DIH-13/2016

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DIH - 023 - 90 ( 7 ) / 1 5 / AnŁ Warszawa, 29 stycznia 2016 r. DECYZJA DIH-1/13/2016 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), art. 1 ust. 3 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm.) oraz art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 678, z późn. zm.), Prezes Urzędu Och rony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu z dnia 7 października 2015 r. (nr akt D/LE.ŻG.8361.193.201 5) , którą wymierzono karę pieniężną w wysokości 650,00 zł (słownie: sześćset pięćdziesiąt złotych 00/100), 1) uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz 2) wymierza przedsiębiorcy DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie karę pieniężną w wysokości 500,00 zł (słownie: pięćset złotych 00/100) z tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch partii artykułów rolno - spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej , tj. sera dojrzewającego półtłustego Gouda lekka oraz sera dojrzewającego tłustego Radamer , o łącznej wartości 90,84 zł . UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od 11 do 14 sierpnia 2015 r., zgodnie z upoważnieniem do przeprowadzenia kontroli nr D.LE.ŻG.8361.193.2015 , przez inspektorów reprezentujących Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu – zwanego dalej również „ Wielkopolskim WIIH ” – w supermarkecie „DINO” przy ul. 1 Maja 33a w Lesznie, należąc ym do przedsiębiorcy DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie – zwanego dalej również „stroną” – zakwestionowano oznakowanie trzech partii artykułów rolno - spożywczych, to jest: 1) 2,73 kg sera dojrzewającego półtłustego Gouda lekka , produkcji Spółdzielni Mleczarskiej „Spomlek” w Radzyniu Podlaskim, Oddział Młynary , w cenie detalicznej 19,9 9 zł/kg , o wartości 54,57 zł, oznaczonego datą minimalnej trwałości 18.09.2015 , oferowanego Strona 2 z 11 luzem , eksponowanego w miejscu sprzedaży w postaci bloku sera oznaczonego wywieszką zawierającą informacje dla konsumentów – zwanego dalej „ serem Gouda ” – zakwestionowano z uwagi na nieuwidocznienie nazwy producenta w sposób bezpośrednio dostępny konsumentom (nazwa producenta znajdowała się na etykiecie sera niewidocznej dla konsumenta). Wielkopolski WIIH stwierdził, że powyższe naruszało przepisy § 19 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 29) – zwanego dalej „ rozporządzeniem w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych ” – oraz art. 9 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektywy Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komis ji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22 .11.2011 r., s. 18 z późn. zm.) – zwanego dalej „ rozporządzeniem nr 1169/2011 ” ; 2) 1,91 kg (9 kawałków) sera dojrzewającego tłustego Radamer, produkcji Spółdzielni Mleczarskiej „Spomlek” w Radzyniu Podlaskim, Oddział Radzyń Podlaski, w cenie detalicznej 18,99 zł/kg o wartości 36,27 zł, oznaczonego datą minimalnej trwałości 21.09.2015 , zapakowanego na miejscu do bezzwłocznej sprzedaży konsumentom w formie kawałków z przyklejoną etykietą – zwanego dalej „ serem Radamer ” – zakwestionowano z uwagi na nieuwidocznienie dla konsument ów informacji dotyczących : pełnej nazwy sera ( na etykiecie widocznej dla konsumentów podano „Ser Serenada Rad”, zamiast zgodnie z deklaracją producenta niewidoczną dla konsumentów był to „ser dojrzewający tłusty Radamer Serenada”), nazwy producenta oraz wykazu składników (informacje te znajdowały w miejscu niewidoczny m dla konsumenta). Wielkopolski WIIH stwierdził, że naruszało to przepisy § 19 ust. 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych oraz art. 9 ust. 1 lit. a, b, h rozporządzenia nr 1169/2011 ; 3) 12 opakowań á 150 g sera dojrzewającego Salami w plastrach, produkcji SM MLEKOVITA w Wysokiem Mazowieckiem, w cenie 3,75 zł/op., o wartości 45,00 zł, oz naczonego datą minimalnej trwałości 19.09.2015 – zwanego dalej „ serem Salami ” – zakwestionowano z uwagi na nieprawidłowe oznaczenie wykazem składników na etykiecie, w któr ym nie podkreślono składnika „mleko”, będącego składnik iem powodując ym alergię lub reakcję nietolerancji . Wielkopolski WIIH stwierdził, że powyższe naruszało przepisy art. 21 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1169/2011 . Powyższe czynności udokumentowano w: protokole kontroli z dnia 14 sierpnia 2015 r. (nr akt kontroli: D/LE.ŻG.8361.193.2015 ) wraz z załącznikami nr 1 i 2 zawierającymi fotografie trzech ww. partii serów, a także w protokołach oględzin tych produktów nr I – III. Strona 3 z 11 Wielkopolski WIIH ustalił, że kontrolowany przedsiębiorca należy do grupy „pozostałych przedsiębiorców” w rozumieniu przepisów rozdziału 7 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.). Oświadczenie na tę okoliczność złożone przez przedstawiciela ww. przedsiębiorcy w dniu 11 sierpnia 2015 r. zostało włączone do akt sprawy. W piśmie z 7 września 2015 r. przedsiębiorca DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie przedstawił m.in. wyjaśnienia producenta sera Salami, iż zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 oraz części III.2a w załącz niku VII do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. UE L 347 z 20.12.2013, s. 671 z późn. zm.) – zwanego dalej „ rozporządzeniem nr 1308/2013 ” – mleko jako składnik alergenny nie musiało być zaznaczone w wykazie składników na etykieci e sera . Podobne wyjaśnienie ww. producent przekaz ał w piśmie z 9 września 2015 r . skierowanym do Wielkopolskiego WIIH. Pismem z 8 września 2015 r., Wielkopolski WIIH zawiadomił przedsiębiorcę DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary p ieniężnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 678 z późn. zm.) – zwanej dalej „ ustawą o jakości handlowej ” – z tytułu wprowadzenia do obrotu ww. trzech partii artykułów rolno - spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej . W toku postępowania administracyjnego strona przekazała pismo z 18 września 2015 r., w którym wskazała, że spełnia wymogi prawne w zakresi e informacji umieszczanych na wywieszce dotyczącej danego środka spożywczego, niemniej podjęła działania w celu poprawy stosowanych etykiet. Powołując się na te argumenty, strona wniosła o odstąpienie od ukarania jej karą pieniężną, ewentualnie o zastosowa nie okoliczności łagodzących i wymierzenie kary w minimalnej wysokości. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w dniu 7 października 2015 r. Wielkopolski WIIH wydał decyzję (nr akt D/LE.ŻG.8361.193.2015 ) , na mocy której wymierzył stronie kar ę p ieniężną w wysokości 650,00 zł (słownie: sześćset pięćdziesiąt złotych 00/100) , na podstawie przepisu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, z tytułu wprowadzenia do obrotu serów Gouda, Radamer i Salami o łącznej wartości 135,84 zł nieodpowiadaj ących jakości handlowej . W swojej decyzji (na str. 6 i 7) organ ustosunkował się negatywnie do stanowiska producenta sera Salami przekazanego m.in. przy piśmie strony z 7 września 2015 r. i stwierdz ił, że zwolnienie od obowiązku podkreślania w oznakowaniu środków spożywczych składników alergennych lub powodujących reakcję nietolerancji, określone w art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011, nie ma zastosowania w przypadku sera. Pismem z 21 października 2015 r., strona złożyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konk urencji i Konsumentów – zwanego dalej również „Prezesem UOKiK” – odwołanie od Strona 4 z 11 ww. decyzji w części dotyczącej wprowadzenia do obrotu jednej partii (składającej się z 12 opakowań) sera Salami. Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że wskazany produkt odpowiada jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, a co za tym idzie, wymierzenie kary pieniężnej w mniejszej wysokości lub odstąpienie od jej wymierzenia. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła następujące naruszenia: – art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej poprzez błędne przyjęcie , że odwołująca się wprowadziła do obrotu produkty nieodpowiadające jakości handlowej; – art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że producent sera jako produktu mlecznego jest także zobowiązany do wyróżnienia składnika alergennego – mleka – mimo, że ww. przepis w akapicie czwartym dopuszcza odstępstwo gdy nazwa środka spożywczego odnosi się do danej substancji lub produktu. Strona powtórzyła swoje stanowisko przekazane w postę powaniu pierwszej instancji stwierdzając, że ser należy niewątpliwie do kategorii przetworów mlecznych, zatem zgodnie z art. 21 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 1169/2011 nie ma potrzeby wyróżnienia na jego e tykiecie składników alergennych pochodzących z mleka . Dla poparcia tego stanowiska strona powołała się na przewodnik do ww. rozporządzenia zamieszczony na stronie internetowej Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych www.ijhar- s.gov.pl oraz na wykaz nazw zarezerwowanych dla produktów mlecznych w określony w części III .2a załącznika VII do rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 zawierający nazwę „ser” . Strona podniosła, że Wielkopolski WIIH nie uwzględnił jej wyjaśnień wskazujących na prawidłowość oznakowania sera Salami, w szczególności przedstawionych przez Spółdzielnię Mleczarsk ą MLEKOVITA. Do odwołania strona załączyła drugie pismo ww. producenta z 20 października 2015 r. zawierające rozwinięcie argumentów w tej sprawie. Strona nie zakwestionowała w odwołaniu pozostałych ustaleń organu pierwszej instancji. Niemniej, z uwagi na uznanie stopnia jej zawinienia co do wszystkich naruszeń jako lekkomyślność, wniosła o ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Pismem z 17 listopada 2015 r. Prezes UOKiK poinformował stronę, iż przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W toku postępowania drugiej instancji strona przekazała pismo z 30 listopada 2015 r., w którym podtrzymała swoje stanowisko przedstawione w odwołaniu od zaskarżonej decyzji . Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagan ia prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz Strona 5 z 11 ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L 31 z 1.02.2002, s. 1, z późn. zm.) – zwanego dalej „ rozporządzeniem nr 178/2002 ” , podmioty dzia łające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. W myśl art. 17 ust. 2 tego rozporządzenia, państwa członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty działające na rynku spożywczym i pasz odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. W tym celu Państwa Członkowskie zachowują system oficjalnych kontroli i innych działań stosownych do okoliczności, z uwzględnieniem informowania opinii publicznej o bezpieczeństwie i ryzyku związanym z żywnością i paszami, nadzorem nad bezpieczeństwem żywności i pasz oraz innych działaniach monitorujących, obejmujących wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Państwa Członkowskie ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W myśl przepisu art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 , prawo żywnościowe ma na cel u ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną żywnością. W myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011, p odawanie informacji na temat żywności służy wysokiemu poziomowi ochrony zdrowia i interesów konsumentów przez zapewnienie konsumentom finalnym podstaw do dokonywania świadomych wyborów oraz bezpiecznego stosowania żywności, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań zdrowotnych, ekonomicznych, środowiskowych, społecz nych i etycznych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej , wprowadzane do obrotu artykuły rolno- spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dod atkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Definicja jakości handlowej zawarta w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej obejmuje cechy artykułu rolno - spożywczego w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania artykułów rolno - spożywczych, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Jak wskazuje art. 6 rozporządzenia nr 1169/2011, każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodnie z tym rozporządzeniem. Przepis art. 9 ust. 1 lit. c ww. rozporządzenia wymaga po dania konsumentom informacji o składnik ach lub substancjach pomocniczych w przetwórstwie wymienionych w załączniku II do ww. rozporządzenia lub uzyskane z substancji lub produktów wymienionych w załączniku II, powodujące alergie lub reakcje nietolerancji, użyte przy wytworzeniu lub przygotowywaniu żywności i nadal obecne w produkcie Strona 6 z 11 gotowym, nawet jeżeli ich forma uległa zmianie . Przepis art. 44 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia rozciąga ten obowiązek także w odniesieniu do żywności nieopakowanej (tj. środków spożywczych oferowanych do sprzedaży konsumentom finalnym bez opakowania lub środków spożywczych pakowanych w pomieszczeniu sprzedaży na życzenie konsumenta lub pakowanych do bezpośredniej sprzedaży). W załącznik u II do rozporządzenia nr 1169/2011, wśród substancji lub produktów powodujących alergie lub reakcje nietolerancji zostały wymienione jaja i produkty pochodne (pkt 3) oraz m leko i produkty pochodne (łącznie z laktozą) (pkt 7). Informacja w zakresie alergenów i substancji powodujących reakcje niet olerancji, o której mowa w art. 9 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1169/2011, musi być podana w sposób uregulowany w art. 21 ust. 1 tego rozporządzenia , tj. być podana w wykazie składników (lit. a tamże) oraz podkreślona za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego ją od reszty wykazu składników, np. za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła (lit. b). Oznaczenie danych szczegółowych, o któr ych mowa w art. 9 ust. 1 lit. c (tj. informacji o składnikach alergennych lub powodujących reakcje nietolerancji) , nie jest jednak wymagane w przypadkach, gdy nazwa środka spożywczego wyraźnie odnosi się do danej substancji lub produktu – art. 21 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 1169/2011 . Zgodnie z przepisem określonym w § 19 ust. 1 rozporządzenia w sprawie znakowania pos zczególnych rodzajów środków spożywczych , w przypadku środków spożywczych oferowanych do sprzedaży konsumentowi finalnemu lub zakładom żywienia zbiorowego bez opakowania lu b w przypadku pakowania środków spożywczych w pomieszczeniu sprzedaży na życzenie konsumenta finalnego lub ich pakowania do bezzwłocznej sprzedaży , podaje się m.in.: – nazwę środka spożywczego wskazaną w sposób określony w art. 17 rozporządzenia nr 1169/2011 (pkt 1), – nazwę albo imię i nazwisko producenta (pkt 2), – wykaz składników – zgodnie z art. 18- 20 rozporządzenia nr 1169/2011, z uwzględnieniem informacji, o których mowa w art. 21 tego rozporządzenia (pkt 3). Informacje te podaje się w miejscu sprzedaży na wywieszce dotyczącej danego środka spożywczego lub w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentowi finalnemu (§ 19 ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych ). Rozporządzenie nr 1169/2011 , precyzuje w art. 8 zasady odpowiedzialności podmiotów za informację o żywności. Podmiotem działającym na rynku spożywczym odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy lu b – jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii – importer danego środka na rynek Unii (ust. 1). Podmiot ten zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności o raz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych (ust. 2). Bez uszczerbku dla tej zasady, p odmioty działające na rynku spożywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach Strona 7 z 11 pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat żywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, że wymogi te są spełnione (art. 8 ust. 5 tego rozporządzenia) . Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej , kto wprowadza do obrotu artykuły r olno- spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów , podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub k tóra mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno - spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, na podstawie art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej (w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ drugiej instancji) , uwzględnia: stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno - spożywczych i wielkość jego obrotów oraz przychodu, a także wartość kontrolowanych artykułów rolno - spożywczych . W niniejszej sprawie, na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej w supermarkecie w Legnicy należącym do przedsiębiorcy DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie, Wielkopolski WIIH stwierd ził, że podmiot ten wprowadził do obrotu trzy partie serów dojrzewających oznakowanych w sposób niezgodny z przepisami o jakości handlowej, w tym: 1) ser Gouda oferowany „luzem” o wartości 54,57 zł niezgodny z wymaganiami określonymi w § 19 ust. 1 pkt 2 rozpo rządzenia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych oraz art. 9 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 1169/2011 – z uwagi na nieuwidocznienie informacji dla konsumentów dotyczącej nazwy producenta; 2) ser Radamer zapakowany do bezzwłocznej sprzedaży w o wartości 36,27 zł niezgodny z wymaganiami określonymi w § 19 ust. 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych oraz art. 9 ust. 1 lit. a, b, h rozporządzenia nr 1169/2011 – z uwagi na nieuwidocznienie dla konsumentów informacji w zakresie: pełnej nazwy środka spożywczego , nazwy producenta oraz wykazu składników ; 3) ser Salami oferowany w opakowaniu o wartości 45,00 zł, organ stwierdził naruszenie przepisów określonych w art. 21 ust. 1 lit. b rozporz ądzenia nr 1169/2011 – z uwagi na niepodkreślenie mleka w wykazie składników na opakowaniu , czyli składnika powoduj ącego alergię lub reakcję nietolerancji , wymienionego w załączniku II do tego rozporządzenia . Z tytułu wprowadzenia do obrotu ww. trzech part ii produktów o łącznej wartości 135,84 zł Wielkopolski WIIH wymierzył stronie karę pieniężną w kwocie 650 zł na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej . W ocenie Prezesa UOKiK, uznanie ww. przedsiębiorc y za podmiot podlegający sankcji a dministracyjnej określone j w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej był o Strona 8 z 11 prawidłowe. Jednakże kara pieniężna w tej sprawie powinna dotyczyć dwóch spośród trzech ww. partii produktów , tj. sera Gouda i sera Radamer, z uwagi nieprawidłowe oznakowan ie (także strona w odwołaniu nie neguje tego ustalenia w sprawie). Stwierdzić należy jednak, że o ile organ właściwie zakwalifikował stwierdzone nieprawidłowości w oznakowaniu jako naruszające wymagania rozporządzenia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych, to już zbytecznie uznał je za naruszające przepisy zawarte w art. 9 rozporządzenia nr 1169/2011, który nie miał tu zastosowania. Ponadto, co zostanie rozwinięte w dalszej części niniejszej decyzji, Prezes UOKiK stwierdził narusz enie przepisu art. 44 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 z uwagi na nieprzekazanie konsumentom informacji w zakresie obecności alergenu (jaja) w serze Radamer. Prezes UOKiK nie podzielił natomiast stanowiska organu pierwszej instancji dotyczącego niezgodno ś ci oznakowania oferowanego w opakowaniu sera Salami z wymaganiami określonymi w art. 21 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1169/2011 . Wskazany przepis określa sposób, w jaki konsumenci powinni zostać poinformowani o obecności alergenu (np. mleka) w produkcie. Stanowi on , że dane szczegółowe, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. c – to jest, obowiązkowa informacja dla konsumentów wskazująca na wszelkie składniki lub substancje pomocnicze w przetwórstwie wymienione w załączniku II powodujące alergie lub reakcje nietolerancji (m.in. mleko) , użyte przy wytworzeniu lub przygotowywaniu żywności i nadal obecne w produkcie gotowym – musi być podkreślona za pomocą pisma wyraźnie odróżniającego ją od reszty wykazu składników . Akapit czwarty w art. 21 ust. 1 ww. rozporząd zenia określa jednak wyjątek od tej reguły stanowiąc, że o znaczenie danych szczegółowych, o który ch mowa w art. 9 ust. 1 lit. c nie jest wymagane w przypadkach, gdy nazwa środka spożywczego wyraźnie odnosi się do danej substancji lub produktu (podkreślenie Prezesa UOKiK). W ocenie Prezesa UOKiK, nazwa „ser” jednoznacznie sygnalizuje konsumentom, że produkt ten pochodzi z mleka i jest mało prawdopodobne, by osoba, która unika mleka i jego pochodnych ze względów zdrowotnych została wprowadzona w błąd z powodu niewyróżnienia mleka w wykazie składników sera. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie (fotografii oraz protokoł u oględzin nr I II) wynika, że zakwestionowany przez Wielkopolskiego WIIH ser Salami oznakowany był na dwóch największych powierzchniach nazwą „ser” (na wierzchniej stronie zamieszczony był opis „SALAMI ser w plastrach”, a na spodzie „SER SALAMI, dojrzewający, plastry”). W związku z tym , iż nazwa produktu zawierająca nazwę ser była dobrze widoczna i wyraźnie odnosiła się do mleka, należy uznać, że spełniony został warunek określony w art. 21 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 1169/2011, a zatem wyróżnienie składnika mleko w wykazie składników nie było wymagane. Należy zauważyć, że powyższa interpretacja Prezesa UOKiK pozostaje w zgodzie z wytycznymi Komisji Europejskiej Guidelines relating to the provision of information on substances or products causing allergies or intolerances as listed in Annex II of Regulation (EU) No 1169/2011on the provision of food information to consumers opublikowanymi w Internecie 1 oraz przewodnikiem do rozporządzenia nr 1169/2011 opracowanym przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych 1 http://ec.europa.eu/dgs/health_food-safety/dgs_consultations/food/docs/consult_20150104_allergy- intolerance_guidance.pdf , str. 12 Strona 9 z 11 we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów 2 . Tym samym, Prezes UOKiK przychylił się do interpretacji przedstawionej przez stronę i uznał, że kara pieniężna z tytułu wprowadzenia do obrotu sera Salami nieodpowiadającego jakości handlowej została wymierzona niezasadnie. W skarżonej decyzji w ymierzona stronie ka ra pieniężna dotyczy łącznie trzech partii zakwestionowanych artykułów rolno - spożywczych. Ze względu na wyłączenie z zakresu tej kary jednej partii produktu, tj. sera Salami, decyzję Wielkopolskiego WIIH należy uchylić w całości oraz orzec co do istoty pop rzez wymierzenie przedsiębiorcy DINO Polska S.A. z siedzibą w Krotoszynie nowej kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej w odniesieniu do pozostałych dwóch partii produktów o niewłaściwej jakości handlowej , tj. sera Gouda i sera Radamer o łącznej wartości 90,84 zł . Zgodnie z ww. przepisem, przedsiębiorca podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów r olno- spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł . W niniejszej sprawie pięciokrotna wartość ww. korzyści majątkowej ustalonej w oparciu o wartość zakwestionowanych partii sera Gouda i sera Radamer o łącznej wartości 90,84 zł wynosi 454,20 zł (5 x 90,84 zł) . Z tego względu jedyną możliwą do wymierzenia stronie karą pieniężną zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy jest kwota 500 zł. Prezes UOKiK, wykonując dyspozycję art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej (w obecnym brzmieniu), na podstawie z ebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, zważył, co następuje: – oceni ając stopień szkodliwości czynu polegającego na wprowadzeniu do obrotu przez stronę nieprawidłowo oznakowanych dwóch partii serów Gouda i Radamer, należy uwzględnić, że stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości, polegające na nieuwidocznieniu dla konsumentów części obowiązkowych informacji, tj. danych producenta (w przypadku obu partii serów), wykazu składników i pełnej nazwy środka spożywczego (w przypadku sera Radamer) , godziły w prawo konsumentów do pełnej informacji o produkcie. W ocenie Prezesa UOKiK o szkodliwości czynu świadczy w szczególności nieuwidocznienie wykazu składników sera Radamer, który zawierał: mleko, sól, bakterie fermentacji mlekowej (laktozę), stabilizator – chlorek wapnia, substancję konserwującą – lizozym z białka jaja kurzego i barwnik annato. Konsumenci nie zostali poinformowani o obecności składnika pozyskanego z jaj powodującego alergie lub reakcje nietolerancji i wymienionego w załączniku II pkt 3 do roz porządzenia nr 1169/2011, nie otrzymali oni też informacji o wytworzeniu sera przy zastosowaniu dodatków do żywności – konserwantu, stabilizatora i barwnika. Tym samym strona naruszyła przepis art. 44 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 ; – oceniając zakres naruszenia, należy uwzględnić, że stwierdzone niezgodności w zakresie oznakowania dwóch ww. partii produktów wskazywały na naruszenie podstawowych (z punktu widzenia prawa konsumentów do informacji) przepisów o jakości handlowej zawartych w § 19 rozporządzen ia w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów 2 http://www.ijhar-s.gov.pl/index.php/przewodnik-do-rozporzadzenia-11692011.html Strona 10 z 11 środków spożywczych oraz art. 44 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 . Zakwestionowane produkty pochodziły z dwóch partii o wielkości 2,73 kg i 1,91 kg; – oceniając dotychczasową działalność tego podmiotu, należy wziąć pod uwagę informację zawartą w zaskarżonej decyzji, że strona była już karana z tytułu naruszenia przepisów ustawy o jakości handlowej; – oceniając wielkość obrotów oraz przychodu tego podmiotu, w oparciu o ustalenia organu pierwszej instancji należy stwierdzić , że strona należy do grupy pozostałych przedsiębiorców; – oceniając wartość kontrolowanych artykułów rolno - spożywczych, należy uwzględnić, że strona nie zapewniła prawidłowego oznakowania dwóch skontrolowanych partii serów o łącznej wartości 90,84 zł. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane powyżej przesłanki, jakimi należało kierować się przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej określonej w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, stanowiły podstawę do wymierzenia stronie kary pieniężnej w wysokoś ci 500,00 zł (słownie : pięćset złotych 00/100). Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, kary za naruszenie prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W myśl art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1169/2011 podmiotem działającym na rynku spożywczym odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy lub – jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii – importer danego środka na rynek Unii. Podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za informację na temat żywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych. W świetle zebranego materiału dowodowego działania strony należy ocenić jako niewystarczające. Jak wnika z art. 40a ust. 5c ustawy o jakości handlowej, organ Inspekcji Handlowej w przypadku niskiego stopnia szkodliwości czynu, niewielkiego zakresu naruszenia lub braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności podmiotu może odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 pkt 3 tego artykułu. Prezes UOKiK pełniący w niniejszej sprawie funkcję organu Inspekcji Handlowej nie znalazł uzasadnienia do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, zwłaszcza z uwagi na wyżej ocenioną przez organ drugiej instancji przesłankę szkodliwości czynu . Podsumowując , po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesion ego przez stronę odwołania Prezes UOKiK uznał, iż zasadne jest, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wymierzenie stronie kary pieniężnej w wysokości 500 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch ww. partii serów Gouda i Radamer o łącznej wartości 90,84 zł. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pieniężną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budżetu państwa, należy wpłacić na rachunek Strona 11 z 11 ban kowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Poznaniu, w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes UOKiK, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyższego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Wobec powyższego, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes UOKiK jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części . Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes UOKiK orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administ racyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. ) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do należności pieniężnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm. ). z up. PREZESA Urz ędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ZAST ĘPCA DYREKTORA Departamentu Inspekcji Handlowej Dariusz Łomowski