sofin Global Gold Drop Booster Biały Jeleń Dzidziuś FF Pollena Ostrzeszów Dr Reiner Polin VANESS Brodr. Jorgensen JELP Intersilesia YPLON [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 107 załącznika nr 2 do decyzji] Zaprezentowane zestawienie średnich cen poszczególnych marek płynów do prania tkanin wskazuje na istotne róŜnice w ich wysokości. W ocenie organu antymonopolowego poszczególne marki płynów do prania moŜna zatem zakwalifikować do trzech segmentów cenowych, przyjmując iŜ: • segment premium obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr na poziomie powyŜej 5 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu, • segment medium obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr w granicach 3-5 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu oraz • segment ekonomiczny obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr nie przekraczającej poziomu 3 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu. 42 Mając powyŜsze na względzie produkowane przez uczestników koncentracji płyny do prania tkanin, tj. „Perwoll” (Henkel) i „Kokosal” (PZ Cussons), naleŜy zaliczyć do segmentu medium. Podkreślić jednak naleŜy, iŜ nawet w ramach jednego segmentu cenowego ceny poszczególnych płynów do prania tkanin mogą się róŜnić pomiędzy sobą. I tak, cena płynu do prania tkanin „Perwoll” jest o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 90 załącznika nr 1 do decyzji] % wyŜsza od ceny płynu do prania tkanin „Kokosal”. Z kolei płyny do prania tkanin sprzedawane pod markami własnymi sieci handlowych naleŜy zaliczyć głównie do segmentu medium, a tylko marki dwóch sieci handlowych, tj. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 108 załącznika nr 2 do decyzji], do segmentu ekonomicznego. Wyjątkiem jest sieć handlowa [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 109 załącznika nr 2 do decyzji] , której produkty klasyfikują się do segmentu premium. Dane te obrazuje tabela: Tabela nr 32 Sieć handlowa Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena z tonę (tys. zł) Cena za l (zł) Carrefour Tesco Auchan Real Lidl Kaufland Biedronka SCA Makro Rossmann [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 110 załącznika nr 2 do decyzji] Mając powyŜsze na względzie stwierdzić naleŜy, Ŝe z uwagi na fakt, iŜ płyny do prania tkanin sprzedawane przez uczestników koncentracji naleŜą do tego samego segmentu cenowego (segment medium) naleŜy je traktować jako bliskich konkurentów. Łączny udział uczestników koncentracji w zakresie sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynów do prania tkanin w segmencie medium kształtuje się na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 91 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 92 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. 3.3.3. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin W toku prowadzonego postępowania organ antymonopolowy dokonał takŜe analizy 43 cen sprzedaŜy producenckiej (średnia cena za 1 kg na szczeblu wprowadzania do obrotu) poszczególnych marek Ŝelu do prania tkanin oferowanych przez przedsiębiorców objętych badaniem, co ilustruje poniŜsza tabela: Tabela nr 33 SprzedaŜ krajowa Ŝelu do prania Producent Marka Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę (tys. zł) Cena za kg (zł) Persil Henkel Rex PZ Cussons E [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 93 załącznika nr 1 do decyzji] Bryza R & B Lovella Ludwik Flesz Grupa INCO Fine Dreaming Polin VANESS Brodr. Jorgensen JELP [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 111 załącznika nr 2 do decyzji] Wobec powyŜszego, w ocenie organu antymonopolowego, z uwagi na cenę Ŝele do prania tkanin sprzedawane pod markami producentów moŜna podzielić na trzy segmenty, tj.: • segment premium obejmujący produkty oferowane w średniej cenie za 1 kg powyŜej 5 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu, • segment medium obejmujący produkty oferowane w średniej cenie za 1 kg w granicach 3- 5 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu oraz • segment ekonomiczny obejmujący produkty oferowane w średniej cenie za 1 kg nie przekraczający poziomu 3 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu. W oparciu o powyŜszą segmentację uznać naleŜy, iŜ w przypadku Ŝeli do prania tkanin sprzedawanych przez uczestników koncentracji oferowany przez Henkel Ŝel pod marką „Persil” zaliczyć naleŜy do segmentu premium, a pod marką „Rex” do segmentu medium; segment medium reprezentuje równieŜ sprzedawany przez PZ Cussons Ŝel pod marką „E”. Cena Ŝelu sprzedawanego pod marką „E” stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 94 załącznika nr 1 do decyzji] % ceny Ŝelu „Rex”. MoŜna zatem stwierdzić, iŜ ceny Ŝelu do prania tkanin „E” i Ŝelu do prania tkanin „Rex” są na zbliŜonym poziomie. Natomiast Ŝele do prania oferowane przez sieci handlowe pod ich markami własnymi zaliczyć naleŜy zarówno do segmentu medium - Ŝele oferowane przez sieci: [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 112 załącznika nr 2 do decyzji] , jak równieŜ do segmentu ekonomicznego – Ŝele sprzedawane pod markami sieci handlowych [tajemnica 44 przedsiębiorstwa pkt 113 załącznika nr 2 do decyzji] , Kaufland. Pozostałe sieci handlowe nie oferują Ŝelu do prania pod markami własnymi. PowyŜsze twierdzenia obrazuje tabela: Tabela nr 34 Sieć handlowa Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę (tys. zł) Cena za kg (zł) Carrefour Tesco Auchan Real Lidl Kaufland Biedronka SCA Makro Rossmann [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 114 załącznika nr 2 do decyzji] Z przeprowadzonej powyŜej analizy wynika zatem, iŜ spośród Ŝeli do prania tkanin sprzedawanych przez uczestników koncentracji najbliŜszymi konkurentami pod względem cenowym są Ŝele sprzedawane przez Henkel pod marką „Rex” i Ŝele sprzedawane przez PZ Cussons pod marką „E”, naleŜące do segmentu medium. Łączny udział uczestników koncentracji w zakresie sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝeli do prania tkanin w tym segmencie wynosi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 95 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 96 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. 3.3.4. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania/zmiękczania tkanin Prezes Urzędu przeprowadził równieŜ analizę sprzedawanych przez przedsiębiorców objętych badaniem płynów do płukania/zmiękczania tkanin pod względem średniej ceny uzyskanej za 1 litr płynu do płukania tkanin sprzedawanego pod poszczególnymi markami na szczeblu wprowadzania do obrotu. Wyniki tej analizy przedstawia poniŜsza tabela: Tabela nr 35 SprzedaŜ krajowa płynu do płukania Producent Marka Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę (tys. zł) Cena za l (zł) Henkel Silan PZ Cussons E [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 97 załącznika nr 1 do decyzji] 45 P & G Lenor R & B Lovela K Pollena Savona Bambi Global Cosmed Sofin Global Gold Drop Booster Biały Jeleń Dzidziuś Pollena Ostrzeszów FF Polin VANESS VEL Intersilesia YPLON [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 115 załącznika nr 2 do decyzji] Przedstawione zestawienie średnich cen poszczególnych marek płynów do płukania/zmiękczania tkanin wskazuje na istotne róŜnice w ich wysokości, co zdaniem Prezesa Urzędu, pozwala na zakwalifikowanie tych produktów do trzech segmentów cenowych, przyjmując iŜ: • segment premium obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr na poziomie powyŜej 4 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu, • segment medium obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr w granicach 2-4 złote na szczeblu wprowadzania do obrotu oraz • segment ekonomiczny obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr nie przekraczającej poziomu 2 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu. Mając powyŜsze na względzie stwierdzić naleŜy, iŜ według przyjętego przez organ antymonopolowy podziału, płyn do płukania/zmiękczania tkanin sprzedawany przez Henkel zakwalifikować naleŜy do segmentu premium, zaś sprzedawany przez PZ Cussons do segmentu medium. Podkreślić jednak naleŜy, iŜ cena płynu do płukania/zmiękczania tkanin „Lenor” (produkowanego przez największego konkurenta uczestników koncentracji), zaliczonego równieŜ do segmentu premium, jest o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 116 załącznika nr 2 do decyzji] % wyŜsza niŜ cena płynu „Silan” oferowanego przez Henkel (pozostałe płyny zaliczone do tego segmentu przeznaczone są do płukania/zmiękczania ubrań dziecięcych oraz płyny posiadające właściwości antyalergiczne). Z kolei koszt zakupu płynu do płukania/zmiękczania tkanin „Silan” jest o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 98 załącznika nr 1 do decyzji] % większy niŜ płynu do płukania/zmiękczania tkanin „E”, naleŜącego do PZ Cussons. Natomiast płyny do płukania/zmiękczania tkanin sprzedawane pod markami własnymi sieci handlowych naleŜy zaliczyć głównie do segmentu ekonomicznego, a tyko płyny sprzedawane pod markami własnymi dwóch sieci handlowych, tj. [tajemnica 46 przedsiębiorstwa pkt 117 załącznika nr 2 do decyzji], do segmentu medium. Dane te obrazuje poniŜsza tabela Tabela nr 36 Sieć handlowa Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę (tys. zł) Cena za l (zł) Carrefour Tesco Auchan Real Lidl Kaufland Biedronka SCA Makro Selgros Rossmann [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 118 załącznika nr 2 do decyzji] 3.3.5. Krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń W toku prowadzonego postępowania antymonopolowego Prezes Urzędu przeprowadził analizę kaŜdego, ze sprzedawanych przez przedsiębiorców objętych badaniem, rodzaju płynu do ręcznego zmywania naczyń, występującego na rynku pod marką producencką, pod kątem ich średniej ceny sprzedaŜy za 1 litr na szczeblu wprowadzania do obrotu. Wyniki tej analizy przedstawia poniŜsza tabela: Tabela nr 37 SprzedaŜ krajowa Płynu do mycia naczyń Producent Marka Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę Cena za 1 l (zł) Henkel Pur PZ Cussons E [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 99 załącznika nr 1 do decyzji] P & G Fairy Ludwik Grupa INCO Lucek Pollena Savona K Dix Gold Cytrus Gold Drop EKO Line Pollena Ostrzeszów Biały Jeleń EFEKT EXTRA Polin RITMO Intersilesia YPLON [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 119 załącznika nr 2 do decyzji] 47 Przedstawione zestawienie średnich cen poszczególnych marek płynów do ręcznego zmywania naczyń wskazuje na istotne róŜnice w ich wysokości i pozwala na zakwalifikowanie tych produktów do trzech segmentów cenowych, przyjmując iŜ: • segment premium obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr na poziomie powyŜej 4 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu, • segment medium obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr w granicach 2-4 złote na szczeblu wprowadzania do obrotu oraz • segment ekonomiczny obejmuje produkty oferowane w średniej cenie za 1 litr nie przekraczający poziomu 2 złotych na szczeblu wprowadzania do obrotu. Mając powyŜsze na względzie płyny do ręcznego mycia naczyń produkowane przez uczestników koncentracji, tj. „Pur” i „E”, naleŜy zaliczyć do segmentu medium. Natomiast płyny do ręcznego zmywania naczyń oferowane przez sieci handlowe pod ich markami własnymi reprezentują głównie segment ekonomiczny, jedynie płyny sprzedawane pod markami sieci handlowych: [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 120 załącznika nr 2 do decyzji] naleŜą do segmentu medium. PowyŜsze twierdzenia obrazuje tabela: Tabela nr 38 Sieć handlowa Ilość (tony) Wartość (tys. zł) Cena za tonę (tys. zł) Cena za l (zł) Carrefour Tesco Auchan Real Lidl Kaufland Biedronka SCA Makro Selgros Rossmann [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 121 załącznika nr 2 do decyzji] 3.4. Kanały dystrybucji 3.4.1. Struktura sprzedaŜy według kanałów dystrybucji Dystrybucja zarówno środków piorących, płynów do płukania tkanin, jak i płynów do ręcznego mycia naczyń odbywa się przy wykorzystaniu tych samych kanałów, tj. handlu nowoczesnego (dystrybucja poprzez sieci handlowe, takie jak np.: Biedronka, Tesco, 48 Kaufland, Auchan, i Real ) oraz handlu tradycyjnego (dystrybucja poprzez hurtownie, które następnie odsprzedają produkty do placówek detalicznych, takie jak np.: Delko, Grupa PGD i Eurocash). Znaczenie dystrybucji za pośrednictwem kanału nowoczesnego wzrasta od kilku lat, co spowodowane jest rozwojem sieci detalicznych i spadkiem liczby tradycyjnych sklepów (małych sklepów lokalnych). Rozwój nowoczesnego kanału handlu napędzany jest przede wszystkim przez dyskonty, które odnotowały w 2012 r. wzrost o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 100 załącznika nr 1 do decyzji] %. Jak wynika z informacji zgromadzonych w toku postępowania antymonopolowego, w 2012 r. struktura sprzedaŜy poszczególnych produktów naleŜących do Henkel według kanałów dystrybucji (w ujęciu ilościowym w %) przedstawiała się następująco: Tabela nr 39 Asortyment Kanał tradycyjny Kanał nowoczesny proszki do prania tkanin płyny do prania tkanin Ŝele do prania tkanin płyny do płukania tkanin płyny do naczyń tkanin [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 101 załącznika nr 1 do decyzji] Z powyŜszej tabeli wynika, iŜ za pośrednictwem kanału nowoczesnego Henkel realizuje ponad [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 102 załącznika nr 1 do decyzji] % swojej sprzedaŜy w odniesieniu do płynów do prania tkanin i płynów do ręcznego mycia naczyń, i ponad [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 103 załącznika nr 1 do decyzji] % sprzedaŜy pozostałego asortymentu. Natomiast strukturę sprzedaŜy w 2012 r. proszku, płynu i Ŝelu do prania tkanin, płynu do płukania tkanin i płynu do ręcznego zmywania naczyń PZ Cussons (w ujęciu ilościowym w %) ilustruje poniŜsza tabela: Tabela nr 40 Asortyment Kanał tradycyjny Kanał nowoczesny proszki do prania płyny do prania Ŝele do prania płyny do płukania płyny do naczyń [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 104 załącznika nr 1 do decyzji] Z zestawienia tego wynika, iŜ PZ Cussons za pośrednictwem sieci handlowych realizuje [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 105 załącznika nr 1 do decyzji] swojej sprzedaŜy, 49 tj. ponad [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 106 załącznika nr 1 do decyzji] % sprzedaŜy proszku i płynu do prania tkanin oraz płynu do płukania tkanin i powyŜej [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 107 załącznika nr 1 do decyzji] % sprzedaŜy Ŝelu do prania. Jedynie sprzedaŜ płynu do ręcznego zmywania naczyń [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 108 załącznika nr 1 do decyzji] realizowana jest poprzez kanał tradycyjny. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, po dokonaniu koncentracji Henkel [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 109 załącznika nr 1 do decyzji] . 3.4.2. Opinie uczestników rynku hurtowej i detalicznej sprzedaŜy artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku Organ antymonopolowy postanowił dodatkowo zasięgnąć opinii przedsiębiorców prowadzących działalność na rynku hurtowej i detalicznej sprzedaŜy artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku (pol. AKCU, ang. FMCG - fast-moving consumer goods) . Na podstawie uzyskanych odpowiedzi stwierdzić naleŜy, Ŝe przedsiębiorcy ci w większości wyraŜali obawy, Ŝe koncentracja ta moŜe mieć negatywny wpływ na rynki sprzedaŜy środków piorących i płynów do płukania/zmiękczania tkanin. Natomiast pozytywnie oceniana jest ta koncentracja na rynku sprzedaŜy płynu do ręcznego zmywania naczyń. Przedsiębiorcy prowadzący działalność na rynku hurtowej i detalicznej sprzedaŜy artykułów FMCG wyraŜali, na przykład następujące opinie: [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 122 załącznika nr 2 do decyzji] Planowana koncentracja moŜe mieć negatywny wpływ na negocjację warunków handlowych i cen produktów. Trudniejsze będzie negocjowanie ofert promocyjnych”; [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 123 załącznika nr 2 do decyzji] „Planowana koncentracja w grupie towarowej środków do prania tkanin oraz płynów do płukania tkanin doprowadzi do utworzenia dominującego gracza w tej kategorii produktów. Być moŜe przedmiotowa operacja na rynku będzie miała wpływ na dostępność lub teŜ jej brak w odniesieniu do (...) wyboru marek w oferowanym asortymencie dla konsumentów. Natomiast (...) mająca nastąpić (...) koncentracja nie powinna doprowadzić do utworzenia dominującej pozycji na rynku w odniesieniu do kategorii płynów do mycia naczyń”; [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 124 załącznika nr 2 do decyzji] „Ze względu na duŜą dynamikę sprzedaŜy brandu „E” z Cussons w 2012 r. naleŜy się spodziewać, Ŝe po konsolidacji wzrośnie siła firmy Henkel, która będzie miała w swoim portfolio mocny brand premium „Persil” i silny brand ekonomiczny („E”). W kategorii płynów do mycia naczyń pozycja Cussons jest słaba”; Kaufland Polska Markety sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu 50 „Niezaprzeczalnie jednak przejęcie to wzmocni pozycję koncernu Henkel na polskim rynku środków do prania, płynów do płukania tkanin oraz płynów do ręcznego zmywania naczyń, co pozwoli nie tylko utrzymać pozycję lidera ale i zwiększyć dystans z największym konkurentem, jakim jest Procter&Gamle. Wzmocnieniu ulegnie takŜe pozycja negocjacyjna spółki Henkel”; Jeronimo Martins Polska S.A. z siedzibą w Kostrzyniu „Przejęcie firmy Cussons przez firmę Henkel spowoduje zmianę na pozycji lidera w kategorii detergentów do prania. Przejęcie marki „E” w kategorii płynów do mycia naczyń nie zmieni w Ŝaden sposób sytuacji na rynku – marka „E” ma bardzo mały udział w rynku”; „Piotr i Paweł” S.A. z siedzibą w Poznaniu „Koncentracja na rynku wiąŜe się z negatywnym wpływem oraz trudnościami negocjacyjnymi na rynku detalistów. W przypadku sieci „Piotr i Paweł” planowana koncentracja oceniana jest jednak pozytywnie ze względu na niewielki udział w sprzedaŜy produktów Cussons oraz lepsze postrzeganie firmy Henkel jako partnera biznesowego”; Stokrotka sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie „Zbyt duŜa koncentracja wśród producentów moŜe zmniejszyć siłę negocjacyjną dla kolejnego ogniwa w kanale dystrybucyjnym, tj. przedsiębiorstw handlowych, zarówno hurtowych, jak i detalicznych. Przy wyborze portfela dostawców w produktach FMCG kierujemy się przede wszystkim udziałem rynkowym marki, wybieramy nie producentów, ale marki produktów najlepiej rozpoznawane i kojarzone na rynku. Zbyt duŜa koncentracja portfela marek w rękach producentów moŜe spowodować narzucanie polityki handlowej producenta przedsiębiorstwom handlowym”; SCA PR sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu „W konsekwencji przejęcia przez firmę Henkel proszków i Ŝeli do prania E firma Henkel stanie się wyraźnym liderem w tej kategorii. (...) ZagroŜeniem jest moŜliwość wysuwania przez firmę Henkel roszczeń wobec dystrybutorów argumentując je swoją niezagroŜoną pozycją lidera bez którego dystrybutor nie odpowie na oczekiwania klientów. RównieŜ w kategorii płynów do płukania tkanin (...) przejęcie koncentratów marki E przez firmę Henkel spowoduje, Ŝe Henkel stanie się wyraźnym liderem. Nie widzimy zagroŜenia w kategorii płyny do ręcznego zmywania naczyń”; Netto sp. z o.o. z siedzibą w Motańcu „(…) przejęcie marki E przez firmę Henkel wpłynie na uzyskanie pozycji lidera firmy Henkel w grupie średniej półki cenowej. Kategoria płynów do płukania tkanin – w odniesieniu do markowych produktów Henkel będzie zdecydowanym liderem kategorii. Płyny do ręcznego zmywania naczyń – koncentracja nie wpłynie znacząco na udziały w kategorii z racji słabej pozycji marki „E” na rynku”; Eurocash S.A. z siedzibą w Komornikach „Planowana koncentracja spowoduje, iŜ w szczególności w zakresie środków do płukania tkanin oraz środków do prania tkanin, podmiot przejmujący kontrolę uzyska pozycję dominującą, w wyniku czego konkurencja na rynku 51 zostanie istotnie ograniczona. W ocenie Spółki planowana koncentracja moŜe mieć negatywny wpływ na konkurencję, w szczególności na rynku środków do prania i płukania tkanin”; Selgros sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu „Planowana koncentracja moŜe natomiast wpłynąć na rynek kategorii środków do prania w Polsce. Po połączeniu firma Henkel uzyska miano lidera, a to skutkować moŜe wzrostem cen produktów. (...) Poprzez planowaną koncentrację firma Henkel uzyska równieŜ status lidera w kategorii płynów do płukania. (...). Natomiast w związku z nieznacznym udziałem marki E na rynku płynów do ręcznego zmywania naczyń koncentracja nie powinna mieć wpływu na ten rynek”; Delko S.A. z siedzibą w Śremie „Przedmiotowa transakcja pomiędzy Henkel Polska a PZ Cussons doprowadzi do zmniejszenia konkurencyjności w kategoriach asortymentowych: proszki do prania i płyny/koncentraty do płukania, co docelowo przełoŜy się na wzrost cen tych produktów”; [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 125 załącznika nr 2 do decyzji] „(...) istnieje ryzyko, Ŝe przedmiotowa koncentracja skutkować będzie niepoŜądaną konsolidacją i moŜe wpłynąć na ograniczenie konkurencji na omawianym rynku”. Z powyŜszych odpowiedzi wynika, iŜ podmioty reprezentujące następny szczebel obrotu wobec tego, na którym działalność prowadzą uczestnicy koncentracji obawiają się, Ŝe koncentracja ta negatywnie wpłynie na negocjację warunków handlowych i cen produktów, bowiem w jej wyniku Henkel uzyska pozycję lidera na rynku wprowadzania do obrotu środków do prania tkanin oraz na rynku wprowadzania do obrotu płynów do płukania/zmiękczania tkanin. Z uwagi natomiast na to, Ŝe Henkel po dokonaniu koncentracji posiadał będzie gamę produktów wzbogaconą o popularną wśród konsumentów markę „E” jego pozycja negocjacyjna ulegnie wzmocnieniu, a dystrybutorzy, aby odpowiedzieć oczekiwaniom klientów, muszą w swojej ofercie posiadać katalog najpopularniejszych marek, do których naleŜą marki posiadane zarówno przez Henkel, jak i PZ Cussons. 3.4.3. Siła nabywcza odbiorców uczestników koncentracji Zgłaszający podnosi, Ŝe z uwagi na fakt, iŜ strona popytowa jest wysoce skoncentrowana - 10 największych klientów w kanale nowoczesnym odpowiada za ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 110 załącznika nr 1 do decyzji] % jego sprzedaŜy w tym kanale - kaŜdy z klientów moŜe zagrozić wycofaniem swoich zamówień w razie jakichkolwiek prób podniesienia cen. Jak zostało wskazane powyŜej rynki, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym charakteryzują się bardzo duŜym przywiązaniem konsumentów do 52 marki. Widoczne to jest zwłaszcza na największym rynku z grupy środków piorących, tj. rynku sprzedaŜy proszku do prania (sprzedaŜ proszku do prania tkanin stanowi ok. 85% w ujęciu ilościowym i ok. 83% w ujęciu wartościowym), gdzie łączny udział marek własnych sieci handlowych w 2012 r. stanowił ok. 5% w ujęciu ilościowym i ok. 3% w ujęciu wartościowym. Podkreślić ponadto naleŜy, iŜ poszczególni odbiorcy producentów środków piorących i płynów do płukania/zmiękczania tkanin są względem siebie konkurentami i konkurują o nabywców nie tylko ceną ale takŜe dostępnością pełnej oferty handlowej. Posiadane przez Henkel i PZ Cussons udziały rynkowe w zakresie sprzedaŜy poszczególnych produktów, tj. proszku do prania, płynu do prania i Ŝelu do prania tkanin oraz płynu do płukania/zmiękczania tkanin, świadczą o tym, Ŝe produkty sprzedawane pod ich markami cieszą się duŜą popularnością wśród konsumentów, co z kolei powoduje, iŜ mało prawdopodobne jest aby odbiorcy hurtowi, czy teŜ reprezentujący kanał handlu nowoczesnego, mogli sobie pozwolić na wyeliminowanie na stałe ze swojej oferty handlowej tych marek. 3.5. Moce produkcyjne Przedmiotowa koncentracja dotyczy nabycia następujących marek: • „E” (proszek do prania, Ŝel do prania, płyn do płukania tkanin oraz płyn do ręcznego mycia naczyń), • „IXI” (proszek do prania) oraz • „Kokosal” (płyn do prania). Transakcja ta nie obejmuje natomiast nabycia [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 111 załącznika nr 1 do decyzji] . Proszek do prania tkanin produkowany jest przez Henkel w zakładzie produkcyjnym w [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 112 załącznika nr 1 do decyzji] , a środki płynne w zakładzie produkcyjnym w [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 113 załącznika nr 1 do decyzji] , W 2012 r. Henkel wykorzystywał posiadane moce produkcyjne w następującym stopniu: • zakład produkcyjny w Raciborzu – [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 114 załącznika nr 1 do decyzji] %, • zakład produkcyjny w Wiedniu – [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 115 załącznika nr 1 do decyzji] %. 53 Jak wynika z informacji uzyskanych od Zgłaszającego w okresie [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 116 załącznika nr 1 do decyzji] . Jak wynika z informacji uzyskanych przez organ antymonopolowy podczas badania tych rynków, ankietowani przedsiębiorcy dysponują wolnymi mocami produkcyjnymi, co przedstawia tabela poniŜej: Tabela nr 41 Przedsiębiorca Stopień wykorzystania posiadanych mocy produkcyjnych (w %) Procter & Gamble Reckit Benckiser Grupa Inco Pollena Savona Global Cosmed Gold Drob Pollena Ostrzeszów Kosmet Rokita Intersilesia [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 126 załącznika nr 2 do decyzji] B) W toku przeprowadzonego postępowania nie zidentyfikowano Ŝadnych rynków, na które koncentracja wywierałaby wpływ w układzie wertykalnym (pionowym), bowiem zarówno przedsiębiorcy bezpośrednio uczestniczący w koncentracji, jak równieŜ inni przedsiębiorcy naleŜący do ich grup kapitałowych nie prowadzą działalności na rynkach będących jednocześnie rynkami poprzedniego bądź następnego szczebla obrotu oraz w których indywidualny lub łączny udział tych przedsiębiorców przekraczałby 30%. C) W toku przeprowadzonego postępowania nie zidentyfikowano Ŝadnych rynków, na które koncentracja wywierałaby wpływ w układzie konglomeratowym. Na podstawie materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie i powyŜszych ustaleń organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: Przepis art. 18 ustawy o ochronie konkurencji stanowi, iŜ Prezes Urzędu wydaje zgodę, w drodze decyzji, na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku 54 nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku, przy czym zgodnie z art. 4 pkt 10 tej ustawy przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Podstawowym celem postępowania antymonopolowego w sprawach koncentracji jest ustalenie, czy w wyniku zrealizowania zamierzonej transakcji dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku właściwym. Przykładem takiego istotnego ograniczenia konkurencji jest powstanie lub umocnienie pozycji dominującej. NaleŜy jednakŜe podkreślić, Ŝe o ile powstanie lub umocnienie pozycji dominującej będzie zawsze prowadziło do ograniczenia konkurencji na rynku, to do ograniczenia konkurencji moŜe dojść takŜe w przypadkach, kiedy w wyniku koncentracji nie powstaje lub nie umacnia się pozycja dominująca. Samo stwierdzenie „istotne ograniczenie konkurencji” wykracza zatem poza kwestię powstania lub umocnienia pozycji dominującej i ma szersze znaczenie. Obejmuje bowiem sytuacje, kiedy w wyniku dokonanej koncentracji konkurencja zostaje powaŜnie ograniczona, a nie wiąŜe się to z powstaniem pozycji dominującej – moŜe to mieć miejsce przykładowo na rynkach oligopolistycznych. PowyŜsze oznacza, Ŝe koncentracja jest dopuszczalna wówczas, gdy nie przeszkadza znacząco skutecznej konkurencji na rynku właściwym, w szczególności w wyniku powstania lub umocnienia pozycji dominującej. Przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na: – krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących, lub przy alternatywnie przyjętej wąskiej definicji rynku produktowego – krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin, – krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin, – krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin oraz – krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania/zmiękczania tkanin i – krajowy rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń, 55 Analiza skutków niniejszej koncentracji wykazała, iŜ w jej wyniku dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na następujących rynkach właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym, a mianowicie na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących lub przy alternatywnie przyjętej wąskiej definicji rynku produktowego na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin oraz krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin. Uzasadniając powyŜsze naleŜy wskazać, co następuje: Łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących (w szerokim ujęciu) kształtował się w 2012 r. na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 117 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 118 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Jest on zatem wyŜszy od udziału, z którym ustawa o ochronie konkurencji wiąŜe domniemanie posiadania pozycji dominującej (40%). Wskazać ponadto naleŜy, iŜ w wyniku koncentracji Henkel zwiększy posiadany dotychczas udział (ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 119 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 120 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym) o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 121 załącznika nr 1 do decyzji] punkty procentowe w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 122 załącznika nr 1 do decyzji] punktów procentowych w ujęciu wartościowym. Wzrost udziałów, jaki nastąpi w wyniku koncentracji, nie moŜe zatem zostać uznany za nieistotny. Dodatkowo naleŜy zauwaŜyć, iŜ największy konkurent uczestników koncentracji, tj. Procter & Gamble, posiadał w 2012 r. udział w rynku wynoszący ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 127 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 128 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Udział w rynku największego konkurenta uczestników koncentracji jest zatem znacznie niŜszy niŜ połączonych przedsiębiorców. Udział następnego konkurenta, tj. Reckitt Benckiser, oscyluje w granicach ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 129 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 130 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Pozostali producenci posiadają niewielkie udziały w tym rynku, które łącznie wynoszą ok. 2% zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym. Biorąc powyŜsze pod uwagę naleŜy wskazać, iŜ Ŝaden z tych podmiotów nie będzie stanowił wystarczającej przeciwwagi dla połączonych przedsiębiorców. 56 Nawet określając ten rynek z uwzględnieniem sprzedaŜy sieci handlowych pod ich markami własnymi łączny udział uczestników koncentracji wyniósł w 2012 r. w tak określonej wielkości krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących ok . [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 123 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok . [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 124 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Realizacja tej transakcji doprowadzi równieŜ do znaczącego wzrostu koncentracji rynkowej na dwóch (z trzech) wąsko ujętych rynkach środków piorących, tj. krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania oraz krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin. Łączny udział uczestników koncentracji w 2012 r. w krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin według kryterium ilościowego kształtował się na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 125 załącznika nr 1 do decyzji] %, a według kryterium wartościowego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 126 załącznika nr 1 do decyzji] % (udział zarówno Henkel, jak i PZ Cussons liczony wielkością sprzedaŜy wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 127 załącznika nr 1 do decyzji] %, natomiast liczony wartością sprzedaŜy odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 128 załącznika nr 1 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 129 załącznika nr 1 do decyzji] %). Łączny udział uczestników koncentracji w tym rynku zarówno według kryterium ilościowego, jak i wartościowego przekroczy zatem próg, z którym ustawa o ochronie konkurencji wiąŜe domniemanie posiadania pozycji dominującej. Dodatkowo naleŜy zauwaŜyć, iŜ wzrost udziałów, jaki nastąpi w wyniku koncentracji, nie moŜe zostać uznany za nieistotny (wzrost w ujęciu ilościowym o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 130 załącznika nr 1 do decyzji] punkty procentowe, a w ujęciu wartościowym o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 131 załącznika nr 1 do decyzji] punktów procentowych). Niemal analogicznie sytuacja przedstawia się w odniesieniu do tego rynku, obejmującego równieŜ sprzedaŜ sieci handlowych pod ich markami własnymi. Po dokonaniu koncentracji Henkel osiągnie udział w tak określonym rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 132 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 133 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Konkurentami uczestników koncentracji w tym zakresie są Procter & Gamble oraz Reckitt Benckiser, których udziały liczone wielkością sprzedaŜy są jednak znacznie niŜsze niŜ 57 połączonych podmiotów i wynoszą odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 131 załącznika nr 2 do decyzji] % i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 132 załącznika nr 2 do decyzji] %. Wprawdzie udział Procter & Gamble według kryterium wartościowego kształtuje się na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 133 załącznika nr 2 do decyzji] %, jednakŜe wskazać naleŜy, iŜ wprowadzane do obrotu przez tego przedsiębiorcę proszki do prania naleŜą głównie do segmentu cenowego premium i nie są dla proszków będących przedmiotem koncentracji najbliŜszymi substytutami. Nabywane przez Henkel proszki do prania tkanin pod marką „E” i „IXI” z uwagi na cenę są najbliŜszymi konkurentami m.in. oferowanego przez Henkel proszku do prania tkanin pod marką „Rex”. Łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin w tym segmencie cenowym zarówno według kryterium ilościowego, jak wartościowego przekroczy poziom ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 134 załącznika nr 1 do decyzji] %, wynosząc ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 135 załącznika nr 1 do decyzji] %. Z uwagi zatem na cenę proszki Henkel („Rex”) i PZ Cussons („E” i „IXI”) naleŜy uznać za bliskich konkurentów na tym rynku (cena proszku „E” stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 136 załącznika nr 1 do decyzji] % ceny proszku „Rex”, a cena proszku „Rex” stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 137 załącznika nr 1 do decyzji] % ceny proszku „IXI”). Obydwaj przedsiębiorcy dysponują rozpoznawalnymi markami w tym segmencie. Oznacza to, Ŝe dla klientów kierujących się zaufaniem do marki, marki te niewątpliwie stanowią bliskie substytuty. Na rynkach, na których produkty są zróŜnicowane, tj. jedne pary produktów postrzegane są jako bliŜsze substytuty niŜ inne, koncentracja pomiędzy bliskimi konkurentami moŜe doprowadzić do istotnego ograniczenia konkurencji, nawet jeśli w jej wyniku nie zostanie przekroczony próg udziału w rynku (obejmującym równieŜ dalsze substytuty), który wskazywałby na osiągnięcie pozycji dominującej. Jest to konsekwencją faktu, iŜ poszczególne produkty zaliczane do rynku właściwego wywierają na siebie niejednolitą presję konkurencyjną: w przypadku wzrostu ceny określonego produktu większość konsumentów rezygnujących z jego zakupu przeniesie swój popyt na najbardziej zbliŜone substytuty i to właśnie one będą głównym źródłem presji konkurencyjnej powstrzymującej wytwórcę danego produktu przed podniesieniem cen. Przejęcie kontroli nad najbliŜszymi substytutami danego produktu umoŜliwia przedsiębiorcy działającemu na tak funkcjonującym rynku trwałe podniesienie cen, poniewaŜ całkowita utrata klientów 58 spowodowana takim zachowaniem jest niewielka poniewaŜ w większości klienci przenoszą swój popyt na inne produkty tego samego wytwórcy 8 . Koncentracja doprowadzi równieŜ do ograniczenia konkurencji na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin. W jej wyniku dojdzie do znacznego umocnienia pozycji rynkowej Henkel na tym rynku, bowiem jego udział wyniesie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 138 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 139 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Jest on zatem wyŜszy od udziału, z którym ustawa o ochronie konkurencji wiąŜe domniemanie posiadania pozycji dominującej (40%) niemal [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 140 załącznika nr 1 do decyzji] . Wskazać ponadto naleŜy, iŜ po dokonaniu koncentracji Henkel zwiększy posiadany dotychczas udział o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 141 załącznika nr 1 do decyzji] punktów procentowych w ujęciu ilościowym i o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 142 załącznika nr 1 do decyzji] punktów procentowych w ujęciu wartościowym. Wzrost ten zatem nie moŜe zostać uznany za nieistotny. Największy konkurent uczestników koncentracji, tj. Reckitt Benckiser, posiadał w 2012 r. udział w rynku wynoszący ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 134 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 135 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym, który był [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 136 załącznika nr 2 do decyzji] niŜszy od udziału, którym dysponować będzie Henkel po dokonaniu koncentracji. Udział kolejnego konkurenta, tj. Pollena – Savona, nie przekraczał ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 137 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 138 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. W ocenie organu antymonopolowego na rynku tym dojdzie zatem do istotnego ograniczenia konkurencji. Analogicznie sytuacja przedstawia się w odniesieniu do rynku obejmującego równieŜ sprzedaŜ sieci handlowych pod ich markami własnymi. Uczestnicy koncentracji w jej wyniku osiągną łączny udział w tym rynku w granicach przekraczających domniemanie posiadania pozycji dominującej (40%), wynoszący ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 143 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 144 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Natomiast udział w tym rynku największego konkurenta, tj. Reckitt Benckiser, wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 139 8 Wytyczne w sprawie oceny horyzontalnego połączenia przedsiębiorstw na mocy rozporządzenia Rady w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (2004/C 31/03), pkt 28. 59 załącznika nr 2 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 140 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Podkreślić w tym miejscu równieŜ naleŜy, iŜ marka Ŝelu do prania tkanin będącego przedmiotem nabycia jest najbliŜszym konkurentem Ŝelu oferowanego przez Henkel pod marką „Rex”. Średnie ceny Ŝeli do prania wprowadzanych przez Henkel pod marką „Rex” oraz przez PZ Cussons pod marką „E” były w 2012 r. na zbliŜonym poziomie i wynosiły odpowiednio [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 145 załącznika nr 1 do decyzji] zł/kg i [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 146 załącznika nr 1 do decyzji] zł/kg. Cena Ŝelu sprzedawanego pod marką „E” stanowi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 147 załącznika nr 1 do decyzji] % ceny Ŝelu „E”, produkty te uznane więc zostały za bliskie substytuty. PowyŜsze oznacza, iŜ koncentracja doprowadzi równieŜ do uzyskania przez uczestników koncentracji znacznego udziału w krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin w segmencie określonym przez Prezesa Urzędu jako medium, wynoszącego ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 148 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 149 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Dokonując takiej oceny skutków koncentracji na wskazanych powyŜej rynkach Prezes Urzędu miał równieŜ na względzie fakt, iŜ charakterystyczne dla tych rynków jest przywiązanie konsumentów do marki. Szczególnie widoczne jest to na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania, który stanowi aŜ 85% szerokiego rynku środków piorących w ujęciu ilościowym i 83% w ujęciu wartościowym. SprzedaŜ proszku do prania pod markami własnymi sieci handlowych stanowiła w 2012 r. ok. 5% całego rynku wprowadzania do obrotu proszku do prania tkanin w ujęciu ilościowym i ok. 3% w ujęciu wartościowym. Przywiązanie konsumentów do marki powoduje, iŜ rynki te cechuje duŜa stabilność w zakresie nowych produktów, bowiem ich wprowadzenie wiązałoby się z koniecznością ponoszenia znacznych nakładów, w szczególności związanych z marketingiem i reklamą. W praktyce stanowi to istotną barierę wejścia dla podmiotów dotychczas nieobecnych w Polsce, pomimo istnienia wolnych mocy produkcyjnych. Z kolei z informacji uzyskanych w trakcie postępowania wynika, iŜ Unilever, który przed dziesięcioma laty wycofał się z prowadzenia w Polsce działalności w zakresie sprzedaŜy środków piorących oraz płynów do płukania/zmiękczania tkanin i płynów do ręcznego zmywania naczyń, [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 141 załącznika nr 2 do decyzji]. 60 Reasumując naleŜy stwierdzić, iŜ dokonanie zgłoszonej koncentracji doprowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji na krajowych rynkach sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu): środków piorących, proszku do prania oraz Ŝelu do prania tkanin. NaleŜy podkreślić, iŜ w wyniku tej transakcji ulegnie zmniejszeniu liczba podmiotów oferujących wskazany asortyment. Przy istniejącej strukturze podmiotowej kaŜdego z tych rynków (charakteryzują się one stosunkowo niewielką liczbą uczestników) oraz dość istotnej koncentracji juŜ przed realizacją tej transakcji, doprowadzi ona do dalszego znacznego skoncentrowania tych rynków (z uwagi na wysoki udział w tych rynkach uczestników koncentracji) i istotnego zwiększenia się niebezpieczeństwa wzrostu cen tych produktów, na co wskazywali przedsiębiorcy prowadzący działalność na szczeblu hurtowego obrotu tymi produktami, jak równieŜ sieci handlowe. Ostatecznie negatywne skutki tej koncentracji dotkną odbiorców końcowych tych wyrobów, tj. konsumentów. Analiza skutków koncentracji nie wykazała natomiast istotnych zagroŜeń wynikających z realizacji planowanej transakcji, w odniesieniu do krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin, krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania tkanin oraz krajowego rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń. Przedmiotowa koncentracja nie doprowadzi do ograniczenia konkurencji na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin. W jej wyniku Henkel uzyska wprawdzie udział w tym rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 150 załącznika nr 1 do decyzji] % zarówno według kryterium ilościowego, jak i wartościowego, a jego pozycja rynkowa ulegnie zwiększeniu o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 151 załącznika nr 1 do decyzji] punktów procentowych w ujęciu ilościowym i o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 152 załącznika nr 1 do decyzji] punktów procentowych w ujęciu wartościowym, jednakŜe zauwaŜyć naleŜy, iŜ rynek ten stanowi niewielki fragment szerokiego rynku środków do prania tkanin. W 2012 r. krajowa sprzedaŜ płynów do prania tkanin stanowiła ok. 11% sprzedaŜy ogółem środków piorących zarówno w ujęciu ilościowym, jak i wartościowym, a produkty naleŜące do poszczególnych wąskich rynków produktowych wyodrębnionych w ramach grupy środków piorących w pewnym zakresie spotykają się z konkurencją ze strony produktów zakwalifikowanych do innych wąskich rynków w ramach tej grupy, zatem siła rynkowa uczestników kaŜdego z wąskich rynków produktowych w rzeczywistości jest nieco słabsza. Udział rynkowy największego konkurenta 61 uczestników koncentracji na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin, tj. Reckitt Benckiser, w 2012 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 142 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 143 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Nie bez znaczenia w odniesieniu do tego rynku jest takŜe sprzedaŜ (wprowadzanie do obrotu) płynów do prania tkanin pod markami własnymi sieci handlowych. W odróŜnieniu od sprzedaŜy proszku do prania (gdzie marki własne stanowią ok. 5% w ujęciu ilościowym i ok. 3% w ujęciu wartościowym tego rynku ogółem) sprzedaŜ płynu do prania tkanin charakteryzuje się duŜym udziałem marek własnych sieci handlowych, wynoszącym ok. 30% w ujęciu ilościowym i ok. 23% w ujęciu wartościowym krajowego rynku sprzedaŜy tego produktu ogółem. Łączny udział uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania tkanin w takim ujęciu wynosi odpowiednio ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 153 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 154 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Ponadto płyny do prania tkanin wprowadzane do obrotu pod marką „Perwoll” (Henkel) są istotnie droŜsze od płynów do prania wprowadzanych pod marką „Kokosal” (PZ Cussons), tj. średnio o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 155 załącznika nr 1 do decyzji] % (średnia cena sprzedaŜy płynu do prania „Kokosal” wynosiła w 2012 r. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 156 załącznika nr 1 do decyzji] zł/l, natomiast płynu „Perwoll” [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 157 załącznika nr 1 do decyzji] zł/l), produktów tych nie moŜna zatem uznać za najbliŜsze substytuty. Realizacja transakcji nie doprowadzi równieŜ do istotnego ograniczenia na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do płukania/zmiękczania tkanin. Łączny udział uczestników koncentracji w tym rynku kształtował się w 2012 r. na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 158 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 159 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Udział, jakim będzie dysponował Henkel po dokonaniu koncentracji będzie wprawdzie przekraczał wielkość, z którą ustawa o ochronie konkurencji wiąŜe domniemanie posiadania pozycji dominującej, jednakŜe rynek ten, podobnie jak rynek sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do prania, charakteryzuje się znaczącym udziałem marek własnych sieci handlowych, pod którymi produkty te są wprowadzane do obrotu. Łączny udział uczestników koncentracji w tak określonym rynku, tj. uwzględniającym sprzedaŜ płynów do płukania tkanin wprowadzanych do obrotu pod markami własnymi sieci 62 handlowych, wyniósł w 2012 r. ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 160 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 161 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Płyny do płukania/zmiękczania tkanin wprowadzone do obrotu pod markami własnymi sieci handlowych stanowią ilościowo ok. 27% wprowadzania do obrotu tych produktów ogółem. Największym konkurentem uczestników koncentracji na tym rynku jest Procter & Gamble, który dysponuje udziałem rynkowym w ujęciu ilościowym na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 144 załącznika nr 2 do decyzji] % oraz w ujęciu wartościowym na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 145 załącznika nr 2 do decyzji] %. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, iŜ płyny wprowadzane do obrotu przez Henkel pod marką „Silan” są istotnie droŜsze od płynów wprowadzanych przez PZ Cussons pod marką „E”, tj. średnio o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 162 załącznika nr 1 do decyzji] % (średnia cena płynu do płukania „E” wynosiła w 2012 r. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 163 załącznika nr 1 do decyzji] zł/l, a „Silan” [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 164 załącznika nr 1 do decyzji] zł/l), a zatem nie moŜna ich uznać za najbliŜsze substytuty Przedmiotowa koncentracja nie doprowadzi takŜe do ograniczenia konkurencji na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń. Łączny udział uczestników koncentracji w tym rynku kształtuje się na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 165 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego oraz ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 166 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Udział ten jest zatem niŜszy niŜ 40% próg, z którym ustawa o ochronie konkurencji wiąŜe posiadanie pozycji dominującej. Podkreślić jednocześnie naleŜy, iŜ wskazany udział uczestników koncentracji wynika przede wszystkim z dotychczasowej pozycji rynkowej Henkel, której indywidualny udział w tym rynku kształtował się na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 167 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium ilościowego i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 168 załącznika nr 1 do decyzji] % według kryterium wartościowego. Udział PZ Cussons szacowany jest na znacznie niŜszym poziomie, wynoszącym ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 169 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 170 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. W wyniku tej transakcji stopień koncentracji na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) płynu do ręcznego zmywania naczyń wzrośnie zatem w niewielkim stopniu i w konsekwencji sytuacja 63 na rynku nie ulegnie istotnej zmianie. Ponadto po dokonaniu koncentracji jej uczestnicy nadal spotykać się będą z istotną konkurencją ze strony m.in.: Grupy INCO, której udział w tym rynku wynosi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 146 załącznika nr 2 do decyzji] % według kryterium ilościowego i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 147 załącznika nr 2 do decyzji] % według kryterium wartościowego, Procter & Gamble, którego udział w tym rynku wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 148 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 149 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym oraz Gold Drop, dysponującego udziałem w rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 150 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 151 załącznika nr 2 do decyzji] % w ujęciu wartościowym. Wskazać takŜe naleŜy, iŜ w rozpatrywanej sprawie nie występują rynki, na które planowana koncentracja wywierałaby wpływ w układzie wertykalnym bądź konglomeratowym. Mając na względzie powyŜsze ustalenia, w szczególności fakt, iŜ zrealizowanie niniejszego zamiaru koncentracji doprowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących, lub alternatywnie na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszku do prania tkanin oraz krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania od obrotu) Ŝelu do prania tkanin, organ antymonopolowy uznał, iŜ przedmiotowa koncentracja nie spełnia przesłanek określonych w art. 18 ustawy o ochronie konkurencji. Tym samym wydanie decyzji zezwalającej na dokonanie tej koncentracji w oparciu o powyŜszy przepis nie jest, w jego ocenie, moŜliwe. Organ antymonopolowy rozwaŜył zatem zastosowanie w przypadku przedmiotowej koncentracji art. 19 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji. Stosownie do treści tego przepisu Prezes Urzędu, w drodze decyzji, wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, gdy - po spełnieniu przez przedsiębiorców zamierzających dokonać koncentracji określonych warunków - konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku. Prezes Urzędu moŜe na przedsiębiorcę lub przedsiębiorców zamierzających dokonać koncentracji nałoŜyć obowiązek lub przyjąć ich zobowiązanie, w szczególności do: 1) zbycia całości lub części majątku jednego lub kilku przedsiębiorców, 64 2) wyzbycia się kontroli nad określonym przedsiębiorcą lub przedsiębiorcami, w szczególności przez zbycie określonego pakietu akcji lub udziałów, lub odwołania z funkcji członka organu zarządzającego lub nadzorczego jednego lub kilku przedsiębiorców, 3) udzielenia licencji praw wyłącznych konkurentowi, określając w drodze decyzji termin spełnienia tych warunków. Warunki, które mogą być nałoŜone na przedsiębiorcę lub przedsiębiorców w decyzji wyraŜającej zgodę na dokonanie koncentracji, nie są w treści omawianego artykułu wymienione w sposób wyczerpujący, co wyraźnie wynika z uŜytego przez ustawodawcę zwrotu „w szczególności”. Wskazane w tym przepisie warunki są jedynie przykładowe, co oznacza, Ŝe stosownie do okoliczności mogą one przyjmować róŜną treść 9 . W kaŜdym jednak przypadku realizacja ich powinna doprowadzić do stanu, w którym koncentracja nie będzie źródłem istotnego ograniczenia konkurencji na rynku. Nakładane zobowiązania powinny być realne, tj. moŜliwe do efektywnego wdroŜenia w relatywnie krótkim okresie. Przy określaniu tych warunków (zwłaszcza ich doboru oraz zakresu), organ antymonopolowy powinien takŜe działać w oparciu o zasadę proporcjonalności 10 . Wskazane wyŜej czynności słuŜą przede wszystkim zredukowaniu siły rynkowej przedsiębiorców objętych koncentracją i przez to utrzymaniu (względnie przywróceniu) efektywnej konkurencji, która byłaby zakłócona w wyniku koncentracji (dokonanej bez wprowadzenia i wykonania warunków modyfikujących) 11 . W trakcie postępowania Henkel w piśmie z dnia 10 grudnia 2013 r. przedstawił na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji propozycje zobowiązań, które w jej ocenie doprowadzą do znaczącego obniŜenia udziałów rynkowych uczestników koncentracji po jej dokonaniu oraz doprowadzą do likwidacji wspólnych segmentów rynkowych pomiędzy produktami oferowanymi przez Henkel i PZ Cussons. Henkel wniosła o przyjęcie następujących zobowiązań: 9 E. Modzelewska - Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002 r., s. 167. 10 K. Kohutek, M. Sieradzka, Komentarz do art.19 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U.07.50.331), [w:] K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , LEX, 2008. 11 ibidiem 65 1. udzielenie niezaleŜnemu inwestorowi wyłącznej licencji na markę „Rex” do uŜywania jedynie na terytorium Polski w zakresie środków do prania na okres 5 lat. W okresie tym licencjobiorca dokona zmiany marki dla produktów oferowanych pod marką „Rex” i przeniesie je do innej marki. Licencjobiorca będzie zobowiązany do przyzwyczajenia dotychczasowych klientów produktów „Rex” do korzystania z jego własnej marki. lub alternatywnie – w przypadku, gdy Prezes Urzędu nie podzieli stanowiska, Ŝe zakres zaproponowanego powyŜej zobowiązania nie wyeliminuje zagroŜenie, Ŝe koncentracja moŜe doprowadzić do istotnego ograniczenia konkurencji, 2. wyzbycie się wszelkich praw do marki „Rex” na rzecz niezaleŜnego inwestora na terytorium Polski w zakresie środków do prania w terminie 18 miesięcy. Po analizie zaprezentowanych przez Henkel zobowiązań Prezes Urzędu uznał, iŜ wyzbycie się przez Henkel potencjału związanego z marką „Rex” spowoduje, iŜ przede wszystkim spadnie w istotny sposób udział uczestników koncentracji na szeroko rozumianym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków piorących z ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 171 załącznika nr 1 do decyzji] % do ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 172 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym oraz z ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 173 załącznika nr 1 do decyzji] % do ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 174 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu wartościowym, a więc do poziomu ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 175 załącznika nr 1 do decyzji] %. Nie nastąpi zatem w zasadzie przekroczenie tego poziomu, z czym ustawa o ochronie konkurencji wiąŜe domniemanie posiadania pozycji dominującej. Ponadto w istotny sposób spadnie równieŜ udział Henkel w krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) proszków do prania tkanin (który stanowi ok. 85% szeroko rozumianego rynku środków piorących w ujęciu ilościowym i ok. 83% tego rynku w ujęciu wartościowym) z ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 176 załącznika nr 1 do decyzji] % do ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 177 załącznika nr 1 do decyzji] % (według kryterium ilościowego) oraz z ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 178 załącznika nr 1 do decyzji] % do ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 179 załącznika nr 1 do decyzji] % (według kryterium wartościowego), a więc równieŜ poniŜej progu 40%, z którego przekroczeniem ustawa o ochronie konkurencji wiąŜe domniemanie posiadania pozycji dominującej. Nie dojdzie równieŜ do kumulacji udziałów w segmencie cenowym proszków do prania, do którego naleŜą marki przejmowane przez Henkel. Powiązania horyzontalne dotyczą bowiem w tym zakresie: 66 - proszków do prania wprowadzanych przez Henkel pod marką „Rex” oraz przez PZ Cussons pod marką „E” i „IXI”, przy czym średnie ceny wprowadzania do obrotu stosowane przez uczestników koncentracji były na bardzo zbliŜonym poziomie, co oznacza, Ŝe proszki te uznane zostały za bliskie substytuty oraz - w segmencie Ŝeli do prania tkanin, który reprezentuje przejmowany w ramach koncentracji Ŝel „E” – w ocenie Prezesa Urzędu jest to segment medium. Średnie ceny Ŝeli do prania wprowadzanych przez Henkel pod marką „Rex” oraz przez PZ Cussons pod marką „E” były na zbliŜonym poziomie i pozwalały na uznanie tych produktów za bliskie substytuty. Wprawdzie na krajowym rynku Ŝeli do prania udział uczestników koncentracji w dalszym ciągu pozostanie wysoki, tj. na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 180 załącznika nr 1 do decyzji] % w ujęciu ilościowym i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 181 załącznika nr 12 do decyzji] % w ujęciu wartościowym, to jednak znaczna róŜnica w cenie Ŝeli do prania tkanin wprowadzanych przez Henkel pod marką „Persil” oraz przez PZ Cussons pod marką „E” (średnie ceny tych Ŝeli wynosiły odpowiednio [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 182 załącznika nr 1 do decyzji] zł/kg i [tajemnica przedsiębiorstwa pkt 183 załącznika nr 1 do decyzji] zł/kg) uzasadnia, iŜ nie moŜna tych produktów traktować jako bliskich substytutów. Ponadto wskazać naleŜy, iŜ produkty naleŜące do poszczególnych wąskich rynków produktowych wyodrębnionych w ramach grupy środków piorących w pewnym zakresie spotykają się z konkurencją ze strony produktów zakwalifikowanych do innych wąskich rynków w ramach tej grupy, zatem siła rynkowa uczestników kaŜdego z wąskich rynków produktowych w rzeczywistości jest nieco słabsza niŜ wskazuje na to sam udział rynkowy. Mając powyŜsze na względzie konkluzja o ograniczeniu konkurencji na tym rynku w wyniku rozpatrywanej koncentracji nie byłaby uzasadniona. Biorąc pod uwagę powyŜsze generalnie rezygnacja przez Henkel z potencjału związanego z marką „Rex” na terytorium Polski powinna wyeliminować zagroŜenia, wynikające z niniejszej koncentracji. Aby jednak ta rezygnacja była skuteczna, w ocenie organu antymonopolowego, nie jest wystarczające udzielenie wyłącznej licencji na tę markę na okres 5 lat (pierwsza propozycja Henkel), a konieczne jest wyzbycie się co najmniej wszelkich praw do tej marki na terytorium Polski (alternatywna propozycja). Uzasadniając powyŜsze naleŜy wskazać, iŜ zgodnie punktem 38 Zawiadomienia Komisji w sprawie środków zaradczych dopuszczalnych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 802/2004 , zasadniczo przyznanie licencji nie jest uwaŜane za właściwe, jeŜeli moŜliwe jest zbycie przedsiębiorstwa, a gdy problemy w 67 zakresie konkurencji są wynikiem pozycji rynkowej związanej z technologią lub prawami własności intelektualnej, zbycie tej technologii lub praw własności intelektualnej będzie preferowanym środkiem zaradczym, poniewaŜ wyeliminuje trwały stosunek pomiędzy podmiotem wynikłym z połączenia a jego konkurentami. Komisja moŜe jednak zatwierdzić umowy licencyjne jako alternatywę dla zbycia, jeŜeli na przykład zbycie stanęłoby na przeszkodzie skutecznym, trwającym juŜ badaniom lub jeŜeli zbycie byłoby niemoŜliwe z uwagi na charakter przedsiębiorstwa, co nie ma jednak miejsca w przedmiotowej sprawie. Natomiast zgodnie z treścią pkt 40 ww. zawiadomienia Komisji środek zaradczy w postaci zmiany marki niesie ze sobą znacznie wyŜsze ryzyko jeśli chodzi o przywrócenie skutecznej konkurencji niŜ transakcja zbycia, w tym zbycia marki, w związku z duŜą niepewnością co do tego, czy licencjobiorcy uda się zaistnieć na rynku jako aktywny konkurent w oparciu o produkt z nową marką. Taki środek zaradczy moŜe zostać zatem zatwierdzony, jeśli dana marka jest szeroko rozpowszechniona, a duŜa część jej obrotów pochodzi z rynków innych niŜ te, na których dostrzeŜono problemy w zakresie konkurencji, przy czym w niniejszej sprawie nie zachodzi druga ze wskazanych powyŜej przesłanek. Ponadto w ocenie organu antymonopolowego w niniejszej sprawie trudno byłoby obiektywnie ocenić, czy zaproponowany przez Henkel okres 5 lat będzie wystarczający do skutecznego wypromowania alternatywnej marki przez licencjobiorcę marki „Rex”. Za wyborem drugiego z przedstawionych przez Henkel zobowiązań przemawia równieŜ to, iŜ koszty, jakie wiąŜą się z utrzymaniem marki na rynku są z pewnością niŜsze niŜ te konieczne do wypromowania nowej marki. Potencjalnemu inwestorowi łatwiej będzie zatem utrzymać markę „Rex”, niŜ wypromować alternatywną, przy czym nie ma pewności, iŜ potencjalny inwestor będzie w stanie skutecznie ją wypromować. Organ antymonopolowy nie ma natomiast moŜliwości nakładania zobowiązań na potencjalnego inwestora, a w konsekwencji skutecznego wyegzekwowania od niego, aby stworzył i wypromował nową (alternatywną) markę. W ocenie Prezesa Urzędu potencjalny inwestor powinien zatem wejść w posiadanie praw do marki „Rex”, które obejmowałyby wszelkie prawa własności przemysłowej i intelektualnej związanej ze znakiem towarowym „Rex” na terytorium Polski - w tym w szczególności praw do znaku towarowego, nazwy handlowej, znaku logo, szaty graficznej i opakowania produktów sprzedawanych pod tą nazwą handlową, prawa do know-how i receptur wykorzystywanych w związku z produkcją, dystrybucją i opracowywaniem produktów oferowanych pod znakiem towarowym „Rex”. 68 Organ antymonopolowy uznał takŜe, iŜ konieczne jest zapewnienie, aby w okresie od nabycia przez Henkel części mienia PZ Cussons objętych zgłoszeniem do chwili wyzbycia się wszelkich praw własności przemysłowej i intelektualnej związanej ze znakiem towarowym „Rex” nie doszło do istotnego osłabienia rozpoznawalności i dostępności produktów sprzedawanych pod tą marką. Konieczne w tym celu jest zatem utrzymanie określonej wielkości sprzedaŜy tych produktów oraz wydatków na ich reklamę, promocję i wszelkie akcje informacyjne. W ocenie Prezesa Urzędu taki minimalny poziom sprzedaŜy powinien odpowiadać co najmniej 80% sprzedaŜy zrealizowanej w roku 2012, przy czym jednocześnie powinna być utrzymana relacja wydatków poniesionych na reklamę, promocję i wszelkie akcje informacyjne dotyczące produktów wprowadzanych do obrotu na terytorium Polski pod nazwą handlową „Rex” do wartości sprzedaŜy tych produktów na poziomie nie niŜszym niŜ w 2012 r. W ocenie organu antymonopolowego zaproponowany przez Henkel 18 miesięczny termin na realizację warunku jest zbyt długi. Termin ten nie powinien przekraczać 12 miesięcy, bowiem zakres warunku obejmuje prawa własności przemysłowej i intelektualnej związanej ze znakiem towarowym „Rex”, a nie np. zakład produkcyjny. Ponadto przy określaniu terminu na wyzbycie się praw objętych warunkiem organ antymonopolowy powinien dąŜyć do maksymalnego skracania terminów na spełnienie warunków, bowiem w przypadku warunków strukturalnych, do których zalicza się równieŜ ten zaproponowany przez Henkel, do chwili ich spełnienia konkurencja na rynku jest ograniczona. Czas na ich realizację powinien być zatem moŜliwie jak najkrótszy. Jednocześnie Prezes Urzędu przyjął, iŜ w przypadku istnienia po stronie zaakceptowanego inwestora (inwestorów) obowiązku zgłoszenia organowi antymonopolowemu zamiaru nabycia praw objętych warunkiem, do terminu przewidzianego na realizację przez Henkel zobowiązania nie będzie się wliczał okres trwania postępowania antymonopolowego w sprawie koncentracji. Długość trwania tego postępowania nie będzie zaleŜeć wyłącznie od Henkel, więc zasadne jest, aby okres ten nie był wliczany do okresu przewidzianego na realizację warunku. W związku z tym stosownie do treści art. 95 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji Zgłaszający, pismem z dnia 20 grudnia 2013 r., został poinformowany, Ŝe przedmiotowa koncentracja moŜe nastąpić pod warunkiem: 1. trwałego i nieodwracalnego wyzbycia się przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) wszelkich praw własności przemysłowej i intelektualnej związanej 69 ze znakiem towarowym „Rex” na terytorium Polski - w tym w szczególności praw do znaku towarowego, nazwy handlowej, znaku logo, szaty graficznej i opakowania produktów sprzedawanych pod tą nazwą handlową, prawa do know-how i receptur wykorzystywanych w związku z produkcją, dystrybucją i opracowywaniem produktów oferowanych pod znakiem towarowym „Rex”, w terminie 12 miesięcy od dnia nabycia przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania). Wyzbycie się powyŜszych praw moŜe nastąpić wyłącznie na rzecz niezaleŜnego podmiotu (podmiotów), który spełnia łącznie następujące przesłanki: a) nie naleŜy do grupy kapitałowej, w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , do której naleŜy Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) i nie jest współkontrolowany przez Ŝaden podmiot lub podmioty z tej grupy, b) posiada niezbędne zaplecze ekonomiczne i organizacyjne do prowadzenia działalności w zakresie produkcji oraz wprowadzania do obrotu środków piorących. Przed wyzbyciem się ww. praw Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) jest zobowiązana uzyskać od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pisemną akceptację nabywcy tych praw. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów moŜe odmówić akceptacji - w terminie 21 dni od przedstawienia mu informacji na temat podmiotu - jeŜeli podmiot ten nie będzie dawał gwarancji prowadzenia w oparciu o nabyte aktywa działalności w zakresie produkcji oraz wprowadzania do obrotu na terytorium Polski proszku do prania oraz Ŝelu do prania tkanin pod nazwą handlową „Rex”. Brak zajęcia stanowiska przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w powyŜej wskazanym terminie będzie równoznaczny z akceptacją przedstawionego inwestora. W przypadku istnienia po stronie zaakceptowanego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów inwestora (inwestorów) obowiązku zgłoszenia organowi antymonopolowemu zamiaru nabycia ww. praw, do terminu przewidzianego na realizację przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) wskazanego powyŜej warunku nie wlicza się okresu trwania postępowania antymonopolowego w sprawie koncentracji; 2. utrzymania przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) lub innych przedsiębiorców wchodzących w skład grupy kapitałowej w rozumieniu art. 4 pkt 14 70 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , do której naleŜy Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy), w okresie od nabycia przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania) do chwili wyzbycia się mienia, o którym mowa w pkt 1: a) sprzedaŜy na terytorium Polski produktów pod nazwą handlową Rex na poziomie równym co najmniej 80% ilości i wartości sprzedaŜy tych produktów w 2012 r., b) relacji wydatków poniesionych na reklamę, promocję i wszelkie akcje informacyjne dotyczące produktów wprowadzanych do obrotu na terytorium Polski pod nazwą handlową Rex do wartości sprzedaŜy tych produktów na poziomie nie niŜszym niŜ w 2012 r. Realizacja powyŜszego warunku, w części, o której mowa w pkt 1, spowoduje obniŜenie udziałów rynkowych uczestników koncentracji po jej dokonaniu na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków do prania tkanin, a takŜe – w przypadku alternatywnego przyjęcia wąskich rynków produktowych – na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzenia do obrotu) proszku do prania tkanin oraz krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin po jej dokonaniu. Ponadto nie doprowadzi do kumulacji w ofercie Henkel produktów naleŜących do tego samego segmentu cenowego, co spowoduje, iŜ produkty będące przedmiotem koncentracji nie będą względem siebie najbliŜszymi konkurentami. Konkurencja na tych rynkach nie zostanie zatem istotnie ograniczona wskutek niniejszej koncentracji. Realizacja warunku w części, o której mowa w pkt 2, ma natomiast na celu zapewnienie, aby w okresie od nabycia przez Henkel części mienia PZ Cussons w zakresie wskazanym we wniosku zgłoszeniowym do chwili wyzbycia się mienia objętego warunkiem nie doszło do istotnego osłabienia rozpoznawalności i dostępności produktów wprowadzanych do obrotu pod marką „Rex”. Ponadto organ antymonopolowy postanowił na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji nałoŜyć na Henkel obowiązek: 1. informowania Prezesa Urzędu o wielkości sprzedaŜy na terytorium Polski produktów pod nazwą handlową „Rex” oraz o działaniach podjętych w ramach realizacji 71 pozostałych części warunku za kaŜde pełne 3 miesiące, jakie upłyną od nabycia przez Henkel części mienia PZ Cussons, w terminie nie dłuŜszym niŜ 20 dni po upływie kaŜdego ww. okresu 3 miesięcy, 2. dostarczenia informacji o sposobie realizacji warunku w części, o której mowa w pkt. 1 i 2, w terminie nie dłuŜszym niŜ 30 dni od dnia jego wykonania. Obowiązki informacyjne pozwolą Prezesowi Urzędu ustalić, czy w rzeczywistości Henkel wywiązał się z nałoŜonych na nią zobowiązań oraz czy strona ostatecznie zrealizowała nałoŜony na nią warunek. Pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. Henkel przedstawił dodatkowe wyjaśnienia, informacje i argumenty, po analizie których Prezes Urzędu postanowił zmodyfikować przedstawiony w piśmie z dnia 20 grudnia 2013 r. warunek i pismem z dnia 27 stycznia 2014 r., stosownie do treści art. 95 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji, organ antymonopolowy poinformował Zgłaszającego, iŜ wydanie zgody na dokonanie koncentracji moŜe nastąpić pod warunkiem: 1. trwałego i nieodwracalnego wyzbycia się przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) wszelkich praw własności przemysłowej i intelektualnej związanej ze znakiem towarowym „Rex” na terytorium Polski - w tym w szczególności praw do znaku towarowego, nazwy handlowej, znaku logo, szaty graficznej, prawa do know-how i receptur wykorzystywanych w związku z produkcją, dystrybucją i opracowywaniem produktów oferowanych pod znakiem towarowym „Rex”, za wyjątkiem praw do opakowań produktów sprzedawanych pod tą nazwą handlową, co do których Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) udzieli wyłącznej, ciągłej i nieodwołalnej licencji na okres co najmniej 5 lat na korzystanie, w terminie 12 miesięcy od dnia nabycia przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania). Wyzbycie się powyŜszych praw oraz udzielenie licencji moŜe nastąpić wyłącznie na rzecz niezaleŜnego podmiotu (podmiotów), który spełnia łącznie następujące przesłanki: a) nie naleŜy do grupy kapitałowej, w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , do której naleŜy Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w 72 Dusseldorfie (Niemcy) i nie jest współkontrolowany przez Ŝaden podmiot lub podmioty z tej grupy, b) posiada niezbędne zaplecze ekonomiczne i organizacyjne do prowadzenia działalności w zakresie produkcji oraz wprowadzania do obrotu środków piorących. Przed wyzbyciem się ww. praw oraz udzieleniem licencji Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) jest zobowiązana uzyskać od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pisemną akceptację nabywcy tych praw. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów moŜe odmówić akceptacji - w terminie 21 dni od przedstawienia mu informacji na temat podmiotu - jeŜeli podmiot ten nie będzie dawał gwarancji prowadzenia w oparciu o nabyte aktywa działalności w zakresie produkcji oraz wprowadzania do obrotu na terytorium Polski proszku do prania oraz Ŝelu do prania tkanin pod nazwą handlową „Rex”. Brak zajęcia stanowiska przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w powyŜej wskazanym terminie będzie równoznaczny z akceptacją przedstawionego inwestora. W przypadku istnienia po stronie zaakceptowanego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów inwestora (inwestorów) obowiązku zgłoszenia organowi antymonopolowemu zamiaru nabycia ww. praw, do terminu przewidzianego na realizację przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) wskazanego powyŜej warunku nie wlicza się okresu trwania postępowania antymonopolowego w sprawie koncentracji; 2. utrzymania przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) lub innych przedsiębiorców wchodzących w skład grupy kapitałowej w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , do której naleŜy Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy), w okresie od nabycia przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania) do chwili wyzbycia się mienia, o którym mowa w pkt 1: a) sprzedaŜy na terytorium Polski produktów pod nazwą handlową Rex na poziomie równym co najmniej 80% ilości i wartości sprzedaŜy tych produktów w 2013 r., b) relacji wydatków poniesionych na reklamę, promocję i wszelkie akcje informacyjne dotyczące produktów wprowadzanych do obrotu na terytorium Polski pod nazwą handlową Rex do wartości sprzedaŜy tych produktów na poziomie nie niŜszym niŜ w 2013 r. 73 Ponadto na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji Prezes Urzędu postanowił równieŜ nałoŜyć na Henkel obowiązki: 1. informowania Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy) o wielkości sprzedaŜy na terytorium Polski produktów pod nazwą handlową „Rex” oraz o działaniach podjętych w ramach realizacji pozostałych części warunku za kaŜde pełne 3 miesiące, jakie upłyną od nabycia przez Henkel AG & Co.KGaA z siedzibą w Dusseldorfie (Niemcy części mienia PZ Cussons (Holdings) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), PZ Cussons Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz PZ Cussons (International) Limited z siedzibą w Manchester (Wielka Brytania), w terminie nie dłuŜszym niŜ 20 dni po upływie kaŜdego ww. okresu 3 miesięcy, 2. dostarczenia informacji o sposobie realizacji warunku w części, o której mowa w pkt 1 i 2, w terminie nie dłuŜszym niŜ 30 dni od dnia jego wykonania. Biorąc pod uwagę powyŜsze naleŜy stwierdzić, iŜ przyjęcie przez Henkel tak skonstruowanego warunku pozwala na stwierdzenie, Ŝe w wyniku jego realizacji nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na wskazanych powyŜej rynkach. Pismem z dnia 3 lutego 2014 r. Henkel zaakceptowała zaproponowany warunek, w całości. Reasumując Prezes Urzędu postanowił wydać zgodę na dokonanie przedmiotowej koncentracji, uzaleŜniając ją od spełnienia przez Henkel warunku określonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji. Po spełnieniu przez Wnioskodawcę tego warunku planowana koncentracja nie doprowadzi bowiem do istotnego ograniczenia konkurencji, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) środków do prania tkanin, a takŜe – w przypadku alternatywnego przyjęcia wąskich rynków produktowych – na krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzenia do obrotu) proszku do prania tkanin oraz krajowym rynku sprzedaŜy (wprowadzania do obrotu) Ŝelu do prania tkanin. Jednocześnie Prezes Urzędu w pkt II sentencji niniejszej decyzji 74 nałoŜył na Henkel obowiązki informacyjne dotyczące realizacji warunku, o którym mowa w pkt I. Biorąc pod uwagę przedstawione powyŜej argumenty rozpatrywany zamiar koncentracji spełnia przesłanki określone w art. 19 ustawy o ochronie konkurencji W związku z powyŜszym orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – od niniejszej decyzji stronie przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dr Małgorzata Krasnodębska - Tomkiel Otrzymuje : 1. Henkel AG & Co.KGaA, Dusseldorf (Niemcy)