Informacja geologiczna za opłatą: nowe zasady od 27.10.2026 r.

Nowe zasady korzystania z informacji geologicznej za wynagrodzeniem dotyczą przedsiębiorców, którzy potrzebują takich danych m.in. do wydobywania kopalin czy podziemnego magazynowania substancji. Nie oznaczają jednak, że każda informacja geologiczna staje się odpłatna. Przed skorzystaniem z danych trzeba ustalić cel ich wykorzystania, podstawę zawarcia umowy oraz sposób ustalenia wynagrodzenia.

Rozporządzenie wykonuje ustawę, a nie ustanawia powszechnej odpłatności

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8 października 2026 r., ogłoszone 12 października 2026 r. pod poz. 1320, wydano na podstawie art. 100 ust. 10 Prawa geologicznego i górniczego. Jest więc aktem wykonawczym — przepisami rozwijającymi zasady zapisane w ustawie.

Dla przedsiębiorcy to istotne rozróżnienie: odpowiedzi na pytanie, czy korzystanie z danych wymaga zapłaty, trzeba szukać przede wszystkim w ustawie. Rozporządzenie reguluje natomiast sposób odpłatnego korzystania.

Zakres regulacji określa jej § 1:

§ 1. Rozporządzenie określa: 1) warunki i tryb korzystania z informacji geologicznej za wynagrodzeniem; 2) wzór wniosku o zawarcie umowy na korzystanie z informacji geologicznej; 3) metody szacowania wartości informacji geologicznej; 4) szczegółowe wymagania dotyczące wycen. — § 1 rozporządzenia, Dz.U. z 2026 r. poz. 1320

Przepis wskazuje cztery obszary ważne dla firmy: procedurę, formularz wniosku, ustalanie wartości danych oraz przygotowanie wyceny, czyli opracowania służącego obliczeniu ich wartości. Sam § 1 nie określa jednak konkretnej kwoty do zapłaty ani nie pozwala uznać, że każdy odbiorca informacji musi zawrzeć odpłatną umowę.

Kto płaci za korzystanie z informacji geologicznej

Punktem wyjścia jest informacja geologiczna, do której prawa przysługują Skarbowi Państwa — państwu występującemu jako podmiot praw majątkowych. Kluczowe znaczenie ma nie tylko to, kto chce otrzymać dane, lecz przede wszystkim do czego zamierza je wykorzystać.

Zasadę wynikającą z art. 100 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego przypomniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 4 sierpnia 2022 r., I SA/Łd 334/22:

…korzystanie z informacji geologicznej, do której prawa przysługują Skarbowi Państwa, jest nieodpłatne. — WSA w Łodzi, I SA/Łd 334/22, omówienie art. 100 ust. 1

Odpłatność jest zatem wyjątkiem od reguły, a nie automatycznym skutkiem prowadzenia działalności gospodarczej. Sam status przedsiębiorcy nie wystarcza do stwierdzenia obowiązku zapłaty.

Art. 100 ust. 2, przywołany w tym wyroku, przewiduje korzystanie na podstawie umowy i za wynagrodzeniem w celu wykonywania działalności w zakresie:

• wydobywania kopalin ze złóż, czyli pozyskiwania znajdujących się w nich surowców;
• wydobywania węglowodorów, m.in. ropy naftowej i gazu ziemnego, w czasie ustawowo określonej fazy wydobywania;
• podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, czyli magazynowania pod ziemią bez wykorzystania zbiornika;
• podziemnego składowania odpadów oraz dwutlenku węgla;
• w jakim wymagane jest pozwolenie wodnoprawne — określona prawem zgoda dotycząca korzystania z wód lub związanych z tym działań.

Przedsiębiorca powinien więc najpierw opisać planowane zastosowanie informacji. Dopiero potem można ocenić, czy mieści się ono w ustawowym przypadku odpłatnego korzystania.

Wniosek i umowa to odrębne etapy od samego pozyskania danych

Nowe rozporządzenie obejmuje wzór wniosku o zawarcie umowy. Dla firmy oznacza to potrzebę sprawdzenia aktualnego formularza przed rozpoczęciem procedury, zamiast automatycznego korzystania z dokumentów przygotowanych przy wcześniejszych przedsięwzięciach.

Nie należy również utożsamiać posiadania dokumentacji z prawem do jej wykorzystania w każdym celu. To dwa różne pytania: czy przedsiębiorca ma dostęp do danych oraz czy ich planowane wykorzystanie wymaga odpłatnej umowy.

Sposób działania w sprawach związanych z pozwoleniem wodnoprawnym opisuje wyrok I SA/Łd 334/22. Sąd wskazał, że na podstawie art. 100 ust. 8 zadania Skarbu Państwa wykonuje w tym zakresie marszałek województwa. Udzielenie informacji za wynagrodzeniem następuje na podstawie wniosku oraz umowy; w opisanej sprawie w imieniu marszałka działał geolog wojewódzki.

Nie oznacza to, że marszałek jest właściwym adresatem każdego wniosku dotyczącego informacji geologicznej. Właściwość, czyli ustawowe uprawnienie danego organu do zajęcia się sprawą, trzeba ustalić dla konkretnego celu korzystania.

Wynagrodzenie opiera się na wycenie, którą trzeba sfinansować

Koszt uzyskania prawa do korzystania z informacji nie sprowadza się wyłącznie do wynagrodzenia zapisanego w umowie.

Zgodnie z art. 100 ust. 4, przywołanym przez WSA w Łodzi, podstawą ustalenia wynagrodzenia jest wycena określająca koszty projektowania, wykonywania i dokumentowania prac geologicznych. Finansuje ją podmiot ubiegający się o korzystanie z informacji.

Sąd podkreślił również kolejność czynności:

Przed zawarciem umowy Skarb Państwa dokonuje weryfikacji wyceny. — WSA w Łodzi, I SA/Łd 334/22, omówienie art. 100 ust. 4

Weryfikacja oznacza sprawdzenie wyceny. Przedsiębiorca nie powinien więc traktować kwoty z zamówionego opracowania jako ostatecznie zaakceptowanego wynagrodzenia ani planować całej procedury wyłącznie wokół terminu złożenia wniosku.

Znaczenie ma też osoba wykonująca wycenę. Art. 100 ust. 5, opisany w tym samym wyroku, wymaga kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi, potwierdzonych w kategorii odpowiadającej rodzajowi wycenianej informacji. Chodzi zatem o formalnie potwierdzone uprawnienia właściwe dla danych, a nie tylko ogólne doświadczenie zawodowe.

Przed zamówieniem opracowania warto sprawdzić zarówno kwalifikacje wykonawcy, jak i zgodność sposobu wyceny ze szczegółowymi wymaganiami rozporządzenia z 2026 r. Dawna kalkulacja nie powinna być bez sprawdzenia traktowana jako gotowa podstawa nowej umowy.

Co sprawdzić przy korzystaniu z danych po 27 października 2026 r.

Przygotowanie do nowych zasad warto zacząć od przeglądu planowanych zastosowań informacji, a nie od szukania jednej stawki opłaty. Rozporządzenie obejmuje metody szacowania wartości, więc ocena kosztu wymaga odniesienia do konkretnej informacji i właściwego sposobu wyceny.

Osobnej kontroli wymagają przedsięwzięcia, przy których wniosek, wycena i zawarcie umowy przypadają w różnych terminach. Trzeba ustalić, jakie przepisy mają zastosowanie do danej sprawy. Sama data rozpoczęcia korzystania z danych nie rozstrzyga jeszcze wszystkich kwestii dotyczących wcześniejszych czynności.

Podobnie nie należy automatycznie zakładać, że wejście nowych zasad oznacza zmianę wynagrodzenia w każdej już zawartej umowie. Wymaga to sprawdzenia jej postanowień oraz zasad stosowania nowej regulacji do wcześniejszych spraw.

Przykład: firma posiada dokumentację geologiczną i planuje wykorzystać ją do wydobywania kopalin. Powinna sprawdzić, czy dotychczasowa podstawa korzystania obejmuje właśnie taki cel. Jeśli potrzebna jest nowa odpłatna umowa, musi uwzględnić nie tylko wynagrodzenie, ale także przygotowanie właściwej wyceny i jej sprawdzenie przed podpisaniem umowy.

VAT nie wynika automatycznie z odpłatnej umowy

Przy planowaniu budżetu warto oddzielić wynagrodzenie za informację od VAT, czyli podatku od towarów i usług. Samo zawarcie odpłatnej umowy nie przesądza jeszcze o doliczeniu tego podatku.

W interpretacji indywidualnej 0113-KDIPT1-1.4012.113.2021.19.MH — urzędowej ocenie skutków podatkowych opisanego przypadku — organ uwzględnił publiczny charakter zadań wykonywanych przez marszałka w imieniu Skarbu Państwa. Uznał, że opisane udostępnienie informacji geologicznej nie powoduje opodatkowania VAT.

Znaczenie miał art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, dotyczący działania organów władzy publicznej w ramach nałożonych na nie zadań. Wniosek ten odnosi się do przedstawionego modelu udostępniania informacji należącej do Skarbu Państwa. Nie należy przenosić go automatycznie na każdą transakcję dotyczącą danych geologicznych.

Co to oznacza w praktyce

1. Ustal cel korzystania. Odpłatność zależy od ustawowego przypadku wykorzystania informacji, a nie wyłącznie od tego, że odbiorcą jest firma.
2. Sprawdź prawa do danych i zakres dotychczasowej umowy. Posiadanie dokumentacji nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy wolno użyć jej do planowanej działalności.
3. Zweryfikuj formularz i właściwy organ. Nie zakładaj, że wcześniejszy wniosek lub adresat będą odpowiedni również dla nowej sprawy.
4. Zaplanuj koszt i czas wyceny. Sprawdź kwalifikacje jej autora, wymagania rozporządzenia oraz etap weryfikacji przed zawarciem umowy.
5. Oddziel wynagrodzenie od rozliczenia VAT. Ustal sposób rozliczenia konkretnej umowy; odpłatność sama w sobie nie przesądza o podatku.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8 października 2026 r. w sprawie korzystania z informacji geologicznej za wynagrodzeniem, Dz.U. poz. 1320
• Wyrok WSA w Łodzi z 4 sierpnia 2022 r., I SA/Łd 334/22
• Interpretacja indywidualna 0113-KDIPT1-1.4012.113.2021.19.MH