Opłaty za korzystanie ze środowiska w 2027 r.: nowe stawki

Stawki opłat za korzystanie ze środowiska na 2027 r. ogłoszono w obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 21 września 2026 r. Dla przedsiębiorców rozliczających emisję gazów lub pyłów do powietrza oraz umieszczanie odpadów na składowisku kluczowy jest załącznik nr 2. Wyjaśniamy, jak dobrać właściwą stawkę, wykorzystać ją w firmowym budżecie i uniknąć pomylenia zwykłej opłaty z opłatą podwyższoną.

Skąd wynikają stawki na 2027 r.

Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z 21 września 2026 r. opublikowano 16 października 2026 r. w Monitorze Polskim pod pozycją 1012. Jako podstawę jego wydania wskazano art. 291 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska.

Obwieszczenie rozdziela dwie kategorie: górne jednostkowe stawki opłat oraz jednostkowe stawki dotyczące określonych sposobów korzystania ze środowiska. Stawka jednostkowa to kwota przypisana do określonej jednostki rozliczenia, a nie gotowa należność całej firmy.

To ważne rozróżnienie przy planowaniu wydatków. Samo odnalezienie dokumentu na właściwy rok nie wystarczy do obliczenia opłaty. Trzeba jeszcze ustalić, jaka pozycja odpowiada działalności przedsiębiorcy i jaką wielkość korzystania ze środowiska należy przyjąć do rachunku.

Dwa załączniki, ale różne zastosowanie stawek

Punkt 1 obwieszczenia wskazuje miejsce publikacji górnych stawek:

1. górne jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska, zawarte w załączniku nr 1 do obwieszczenia; — Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska, pkt 1, M.P. z 2026 r. poz. 1012

Są to stawki określające górny poziom opłat. Nie należy utożsamiać ich automatycznie ze stawką właściwą dla konkretnego gazu, pyłu albo rodzaju odpadu.

Dla przedsiębiorcy przygotowującego wyliczenie zasadnicze znaczenie ma pkt 2 obwieszczenia:

2. jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska za: a) gazy lub pyły wprowadzane do powietrza, b) umieszczenie odpadów na składowisku – zawarte w załączniku nr 2 do obwieszczenia. — Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska, pkt 2, M.P. z 2026 r. poz. 1012

W praktyce oznacza to konieczność sięgnięcia do odpowiedniej pozycji załącznika nr 2. Nie ma jednej wspólnej stawki „środowiskowej”, którą można zastosować do wszystkich emisji i odpadów.

Część główna obwieszczenia nie podaje konkretnych kwot dla poszczególnych substancji i odpadów ani porównania z 2026 r. Wysokość właściwej stawki trzeba więc odczytać z tabel załącznika. Bez zestawienia odpowiadających sobie pozycji z obu lat nie można rzetelnie określić różnicy kwotowej ani procentowej zmiany.

Porównując lata, należy sprawdzić nie tylko nazwę pozycji, lecz także jednostkę rozliczenia. Porównanie różnych substancji, rodzajów odpadów lub jednostek mogłoby prowadzić do błędnych wniosków o zmianie obciążeń.

O obowiązku decyduje sposób korzystania ze środowiska

Obwieszczenie wskazuje rodzaje korzystania ze środowiska, a nie zamkniętą listę branż. O znaczeniu stawek dla firmy decyduje zatem to, co rzeczywiście dzieje się w jej działalności: czy dochodzi do wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza albo umieszczania odpadów na składowisku.

Przykładem działalności związanej z emisją jest eksploatacja kotłowni węglowej w gospodarstwie rolno-ogrodniczym, analizowana w sprawie II OSK 2764/14, zakończonej wyrokiem NSA z 23 czerwca 2016 r.. Sprawa pokazuje, że zagadnienie opłat nie ogranicza się do dużych zakładów przemysłowych.

W odniesieniu do odpadów art. 273 ust. 1 pkt 4 oraz art. 297 Prawa ochrony środowiska, omówione w wyroku WSA w Łodzi z 18 czerwca 2024 r., II SA/Łd 1067/23, wiążą opłatę ze składowaniem, w tym umieszczeniem odpadów na składowisku. Nie należy więc traktować tej należności jako automatycznej opłaty za samo powstanie każdego odpadu w przedsiębiorstwie.

Jak wykorzystać stawki przy szacowaniu należności

Przy odpadach punktem wyjścia są ich ilość i rodzaj. WSA w Łodzi w wyroku z 18 czerwca 2024 r., II SA/Łd 1066/23, wyjaśnił zależność wynikającą z art. 274 ust. 5 Prawa ochrony środowiska:

Wysokość opłaty za składowanie odpadów zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów z tym, że wysokość opłaty podwyższonej zależy także od czasu składowania odpadów (art. 274 ust. 5 p.o.ś.). — Wyrok WSA w Łodzi, II SA/Łd 1066/23

Zatem sama stawka nie przesądza o wysokości rachunku. Firma musi ustalić również dane, do których ją zastosuje. Przy opłacie podwyższonej, czyli wyższej należności związanej z określonym naruszeniem przepisów, znaczenie może mieć dodatkowo czas.

Przygotowanie szacunku warto podzielić na cztery kroki:

1. Rozpoznać zakres rozliczenia. Oddzielić emisję gazów i pyłów od umieszczania odpadów na składowisku.
2. Dobrać pozycję załącznika nr 2. Sprawdzić rodzaj substancji lub odpadu oraz jednostkę przypisaną do stawki.
3. Przygotować dane ilościowe. Do budżetu przyjąć przewidywany zakres korzystania ze środowiska, a do ostatecznego rozliczenia – dane za rozliczany okres.
4. Oddzielić zwykłe korzystanie od naruszeń. Nie zakładać, że stawka podstawowa wystarczy także wtedy, gdy występują przesłanki opłaty podwyższonej.

Jak to działa w praktyce? Firma planująca umieszczenie na składowisku takiej samej ilości tego samego rodzaju odpadu co rok wcześniej może porównać koszt po zastosowaniu stawek na 2027 r. Jeżeli jednak przewiduje większą ilość odpadów, zmiana należności będzie wynikiem zarówno stawki, jak i skali działalności. Tych dwóch efektów nie warto mieszać w analizie budżetu.

Liczy się rok korzystania, a nie rok zapłaty

Art. 284 ust. 1 Prawa ochrony środowiska przewiduje samodzielne ustalenie należnej opłaty przez korzystającego ze środowiska i wpłatę na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Zasady te omówiono w wyroku II SA/Łd 1067/23.

Najważniejsza dla doboru rocznika tabel jest reguła z art. 285 ust. 1: stosuje się stawki obowiązujące w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. Dla korzystania w 2027 r. właściwe są więc stawki na 2027 r., nawet gdy płatność nastąpi w następnym roku.

Z kolei art. 285 ust. 2 przewiduje wniesienie opłaty za rok kalendarzowy do 31 marca następnego roku. Z tej zasady wynika dla rozliczenia 2027 r. termin 31 marca 2028 r.

W tym samym terminie art. 286 ust. 1 przewiduje przedstawienie marszałkowi województwa wykazów z informacjami o korzystaniu ze środowiska i należnych opłatach. Wyrok II SA/Łd 1066/23 wskazuje również konsekwencję nieprzedłożenia wykazów: zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 1 marszałek ustala opłatę decyzją, na podstawie własnych ustaleń albo wyników kontroli.

Na co uważać przy odpadach i opłatach podwyższonych

Pierwsze ryzyko dotyczy tego, kto ma zapłacić. Art. 279 ust. 2, omówiony w sprawie II SA/Łd 1067/23, wiąże obowiązek przy składowaniu lub magazynowaniu odpadów co do zasady z ich posiadaczem, czyli podmiotem posiadającym odpady w rozumieniu ustawy o odpadach.

Istotny wyjątek wynika z art. 279 ust. 3: przekazanie odpadów odbiorcy bez wymaganego zezwolenia może pozostawić obowiązek opłat po stronie przekazującego. Samo fizyczne odebranie odpadów z terenu firmy nie zawsze zamyka więc sprawę.

Drugie ryzyko to składowanie w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Art. 293 ust. 3, przytoczony w tym samym wyroku, przewiduje opłatę podwyższoną w wysokości 0,7 jednostkowej stawki za każdą tonę i każdą dobę składowania. W takim przypadku czas bezpośrednio wpływa na należność. Współczynnik 0,7 nie jest przy tym samodzielną stawką na 2027 r. – stosuje się go do właściwej stawki jednostkowej.

Co to oznacza w praktyce

• Do kalkulacji wybierz właściwą pozycję załącznika nr 2, zamiast automatycznie przyjmować górną stawkę z załącznika nr 1.
• W budżecie oddziel zmianę stawki od zmiany wielkości emisji lub ilości odpadów. Dopiero wtedy zobaczysz rzeczywistą przyczynę wzrostu albo spadku kosztów.
• Stawki dobieraj do roku korzystania ze środowiska. Późniejsza zapłata nie oznacza zastosowania tabel na rok płatności.
• Zaplanuj rozliczenie roczne i przygotowanie wykazów. Według opisanej zasady opłaty za 2027 r. rozlicza się do 31 marca 2028 r.
• Sprawdzaj warunki składowania i zezwolenia odbiorcy odpadów. Naruszenia mogą zmienić zarówno wysokość należności, jak i to, kto jest zobowiązany do jej poniesienia.

Źródła

• Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z 21 września 2026 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2027
• Wyrok WSA w Łodzi z 18 czerwca 2024 r., II SA/Łd 1066/23
• Wyrok WSA w Łodzi z 18 czerwca 2024 r., II SA/Łd 1067/23
• Wyrok NSA z 23 czerwca 2016 r., II OSK 2764/14