DIH-56/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-55( 4 )/12/AnŁ Warszawa, 6 sierpnia 2012 r. DECYZJA DIH-1/ 56 /2012 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po rozpatrzeniu odwołania Jacka Stachowiaka, ul. Okrzei 23, 64-800 ChodzieŜ, od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2012 r. (Nr akt: D/PI.śG.8361.191.2011), którą wymierzono karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu handlowego w dniu 22 listopada 2011 r. w sklepie w ChodzieŜy przy ul. Kościelnej 4 jednej partii 180 sztuk jaj kurzych, klasa wagowa XL, o łącznej wartości 108 zł, wyprodukowanych w Fermie Jabłonna Henryka Borkowskiego w BarłoŜni, oferowanych luzem, nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 22 i 23 listopada 2011 r. przez inspektorów reprezentujących Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu, zwanego dalej „Wielkopolskim WIIH”, w sklepie przy ul. Kościelnej 4 w ChodzieŜy, naleŜącym do przedsiębiorcy Jacka Stachowiaka prowadzącego w dniu kontroli działalność gospodarczą pod nazwą Warzywa-Owoce Jacek Stachowiak w ChodzieŜy, zwanego dalej równieŜ „stroną” , zakwestionowano prawidłowość oznakowania jednej partii 180 sztuk jaj kurzych oferowanych do sprzedaŜy luzem, o łącznej wartości 108 zł, wyprodukowanych w Fermie Jabłonna Henryka Borkowskiego w BarłoŜni, oznakowanych na fakturze nr 1433/11/FVS jako klasa wagowa XL (>73 g) oraz oznakowanych na skorupie „3-PL-30051312”. 2 Wymieniona partia nie odpowiadała wymaganiom określonym w art. 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz.U. L 163 z 24.06.2008, s. 6 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 589/2008” , z uwagi na brak w miejscu sprzedaŜy następujących informacji: klasy jakości, klasy wagowej, oznaczenia metody chowu, objaśnienia znaczenia kodu producenta i daty minimalnej trwałości. Wystąpienie tej nieprawidłowości kontrolowany tłumaczył swoją niewiedzą. Na Ŝądanie inspektorów uzupełniono brakujące informacje. Właściciel sklepu w celu ustalenia daty minimalnej trwałości kontaktował się z dostawcą jaj. PowyŜsze ustalenia udokumentowano w protokole kontroli, nr akt: D/PI.śG.8361.191.2011. W związku z powyŜszym, pismem z dnia 22 lutego 2012 r. (znak jw.), Wielkopolski WIIH zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) – zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu ww. jednej partii jaj, nieodpowiadającej pod względem oznakowania jakości handlowej określonej w art. 16 rozporządzenia nr 589/2008. W piśmie tym poinformowano stronę takŜe o przysługującym jej prawie do zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w kaŜdym stadium postępowania, składania wniosków dowodowych, a takŜe poproszono o złoŜenie oświadczenia o przynaleŜności strony do jednej z grup przedsiębiorców w rozumieniu rozdziału 7 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.). Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień oraz nie złoŜyła oświadczenia, o które wnioskował Wielkopolski WIIH. W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Poznaniu Delegatura w Pile wpłynęło pismo z dnia 27 marca 2012 r. Roberta Szumowskiego, podającego się za pełnomocnika Jacka Stachowiaka. W piśmie tym podniesiono zarzut naruszenia przez organ art. 145 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez doręczenie pisma tylko stronie działającej przez pełnomocnika (przy czym nie sprecyzowano jakiego pisma, powołano jedynie sygnaturę D/PI.śG.8361.191.2011). Odpowiadając na ww. pismo Wielkopolski WIIH wezwał Roberta Szumowskiego do wykazania umocowania do reprezentowania Jacka Stachowiaka zgodnie z postanowieniami Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiedź ta została przesłana do wiadomości Jacka Stachowiaka. Pismo doręczono Robertowi Szumowskiemu w dniu 23 kwietnia 2012 r. 3 Strona nie wyznaczyła swojego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej. Po przeprowadzeniu ww. postępowania, decyzją z dnia 12 czerwca 2012 r. (znak jw.), Wielkopolski WIIH wymierzył Jackowi Stachowiakowi karę pienięŜną w wysokości 500 zł, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 ustawy o jakości handlowej. Pismem z dnia 22 czerwca 2012 r., Jacek Stachowiak złoŜył do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK” , odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej „odrzucenie w całości” jako wydanej na błędnej podstawie prawnej i z naruszeniem zasady proporcjonalności. Strona wyraziła przekonanie, Ŝe nie popełniła czynu określonego w art. 40 a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej polegającego na wprowadzeniu do obrotu artykułu rolno-spoŜywczego nieodpowiadającego jakości handlowej. Jej zdaniem Ŝaden klient nie mógł zostać oszukany, a niezgodności towaru z wymogami prawa Ŝywnościowego nie stwierdzono. Strona podniosła, Ŝe „skoro towary odpowiadały jakości handlowej, to nie moŜna stwierdzać o uzyskaniu w sposób niedozwolony korzyści majątkowej”. Naruszeniem przez organ pierwszej instancji zasady proporcjonalności było w opinii strony wymierzenie kary w nadmiernej wysokości, odpowiadającej jej zyskowi ze sprzedaŜy jajek z okresu 3-4 lat. W odwołaniu został równieŜ postawiony zarzut naruszenia „zasady dobrego zwyczaju, zasady zaufania obywatela do Urzędów czy moŜe zasady Ordynacji podatkowej”, w związku z nieudzieleniem przez Wielkopolskiego WIIH odpowiedzi na pismo pełnomocnika strony, który uczestniczył w postępowaniu kontrolnym. Pismem z dnia 9 lipca 2012 r. (znak DIH-023-55(3)/12/AnŁ), Prezes UOKiK poinformował Jacka Stachowiaka, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa, prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Adresat nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze, w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Jakość handlowa, jak stanowi art. 3 pkt 5 tej ustawy, to cechy artykułu rolno- spoŜywczego dotyczące m.in. jego właściwości organoleptycznych i fizykochemicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu 4 produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Wymagania jakości handlowej dla jaj kurzych, zostały określone w rozporządzeniu nr 589/2008. Jak wynika z art. 16 tego rozporządzenia, w przypadku sprzedaŜy jaj luzem w sposób łatwo widoczny i czytelny dla konsumenta podaje się następujące informacje: a) klasa jakości, b) klasy wagowe zgodnie z art. 4, c) oznaczenie metody chowu równowaŜne oznaczeniu, o którym mowa w art. 12 ust. 2, d) objaśnienie znaczenia kodu producenta, e) data minimalnej trwałości. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia według dyspozycji art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W niniejszej sprawie wymierzono karę pienięŜną na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej. W odwołaniu od decyzji wymierzającej tę karę podniesiono, Ŝe adresat decyzji nie popełnił przypisywanego mu czynu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej oraz Ŝe Ŝaden klient nie mógł zostać oszukany (w wyniku stwierdzonych przez organ nieprawidłowości), a niezgodności towaru z wymogami prawa Ŝywnościowego nie stwierdzono. Prezes UOKiK rozpatrując odwołanie zwaŜył, Ŝe ustalenia kontroli dokonane przez organ pierwszej instancji i udokumentowane w aktach sprawy wskazywały na wprowadzenie przez stronę do obrotu jednej ww. partii jaj kurzych oznakowanych w miejscu sprzedaŜy niezgodnie z normami handlowymi zawartymi w art. 16 rozporządzenia nr 589/2008. Jak wynika z przywołanego powyŜej art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, oznakowanie jest jednym z elementów jakości handlowej artykułu rolno spoŜywczego. Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, Ŝe zakwestionowane jaja kurze były produktami nieodpowiadającymi jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej – co wskazywało na popełnienie czynu określonego w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej. Przyjęte przez ustawodawcę brzmienie ww. przepisu wprowadza mechanizm polegający na tym, Ŝe kaŜdy, w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych nieodpowiadających jakości 5 handlowej, podlega karze określonej w tym przepisie. W związku z tym, w opinii Prezesa UOKiK, Wielkopolski WIIH słusznie wymierzył w drodze decyzji karę pienięŜną stronie, to jest przedsiębiorcy, który w dniu 22 listopada 2011 r. wprowadził do obrotu artykuły rolno- spoŜywcze o niewłaściwej jakości handlowej. Prezes UOKiK zauwaŜył ponadto, Ŝe wbrew twierdzeniom odwołującego się, opisane w zaskarŜonej decyzji naruszenie przepisów z zakresu jakości handlowej artykułów rolno- spoŜywczych przez stronę nie zostało określone przez organ pierwszej instancji jako „oszukańcze lub podstępne praktyki, fałszowanie Ŝywności”. Organ drugiej instancji wyjaśnia takŜe, Ŝe naruszeniem przepisów o jakości handlowej jest nie tylko znakowanie artykułu w sposób wprowadzający nabywców w błąd, ale równieŜ zaniechanie podawania określonych informacji, do których poznania konsument ma prawo przed dokonaniem zakupu. W przypadku jaj kurzych oferowanych luzem konsument powinien mieć dostęp do informacji w zakresie klasy jakości, klasy wagowej, metody chowu, objaśnienia znaczenia kodu producenta oraz daty minimalnej trwałości. W niniejszej sprawie, w sklepie naleŜącym do strony stwierdzono brak wszystkich ww. informacji przy jednej partii jaj luzem. Jak wskazano powyŜej, na jakość handlową w rozumieniu ustawy o jakości handlowej składa się szereg elementów, w tym oznakowanie. Organ pierwszej instancji ocenił jakość handlową przedmiotowej partii jaj kurzych stwierdzając, Ŝe jeden z aspektów jakości – oznakowanie w miejscu sprzedaŜy – nie odpowiada wymaganiom określonym w przepisach o jakości handlowej, tj. art. 16 rozporządzenia nr 589/2008. W związku z tym nieuprawnione jest stanowisko przedstawione w odwołaniu, Ŝe „towary odpowiadały jakości handlowej”. W odwołaniu został podniesiony zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady proporcjonalności, poniewaŜ wymierzona stronie kara pienięŜna z tytułu wprowadzenia do obrotu jaj nieodpowiadających jakości handlowej odpowiadała – według deklaracji odwołującego się – zyskowi ze sprzedaŜy jajek z okresu 3-4 lat. Prezes UOKiK zwaŜył, Ŝe kara pienięŜna wynikająca z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej w niniejszej sprawie mogła wynieść do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanej jednej partii jaj o wartości 108 zł, nie mogła jednak być niŜsza niŜ 500 zł. NaleŜy w tym miejscu zaznaczyć, Ŝe uŜyte w tym przepisie pojęcie „korzyści majątkowej” nie jest równoznaczne pojęciowo z zyskiem netto ze sprzedaŜy zakwestionowanej partii produktu czy teŜ podobnych produktów w dłuŜszym przedziale czasowym. Na potrzeby wymierzania kary pienięŜnej na podstawie ustawy o jakości handlowej przyjmuje się wartość korzyści majątkowej w postaci ekwiwalentu wartości zakwestionowanych towarów – w rozpatrywanym przypadku 108 zł. Słuszność przyjętej przez organ pierwszej i drugiej instancji interpretacji pojęcia „korzyści majątkowej” potwierdza, na przykład wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 684/11, wydany na gruncie ustawy o jakości handlowej, Ŝe wymierzona kara 6 będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w obrocie dostępne były tylko artykuły rolno-spoŜywcze o odpowiedniej jakości handlowej, jeśli przyjmie wartość korzyści majątkowej w postaci wartości detalicznej zakwestionowanych towarów. Wielkopolski WIIH mógł zatem wymierzyć karę pienięŜną w przedziale od 500 zł do 540 zł (5 x 108 zł) i wymierzona w drodze zaskarŜonej decyzji kara w wysokości 500 zł mieściła się w tych granicach. Prezes UOKiK uznał, Ŝe minimalna wysokość wymierzonej kary była adekwatna do wagi stwierdzonych nieprawidłowości oraz skali działalności ukaranego podmiotu, a przy tym spełni swój skutek prewencyjny. W odwołaniu został równieŜ postawiony zarzut naruszenia „zasady dobrego zwyczaju, zasady zaufania obywatela do Urzędów czy moŜe zasady Ordynacji podatkowej”, w związku z nieudzieleniem przez Wielkopolskiego WIIH odpowiedzi na pismo pełnomocnika strony, który uczestniczył w postępowaniu kontrolnym. Organ drugiej instancji wyjaśnia w pierwszej kolejności, Ŝe postępowanie kontrolne jest odrębne od postępowania administracyjnego i nie podlega rozpatrzeniu w trybie odwoławczym. NiezaleŜnie od powyŜszego, analizując materiał dowodowy zebrany w sprawie Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Poznaniu Delegatura w Pile wpłynęło pismo z dnia 27 marca 2012 r. Roberta Szumowskiego, podającego się za pełnomocnika Jacka Stachowiaka. W piśmie tym podniesiono zarzut naruszenia przez organ art. 145 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez doręczenie pisma tylko stronie działającej przez pełnomocnika, przy czym nie sprecyzowano jakiego pisma – powołano jedynie sygnaturę akt D/PI.śG.8361.191.2011. Odpowiadając na ww. pismo Wielkopolski WIIH wezwał Roberta Szumowskiego do wykazania umocowania do reprezentowania Jacka Stachowiaka zgodnie z postanowieniami Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiedź ta została przesłana do wiadomości Jacka Stachowiaka. Pismo doręczono Robertowi Szumowskiemu w dniu 23 kwietnia 2012 r. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, czy to w pierwszej czy drugiej instancji, nie został prawidłowo ustanowiony pełnomocnik. W związku z powyŜszym Prezes UOKiK uznał, Ŝe Wielkopolski WIIH postąpił prawidłowo i zgodnie z art. 40 Kpa kierując pisma w toku postępowania administracyjnego bezpośrednio do strony. W tym kontekście nie znajduje zatem potwierdzenia zarzut naruszenia zasady zaufania do organu, wyraŜonej w art. 8 Kpa. 7 Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Poznaniu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Kara pienięŜna staje się zaległością w przypadku, gdy nie zostanie uiszczona w terminie. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jak wynika z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. Poz. 270) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. Poz. 749). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Jacek Stachowiak ul. Okrzei 23, 64-800 ChodzieŜ 2. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Poznaniu 3. a/a