DKK-104/2010

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DKK-1-422/3/10/GG Warszawa, dnia 11 października 2010 r. DECYZJA Nr DKK - 104/2010 Na podstawie art. 18 w związku z art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek PGNiG S.A. z siedzibą w Warszawie oraz TAURON Polska Energia S.A. z siedzibą w Katowicach, wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na utworzeniu przez wnioskodawców wspólnego przedsiębiorcy pod firmą Elektrociepłownia Stalowa Wola S.A. z siedzibą w Stalowej Woli na zasadach określonych we wniosku. UZASADNIENIE W dniu 8 czerwca 2010 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej również „Prezesem Urzędu” lub „organem antymonopolowym”, wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na utworzeniu przez PGNiG S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: „PGNiG”) oraz TAURON Polska Energia S.A. z siedzibą w Katowicach (dalej: „TAURON”) wspólnego przedsiębiorcy pod firmą Elektrociepłownia Stalowa Wola S.A. z siedzibą w Stalowej Woli (dalej: „ESW” lub „Wspólny Przedsiębiorca”). W związku z tym, iż spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające zgłoszenie koncentracji, tj.: 2 - łączny światowy obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył równowartość 1 mld euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej także „ustawą antymonopolową”, - łączny obrót na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył równowartość 50 mln euro, tj. kwotę określoną w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy antymonopolowej, - utworzenie przez przedsiębiorców wspólnego przedsiębiorcy jest jednym ze sposobów koncentracji określonym w art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej, - w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna okoliczność z katalogu przesłanek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 14 ww. ustawy, powodująca wyłączenie obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji, zostało wszczęte postępowanie w niniejszej sprawie, o czym – zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) – Prezes Urzędu powiadomił PGNiG oraz TAURON pismem z dnia 18 czerwca 2010 r. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił i zważył, co następuje: Przyczyny i opis transakcji Zgodnie z intencją PGNiG i TAURON działalność Wspólnego Przedsiębiorcy będzie polegała na budowie i późniejszej eksploatacji nowego bloku gazowo- parowego na terenie Stalowej Woli wytwarzającego energię elektryczną i cieplną w oparciu o paliwo gazowe. Utworzenie Wspólnego Przedsiębiorcy ma przebiegać dwuetapowo, tj.: - w pierwszym etapie podmiot bezpośrednio kontrolowany przez TAURON (Elektrownia Stalowa Wola S.A.) utworzy nową spółkę celową, czyli ESW; 3 - w drugim etapie nastąpi podwyższenie kapitału zakładowego ESW i objęcie przez spółkę bezpośrednio zależną od PGNiG (PGNiG Energia S.A.) takiej ilości akcji, która będzie uprawniać do 50% głosów na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy ESW. Tym samym PGNiG i TAURON będą sprawować wspólną kontrolę nad ESW, posiadając (za pośrednictwem swoich podmiotów zależnych) po 50% akcji tej spółki 1 . Utworzenie Wspólnego Przedsiębiorcy wynika ze strategii rozwoju grup kapitałowych, na których czele stoją PGNiG oraz TAURON, a które przewidują inwestycje w nowe źródła wytwórcze produkujące energię elektryczną i cieplną w oparciu o gaz ziemny, w tym inwestycje w duże bloki gazowo-parowe. Swoje strategie rozwoju PGNiG i TAURON planują w oparciu o systematycznie rosnące w Polsce zapotrzebowanie na paliwa i energię. Z prognoz wynika, iż zapotrzebowanie brutto na energię wzrośnie w Polsce do 2020 r. - w porównaniu do 2010 r. - średnio o ok. 20%, do 2025 r. o ok. 38%, zaś do 2030 r. aż o ok. 54% 2 . Aktywni uczestnicy koncentracji PGNiG – jest spółką publiczną, w której Skarb Państwa posiada większościowy pakiet akcji (72,94% wg stanu na dzień 31 grudnia 2009 r.). PGNiG jest jednostką dominującą grupy kapitałowej (dalej: „Grupa PGNiG”) składającej się z 35 spółek 3 o profilu produkcyjnym i usługowym, w tym: - 27 spółek zależnych od PGNiG, - 8 spółek pośrednio zależnych od PGNiG. Podstawowym przedmiotem działalności PGNiG jest poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego, import, magazynowanie oraz sprzedaż paliw gazowych. 1 W doktrynie prawa konkurencji uważa się, iż „…pojęcie utworzenia wspólnego przedsiębiorcy powinno być rozumiane szeroko i nie może sprowadzać się wyłącznie do literalnego rozumienia utworzenia nowego przedsiębiorcy. W praktyce obejmuje również tzw. koncentracje wieloetapowe, których efektem jest powstanie wspólnego przedsiębiorcy. Z koncentracją taką będziemy mieli do czynienia, kiedy w celu utworzenia wspólnego przedsiębiorcy uczestnicy koncentracji uzgadniają, że jeden z nich utworzy nową spółkę, a następnie drugi z nich nabędzie lub obejmie w niej udziały lub akcje.” („Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz” pod redakcją C. Banasińskiego i E. Piontka, Wydanie 1, Warszawa 2009). 2 Źródło: załącznik nr 2 „Polityki energetycznej Polski do 2030 r.” opracowanej przez Ministerstwo Gospodarki, Warszawa, listopad 2009 r. 3 Wg stanu na dzień 31 grudnia 2009 r. 4 Grupa PGNiG jest pionowo zintegrowanym przedsiębiorcą w sektorze gazowniczym w Polsce i posiada wiodącą pozycję we wszystkich obszarach sektora gazowego w kraju. Obszar działalności Grupy PGNiG obejmuje poszukiwanie złóż, wydobycie z krajowych złóż gazu ziemnego i ropy naftowej, import, magazynowanie oraz obrót i dystrybucję paliw gazowych. Grupa PGNiG jest głównym importerem paliwa gazowego z Rosji, krajów Azji Środkowej, Norwegii, Niemiec, jak i głównym producentem gazu ziemnego ze złóż krajowych. Obrót i dystrybucja gazu ziemnego stanowią, obok wydobycia gazu ziemnego i ropy naftowej, podstawową działalność Grupy PGNiG. W 2007 r. w efekcie wymogów dostosowania polskiego rynku energii do regulacji prawa unijnego, doszło do rozdzielenia działalności handlowej od technicznej dystrybucji gazu. W rezultacie działalnością obrotową zajmuje się obecnie PGNiG, zaś za dystrybucję paliw gazowych odpowiedzialnych jest sześć regionalnych spółek gazownictwa działających w ramach Grupy PGNiG. Spółki te odpowiadają za dostarczanie gazu do odbiorców domowych, przemysłowych i hurtowych, jak również za eksploatację, remonty oraz rozbudowę sieci gazociągów, liczącą obecnie ok. 144 tys. km. Obrót i dystrybucja gazu ziemnego regulowane są przez ustawę z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 20006 r. Nr 89, poz.625 ze zm.), czego konsekwencją jest koncesjonowanie działalności oraz uzależnienie przychodów Grupy PGNiG od poziomu taryf dla paliw gazowych zatwierdzanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: „Prezes URE”). TAURON – jest spółką publiczna, której akcje notowane są na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Akcjonariuszami TAURON (wg stanu na dzień 9 sierpnia 2010 r.) są: - Skarb Państwa (36,17% akcji), - KGHM Polska Miedź S.A. (5,15% akcji), - inwestorzy indywidualni i instytucjonalni (pozostałe akcje). TAURON prowadzi działalność w zakresie handlu energią elektryczną i jest jednocześnie spółką dominującą w grupie kapitałowej (dalej: „Grupa Tauron”), do której należy ponad 90 podmiotów, w tym: 5 − Południowy Koncern Energetyczny S.A. w Katowicach, którego podstawową działalnością jest produkcja i sprzedaż energii elektrycznej i cieplnej; − Enion S.A. w Krakowie – prowadzi działalność w zakresie obrotu i dystrybucji energii elektrycznej; − EnergiaPro Koncern Energetyczny S.A. we Wrocławiu – prowadzi działalność w zakresie obrotu i dystrybucji energii elektrycznej; − Elektrownia Stalowa Wola S.A. w Stalowej Woli – produkuje i sprzedaje energię elektryczna i cieplną. − Elektrociepłownia Tychy S.A. w Tychach – produkuje i sprzedaje energię elektryczną i cieplną, − Elektrociepłownia EC Nowa Sp. z o.o. w Dąbrowie Górniczej – produkuje i sprzedaje energię elektryczną i cieplną, − EnergiaPro Gigawat Sp. z o.o. we Wrocławiu – prowadzi działalność w zakresie handlu energią elektryczną, − Południowy Koncern Węglowy S.A. w Jaworznie – zajmuje się wydobyciem węgla kamiennego, − Kopalnia Wapienia Czatkowice Sp. z o.o. w Krzeszowicach – prowadzi wydobycie skał wapiennych i kamienia dla potrzeb budownictwa, − Polska Energia - Pierwsza Kompania Handlowa Sp. z o.o. w Katowicach – prowadzi działalność w zakresie handlu energią elektryczną, − Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Katowice S.A. w Katowicach – jest producentem i dystrybutorem energii cieplnej, − Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Dąbrowie Górniczej S.A. – jest producentem i dystrybutorem energii cieplnej, − Tauron Ekoenergia Sp. z o.o. w Jeleniej Górze – zajmuje się wytwarzaniem energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, − Enion Energia Sp. z o.o. w Krakowie – prowadzi handel energią elektryczną, − Tauron Czech Energy s.r.o. w Ostrawie, Czechy – prowadzi handel energią elektryczną. 6 Pasywny uczestnik koncentracji ESW – będzie wytwarzać energię elektryczną i cieplną w nowo wybudowanym na terenie Stalowej Woli bloku gazowo-parowym. Zakończenie inwestycji planowane jest na pierwszą połowę 2014 r. Jak już wcześniej wspomniano ESW będzie produkować energię elektryczna i cieplną według wciąż jeszcze mało popularnej w Polsce technologii opartej o paliwo gazowe (gaz ziemny) 4 , które będzie dostarczane przez PGNiG. Przewiduje się, że ilość gazu dla potrzeb bloku gazowo-parowego ESW będzie stanowić ok. 4,2% całkowitej sprzedaży gazu przez PGNiG. Uwzględniając prognozowane zapotrzebowanie na energię elektryczną w Polsce do 2030 r. założyciele ESW szacują, iż przedsiębiorca ten osiągnie w 2015 r. ok. 2,02% udziału w krajowym rynku wytwarzania energii elektrycznej. Zakłada się również, że cała energia elektryczna wytwarzana przez ESW będzie nabywana w równych ilościach (po 50% całkowitej sprzedaży) przez PGNiG i TAURON. Z kolei energia cieplna (w postaci pary wodnej i gorącej wody) wytwarzana przez ESW będzie w całości zbywana na lokalnym rynku obejmującym teren Stalowej Woli, gdzie zastąpi w tym zakresie działalność prowadzaną obecnie przez Elektrownię Stalowa Wola S.A. Ze względu na specyfikę rynku ciepła ESW będzie tzw. „monopolistą naturalnym” w zakresie produkcji i sprzedaży energii cieplnej na terenie swojego działania. Rynki właściwe, na które koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt. 9 ustawy antymonopolowej, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). 4 Sprzedaż gazu do obiektów elektroenergetycznych stanowi ok. 10% całkowitego wolumenu gazu sprzedawanego przez PGNiG w Polsce. Europejska średnia udziału sprzedaży paliwa gazowego dla elektroenergetyki kształtuje się na znacznie wyższym poziomie i wynosi 28% (stan w 2008 r. wg danych EUROGAS). 7 Mając na względzie definicję rynku właściwego oraz kryteria wyznaczania rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. Nr 134, poz. 937) organ antymonopolowy uznał, iż: A) W toku postępowania nie zidentyfikowano żadnych rynków właściwych, na które koncentracja wywierałaby wpływ w układzie horyzontalnym. Analizując przedmiot działalności założycieli Wspólnego Przedsiębiorcy, należy stwierdzić, iż brak jest wspólnych rynków produktowych, na których działają podmioty z Grupy Tauron i Grupy PGNiG. W odniesieniu do tych przedsiębiorców planowana koncentracja nie wywiera wpływu na żaden rynek właściwy w układzie horyzontalnym. Uwzględniając działalność Wspólnego Przedsiębiorcy przedmiotowa koncentracja nie wywiera również wpływu na żaden rynek właściwy w układzie horyzontalnym chociaż Wspólny Przedsiębiorca i Grupa Tauron będą prowadzić działalność na tych samych rynkach produktowych, tj. na rynku wytwarzania i wprowadzania do obrotu energii elektrycznej i na rynku produkcji i sprzedaży ciepła. Jednocześnie należy zaznaczyć, że Grupa PGNiG nie prowadziła dotychczas działalności na żadnym z tych rynków. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Prezesa UOKiK rynek wytwarzania i wprowadzania do obrotu energii elektrycznej w aspekcie geograficznym jest określany, jako rynek krajowy obejmujący terytorium Polski 5 . Nie ma bowiem przeszkód, aby energia wytwarzana w jednym regionie kraju mogła być kupowana przez odbiorcę z innego regionu (większość mocy w zakresie energii elektrycznej zainstalowana jest na południu Polski, energia z tego regionu sprzedawana jest natomiast w całej Polsce). Z drugiej strony istnieją bariery co najmniej natury technicznej (zbyt mała przepustowość sieci transgranicznych), aby można było uznać, iż rynek ten jest szerszy niż krajowy. W Grupie Tauron działa czterech (wymienionych na str. 5 niniejszej decyzji) przedsiębiorców wytwarzających energię w źródłach konwencjonalny na bazie węgla 5 Przykładowo w decyzjach: DOK-29/07 z dn. 8.03.2007 r., DKK-8/07 z dn. 7.08.2007 r., DKK-32/07 z dn. 28.09.2007 r., DKK-19/09 z dn. 21.04.2009 r. 8 kamiennego, łącznie z wytwarzaniem w kogeneracji. Udział Grupy Tauron w krajowym rynku wytwarzania i wprowadzania do obrotu energii elektrycznej oscyluje obecnie w granicach 15% 6 . W 2015 r., czyli po rozpoczęciu działalności przez Wspólnego Przedsiębiorcę prognozy dokonane przez Grupę Tauron (uwzględniające m.in. oddanie do użytku nowych, sprawniejszych mocy wytwórczych, a więc także energię wytwarzaną przez Wspólnego Przedsiębiorcę) przewidują, iż udział Grupy w rynku wytwarzania i wprowadzania do obrotu energii elektrycznej może wzrosnąć do poziomu ok. 16% - 17%. Łączny udział Grupy Tauron i Wspólnego Przedsiębiorcy w krajowym rynku wytwarzania i wprowadzania do obrotu energii elektrycznej nie przekroczy zatem poziomu 20%, tak więc planowana koncentracja nie będzie wywierała wpływu w układzie horyzontalnym na ten rynek. W 2015 r. również Grupa PGNiG zaistnieje na krajowym rynku wytwarzania i wprowadzania do obrotu energii elektrycznej, poprzez działalność Wspólnego Przedsiębiorcy, a także innych planowanych przez Grupę inwestycji w branży energetycznej. Według prognoz dokonanych przez Grupę PGNiG jej udział w 2015 r. w krajowym rynku wytwarzania i wprowadzania do obrotu energii elektrycznej będzie kształtował się na poziomie ok. 1,1% - 1,2%, czyli znacznie poniżej 20%, a więc także w tym przypadku planowana koncentracja nie będzie wywierała wpływu w układzie horyzontalnym na ww. rynek. Jak już wyżej podano, Wspólny Przedsiębiorca i Grupa Tauron będą również produkować i sprzedawać energię cieplną (ciepło). Ich działalność będzie zatem pokrywać się w aspekcie produktowym, lecz mimo tego nie można stwierdzić, że będą działać na wspólnym rynku właściwym. Zgodnie bowiem z utrwaloną praktyką Prezesa UOKiK 7 działalność w zakresie produkcji, przesyłania i dystrybucji ciepła tradycyjnie jest postrzegana jako działalność mająca charakter lokalny. Wynika to głównie ze ścisłego ograniczenia geograficznego tej działalności, spowodowanego brakiem możliwości przesyłania ciepła na większe odległości z uwagi na ubytki 6 Według danych UOKiK przedstawionych w dokumencie pt. „Kierunki rozwoju konkurencji i ochrony konsumentów w polskim sektorze energetycznym” , Warszawa 2010 (str. 16). Grupa Tauron szacuje swój udział w tym rynku na nieco niższym poziomie, tj. ok. 14%. 7 Przykładowo w decyzjach: RWR-61/05 z dn. 27.08.2005 r., RBG-36/05 z dn. 30.12.2005 r., DKK-13/07 z dn. 27.08.2007 r., DKK-7/09 z dn. 23.02.2009 r. 9 nośnika ciepła oraz straty ciepła podczas przesyłania. Dlatego też rynek zaopatrzenia w ciepło w aspekcie geograficznym należy określić jako rynek lokalny ograniczony zasięgiem sieci ciepłowniczej danego producenta ciepła. Producenci ciepła zazwyczaj działają również w warunkach monopolu naturalnego, o czym decydują przede wszystkim uwarunkowania techniczne – każdy producent zasila ciepłem jedną sieć ciepłowniczą, zamkniętą dla innych producentów, która w naturalny sposób określa terytorialny zasięg działania danego producenta (rynek lokalny). Ponadto każda sieć cieplna powiązana z danym producentem posiada własną taryfę cenową zatwierdzoną przez Prezesa URE, co również wskazuje na odrębność (monopol) każdej sieci na terenie objętym zasięgiem jej działania. W kontekście powyższego działalność Wspólnego Przedsiębiorcy będzie miała miejsce na rynku lokalnym, obejmującym teren Stalowej Woli, gdzie będzie posiadać 100% udziału. Natomiast producenci ciepła z Grupy Tauron prowadzą działalność na rynkach lokalnych, w których: - posiadają 100% udziału, tj. na terenie: Jaworzna, Łazisk Górnych, Rudy Śląskiej, Bielsko-Białej, Kędzierzyna-Koźla, Dąbrowy Górniczej, Będzina, Świętochłowic, Kamiennej Góry, Tych; - posiadają od ok. 50% do ok. 95% udziału, tj. na terenie: Trzebini, Będzina, Katowic, Chorzowa, Mysłowic, Siemianowic Śląskich, Sosnowca, Zawiercia, Łaz, Olkusza. Reasumując należy stwierdzić, ze Grupa Tauron i Wspólny Przedsiębiorca będą działać na tym samym rynku produktowym (rynku ciepła), ale na różnych rynkach geograficznych, nie dojdzie więc do sumowania ich udziałów w tych rynkach, a zatem nie wystąpi także horyzontalne powiązanie ich działalności. B) Koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym na krajowy rynek obrotu gazem ziemnym. Przedsiębiorcy z Grupy TAURON i Grupy PGNiG nie prowadzą działalności na rynkach będących rynkami poprzedniego bądź następnego szczebla obrotu, nie występuje także między nimi, choćby potencjalnie, powiązanie typu dostawca – odbiorca, a zatem planowana koncentracja w ich przypadku nie wywiera także wpływu na żaden rynek właściwy w układzie wertykalnym. 10 Uwzględniając natomiast działalność Wspólnego Przedsiębiorcy przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym na krajowy rynek obrotu gazem ziemnym . Wspólny Przedsiębiorca do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej będzie używał gazu ziemnego, którego dostawcą ma być PGNiG. Rynek gazu ziemnego w Polsce, z wyjątkiem rynku przesyłu 8 , zdominowany jest przez Grupę PGNiG zarówno na szczeblu wydobycia gazu ze źródeł krajowych, importu, sprzedaży hurtowej i detalicznej oraz dystrybucji. Według danych Urzędu Regulacji Energetyki w 2009 r. ok. 30% całkowitego zapotrzebowania na gaz ziemny w Polsce pokrywane było ze źródeł krajowych, pozostałą część pokrywał import głównie z Rosji 9 , skąd pochodziło blisko 82% całkowitego importu tego surowca na terytorium Polski. Obrót gazem ziemnym w Polsce, rozumiany jako sprzedaż gazu do odbiorców hurtowych, przemysłowych i gospodarstw domowych, w praktyce nie funkcjonuje poza PGNiG. Taki status quo na rynku gazu w Polsce wynika z realizacji wariantu centralizacji obrotu, z jednoczesnym utrzymaniem działalności poszukiwawczej i wydobywczej w ramach Grupy PGNiG. Centralizacja obrotu polegała na przejęciu przez PGNiG całej działalności handlowej, realizowanej uprzednio również przez inne podmioty Grupy. Aktualnie tylko PGNiG realizuje umowy sprzedaży niemal z każdym odbiorcą gazu w Polsce. W orzecznictwie Komisji Europejskiej i Prezesa UOKiK 10 rynek obrotu gazem ziemnym w ujęciu geograficznym określany jest jako rynek krajowy. Decyduje o tym głównie sposób realizacji dostaw gazu poprzez system sieciowy. Taka forma transportu gazu ziemnego nie posiada substytutów, gdyż inne metody przesyłu nie są stosowane. Względy te powodują jednocześnie, że obszar geograficzny tego rynku produktowego (gazu ziemnego) ograniczony jest do obszaru, na którym położona jest użytkowana sieć, w tym przypadku do terenu prawie całej Polski. 8 Zarządzanie krajowym systemem przesyłowym gazu należy do Operatora Gazociągów Przesyłowych Gaz-System S.A. z siedzibą w Warszawie. Spółka zarządza sieciami wysokiego ciśnienia o łącznej długości 9.684 km. 9 Na podstawie długoterminowego kontraktu zawartego w 2008 r. pomiędzy PGNiG, a Gazprom Export. 10 Przykładowo w decyzjach: Nr DOK-91/05 z dn. 9.08.2005 r., Comp/M.4110 - E.ON/Endesa z dn. 25.04.2006 r. , Comp/M.4180 - Gas de France/Sues z dn. 14.11.2006 r. 11 Udział PGNiG w krajowym rynku obrotu gazem ziemnym szacowany jest na 98%, pozostałe 2% przypada kilku podmiotom prowadzącym działalność polegającą na odsprzedaży gazu ziemnego nabywanego od PGNiG odbiorcom końcowym, za pośrednictwem własnych, lokalnym sieci dystrybucyjnych. Podmioty te tworzą lokalne monopole łącząc działalność dystrybucyjną i obrotu. W związku z tym, iż między PGNiG i Wspólnym Przedsiębiorcą będą występowały relacje typu dostawca–odbiorca i jednocześnie udział PGNiG w krajowym rynku obrotu gazem ziemnym przekracza 30%, przedmiotowa koncentracja będzie wywierała wpływ w układzie wertykalnym na ten rynek. Należy także wspomnieć o przewidywanych relacjach typu dostawca–odbiorca w zakresie energii elektrycznej, jakie będą występowały między Wspólnym Przedsiębiorcą (dostawca energii), a TAURON i PGNiG (odbiorcy energii). TAURON oprócz energii wytwarzanej przez spółki z własnej grupy kapitałowej sprzedaje również energię pochodzącą od producentów spoza grupy, w związku z czym udział TAURON w krajowym rynku sprzedaży detalicznej energii wynosi obecnie ok. 27%. W 2015 r. gdy TAURON zacznie nabywać energię elektryczną od Wspólnego Przedsiębiorcy, udział TAURON w krajowym rynku sprzedaży detalicznej energii może wzrosnąć do ok. 28%. Z kolei szacunki dokonane przez PGNiG wskazują, iż udział tego przedsiębiorcy w 2015 r. w krajowym rynku sprzedaży detalicznej energii elektrycznej może wynosić ok. 1,3% - 1,5%. Z powyższych danych wynika, że zarówno indywidualne, jak i łączne udziały uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzedaży detalicznej energii elektrycznej nie przekraczają 30%, czyli koncentracja nie będzie wywierała wpływu w układzie wertykalnym na ten rynek. C) Przedmiotowa koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym na następujące rynki: 1) lokalny rynek produkcji i sprzedaży ciepła, na którym będzie działać Wspólny Przedsiębiorca (teren Stalowej Woli ze 100% udziałem w tym rynku) 11 ; 11 Obecnie na terenie Stalowej Woli 100% udziału w rynku produkcji i sprzedaży ciepła posiada Grupa Tauron (poprzez Elektrownię Stalowa Wola S.A.). 12 2) lokalne rynki produkcji i sprzedaży ciepła, na których działają spółki z Grupy Tauron, a mianowicie: − na terenie: Jaworzna, Łazisk Górnych, Rudy Śląskiej, Bielsko-Białej, Kędzierzyna-Koźla, Dąbrowy Górniczej, Będzina, Świętochłowic, Kamiennej Góry, Tych (100% udziału w rynku); − na terenie Chorzowa (ok. 95% udziału w rynku); − na terenie Katowic (ok. 90% udziału w rynku); − na terenie Mysłowic (ok. 90% udziału w rynku); − na terenie Olkusza (ok. 85% udziału w rynku); − na terenie Siemianowic Śląskich (ok. 80% udziału w rynku); − na terenie Będzina (ok. 75% udziału w rynku); − na terenie Sosnowca (ok. 70% udziału w rynku); − na terenie Zawiercia (ok. 70% udziału w rynku); − na terenie Łaz (ok. 70% udziału w rynku); − na terenie Trzebini (ok. 50% udziału w rynku). Ocena skutków planowanej koncentracji Przepis art. 18 ustawy antymonopolowej stanowi, iż Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku. Organ antymonopolowy dokonując oceny zasadności wyrażenia zgody na przeprowadzenie niniejszej koncentracji wziął pod uwagę następujące przesłanki: − w przedmiotowej sprawie brak jest rynków właściwych, na które koncentracja wywierałaby wpływ w układzie horyzontalnym; − rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym jest krajowy rynek obrotu gazem ziemnym. Jednak z uwagi na fakt, iż PGNiG prowadzi działalność na tym rynku, jak również na pozostałych (z wyjątkiem przesyłu) szczeblach rynku gazowego w Polsce posiadając pozycję monopolistyczną oraz, że Wspólny Przedsiębiorca będzie nowym odbiorcą gazu, 13 nie powinno to wpłynąć na pozycję jego dotychczasowych i potencjalnych konkurentów. Z uwagi natomiast na stosunkowo niski udział Wspólnego Przedsiębiorcy w zakupach gazu ziemnego, brak jest również podstaw aby przypuszczać, iż koncentracja wpłynie w istotny sposób na pozycję dotychczasowych odbiorców gazu dostarczanego przez PGNiG. Reasumując, nie zachodzi więc podejrzenie, że konkurencja na tym rynku zostanie istotnie ograniczona; − koncentracja będzie wywierać wpływ w układzie konglomeratowym na wskazane w punkcie C uzasadnienia decyzji lokalne rynki produkcji i sprzedaży ciepła, jednak w ocenie organu antymonopolowego silna pozycja Grupy TAURON i Wspólnego Przedsiębiorcy na tych rynkach nie będzie miała wpływu – z uwagi na ich ściśle lokalny charakter – na rynek, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym, czy też na inne rynki, na których działają lub będą działać uczestnicy koncentracji; − uwzględniony został także fakt poddania rynku gazu ziemnego oraz rynku energii cieplnej regulacji na podstawie przepisów ustawy Prawo energetyczne . Jednym z podstawowych narzędzi tej regulacji jest zatwierdzanie taryf przez Prezesa URE. W ocenie organu antymonopolowego sposób kalkulacji taryf oparty na kosztach uzasadnionych, przy określeniu szczegółowego mechanizmu kalkulacji w rozporządzeniach wykonawczych i kontroli tego procesu przez Prezesa URE, zapewnia odbiorcom gazu i ciepła ochronę przed nadmiernym wzrostem cen; − organ antymonopolowy uwzględnił również problemy z niską podażą energii elektrycznej w Polsce. Budowa nowych mocy wytwórczych, co jest celem utworzenia Wspólnego Przedsiębiorcy, zwiększa tę podaż lub co najmniej - w przypadku zastępowania starych bloków wytwórczych - sprawia, że podaż ta nie zmniejsza się i jest bez wątpienia korzystna zarówno z punktu widzenia rozwoju konkurencji na szeroko rozumianym rynku energii elektrycznej, jak również z punktu widzenia zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa (ciągłości dostaw energii elektrycznej). 14 Konkludując należy stwierdzić, że planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 18 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postępowanie w sprawie wykazało, że utworzenie Wspólnego Przedsiębiorcy przez TAURON i PGNiG nie przyczyni się do istotnego ograniczenia konkurencji, w szczególności przez powstanie lub umocnienie pozycji dominującej na rynku. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Kontroli Koncentracji Robert Kamiński Otrzymują: - PGNiG S.A. - TAURON Polska Energia S.A. za pośrednictwem: Pana Aleksandra Stawickiego Pana Michała Badowskiego Wierciński, Kwieciński, Baehr Sp. k. ul. Polna 11 00-633 Warszawa