DKK-109/2010

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 20 października 2010 r. DKK1/421/49/10/IT DECYZJA nr DKK - 109 /2010 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek KGHM Ecoren S.A. z siedzibą w Lubinie wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez KGHM Ecoren S.A. z siedzibą w Lubinie kontroli nad Centrozłom Wrocław S.A. z siedzibą we Wrocławiu. UZASADNIENIE W dniu 22 lipca 2010 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „Prezesem Urzędu”, wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na przejęciu przez KGHM Ecoren S.A. z siedzibą w Lubinie, zwaną dalej „KGHM Ecoren” lub „wnioskodawcą”, kontroli nad Centrozłom Wrocław S.A. z siedzibą we Wrocławiu, zwaną dalej „Centrozłom Wrocław”. W związku z tym, iż spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające zgłoszenie zamiaru koncentracji, tj.: - łączny światowy obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył równowartość 1 mld euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej także „ustawą antymonopolową”, przy czym łączny obrót na terytorium Rzeczypospolitej 2 Polskiej tych przedsiębiorców przekroczył równowartość 50 mln euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy antymonopolowej, - przejęcie przez przedsiębiorcę kontroli nad innym przedsiębiorcą poprzez nabycie udziałów jest jednym ze sposobów koncentracji określonym w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej, - w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna okoliczność z katalogu przesłanek wymienionych w art. 14 ustawy antymonopolowej, powodująca odstąpienie od konieczności zgłoszenia zamiaru koncentracji, zostało wszczęte postępowanie antymonopolowe, o czym - zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - Prezes Urzędu zawiadomił stronę pismem z dnia 27 lipca 2010 r. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił i zważył, co następuje: Uczestnicy koncentracji I. Aktywny uczestnik koncentracji – KGHM Ecoren jest spółką wchodzącą w skład grupy KGHM, w której podmiotem dominującym jest KGHM Polska Miedź S.A. z siedzibą w Lubinie (dalej „KGHM”). KGHM jest spółką notowaną na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, prowadzącą działalność przede wszystkich w zakresie produkcji miedzi, metali szlachetnych i innych produktów hutnictwa. Jedynym jej akcjonariuszem posiadającym powyżej 5% głosów na walnym zgromadzeniu jest Skarb Państwa (31,79%). KGHM sprawuje bezpośrednią kontrolę nad 37 spółkami, prowadzącymi głównie działalność wspomagającą podstawowy ciąg technologiczny KGHM (budownictwo górnicze, produkcja energii elektrycznej i cieplnej, produkcja maszyn i urządzeń dla górnictwa). KGHM Ecoren zajmuje się produkcją metali i ich związków oraz zagospodarowywaniem odpadów przemysłowych. Strategiczne obszary działania KGHM Ecoren to: produkcja kruszyw drogowych, odzyskiwanie metali towarzyszących rudom miedzi (m.in. renu, ołowiu, niklu, kobaltu), przetwarzanie odpadów przemysłowych i komunalnych. II. Pasywny uczestnik koncentracji – Centrozłom Wrocław jest spółką, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Przedmiotem jej działalności jest przede wszystkim skup i sprzedaż złomu metalowego oraz sprzedaż hurtowa wyrobów hutniczych. Do innych 3 rodzajów działalności Centrozłom Wrocław w branży gospodarowania odpadami należą: kompleksowa obsługa przedsiębiorstw w zakresie odbioru i zagospodarowania odpadów przemysłowych, recykling pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zbieranie i przetwarzanie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Centrozłom Wrocław nie posiada spółek zależnych. Opis i przyczyny koncentracji Planowana koncentracja została zgłoszona w trybie art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej i polega na przejęciu przez KGHM Ecoren kontroli nad Centrozłom Wrocław poprzez nabycie 85 % udziałów w kapitale zakładowym tej Spółki. Podstawę zgłoszenia transakcji stanowi umowa sprzedaży akcji Centrozłom Wrocław zawarta w dniu 14 lipca 2010 r. pomiędzy Skarbem Państwa RP a KGHM Ecoren. Deklarowaną przyczyną koncentracji jest: - ekspansja geograficzna w zakresie zbytu złomu stalowego i metali kolorowych, - umocnienie czołowej pozycji grupy KGHM wśród podmiotów prowadzących działalność w zakresie przerobu złomów metali kolorowych, - rozwój sprzedaży wyrobów hutniczych oraz gotowych zbrojeń budowlanych, - rozwój procesu odzysku i recyklingu odpadów, - zapewnienie kompleksowej obsługi przedsiębiorstw w zakresie gospodarki odpadowej. Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny ). Mając na względzie definicję rynku właściwego oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ, zawarte w rozporządzeniu Rady 4 Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. Nr 134, poz. 937), organ antymonopolowy uznał, iż: a) koncentracja będzie wywierała wpływ w układzie horyzontalnym na krajowy rynek skupu złomu miedzi Rynkami wspólnymi dla bezpośrednich uczestników koncentracji i ich grup kapitałowych (asortymentowo i geograficznie) są: - krajowy rynek skupu złomu stalowego i żeliwnego, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 1 załącznika do decyzji ] %, - krajowy rynek skupu złomu miedzi, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 2 załącznika do decyzji ] %, - krajowy rynek skupu złomu ołowiu, cynku i cyny, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 3 załącznika do decyzji ] %, - krajowy rynek skupu złomu aluminium, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 4 załącznika do decyzji ] %, - europejski rynek sprzedaży złomu stalowego i żeliwnego, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 5 załącznika do decyzji ] %, - europejski rynek sprzedaży złomu miedzi, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 6 załącznika do decyzji ] %, - europejski rynek sprzedaży złomu ołowiu, cynku i cyny (Prezes Urzędu przyjął, iż udział uczestników koncentracji w tym rynku nie może przekraczać 20%, wobec faktu, iż udział w polskim rynku sprzedaży złomu ołowiu, cynku i cyny wynosi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 7 załącznika do decyzji ] %), - europejski rynek sprzedaży złomu aluminium, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 8 załącznika do decyzji ] %, - krajowy rynek recyklingu pojazdów, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 9 załącznika do decyzji ] %, 5 - krajowy rynek recyklingu sprzętu elektrycznego i elektronicznego, na którym łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 10 załącznika do decyzji ] %, - krajowe rynki dystrybucji wyrobów hutniczych – na żadnym z tych rynków łączny udział uczestników koncentracji w roku 2009 r. nie przekroczył [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 11 załącznika do decyzji ] %. W związku z powyższym, jedynym rynkiem, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym jest krajowy rynek skupu złomu miedzi. Rynek skupu złomu miedzi w aspekcie produktowym Zgodnie z orzecznictwem Prezesa Urzędu 1 rynek złomu dzieli się na rynek skupu oraz rynek sprzedaży. Podmioty działające na rynku złomu dzielą się na dostawców oraz odbiorców złomu, a główne czynności, czyli zbiórka, transport oraz handel odpadami metalowymi i niemetalowymi stanowią jeden immanentnie powiązany proces, który w zakresie działalności uczestników koncentracji nie jest i nie może być rozdzielony. Z uwagi na to, w celu określenia rynku właściwego nie jest wskazane rozróżnianie między zbiórką, transportem, przerobem oraz handlem złomem (te czynności są bowiem dokonywane na jednolitym rynku surowców wtórnych). Rynek zatem nie powinien być wyodrębniony według rodzajów czynności, ale według rodzaju złomowanego surowca. Badanie rynku przeprowadzone przez Komisję Europejską w toku prowadzonego postępowania 2 wykazało, iż z perspektywy popytu odpłatny przerób złomu miedzi i sprzedaż złomu podmiotom zajmującym się rafinacją miedzi lub ewentualnie przedsiębiorstwom handlującym złomem są operacjami wzajemnie zastępowalnymi. Prezes Urzędu zauważa natomiast możliwość dalszego podziału rynku skupu złomu na rynek skupu złomu przetworzonego, który może być transportowany na duże odległości (powyżej 300 km) i złomu nieprzetworzonego, którego transport na odległości ponad 100 km jest mało opłacalny. Na potrzeby oceny niniejszej koncentracji, Prezes Urzędu postanowił wyodrębnić rynek skupu i rynek sprzedaży złomu, które podzielił według rodzaju złomowanego surowca i ustalił, iż dla uczestników koncentracji rynkiem wspólnym, na który niniejsza koncentracja wywiera wpływ, jest krajowy rynek skupu złomu miedzi. 1 decyzja z dnia 27 czerwca 2006 r. nr DOK-64/06; decyzja z dnia 30 maja 2007 r. DOK – 68/07 2 decyzja KE z dnia 23 stycznia 2008 r. nr COMP/M.4781 – Norddeutsche Affinerie / Cumerio 6 Rynek skupu złomu miedzi w aspekcie geograficznym W aspekcie geograficznym rynkiem właściwym dla skupu złomu miedzi jest rynek obejmujący terytorium Polski, co jest zgodne ze wskazanym wcześniej orzecznictwem Prezesa Urzędu. Znaczący uczestnicy rynku nabywają głownie złom przetworzony, a więc umożliwiający transport na znaczne odległości. Koszty transportu nie wypływają w sposób istotny na rentowność sprzedawanego złomu. Za przyjęciem takiej definicji rynku przemawia również występowanie w chwili obecnej barier prawnych dotyczących importu złomu miedzi na terytorium Polski. Wyżej wymienione badanie rynku przeprowadzone przez Komisję Europejską wykazało natomiast, iż dostawcy i przedsiębiorstwa handlujące złomem miedzi oferują posiadany złom na całym świecie, a liczni nabywcy złomu posiadający siedzibę w EOG także zaopatrują się w źródłach znajdujących się poza EOG. Prezes Urzędu przyjął, iż obecnie rynkiem właściwym dla skupu złomu miedzi jest rynek obejmujący terytorium Polski a na tak określonym rynku udziały uczestników koncentracji w 2009 r. kształtowały się w sposób następujący: tabela nr 1 Przedsiębiorca Wielkość skupu złomu miedzi (w tys. ton) Udział w rynku Grupa KGHM Centrozłom Wrocław [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 12 załącznika do decyzji ] Źródło: zgłoszenie Struktura podmiotowa rynku złomu miedzi Złom metali żelaznych, jak i nieżelaznych pozyskuje się z różnych źródeł: - złom pokonsumpcyjny – uzyskiwany jest z punktów skupu (np. sprzęt AGD i samochody), - złom poprodukcyjny – uzyskiwany jest z różnego rodzaju zakładów produkcyjnych, gdzie w procesie wytwarzania danego towaru złom jest produktem ubocznym (np. producenci samochodów i części do samochodów oraz producenci sprzętu AGD), - złom poamortyzacyjny – powstaje przy remontach zakładów przemysłowych i przy rozbiórkach. 7 Źródłami zaopatrzenia w złom miedzi są przede wszystkim przedsiębiorstwa produkcyjne, także jest on odpadem poprodukcyjnym (głównie budownictwo, producenci samochodów i części do samochodów oraz producenci sprzętu elektrycznego i elektronicznego). Gospodarstwa domowe tylko w niewielkim stopniu stanowią źródło pozyskania złomu miedzi – jest to tak zwany złom pokonsumpcyjny uzyskiwany z lokalnych punktów skupu. Na rynkach skupu oraz sprzedaży złomu miedzi wyróżnia się odbiorców detalicznych, hurtowych oraz tzw. odbiorców końcowych, którymi są huty i eksporterzy. Na rynku detalicznym działa kilka tysięcy podmiotów - głównie małe firmy, działające na rynkach lokalnych i obracające niewielkimi ilościami złomu. Firmy te najczęściej odbierają zarówno złom miedzi, jak i złom stalowy, żeliwny oraz innych metali nieżelaznych. Specjalizują się one w odbiorze złomu od gospodarstw domowych oraz niewielkich firm produkcyjnych (gdzie złom pozyskiwany jako odpad z produkcji własnej). Najczęściej występują jako dostawcy do średnich i dużych firm przerabiających złom, a nie bezpośrednio do hut. Na krajowym rynku hurtowym działa kilkadziesiąt największych przedsiębiorstw. Podmioty te dysponują kapitałem umożliwiającym im zakup maszyn i urządzeń do przerobu złomu. Część firm zajmuje się handlem złomem metalicznym w pełnym asortymencie, część specjalizuje się tylko w wybranym asortymencie (na przykład handel złomem metali nieżelaznych). Przedsiębiorstwa te odbierają złom od dostawców działających na rynku detalicznym, dużych zakładów produkcyjnych oraz jednocześnie mają powiązania z innymi hurtowymi podmiotami działającymi na tym rynku. Odbiorcami końcowymi złomu miedzi są przede wszystkim huty miedzi, które zużywają złom miedzi do własnej produkcji. Za pewną grupę odbiorców końcowych złomu miedzi w Polsce można uznać również eksporterów złomu miedzi sprzedających pozyskany złom przede wszystkim do krajów dalekiego wschodu – głównie do Chin. Jedynym dostawcą złomu miedzi dla grupy KGHM jest KGHM Metraco S.A. z siedzibą w Legnicy, korzystający z sieci swoich kilkunastu dostawców krajowych i kilku zagranicznych. Głównymi dostawcami w zakresie skupu złomu miedzi dla uczestników koncentracji są: Drop S.A. z siedzibą w Gdyni, Stena Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, Tompol S.A. z siedzibą w Tomaszowie Mazowieckim i SkawMet Sp. z o.o. z siedzibą w Skawinie, posiadające punkty skupu złomu w całej Polsce. 8 Bariery wejścia na rynek skupu złomu miedzi w Polsce Zgodnie z ustawą z dnia 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami 3 , w przypadku przywozu złomu z zagranicy konieczne jest uzyskanie zezwolenia, udzielanego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, po zasięgnięciu opinii lokalnych organów administracji publicznej w zakresie dokonywania międzynarodowego obrotu odpadami, a także organów wydających zezwolenia na prowadzenie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, które mają być sprowadzone do Polski. Jak wynika z załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów 4 , złom został zaliczony do kategorii odpadów niebezpiecznych. Wskazać przy tym należy, iż ww. regulacje są wynikiem rozwiązań przyjętych przez stronę polską w Traktacie o Akcesji Polski do Wspólnoty Europejskiej, zgodnie z którymi złom zamieszczony został w załączniku nr XII do ww. Traktatu (rozdział 13 - ochrona środowiska, część B - gospodarka odpadami) jako odpad niebezpieczny, a nie jako surowiec wtórny, podlegający recyklingowi. W okresie przejściowym zatem, a mianowicie do końca 2012 r., istnieje obowiązek uzyskiwania zezwoleń na przywóz do Polski złomu, co oznacza – zgodnie z ww. ustawą o międzynarodowym obrocie odpadami – iż Główny Inspektor Ochrony Środowiska ma możliwość wnoszenia sprzeciwów i zastrzeżeń do planowanych wysyłek tego złomu. Jednocześnie stwierdzić należy, iż nie występują bariery celne, administracyjne lub prawne, przewidujące konieczność uzyskania zezwolenia na wywóz złomu z Polski. b) koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek w układzie wertykalnym Uzasadniając powyższe należy wskazać, iż w toku przeprowadzonego postępowania nie zidentyfikowano żadnych rynków, na które przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym (pionowym), bowiem przedsiębiorcy uczestniczący w koncentracji nie prowadzą działalności na rynkach będących jednocześnie rynkami poprzedniego bądź następnego szczebla obrotu a zarazem w których indywidualny lub łączny udział tych przedsiębiorców przekraczałby 30%. 3 Dz. U. Nr 191, poz. 1956 4 Dz. U Nr 112, poz. 1206 9 c) koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek w układzie konglomeratowym Uzasadniając powyższe należy wskazać, iż w toku przeprowadzonego postępowania nie zidentyfikowano żadnych rynków, na które koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym. Brak jest bowiem rynków, na których między przedsiębiorcami uczestniczącymi w koncentracji nie istnieją powiązania (układy) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsiębiorca uczestniczący w koncentracji posiada udział wyższy niż 40% w jakimkolwiek rynku właściwym. Ocena skutków koncentracji Zgodnie z art. 18 ustawy antymonopolowej Prezes Urzędu, w drodze decyzji, wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku, przez którą rozumie się, zgodnie z art. 4 pkt 10 tej ustawy, pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Podstawowym celem postępowania antymonopolowego w sprawach koncentracji jest zatem ustalenie, czy w wyniku zrealizowania zamierzonej transakcji dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku właściwym. Przykładem takiego istotnego ograniczenia konkurencji jest powstanie lub umocnienie pozycji dominującej. Koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym na krajowy rynek skupu złomu miedzi i nie wywiera wpływu na żaden rynek właściwy w układzie wertykalnym i konglomeratowym. Oceniając wpływ planowanej koncentracji na stan konkurencji na krajowym rynku skupu złomu miedzi Prezes Urzędu wziął pod uwagę kryterium dopuszczalności koncentracji, jakim jest brak istotnego ograniczenia konkurencji na rynku właściwym wskutek jej dokonania. W ocenie tej Prezes Urzędu uwzględnił przede wszystkim strukturę podmiotową rynku skupu złomu miedzi, na którym funkcjonują przedsiębiorcy o ustabilizowanej pozycji rynkowej, jak i minimalny udział rynkowy pasywnego uczestnika koncentracji. Jak wykazało niniejsze postępowanie, w wyniku planowanej koncentracji łączny udział stron koncentracji w polskim rynku skupu złomu miedzi osiągnie w ujęciu ilościowym wielkość na poziomie ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 13 załącznika do decyzji ] % i tym samym nie przekroczy progu rodzącego domniemanie uzyskania pozycji 10 dominującej (ponad 40%). Podkreślić w tym miejscu należy, iż choć grupa KGHM dysponuje największą siłą rynkową na rynku skupu złomu miedzi w Polsce to, w ocenie organu antymonopolowego, niniejsza koncentracja nie spowoduje radykalnych zmian w strukturze tego rynku, które mogłyby spowodować istotne ograniczenie konkurencji na tym rynku. W wyniku koncentracji nastąpi wzrost udziału rynkowego Grupy KGHM o ok. [tajemnica przedsiębiorstwa – pkt 14 załącznika do decyzji ] %, a zatem wzrost ten należy uznać za nieznaczny. W świetle powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w wyniku przedmiotowej koncentracji konkurencja na krajowym rynku skupu złomu miedzi zostanie istotnie ograniczona. Koncentracja spełnia zatem przesłanki art. 18 ustawy antymonopolowej. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy antymonopolowej oraz art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.), od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kamiński