DIH-121/2022

P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW Warszawa, 8 grudnia 2022 r. DIH - 3.707.122.2022 .IJ DECYZJA DIH - III/ 121 /2022 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 2 r., poz. 2000 , z późn. zm. ), art. 1 ust. 3 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1706), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie odwo łania od decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekc ji Handlowej w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr 89/2022 na mocy które j, przedsiębiorcy Małgorzacie Chamielec prowadząc ej działalność gospodarczą pod firmą Firma Jubilerska Agat Małgorzata C hamielec w Wieliczce , wymierzon o karę pieniężną w wysokości 10 00 zł (słownie: tysiąc złotych) z tytułu niewykonania obowiązku określonego w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz.U. z 2019 r. poz. 178) , utrzy muje ww. decyzję w mocy. Uzasadnienie W dniach 9 i 22 czerwca 2022 r. inspektorzy reprezentujący Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Krakowie zwanego dalej: „ Mał opolski WIIH” lub „organ pierwszej instancji”, przeprowadzili kontro lę w sklepie w Wieliczce należąc ym do przedsiębiorcy ( … ) , dalej: „strona”, „strona postępowania”, „przedsię biorca ” . Uprzednio, zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm.), dalej: „Prawo przedsiębiorców”, skierowano do przedsiębiorcy zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli z 2 3 maja 2022 r., ze wskazaniem zakresu przedm iotowego kontroli, tj. m.in. sprawdzenie przestrzegania przez przedsiębiorcę obowiązków w zakresie informowania o cenac h. Strona zawiadomienie odebrała w dniu 31 maja 2022 r. 2 Skontrolowany sklep jest placówką, w której sprzedaż odbywa się przede wszystkim w formie tradycyjnej, tzn. zza lady, a towary wyeksponowane były m.in. w zamkniętych oszklonych witrynach. W toku kontroli stwierdzono nieprawidłowości polegające na umieszczeniu cen w sposób niewidoczny dla konsumentów w przypadku 54 rodzajów towarów, n a ogółem zbadanych pod kątem prawidłowości stosowania oznaczeń cenowych 700 rodzajów towarów i 36 rodzajów usług. Artykuły zakwestionowane z uwagi na nieuwidocznienie ich ceny w miejscu ogólnie dostępnym i dobrze widocznym dla konsumentów, znajdowały się w przeszklonej witrynie (26 towarów) oraz na półkach przy ladzie sprzedażowej (28 towarów). Posiadały dołączone do nich wywieszki, na których podano ceny sprzedaży, jednakże wywieszki te umieszczone były w taki sposób, że ceny sprzedaży były niewidoczne dl a kupujących. Powyższ y sposób prezentacji cen naruszał art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2019 r. poz. 1 78), dalej: „ustawa o cenach” oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Ro zwoju z dnia 9 grud nia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług (Dz. U. z 2015 r., poz. 2121) dalej: „ro zporządzenie Ministra Rozwoju”. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami organ pierwszej instan cji, zawiadomieniem z dnia 12 lipca 2022 r. wszczął z urzę du postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w trybie art. 6 ust. 1 ustawy o cenach w związku z zakwestionowanie m sposobu uwidocznienia cen, tj. w sposób uniemożliwiający konsumentom zapoznanie się z nimi . Jednocześnie stronę pouczono o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności o prawie wypowiadan ia się co do zebranych dowodów i materiałów, przeglądania akt sprawy, jak również brania udziału w przeprowadzeniu dowodu oraz możliwości złoże nia wyjaśnienia. Ponadto w piśmie tym organ pierwszej instancji zwrócił się do strony o wskazanie wielkości obrotów i przychodu uzyskanych za rok poprzedni. Decyzją z dnia 9 sierpnia 20 22 r. Małopolski WIIH wymierzył stronie, na podstawie art. 6 ust. 1 us tawy o cenach , karę pieniężną w wysokości 1 0 00 zł za niewypełnienie w miejscu sprzedaży detalicznej obowiązku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy . W dniu 2 września 2022 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Krakowie wpłynęło odwoł anie strony . W odwołaniu tym strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postepowania pierwszej instancji w całości. Strona nie zgadza 3 się ze stwierdzeniem, iż zakwestionowane w toku kontroli produkty były oznaczone cenami ale w sposób niewido czny dla konsumenta. Ponieważ zakwestionowane towary znajdują się w gablotach i wyjmowane są z gablot przez sprzedawcę na wyraźną prośbę konsumenta ma on możliwość zapoznania się ze wszelkimi cechami fizycznymi danego produktu oraz jego ceną. Ceny umieszcz one są na każdym z produktów w miejscu, zdaniem strony, ogólnodostępnym oraz dobrze widocznym w taki sposób, że konsument nie musi dodatkowo pytać ekspedienta jaka jest jego cena. Ponadto strona zarzuciła błędną interpretację przepisu dotyczącego uwidoczn iania cen przez organ pierwszej instancji , ponieważ ze względu na specyfikę branży jubilerskiej, wystarczającym jest takie umieszczanie na towarach wywieszek cenowych , aby pozwalały konsumentom na zapoznanie się z cenami, po tym jak poproszą ekspedienta o podanie towarów. S trona dokonała analogii dotyczącej uwidaczniania cen na zakwestionowanych wyrobach do ceny kolczyków (na wywieszkach doczepionych do wyrobu) , które znajdują się w gablotach. Dopiero kiedy klient poprosi o sprzedawcę o podanie towaru będ zie miał on możliwość faktycznego zapoznania się z jego ceną. Do takiej samej sytuacji dochodzi zdaniem strony w odzieżowych sklepach sieciowych , gdzie wywieszki są z ceną są przypięte do produktu ale żeby zapoznać się z ich ceną konsument musi wziąć produ kt do ręki i odszukać wywieszkę z ceną odzieży lub butów. P ismem z dnia 12 października 2022 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej: „Prezes UOKiK” poinformował stronę postępowania o toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz przysługu jącym stronie prawie zapoznania się z aktami i prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona nie skorzystała ze swojego uprawnienia. Prezes U rzędu O chrony K onkurencji i K onsumentów ustalił i stwierdził. Istotą postępowania odwoław czego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej w granicach wyznaczonych rozstrzygnięciem decyzji organu pierwszej instancji. W toku postępowania organ odwoławczy dokonuje oceny, czy odwołanie str ony jest uzasadnione oraz sprawdza, czy wydana decyzja była prawidłowa. Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji, organem właściwym jest wojewódzki inspektor Inspekcji Han dlowej. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest 4 organem wyższego stopnia i w związku z powyższym, w ramach nadzoru, jest uprawniony do przeprowadzenia niniejszego postępowania. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o cenach, przedsiębiorca ma obowiązek w miejscu świadczenia usług uwidocznić cenę w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen , zaś § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju wskazuje, że cenę uwidacznia się w miejscu ogólnodostępnym i dobrze wido cznym dla konsumentów, na danym towarze, bezpośrednio przy towarze lub w bliskości towaru którego dotyczy. Kontrola przeprowadzona przez inspektor ów reprezentujący ch Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Krakowie jednoznacznie wykaza ła, że w zakwestionowan ych towar ach , chociaż posiadały naklejone ceny, nie były one widoczne dla konsumentów i ci nie mogli się z nimi zapoznać. Towary były umieszczone w przeszkolonej witrynie (26 towarów) oraz na półkach przy ladzie sprzedażowej (28 to warów). Stan ten został odnotowany w Protokole kontroli nr WN.8361.219.2022 (załączniki: 2, 3 i 4) do którego strona nie wniosła uwag, pomimo prawidłowego pouczenia o tej możliwości. Były to zatem miejsca, do których konsumenci nie mieli bezpośredniego do stępu i bez wykonania dodatkowych czynności w postaci poproszenia obsługi o podanie konkretnego towaru (lub też zapytania o cenę) nie mieli możliwości zapoznania się z cenami, a podjęcie decyzji o zakupie było utrudnione. W odwołaniu strona postępowania w niosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i zakwestionowała m.in. z uwagi na specyfikę branży jubilerskiej wskazując, iż z uwagi na wartość produktów oraz delikatny charakter produkty są wyjmowane z gablot lub półek przez sprzedawcę n a wyraźną prośbę konsumenta. Wtedy ma on możliwość zapoznania się z cechami fizycznymi produktu oraz jego ceną. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwraca uwagę, że art. 4 ust. 1 ustawy o cenach stanowi, iż w miejscu sprzedaży detalicznej i świadczen ia usług uwidacznia się cenę oraz cenę jednostkową towaru (usługi) w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen. W przedmiotowej sprawie bezsprzeczne jest, iż konsument przebywający w sklepie jubilerskim należącym do stro ny nie widzi oglądając wyroby jak a jest ich cena . Analogi a dotycząca uwidocznienia ceny kolczyków jest nietrafiona, ponieważ wyroby te są towarami, które powinny być oznaczone tak jak inne, w sposób umożliwiający konsumentom zapoznanie się z ich ceną . Poró wnanie w zakresie uwidaczniania cen odzieży czy butów jest także chybiona ponieważ towary te najczęściej są dostępne dla konsumentów bez konieczności angażowania personelu sklepu, 5 a jeżeli nie są – to tak, jak w przypadku wszystkich innych towarów, ich ce ny powinny być widoczne. Istotn ym jest tu wskazać, że przedsiębiorca ma możliwość takiego zaprezentowania oferowanych do sprzedaży produktów, aby cena była widoczna dla konsumentów bez konieczności wyjmowania ich z gabloty. Cena znajdująca się np. na tylne j części obrazka nie jest widoczna dla konsumenta, więc nie stanowi ona dla niego żadnej informacji i aby ją uzyskać musi poprosić o to obsługę. Jak już wskazano wyżej cen a towaru (usługi) ma być podana w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz um ożliwiający porównanie cen . Takie oznaczenie ceną, jak zastosowała Skarżąca nie spełnia powyższych wymagań. Ponadto n ależy dodać, iż kontrola została poprzedzona zawiadomieniem o zamiarze jej wszczęcia a także zakresie przedmiotowym kontroli i strona mogła się do niej przygotować. Niezrealizowanie obowiązku uwidaczniania cen , zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, powoduje nałożenie kary pieniężnej w wysokości do 20 000 zł. Przepis ten nakazuje zatem wojewódzkiemu inspektorowi Inspekcji Handlowej wymierzyć ka rę pieniężną podmiotowi, który nie wykonuje obowiązku określonego w ww. przepisach, choćby naruszenie prawa miało charakter jednostkowy, a w trakcie kontroli przystąpiono do wykonywania zaleceń inspektorów i na dzień wszczęcia postępowania wszystkie niepra widłowości były wyeliminowane. Ustęp 3 tego artykułu stanowi natomiast iż, przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej uwzględnia się stopień naruszenia obowiązków oraz dotychczasową działalność przedsiębiorcy, a także wielkość jego obrotów i przychodu. Biorą c więc pod uwagę maksymalny zakres sankcji, jaką mógł zastosować Małopolski WII H, kara w wysokości 1 000 zł jest, w ocenie Prezesa UOKiK, odpowiednią i zastosowaną prawidłowo, z uwzględnieniem wszystkich ustawowych kryteriów nałożenia sankcji. Prezes UO KiK wskazuje, że celem ustawy o cenach jest ochrona konsumenta oraz prawidłowa konkurencja między przedsiębiorcami. Informacja dotycząc a gramatury potrawy wraz z cen ą służy właściwemu poinformowaniu o nabywcy o tym za jaka ilość ma zapłacić daną należność , a także stwarza identyczne warunki dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Wskazać w tym miejscu należy, że cechą charakterystyczną sankcji administracyjnej, a taką właśnie jest kara pieniężna nakładana na podstawie przepisów ustawy o cenach, jest jej automatyczne stosowanie wobec podmiotu ponoszącego przypisaną mu obiektywną odpowiedzialność za naruszenie ciążących na nim obowiązków. Samo zaś stwierdzenie – udowodnienie faktu braku właściwej informacji o ilość potrawy do której odnosi się cen a , jest wystarczającą przesłanką do nałożenia kary pieniężnej. Nie ma przy tym znaczenia czy 6 niedopełnienie obowiązku w określony sposób nastąpiło z winy (umyślnej czy nieumyślnej) danego podmiotu, czy też nie. Dodatkowo wskazać należy, że ustawa nie przew iduje możliwości badania przez organ Inspekcji Handlowej istnienia winy, bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego ujawniono nieprawidłowości. Zatem samo stwierdzenie w wyniku kontroli, że określony podmiot nie zrealizował ciążącego na nim obowiązku us tawowego powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej, która jest karą administracyjną. Skuteczność kary przejawia się w możliwości jej nałożenia i wyegzekwowania. Kara nałożona na podmiot musi także spełniać funkcję prewencyjną oraz dyscyplinująco - repre syjną, tj. być ostrzeżeniem dla przedsiębiorcy, mającym na celu niedopuszczenie do powstania nieprawidłowości w przyszłości. Wymierzona kara powinna być przy tym proporcjonalna, to jest właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w obrocie dostępne były tylko towary i usługi opatrzone odpowiednimi informacjami na temat ich cen. Wymierzając sankcję w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji zasadnie posłużył się swobodnym uznaniem w granicach określonych prawem kryteriów oraz d opuszczalnych jej wysokości. Ustalając wysokość kary organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił kryteria określone w art. 6 ust. 3 ustawy o cenach. Mając na uwadze powyższe Prezes UOKiK uznaje, iż Małopolski WIIH wydał decyzję zgodną z obowiązującym stanem prawnym przy uwzględnieniu ustawowych wytycznych wymiaru sankcji wskazanych w art. 6 ust. 3 ww. ustawy oraz wspomnianych wymogów ujętych w celach regulacji. Wysokość kary pi eniężnej ustalona na poziomie 1 0 00 zł jest, w ocenie organu drugiej instan cji, kwotą optymalną realizującą zasady skutecznej i proporcjonalnej kary. Należy ponadto stwierdzić, iż przepisy ustawy o cenach stanowią, iż wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej nakłada karę pieniężną w wysokości do 20 000 zł. Rozpatrując odw ołanie Prezes UOKiK zbadał kwestię odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189 f § 1 pkt 1 Kpa. Powyższy przepis wskazuje wprost jakie podstawowe przesłanki muszą zostać łącznie spełnione, aby organ mógł odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pienięż nej i poprzestać na pouczeniu, gdy: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W toku kont roli stwierdzono, że konsumenci nie mogli zapoznać się z cenami produktów umieszczonych w przeszkolonej witrynie (26 towarów) oraz n a półkach przy ladzie sprzedażowej (28 towarów) . Trudno zatem uznać, iż waga naruszenia jest znikoma. Strona usunęła stwierdzone nieprawidłowości , a zatem zaprzestała naruszania 7 prawa. Aby mówić o spełnieniu tej przesłanki muszą wystąpić jej obydwa element y łączni e, tj. naruszenie jest znikome a strona zaprzestała jego naruszenia. W tym przypadku wystąpiła tylko jedna z nich. Zatem, mając powyższe na uwadze Prezes UOKiK nie znajduje podstaw dla zastosowania art. 189f pkt § 1 pkt 1Kpa. Nie została spełniona również przesłanka z pkt 2 art. 189f § 1 Kpa, ponieważ nie była wydana przez inny uprawniony organ administracji publicznej prawomocna decyzja nakładająca na stronę za to samo zachowanie administracyjną karę pieniężną, jak również strona nie została prawo mocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, czy też prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, a kara ta spełniałaby cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Po przeanalizowaniu materiału dowodo wego organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również okoliczności, o których mowa w art. 189f § 2 Kpa. Okoliczności i waga naruszenia prawa nie budzą wątpliwości, co do istnienia przesłanek faktycznych uzasadniających nałoże nie kary pieniężnej. Strona nie dopełniła obowiązków nałożonych na nią w art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach. Mając powyższe na uwadze organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej. Zgodnie z art. 1 38 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Należy przy tym podkreślić, że utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji jest konsekwencją dokonania przez organ drugiej instancji oceny, że decyzja organu pierwsze j instancji była prawidłowa i co do istoty sprawy identyczna, jak decyzja podjęta przez organ drugiej instancji. Prezes UOKiK przychylił się tym samym do ustaleń poczynionych w toku postępowania przez organ pierwszej instancji oraz uznał, iż Małopolski WII H zasadnie nałożył na przedsiębiorcę , karę pieniężną w wysokości 1 0 00 zł (słownie: tysiąc złotych), z tytułu naruszenia określonych w art. 4 ust. 1 ww. ustawy o cenach , obowiązku uwidaczniania cen towarów. Tym samym, decyzja Małopolskiego WIIH z dnia 9 s ierpnia 2022 r. o wymierzeniu kary pieniężnej powinna pozostać w obrocie prawnym. Stosownie do art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o cenach, karę pieniężną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budżetu państwa, należy uiścić na rachunek bankowy Wojewó dzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Krakowie w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o nałożeniu kary stanie się ostateczna. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony i Konkurencji i Konsumentów orzekł jak w sentencji. 8 Niniejsza decyzj a jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie: 1. Decyzja jest ostateczna w toku instancji. W terminie 30 dni od jej doręczenia stronie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę należy wnieść za po średnictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Pl. Powstańców Warszawy 1, 00 - 950 Warszawa. 2. Od skarg wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym od strony skarżącej pobierana jest opłata, tzw. wpis stosunkowy, zależny od wysokośc i należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi: 1) do 10.000 zł - 4 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł; 2) ponad 10.000 zł do 50.000 zł - 3 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł; 3) ponad 50.000 zł do 100.000 zł - 2 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 1.500 zł; 4) ponad 100.000 zł - 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. 3. W przypadku wniesienia od niniejszej decyzji skargi do Woje wódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona ma możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie na wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należy złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 4. Do należności pieniężnych w postaci kar pieniężnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Anna Janiszewska Zastępca Dyrektora Departamentu Inspekcji Handlowej /podpisano elektronicznie/