DDK-11/2009

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MA Ł GORZATA KRASNOD Ę BSKA-TOMKIEL DDK-61-7/09/AK Warszawa, dn. 31 grudnia 2009 r. DECYZJA DDK Nr 11/2009 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie Cyfrowego Polsatu S.A. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umowy „Regulamin ś wiadczenia us ł ug” postanowienia umownego o tre ś ci: W przypadku zaistnienia zdarze ń niezale ż nych od Cyfrowego Polsatu, uznawanych za si łę wy ż sz ą , w szczególno ś ci o charakterze prawnym, technicznym lub ekonomicznym, Cyfrowy Polsat zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian w zakresie liczby lub rodzajów programów telewizyjnych lub radiowych dost ę pnych w ramach Pakietu Podstawowego lub Pakietów Dodatkowych. Taka zmiana, a w szczególno ś ci równie ż zast ą pienie danego programu programem o porównywalnej tematyce, rezygnacja z danego programu w wyniku jego niskiej ogl ą dalno ś ci, zaprzestania nadawania programu w wyniku zdarze ń obci ąż aj ą cych jego nadawc ę (…) nie stanowi zmiany Umowy, jak równie ż zmiany niniejszego Regulaminu (§ 4 pkt 6 Regulaminu), które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) i stwierdza zaniechanie jej stosowanie z dniem 16 listopada 2009 r. II. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazuje Cyfrowemu Polsatowi S.A. z siedzib ą w Warszawie publikacj ę niniejszej decyzji w terminie 14 (czterna ś cie) dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji na koszt Cyfrowego Polsatu S.A. na stronie internetowej przedsi ę biorcy www.cyfrowypolsat.pl w ten sposób, ż e odno ś nik do tre ś ci decyzji powinien zosta ć umieszczony na stronie g ł ównej www.cyfrowypolsat.pl oraz utrzymywanie jej na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 6 (sze ść ) miesi ę cy, a ponadto jednokrotn ą publikacj ę sentencji decyzji na koszt Cyfrowego Polsatu S.A. w terminie 30 (trzydzie ś ci) dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji 2 na jednej z pi ę ciu pierwszych stron dziennika o zasi ę gu ogólnopolskim ze ś rednim nak ł adem dziennym w wysoko ś ci co najmniej 100000 (sto tysi ę cy) egzemplarzy w module obejmuj ą cym co najmniej 25% strony, czcionk ą nie mniejsz ą ni ż 11 (jedena ś cie) pkt. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Cyfrowy Polsat S.A. z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 993597,00 PLN (s ł ownie: dziewi ęć set dziewi ęć dziesi ą t trzy tysi ą ce pi ęć set dziewi ęć dziesi ą t siedem z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I decyzji. IV. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania przez Cyfrowy Polsat S.A. z siedzib ą w Warszawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu umowy „Regulamin ś wiadczenia us ł ug” postanowienia umownego o tre ś ci: (…) Taka zmiana, a w szczególno ś ci równie ż (…) zaprzestanie nadawania programu z przyczyn wywo ł anych decyzj ą organu administracji pa ń stwowej, orzeczeniem s ą du nie stanowi zmiany Umowy, jak równie ż zmiany niniejszego Regulaminu (§ 4 ust. 6 Regulaminu), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza post ę powanie. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2009 r., na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 ze zm., dalej „uokik”), dzia ł aj ą c z urz ę du, wszcz ął przeciwko Cyfrowemu Polsatowi S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej równie ż „Strona” lub „Spó ł ka”) post ę powanie w sprawie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik, polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu umowy „Regulamin ś wiadczenia us ł ug” (dalej „Regulamin”) postanowienia umownego o tre ś ci: W przypadku zaistnienia zdarze ń niezale ż nych od Cyfrowego Polsatu, uznawanych za si łę wy ż sz ą , w szczególno ś ci o charakterze prawnym, technicznym lub ekonomicznym, Cyfrowy Polsat zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian w zakresie liczby lub rodzajów programów telewizyjnych lub radiowych dost ę pnych w ramach Pakietu Podstawowego lub Pakietów Dodatkowych. Taka zmiana, a w szczególno ś ci równie ż zast ą pienie danego programu programem o porównywalnej tematyce, rezygnacja z danego programu w wyniku jego niskiej ogl ą dalno ś ci, zaprzestania nadawania programu w wyniku zdarze ń obci ąż aj ą cych jego nadawc ę lub z przyczyn wywo ł anych decyzj ą organu administracji pa ń stwowej, orzeczeniem s ą du nie stanowi zmiany Umowy, jak równie ż zmiany niniejszego Regulaminu (§ 4 ust. 6 Regulaminu), którego tre ść 3 jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowie ń umownych wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (dalej „Rejestr”), o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego Strona w pi ś mie z dnia 27 sierpnia 2009 r. przekaza ł a odpis KRS, regulamin ś wiadczenia us ł ug stosowany przez Spó ł k ę w obrocie konsumenckim wraz ze wskazaniem daty pocz ą tkowej jego obowi ą zywania (1 lutego 2004 r.) oraz wzorce umowy okre ś laj ą ce zawarto ść programów telewizyjnych lub radiowych dost ę pnych w ramach pakietu Podstawowego lub Pakietów Dodatkowych, o których mowa w § 4 ust. 6 Regulaminu, stosowane w aktualnej (tj. na dzie ń 27 sierpnia 2009 r.) ofercie abonamentowej dla nowych klientów Spó ł ki, a tak ż e umowy b ą d ź porozumienia, na mocy których ulega zmianie zakres ś wiadczonych us ł ug na rzecz klientów (tzw. zmiana pakietów). Strona zaprzeczy ł a jakoby powo ł ane w postanowieniu Prezesa UOKiK z dnia 10 sierpnia 2009 r. postanowienie wzorca umowy by ł o wpisane do Rejestru oraz jakoby jakiekolwiek zachowanie si ę Spó ł ki stanowi ł o lub stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, w tym tak ż e praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y wpisane do Rejestru. Zawiadomieniem z dnia 14 pa ź dziernika 2009 r. Prezes UOKiK wezwa ł Spó ł k ę do przekazania zeznania podatkowego Spó ł ki za rok 2008, o którym mowa w art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) oraz sprawozdania finansowego Spó ł ki za rok obrotowy 2008 r. wraz ze stosown ą opini ą bieg ł ego rewidenta. Strona w pi ś mie z dnia 26 pa ź dziernika 2008 r. przedstawi ł a: zeznanie podatkowe za rok 2008; sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2008 wraz z opini ą bieg ł ego rewidenta; zmieniony Regulamin ś wiadczenia us ł ug z dat ą obowi ą zywania od 1 listopada 2009 r. - zaakceptowany i zatwierdzony uchwa łą Zarz ą du Spó ł ki z dnia 6 pa ź dziernika 2009 r. nr 1/06/10/2009 oraz pismo Spó ł ki z dnia 20 lipca 2009 r. do Prezes Urz ę du Komunikacji Elektronicznej ws. harmonogramu zmiany wzorców umów. Spó ł ka wskaza ł a, i ż nowy regulamin wejdzie w ż ycie z dniem 1 listopada br. w stosunku do nowych klientów, za ś w stosunku do dotychczasowych klientów proces dostarczania im zmienionego wzorca umowy rozpocznie si ę z dniem 5 listopada 2009 r. W zwi ą zku z tym, i ż wedle twierdzenia Strony z w ł asnej inicjatywy podj ęł a si ę zmiany funkcjonuj ą cych dotychczas wzorców umowy – i to w niezwykle szerokim zakresie - w celu dostosowania ich do obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, w tym poprzez usuni ę cie kwestionowanej klauzuli, wnios ł a o wydanie decyzji w trybie art. 27 uokik oraz nie nak ł adanie kary na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Zawiadomieniem z dnia 9 listopada 2009 r. Prezes UOKiK wezwa ł Spó ł k ę do przekazania dowodów rozpocz ę cia procedury dor ę czania konsumentom zmienionego regulaminu z dniem 5 listopada 2009 r. W pi ś mie z dnia 20 listopada 2009 r. Strona przedstawi ł a przyk ł adow ą tre ść korespondencji do klientów w sprawie zmiany wzorców umowy oraz o ś wiadczenie Inforsys S.A. (podmiotu wspó ł pracuj ą cego ze Spó ł k ą ) o nadaniu tych przesy ł ek. Prezes UOKiK w pi ś mie z dnia 27 listopada 2009 r. wezwa ł Spó ł k ę do wskazania daty, z któr ą zosta ł a rozpocz ę ta wysy ł ka korespondencji dotycz ą cej zmiany wzorców umowy 4 oraz do przedstawienia umowy łą cz ą cej Cyfrowy Polsat S.A. oraz Inforsys S.A. w zakresie dor ę czania konsumentom ww. korespondencji. W pi ś mie z dnia 5 grudnia 2009 r. Strona przekaza ł a stosowne dokumenty wskazuj ą c, i ż wprowadzenie do obrotu nowego wzorca umowy nast ą pi ł o z dniem 1 listopada 2009 r. w odniesieniu do nowych klientów Cyfrowego Polsatu S.A., za ś z dniem 16 listopada 2009 r. proces ten rozpocz ął si ę w odniesieniu do dotychczasowych klientów. Na potwierdzenie tego faktu Spó ł ka przedstawi ł a umowy zawarte z Inforsys S.A. oraz z Inella Informration sp. z o.o. Ponadto, Spó ł ka wskaza ł a, ż e § 4 ust. 6 Regulaminu dotycz ą cy zawarto ś ci programów telewizyjnych dost ę pnych w ramach pakietu podstawowego lub pakietów dodatkowych nie by ł nigdy wpisany do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w przepisie 479 45 § 2 k.p.c. W przekonaniu Spó ł ki, co najwy ż ej klauzula wpisana do Rejestru pod numerem 1022 mog ł aby budzi ć pewne w ą tpliwo ś ci, w zwi ą zku z czym zaraz po jej umieszczeniu w Rejestrze Spó ł ka podj ęł a dzia ł ania polegaj ą ce na konsultacjach odpowiednich zmian z UOKiK oraz UKE. Strona podkre ś li ł a równie ż , i ż w okresie od wpisania klauzuli nr 1022, a ż do dnia wprowadzenia w ż ycie nowego regulaminu, klienci Spó ł ki mieli dost ę p do tych samych programów, a wprowadzone zmiany polega ł y na wzbogaceniu dodatkowych programów. Powo ł uj ą c si ę na podj ę cie z w ł asnej inicjatywy dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zmiany stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umowy - w celu dostosowania ich do obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, w tym poprzez usuni ę cie kwestionowanej klauzuli - Strona ponownie wnios ł a o wydanie decyzji w trybie art. 27 uokik oraz odst ą pienie od wymierzenia kary pieni ęż nej. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 k.p.a., pismem z dnia 8 grudnia 2009 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Stron ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie, wyznaczaj ą c 5-dniowy termin na zapoznanie si ę Strony z aktami niniejszej sprawy. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Cyfrowy Polsat S.A. z siedzib ą w Warszawie zosta ł a zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym w Warszawie pod numerem 0000010078. Spó ł ka jest przedsi ę biorc ą ś wiadcz ą cym us ł ugi rozprowadzania kodowanych programów telewizyjnych transmitowanych drog ą satelitarn ą . Jest wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców Telekomunikacyjnych prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Komunikacji Elektronicznej pod numerem 85. W obrocie konsumenckim od 1 lutego 2004 r. Strona zawiera ł a umowy z wykorzystaniem Regulaminu, stanowi ą cego wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm. – dalej „k.c.”) zawieraj ą cego nast ę puj ą ce postanowienie umowne: W przypadku zaistnienia zdarze ń niezale ż nych od Cyfrowego Polsatu, uznawanych za si łę wy ż sz ą , w szczególno ś ci o charakterze prawnym, technicznym lub ekonomicznym, Cyfrowy Polsat zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian w zakresie liczby lub rodzajów programów telewizyjnych lub radiowych dost ę pnych w ramach Pakietu Podstawowego lub Pakietów Dodatkowych. Taka zmiana, a w szczególno ś ci równie ż zast ą pienie danego programu programem o porównywalnej tematyce, rezygnacja z danego programu w wyniku jego niskiej 5 ogl ą dalno ś ci, zaprzestania nadawania programu w wyniku zdarze ń obci ąż aj ą cych jego nadawc ę lub z przyczyn wywo ł anych decyzj ą organu administracji pa ń stwowej, orzeczeniem s ą du nie stanowi zmiany Umowy, jak równie ż zmiany niniejszego Regulaminu (§ 4 ust. 6 Regulaminu). W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., zamieszczono nast ę puj ą ce klauzule: - Operator Cyfry+ z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych mo ż e wprowadzi ć zmiany liczby i rodzaju Programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w Za łą cznikach nr 2, 3 , 4 i 5 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany, wynikaj ą ce z faktu zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych poza kontrol ą Operatora Cyfry+, uznane za si łę wy ż sz ą , zast ą pienia danego Programu Programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego Programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania Programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę nie wymagaj ą zmiany Umowy (uznane za niedozwolone postanowienie umowne prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 kwietnia 2004 r. i wpisane do Rejestru w dniu 4 listopada 2005 r. pod numerem 571 - sygn. akt XVII AmC 15/03); - Operator Cyfry+ zastrzega sobie prawo do wprowadzenia zmian w tre ś ci programów, oraz zmian liczby i rodzaju programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w za łą cznikach nr 2, 3, 4, 5, 6 i 7 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany wynikaj ą ce z faktu zaistnienia si ł y wy ż szej, zast ą pienia danego programu programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę (uznane za niedozwolone postanowienie umowne prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 grudnia 2006 r. i wpisane do Rejestru w dniu 19 lutego 2007 r. pod numerem 1022 - sygn. akt XVII Amc 55/06). Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. Podstaw ą do rozstrzygni ę cia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publiczny. Stwierdzenie zagro ż enia interesu publicznego pozwala na realizacj ę celu ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest m.in. ochrona interesów konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du, rozpatrywana sprawa ma charakter publiczny, gdy ż wi ąż e si ę z ochron ą praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mogli skorzysta ć ze ś wiadczonych przez Stron ę us ł ug poprzez zawarcie z Cyfrowym Polsatem S.A. stosownej umowy, a tym samym zaakceptowanie wzorca umowy, w którym zamieszczone zosta ł o postanowienie umowne o tre ś ci to ż samej z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do Rejestru. Interes publiczny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. 6 I. Ocena dzia ł a ń Cyfrowego Polsatu S.A. w aspekcie zarzutu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uokik przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12 uokik). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. W zwi ą zku z tym, dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nale ż y wykaza ć , i ż spe ł nione zosta ł y kumulatywnie trzy nast ę puj ą ce przes ł anki: A) kwestionowane dzia ł anie jest dzia ł aniem przedsi ę biorcy; B) dzia ł anie to jest bezprawne; C) dzia ł anie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ad A) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorc ą jest, zgodnie z art. 4 pkt 1 uokik, przedsi ę biorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 ze zm.) oraz: a) osoba fizyczna, osoba prawna, a tak ż e jednostka organizacyjna nie maj ą ca osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą ca lub ś wiadcz ą ca us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osoba fizyczna wykonuj ą ca zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą ca dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, d) zwi ą zek przedsi ę biorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotycz ą cych (…) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów [trzeci cz ł on definicji przedsi ę biorcy zawartej w art. 4 pkt 1 uokik (lit. c) znajduje zastosowanie wy łą cznie w post ę powaniach w sprawach koncentracji]. Natomiast w my ś l art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorc ą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W ł a ś ciw ą dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej). Cyfrowy Polsat S.A. z siedzib ą w Warszawie jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do rejestru przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego, prowadz ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug rozprowadzania kodowanych programów telewizyjnych transmitowanych drog ą satelitarn ą . Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu powo ł ywanego powy ż ej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym, Spó ł ka przy wykonywaniu dzia ł alno ś ci gospodarczej podlega rygorom okre ś lonym 7 w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ad B) Bezprawno ść tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Porz ą dek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. W celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw, gdy ż dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy wynika zatem, co do zasady, z naruszenia powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów znajduj ą cych si ę w aktach prawnych innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Niemniej jednak, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku wprost identyfikuje dzia ł anie przedsi ę biorcy jako bezprawne – mianowicie, dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Jak wskaza ł SOKiK w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 (obecnie art. 24 ust. 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowy zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do Rejestru stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Rejestr postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone prowadzony jest przez Prezesa UOKiK na podstawie prawomocnych wyroków uwzgl ę dniaj ą cych powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone (art. 479 45 § 2 k.p.c.). Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę jawno ś ci rejestru. Skutkiem formalnej jawno ś ci rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. Stosowanie postanowienia wzorca umowy, które po uznaniu go przez s ą d za niedozwolone zosta ł o wpisane do Rejestru jest prawnie zakazane. Zgodnie z art. 479 43 k.p.c., prawomocny wyrok s ą du ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru. Jak podnosi si ę w pi ś miennictwie, przepis ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym . Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu 8 szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciw wszystkim. Przepis ten wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes. 1 Nale ż y podkre ś li ć równie ż , ż e art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż prawomocny wyrok s ą du ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii podmiotów nim obj ę tych. Zatem zgodnie z regu łą lege non distinguente , wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który zakwestionowan ą klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umowne. Oznacza to, ż e od chwili wpisania niedozwolonego postanowienia umownego do Rejestru, ż aden z uczestników obrotu prawnego nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) S ą d Najwy ż szy jednoznacznie rozstrzygn ął , ż e (…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…) . Tym samym S ą d Najwy ż szy przes ą dzi ł , i ż stosowanie postanowienia wzorca umowy to ż samego z niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru przez przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania s ą dowego w sprawie o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone, w wyniku którego dane postanowienie zosta ł o wpisane do Rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y równie ż wskaza ć , ż e dla uznania, ż e postanowienie wzorca umowy stanowi ą ce przedmiot post ę powania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa UOKiK oraz klauzula abuzywna wpisana do Rejestru s ą to ż same w tre ś ci, nie jest konieczna identyczno ść porównywanych postanowie ń . Zabiegi stylistyczne, polegaj ą ce na przestawieniu szyku zdania, zmianie u ż ytych wyrazów czy zastosowaniu synonimów, nie eliminuj ą bowiem abuzywnego charakteru danego postanowienia. W celu uznania postanowie ń za to ż same wystarczy, aby hipoteza postanowienia wzorca umowy kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie niedozwolonego postanowienia umownego wpisanego do Rejestru. Pogl ą d powy ż szy nale ż y uzna ć za ugruntowany równie ż w orzecznictwie. W wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04) SOKiK wskaza ł , i ż nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. G ł ównym czynnikiem przesadzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same . Stanowisko to znalaz ł o tak ż e potwierdzenie w ww. uchwale SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), i ż (…) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki, 1 H. Ciep ł a, [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz . Tom II , Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 249. 9 godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a uokik znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27, a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (…). W celu wykazania bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy konieczne jest zatem ustalenie, ż e tre ść kwestionowanego postanowienia zawartego w stosowanym przez niego wzorcu umowy mie ś ci si ę w hipotezie niedozwolonego postanowienia umownego wpisanego do Rejestru. W sprawie o naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik niezb ę dne jest ka ż dorazowe uwzgl ę dnienie dwóch kryteriów to ż samo ś ci kwestionowanego postanowienia z klauzul ą abuzywn ą wpisan ą do Rejestru, a mianowicie kryterium to ż samo ś ci stosunków prawnych, których dotyczy kwestionowane postanowienie i klauzula abuzywn ą wpisana do Rejestru, a tak ż e kryterium to ż samo ś ci tre ś ci kwestionowanego postanowienia z tre ś ci ą niedozwolonego postanowienia umownego wpisanego do Rejestru. Badanie to ż samo ś ci stosunków prawnych mo ż e odbywa ć si ę w oparciu o kryterium bran ż y, w jakiej dzia ł a przedsi ę biorca, który stosuje we wzorcach umowy w obrocie konsumenckim kwestionowane postanowienie umowne oraz w jakiej dzia ł a ł przedsi ę biorca, którego postanowienie umowne zosta ł o wpisane do Rejestru. Przy badaniu za ś to ż samo ś ci tre ś ci kwestionowanego postanowienia z tre ś ci ą klauzuli abuzywnej wpisanej do Rejestru nale ż y bra ć pod uwag ę kryterium celu, jakiemu s ł u ż y kwestionowane postanowienie (konieczne jest tu stwierdzenie, i ż analizowana klauzula mie ś ci si ę w hipotezie niedozwolonego postanowienia umownego wpisanego do Rejestru, przy czym nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych postanowie ń umownych - g ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym o to ż samo ś ci badanych klauzul powinien by ć cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie), kryterium kontekstu umieszczenia w Rejestrze, a tak ż e kryterium podobie ń stwa stanu faktycznego, b ę d ą cego podstaw ą oceny abuzywno ś ci danego postanowienia Analiza wzorców umowy przekazanych Prezesowi Urz ę du przez Stron ę wykaza ł a, co nast ę puje. Postanowienie umowne o tre ś ci: W przypadku zaistnienia zdarze ń niezale ż nych od Cyfrowego Polsatu, uznawanych za si łę wy ż sz ą , w szczególno ś ci o charakterze prawnym, technicznym lub ekonomicznym, Cyfrowy Polsat zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian w zakresie liczby lub rodzajów programów telewizyjnych lub radiowych dost ę pnych w ramach Pakietu Podstawowego lub Pakietów Dodatkowych. Taka zmiana, a w szczególno ś ci równie ż zast ą pienie danego programu programem o porównywalnej tematyce, rezygnacja z danego programu w wyniku jego niskiej ogl ą dalno ś ci, zaprzestania nadawania programu w wyniku zdarze ń obci ąż aj ą cych jego nadawc ę (…) nie stanowi zmiany Umowy, jak równie ż zmiany niniejszego Regulaminu (§ 4 ust. 6 Regulaminu) jest to ż same z niedozwolonymi postanowieniami umownymi wpisanymi do Rejestru: - pod numerem 571: Operator Cyfry+ z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych mo ż e wprowadzi ć zmiany liczby i rodzaju Programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w Za łą cznikach nr 2, 3, 4 i 5 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany, wynikaj ą ce z faktu zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych poza kontrol ą Operatora Cyfry+, uznane za si łę wy ż sz ą , zast ą pienia danego Programu Programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego Programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania Programu z przyczyn 10 obci ąż aj ą cych jego nadawc ę nie wymagaj ą zmiany Umowy (wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 kwietnia 2004 r. - sygn. akt XVII AmC 15/03) oraz - pod numerem 1022: Operator Cyfry+ zastrzega sobie prawo do wprowadzenia zmian w tre ś ci programów, oraz zmian liczby i rodzaju programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w za łą cznikach nr 2, 3, 4, 5, 6 i 7 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany wynikaj ą ce z faktu zaistnienia si ł y wy ż szej, zast ą pienia danego programu programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę (wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 grudnia 2006 r. - sygn. akt XVII Amc 55/06). W przedmiotowej sprawie mamy niew ą tpliwie do czynienia z to ż samo ś ci ą stosunków prawnych dotycz ą cych ww. klauzul abuzywnych wpisanych do Rejestru oraz postanowienia wzorca umowy kwestionowanego w toku niniejszego post ę powania (bran ż a us ł ug rozprowadzania kodowanych programów telewizyjnych transmitowanych drog ą satelitarn ą ). Ponadto, postanowienie kwestionowane w toku niniejszego post ę powania jest to ż same co do celu i skutku z tre ś ci ą ww. postanowie ń wpisanych do Rejestru. To ż samo ść kwestionowanego w toku post ę powania administracyjnego postanowienia umownego stosowanego przez Cyfrowy Polsat S.A. z niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru pod numerem 571 polega na mo ż liwo ś ci jednostronnej zmiany przez Stron ę programów w pakietach bez konieczno ś ci zmiany umowy z abonentem. Oznacza to, ż e w razie zmiany programowej abonent, który ma podpisan ą umow ę z przedsi ę biorc ą na czas oznaczony nie ma mo ż liwo ś ci jej rozwi ą zania. Jedynie w przypadku, gdy umowy zawartej na czas nieoznaczony konsument dysponuje uprawnieniem do wypowiedzenia umowy za 3-miesi ę cznym okresem wypowiedzenia (co wynika z postanowie ń wzorów umów stosowanych przez Spó ł k ę w obrocie konsumenckim). SOKiK w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 kwietnia 2004 r. wskaza ł , i ż zakwestionowane postanowienie jest sprzeczne z art. 385 3 pkt 8 k.c. (uzale ż nia spe ł nienia ś wiadczenia od okoliczno ś ci zale ż nych tylko od woli kontrahenta konsumenta), art. 385 3 pkt 10 (uprawnia kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie) i art. 385 3 pkt 19 (przewiduje wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia). To ż samo ść kwestionowanego w toku post ę powania administracyjnego postanowienia umownego stosowanego przez Cyfrowy Polsat S.A. z niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru pod numerem 1022 polega na mo ż liwo ś ci jednostronnej zmiany przez Stron ę , bez wa ż nej przyczyny, istotnych cech ś wiadczenia (liczby lub rodzaju programów dost ę pnych w ramach poszczególnych pakietów). SOKiK w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 grudnia 2006 r. wskaza ł , i ż zakwestionowane postanowienie jest sprzeczne z art. 385 3 pkt 19 k.c. (przewiduje wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronnego uprawienia do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia) i art. 385 1 § 1 k.c. Jak stwierdzi ł SOKiK wa ż ne przyczyny uzasadniaj ą ce zmian ę istotnych elementów ś wiadczenia powinny by ć obiektywne. Takie kryterium zasadniczo 11 wy łą cza subiektywne przyczyny ekonomiczne np. ch ęć uchronienia si ę przed spadkiem zysków (po stronie przedsi ę biorcy) lub przyczyny pozaekonomiczne, np. nag ł a zmian preferencji programowych konsumenta. Obiektywnie wa ż n ą i potencjalnie weryfikowaln ą przyczyn ą jest si ł a wy ż sza. Jednak ż e ju ż (…) „zast ą pienie programu programem o porównywalnej tematyce”, w rzeczywisto ś ci jest jednak tylko wskazaniem sposobu zmiany pakietu. Zmiana taka wyra ź nie nie jest uzale ż niona od jakiegokolwiek obiektywnego warunku. (...) Zmiana taka jest dokonywana w celu poszukiwania kana ł ów o najwi ę kszej ogl ą dalno ś ci. Przyczyn ą tej zmiany jest wi ę c ch ęć maksymalizacji zysków przedsi ę biorstwa poprzez zaspokojenie w jak najszerszym stopniu popytu. (…) „Rezygnacja z programu ze wzgl ę du na jego nisk ą ogl ą dalno ść ” równie ż posiada pod ł o ż e wy łą cznie ekonomiczne. (…) ”Zaprzestanie nadawania programu z przyczyn niezale ż nych” pozornie ma charakter obiektywny. (…) W rzeczywisto ś ci podstawow ą przes ł ank ą warunkuj ą c ą zmiany programów jest utrzymanie wysokiej ogl ą dalno ś ci prezentowanych programów, a tym samym utrzymanie sta ł ego poziomu dochodów przedsi ę biorstwa. Jest to przes ł anka subiektywna, której nie mo ż na uzna ć za wa ż n ą przyczyn ę w rozumieniu art. 385 3 pkt 19 k.c. (…) W profesjonalnym obrocie gospodarczym nie mog ą wyst ę powa ć umowy, w których jedna strona zobowi ą zuje si ę do ś wiadczenia, przy jednoczesnym zastrze ż eniu, ż e jej ś wiadczenie i odpowiedzialno ść s ą zale ż ne od chwilowej op ł acalno ś ci i przy zastrze ż eniu jednostronnej oceny tej op ł acalno ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym, nale ż y stwierdzi ć , ż e postanowienie kwestionowane w toku niniejszego post ę powania jest to ż same co do celu i skutku z tre ś ci ą ww. niedozwolonych postanowie ń umownych wpisanych do Rejestru. Porównanie kwestionowanego postanowienia zawartego w Regulaminie z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do Rejestru pod numerami 571 oraz 1022 wskazuje, i ż tre ść przedmiotowego postanowienia w sposób to ż samy kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumentów oraz mie ś ci si ę w hipotezie zakazanych postanowie ń wzorców umowy. Nale ż y wskaza ć , i ż cel i istota kwestionowanego postanowienia Spó ł ki oraz ww. niedozwolonych postanowie ń umownych s ą identyczne, tj. uprawniaj ą kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w tej umowie oraz przewiduj ą wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. Tym samym, skutki wywo ł ane przez stosowanie przedmiotowego postanowienia zawartego w Regulaminie s ą zbie ż ne ze skutkami wynikaj ą cymi ze stosowania ww. klauzul abuzywnych wpisanych do Rejestru. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y uzna ć , ż e zosta ł a spe ł niona przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy. Ad C) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazuj ą c jednak w przepisie art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem nara ż enie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowan ą przez przedsi ę biorc ę praktyk ę , obejmuj ą c ą tak dzia ł ania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów mo ż e polega ć zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagro ż eniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem stosowanej 12 praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W jednym z orzecze ń S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mo ż na wszcz ąć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 wrze ś nia 2003 r., sygn. akt I CKN 504/01). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Natomiast przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest zatem ustalenie, ż e konkretne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie ma ś ci ś le okre ś lonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów lub gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku. Oznacza to, ż e nie ilo ść faktycznych, potwierdzonych narusze ń , ale przede wszystkim ich charakter, a w zwi ą zku z tym mo ż liwo ść (chocia ż by tylko potencjalna) wywo ł ania negatywnych skutków wobec okre ś lonej zbiorowo ś ci przes ą dza o godzeniu w zbiorowe interesy konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mogli skorzysta ć ze ś wiadczonych przez Stron ę us ł ug poprzez zawarcie z Cyfrowym Polsatem S.A. stosownej umowy, a tym samym zaakceptowanie wzorca umowy, w którym zamieszczone zosta ł o postanowienie umowne o tre ś ci to ż samej z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do Rejestru. Nale ż y podkre ś li ć , ż e w rozpatrywanym stanie faktycznym bezprawne zachowanie Strony nie dotyczy ł o interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz szerokiego kr ę gu us ł ugobiorców, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy obecnych i potencjalnych kontrahentów Strony. Interes konsumentów nale ż y rozumie ć jako interes prawny (a nie faktyczny), a wi ę c uznany przez ustawodawc ę na zas ł uguj ą cy na ochron ę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca si ę uwag ę , i ż okre ś lenie sta ł ego czy zamkni ę tego katalogu interesów konsumentów nie jest mo ż liwe, ani te ż zasadne (M. Szyd ł o, „Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów”, Monitor Prawniczy 2004/17/791.). Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powi ą zane jest z naruszeniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym poj ę ciem nale ż y rozumie ć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze maj ą tkowym), jak równie ż prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezak ł óconych przez przedsi ę biorc ę warunkach rynkowych, zapewniaj ą cych konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsi ę biorcami przy ca ł kowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynno ś ci na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy. W tym te ż aspekcie w niniejszej sprawie nast ą pi ł o naruszenie interesu gospodarczego konsumentów poprzez uzale ż nienie spe ł nienia ś wiadczenia od okoliczno ś ci zale ż nych tylko od woli kontrahenta konsumenta, uprawnienie kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w tej umowie oraz przewidywanie wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronnego uprawnienia do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia - na podstawie postanowienia umownego to ż samego z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do Rejestru. 13 Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y uzna ć , i ż zosta ł a spe ł niona przes ł anka godzenia w zbiorowe interesy konsumentów. II. Rozstrzygni ę cie w pkt I sentencji decyzji. Stwierdzenie zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie art. 27 uokik, w przypadku zaniechania stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzaj ą c jednocze ś nie zaniechanie jej stosowania. Z ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania wynika, ż e Spó ł ka zaniecha ł a stosowania zakwestionowanego postanowienia § 4 pkt 6 Regulaminu. W dniu 1 listopada 2009 r. Spó ł ka wprowadzi ł a do obrotu nowy regulamin ś wiadczenia us ł ug, natomiast w dniu 16 listopada 2009 r. Spó ł ka rozpocz ęł a proces dor ę czania nowego regulaminu ś wiadczenia us ł ug abonentom Spó ł ki. W nowym regulaminie ś wiadczenia us ł ug kwestionowana klauzula zosta ł a zast ą piona nast ę puj ą cym postanowieniem § 7 pkt 5 o tre ś ci: Cyfrowy Polsat zastrzega sobie prawo zast ę powania programów telewizyjnych i/lub radiowych w ramach Pakietu Programów przez inne programy lub zmniejszenie ich liczby, je ż eli wynika to z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych. W szczególno ś ci zalicza si ę do nich: utrat ę przez Cyfrowy Polsat uprawnie ń do rozprowadzania programów, zaprzestanie nadawania programu przez nadawc ę , zmian ę satelity lub systemu nadawania, zako ń czenie rozprowadzania z powodu zbyt niskiego poziomu ogl ą dalno ś ci. O zmianach takich Abonenci/U ż ytkownicy b ę d ą uprzednio informowani, w szczególno ś ci poprzez emisj ę stosownego komunikatu tekstowego na ekranie odbiornika telewizyjnego Abonenta/U ż ytkownika lub poprzez emisj ę w trakcie odbioru programów przez Abonenta scrolla (przewijanego tekstu) informacyjnego dotycz ą cego zmiany, lub poprzez zamieszczenie informacji o takiej zmianie na stronie internetowej Cyfrowego Polsatu i w programie dla Abonentów. W takim przypadku Abonentowi przys ł uguje prawo do rozwi ą zania Umowy Abonenckiej bez zachowania terminu wypowiedzenia, jednak ż e nie pó ź niej ni ż 30 dni od dokonania takiej zmiany, ze skutkiem na koniec Okresu Rozliczeniowego, w którym przyj ę to pisemne o ś wiadczenie Abonenta o rozwi ą zaniu Umowy Abonenckiej bez zachowania okresu wypowiedzenia. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. III. Rozstrzygni ę cie w pkt II sentencji decyzji. Nakazanie publikacji decyzji. Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Spó ł k ę , na podstawie art. 26 ust. 2 uokik w zw. z art. 27 ust. 4 w zw. z art. 27 ust. 2 uokik obowi ą zek publikacji decyzji w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji na koszt Cyfrowego Polsatu S.A. na stronie internetowej przedsi ę biorcy www.cyfrowypolsat.pl, w ten sposób, ż e odno ś nik do tre ś ci decyzji powinien zosta ć umieszczony na stronie g ł ównej www.cyfrowypolsat.pl oraz utrzymywania jej na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 6 miesi ę cy, a ponadto jednokrotn ą publikacj ę sentencji decyzji na koszt Strony w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji na 14 jednej z pi ę ciu pierwszych stron dziennika o zasi ę gu ogólnopolskim ze ś rednim nak ł adem dziennym w wysoko ś ci co najmniej 100000 (sto tysi ę cy) egzemplarzy w module obejmuj ą cym co najmniej 25% strony, czcionk ą nie mniejsz ą ni ż 11 (jedena ś cie) pkt. Wobec decyzji wydawanych na podstawie art. 27 ust. 2 uokik odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 26 ust. 2 uokik. Decyzja o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz stwierdzaj ą ca zaniechanie jej stosowania mo ż e zatem w zwi ą zku z powy ż szym odes ł aniem zawiera ć elementy dodatkowe w postaci: zobowi ą zania przedsi ę biorcy do z ł o ż enia jednokrotnego lub wielokrotnego o ś wiadczenia o okre ś lonej tre ś ci lub formie oraz ewentualnie zobowi ą zania do publikacji decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci na koszt przedsi ę biorcy. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du zdecydowa ł o zastosowaniu drugiego z ww. dodatkowych ś rodków. Nale ż y wskaza ć , ż e zamieszczenie elementów dodatkowych w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzeniu zaniechania jej stosowania mo ż e zmierza ć , z uwagi na charakter tej decyzji, do osi ą gni ę cia innych celów ni ż w decyzji nakazuj ą cej zaniechanie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Decyzja wydawana w trybie art. 27 ust. 1 uokik dotyczy bowiem sytuacji, gdy przedsi ę biorca nie stosuje ju ż praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zatem celem umieszczenia w niej elementów dodatkowych jest d ąż enie do wyeliminowania skutków dzia ł a ń przedsi ę biorcy tak ż e poprzez realizacj ę funkcji edukacyjnej oraz prewencyjnej wobec innych uczestników rynku - zarówno przedsi ę biorców, jak i konsumentów. Odwo ł ywanie si ę przy wyk ł adni przepisów uokik do celów ustawy jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego (uchwa ł a SN z dnia 17 lutego 2004 r., III CZP 115/03; wyrok SN z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05) - tak uchwa ł a SN z 13 lipca 2006 r., III SZP 3/06. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne nakazanie podania do wiadomo ś ci szerokiego kr ę gu odbiorców informacji o praktyce Spó ł ki, która zosta ł a uznana za bezprawn ą . Spe ł ni to niew ą tpliwe funkcj ę wychowawcz ą wobec konsumentów, stanowi ą c kolejny element edukacji konsumenckiej zmierzaj ą cej do kszta ł towania modelu polskiego konsumenta na wzór europejski – tj. konsumenta uwa ż nego, ostro ż nego i dobrze poinformowanego, zwracaj ą c im uwag ę na obecno ść i brzmienie niedozwolonych klauzul umownych stosowanych we wzorcach umowy. Tym samym, tak ż e w odniesieniu do konsumentów zrealizowana zostanie funkcja prewencyjna, gdy ż informuj ą c o bezprawnych praktykach oraz przestrzegaj ą c przed nimi, nale ż y zak ł ada ć , ż e ś wiadomo ść konsumencka wzro ś nie i konsumenci uwa ż niej b ę d ą analizowa ć wzorce umowy w przysz ł o ś ci. Funkcja edukacyjna i prewencyjna poprzez omawiany nakaz publikacji b ę dzie realizowa ć si ę tak ż e w odniesieniu do innych profesjonalnych uczestników rynku. Publikacja ma stanowi ć czyteln ą informacj ę dla przedsi ę biorców, a jednocze ś nie ostrzega ć , i ż w przypadku stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych wpisanych do Rejestru musz ą liczy ć si ę z okre ś lonymi sankcjami. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. 15 IV. Rozstrzygni ę cie w pkt III sentencji decyzji. Na ł o ż enie kary pieni ęż nej. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 uokik. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zatem zasad ę fakultatywno ś ci nak ł adania kar przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotowa ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa Urz ę du, który decyduj ą c o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruje si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą (penaln ą ), jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ) oraz wychowawcz ą (edukacyjn ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108 uokik, Prezes Urz ę du powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111 uokik). W pkt I sentencji niniejszej decyzji uznano okre ś lone dzia ł anie Strony za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzono zaniechanie jej stosowania. W niniejszej sprawie Prezes UOKiK uzna ł za zasadne skorzystanie z przys ł uguj ą cego mu na mocy przepisów ustawy uprawnienia do na ł o ż enia kary pieni ęż nej w sytuacji stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, przede wszystkim maj ą c na uwadze charakter stosowanej przez Spó ł k ę praktyki przejawiaj ą cy si ę stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. W ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nieumy ś lno ść naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Stwierdzenie nawet nieumy ś lnego naruszenia ustawy daje zatem podstaw ę do na ł o ż enia kary pieni ęż nej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Konieczno ść uwzgl ę dnienia przes ł anki winy przy nak ł adaniu kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 106 uokik wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego (m.in. orzeczenie TK z 1 marca 1994 r., sygn. akt U 7/93). Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny przewidywa ć , ż e podejmowane przez nie dzia ł ania mog ą by ć uznane przez Prezesa UOKiK za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Je ż eli przedsi ę biorcy mimo to naruszaj ą regu ł y chroni ą ce zbiorowe interesy konsumentów, uzasadnione jest zastosowanie wobec nich kar pieni ęż nych, ju ż wówczas gdy mieli mo ż liwo ść przewidzenia, ż e ich dzia ł ania narusz ą prawo lub gdy nie do ł o ż yli nale ż ytej staranno ś ci, by norm prawa ochrony konsumentów nie naruszy ć . 16 Zdaniem Prezesa UOKiK, Strona stosuj ą c wzorce umowne w obrocie konsumenckim powinna uwzgl ę dnia ć wszelkie okoliczno ś ci dotycz ą ce zgodnej z prawem tre ś ci postanowie ń wzorców, w tym tak ż e potrzeb ę ochrony interesów konsumentów, a w przeciwnym razie - uwzgl ę dnia ć mo ż liwo ść naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Nale ż y zarazem przyzna ć , ż e w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyra ź nego zamiaru Spó ł ki naruszenia tych interesów. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci uzasadnione jest stwierdzenie, ż e dzia ł anie Spó ł ki opisane w pkt 1 sentencji decyzji mia ł o charakter nieumy ś lny, a w konsekwencji zawiniony. Charakter i stopie ń naruszenia interesu publicznego, do jakiego dosz ł o w wyniku naruszenia przez Spó ł k ę zakazu okre ś lonego w art. 14 uokik, uzasadniaj ą na ł o ż enie kary pieni ęż nej na Spó ł k ę . Przychód osi ą gni ę ty przez Spó ł k ę w 2008 r. w kwocie 1103996689,48 PLN (s ł ownie: jeden miliard sto trzy miliony dziewi ęć set dziewi ęć dziesi ą t sze ść tysi ę cy sze ść set osiemdziesi ą t dziewi ęć z ł otych i 48/100 groszy) ustalono na podstawie z ł o ż onego przez ni ą zeznania o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 1 stycznia 2008 – 31 grudnia 2008 (CIT-8). St ą d maksymalny wymiar kary, zgodnie z powy ż ej przytoczonymi przepisami, móg ł by wynie ść 10% przychodu Spó ł ki, tj. 110399668,95 PLN (s ł ownie: sto dziesi ęć milionów trzysta dziewi ęć dziesi ą t dziewi ęć tysi ę cy sze ść set sze ść dziesi ą t osiem z ł otych i 95/100 groszy). Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie mia ł o charakter dwuetapowy, co spowodowane by ł o zaistnieniem w post ę powaniu okoliczno ś ci maj ą cych wp ł yw na jej wysoko ść . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Prezes Urz ę du w pierwszej kolejno ś ci dokona ł oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustali ł kwot ę bazow ą , stanowi ą c ą podstaw ę do dalszych ustale ń wysoko ś ci kary, a nast ę pnie – w oparciu o zaistnia ł e w sprawie okoliczno ś ci maj ą ce wp ł yw na wysoko ść kary – dokona ł gradacji ustalonej kwoty bazowej. W powy ż szym kontek ś cie wzi ę to pod uwag ę , i ż zarzucana praktyka polega ł a na stosowaniu postanowienia wzorca umowy, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, b ę d ą cego przejawem nierównorz ę dnego i nierzetelnego traktowania konsumentów. Przypisana Spó ł ce praktyka mia ł a równie ż charakter d ł ugotrwa ł y. To ż samo ść kwestionowanego postanowienia wzorca umowy stosowanego przez Cyfrowy Polsat S.A. (od 1 lutego 2004 r.) z niedozwolonymi postanowieniami umownymi wpisanymi do Rejestru wyst ę powa ł a od 4 listopada 2005 r. (w przypadku wpisu pod numerem 571) oraz 19 lutego 2007 r. (w przypadku wpisu pod numerem 1022). Strona nie zaniecha ł a praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik przed dat ą wszcz ę cia przez Prezesa Urz ę du post ę powania w sprawie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Jednocze ś nie Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę stopie ń i okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy przejawiaj ą ce si ę w tym, i ż w okresie od wpisania klauzuli nr 1022, a ż do dnia wprowadzenia w ż ycie nowego regulaminu (listopad 2009 r.) klienci Spó ł ki mieli dost ę p do tych samych programów, a wprowadzone zmiany polega ł y na wzbogaceniu dodatkowych programów. 17 Ocena stwierdzonego naruszenia pozwoli ł a Prezesowi Urz ę du na oszacowanie wagi tego naruszenia na poziomie 0,1% przychodu osi ą gni ę tego przez Spó ł k ę w 2008 r. Tym samym, ustalona przez Prezesa Urz ę du kwota bazowa stanowi ą ca równowarto ść 0,1% przychodu osi ą gni ę tego przez Stron ę wynosi 1103996,69 PLN (s ł ownie: jeden milion sto trzy tysi ą ce dziewi ęć set dziewi ęć dziesi ą t sze ść z ł otych i 69/100 groszy). Dokonuj ą c ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieni ęż nej na ł o ż onej na Stron ę Prezes Urz ę du dokona ł równie ż oceny zaistnia ł ych w post ę powaniu okoliczno ś ci obci ąż aj ą cych i ł agodz ą cych. W przedmiotowej sprawie Prezes Urz ę du potraktowa ł jako okoliczno ść ł agodz ą c ą zaniechanie przez przedsi ę biorc ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów niezw ł ocznie po wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego. Prezes UOKiK uzna ł , i ż zaistnia ł a w niniejszej sprawie okoliczno ść ł agodz ą ca uzasadnia zmniejszenie wyj ś ciowego poziomu kary o 30%. Przy miarkowaniu kary jako okoliczno ść obci ąż aj ą c ą wzi ę to natomiast pod uwag ę fakt, ż e kwestionowane dzia ł ania Spó ł ki obj ęł y swym zasi ę giem obszar ca ł ego kraju. Prezes UOKiK uzna ł , i ż zaistnia ł a w niniejszej sprawie okoliczno ść obci ąż aj ą ca uzasadnia zwi ę kszenie wyj ś ciowego poziomu kary o 20%. Reasumuj ą c warto ś ci procentowe okoliczno ś ci ł agodz ą cych i obci ąż aj ą cej, kara powinna zosta ć obni ż ona o 10%. Przy wymierzaniu kary Prezes Urz ę du zbada ł równie ż przes ł ank ę „uprzedniego naruszenia przepisów ustawy” wynikaj ą c ą z art. 111 uokik, stwierdzaj ą c, i ż Spó ł ka nie dopu ś ci ł a si ę wcze ś niej takiego naruszenia. Prezes Urz ę du zbada ł równie ż okoliczno ść korzy ś ci osi ą gni ę tych przez przedsi ę biorc ę w zwi ą zku ze stosowaniem praktyki naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzaj ą c, i ż Spó ł ka nie osi ą gn ęł a z tego tytu ł u ż adnych korzy ś ci finansowych. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 993597,00 PLN (s ł ownie: dziewi ęć set dziewi ęć dziesi ą t trzy tysi ą ce pi ęć set dziewi ęć dziesi ą t siedem z ł otych) . Oznacza to, ż e na ł o ż ona na Spó ł k ę kara pieni ęż na mie ś ci si ę w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocze ś nie stanowi 0,09 % przychodu osi ą gni ę tego przez Spó ł k ę w 2008 r. oraz 0,9 % maksymalnego wymiaru kary, jak ą Prezes Urz ę du mia ł prawo na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę . Nak ł adaj ą c niniejsz ą decyzj ą kar ę pieni ęż n ą za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , ż e ma ona: po pierwsze – charakter represyjny (nak ł adana jest za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (ma zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci i zniech ę ca ć do naruszania prawa), za ś zagro ż enie nimi, czyli potencjalna mo ż liwo ść na ł o ż enia kary przez Prezesa Urz ę du – nadaje jej charakter dyscyplinuj ą cy (wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SK 31/04). W ocenie Prezesa Urz ę du wymierzona kara jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. 18 V. Rozstrzygni ę cie w pkt IV sentencji decyzji. Umorzenie post ę powania. W post ę powaniu w sprawie stosowania przez Cyfrowy Polsat S.A. praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urz ę du zakwestionowa ł dzia ł ania Spó ł ki polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umowy „Regulamin ś wiadczenia us ł ug” postanowienia umownego o tre ś ci: (…) Taka zmiana, a w szczególno ś ci równie ż (…) zaprzestanie nadawania programu z przyczyn wywo ł anych decyzj ą organu administracji pa ń stwowej, orzeczeniem s ą du nie stanowi zmiany Umowy, jak równie ż zmiany niniejszego Regulaminu (§ 4 ust. 6 Regulaminu), które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. W ocenie Prezesa Urz ę du, wskazane powy ż ej dzia ł ania Spó ł ki nie mog ą zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik z uwagi na brak przes ł anki bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy. Przedmiotowe postanowienie umowne odnosi si ę do sytuacji zmiany umowy (regulaminu) w konsekwencji decyzji organu administracji pa ń stwowej i orzeczenia s ą du, a w zwi ą zku z tym nie jest to ż same z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do Rejestru pod numerami 571 oraz 1022. W zwi ą zku z faktem, i ż Prezes Urz ę du w aktualnie obowi ą zuj ą cym stanie prawnym nie posiada kompetencji do wydania decyzji, w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów, konieczne jest zatem umorzenie post ę powania w przedmiotowym zakresie. Na podstawie dokonanych ustale ń faktycznych, Prezes Urz ę du uzna ł , ż e w przedmiotowym zakresie zachodz ą przes ł anki uzasadniaj ą ce stwierdzenie bezprzedmiotowo ś ci post ę powania administracyjnego we wskazanym zakresie, a w zwi ą zku z tym konieczno ść wydania decyzji o umorzeniu post ę powania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 uokik. Okoliczno ść wskazuj ą c ą na bezprzedmiotowo ść , jakim dotkni ę te jest post ę powanie w tym zakresie, stanowi brak stosowania przez Spó ł k ę dzia ł a ń okre ś lonych w tre ś ci ww. zarzutów. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Umorzenie post ę powania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, i ż ustalenie przes ł anki bezprzedmiotowo ś ci post ę powania stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak jest podstaw do rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie post ę powania w takim przypadku stanowi ł oby o jego wadliwo ś ci, maj ą cej istotny wp ł yw na wynik sprawy. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organami administracyjnymi. Przes ł ank ą umorzenia post ę powania jest brak któregokolwiek z elementów w odniesieniu co do strony podmiotowej jak i przedmiotowej post ę powania. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego S ą du Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w zwi ą zku z tym nie mo ż na wyda ć decyzji 19 za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, ko ń cz ą ce post ę powanie bez jego merytorycznego rozstrzygni ę cia. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt IV sentencji decyzji. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 uokik, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 uokik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Otrzymuje: 1. Pani r.pr. Aneta Jaskólska pe ł nomocnik Cyfrowego Polsatu S.A. ul. Ł ubinowa 4a 03-878 Warszawa 2. a/a