SENT: nowe kody odpadów metalowych od 28 października 2026 r.

Od 28 października 2026 r. zmienia się wykaz towarów, których przewóz może podlegać monitorowaniu w SENT. Nowelizacja dotyczy wskazanych kodami odpadów metalowych, w tym odpadów żelaza, aluminium i miedzi. Wyjaśniamy, które przewozy trzeba sprawdzić przed tą datą, kto powinien zweryfikować zgłoszenie i co zrobić z transportem rozpoczętym wcześniej.

Dlaczego zmienia się wykaz towarów w SENT

SENT to system monitorowania przewozu określonych towarów. Obejmuje gromadzenie danych o transporcie oraz kontrolę obowiązków jego uczestników. Jak opisano w wyroku WSA w Gliwicach, III SA/Gl 708/22, jednym z jego narzędzi jest elektroniczny rejestr zgłoszeń. Nie chodzi więc wyłącznie o dokumentację: dane w systemie mają odpowiadać rzeczywistemu przewozowi.

Rozporządzenie z 12 października 2026 r., poz. 1325, zmienia rozporządzenie z 25 kwietnia 2022 r. określające towary objęte monitorowaniem. Minister wydał je na podstawie art. 3 ust. 11 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Zmiana jest punktowa: w § 2 ust. 7 pkt 1 dotychczasowego rozporządzenia dodano lit. d. Nie zastępuje ona całych zasad działania SENT.

Najważniejsze dla przedsiębiorcy jest rozróżnienie między materiałem metalowym a odpadem oznaczonym określonym kodem. Nowa litera odsyła do kodów z katalogu odpadów. Sam fakt, że ładunek zawiera metal, nie wystarcza zatem do stwierdzenia, że znalazł się w nowym wykazie.

Co dokładnie dodaje § 1 rozporządzenia

W § 1 rozporządzenia, poz. 1325, nowa lit. d rozpoczyna się od wskazania, skąd należy brać oznaczenia towarów:

d) wymienionych w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, oznaczonych kodem: — § 1 rozporządzenia, poz. 1325

To odesłanie do katalogu odpadów, czyli wykazu przypisującego rodzajom odpadów numery. W praktyce punktem wyjścia do oceny przewozu powinien być kod przypisany odpadowi, a nie jego potoczna nazwa, na przykład „złom”.

Dodana lit. d wymienia 19 kodów. Są to:

• 02 01 10 – odpady metalowe;
• 12 01 01 i 12 01 03 – odpady z toczenia i piłowania odpowiednio żelaza i jego stopów oraz metali nieżelaznych;
• 15 01 04 – opakowania z metali;
• 16 01 17 i 16 01 18 – metale żelazne i nieżelazne;
• 17 04 01–17 04 07 – miedź, brąz i mosiądz; aluminium; ołów; cynk; żelazo i stal; cyna oraz mieszaniny metali;
• 19 01 02, 19 10 01, 19 10 02, 19 12 02 i 19 12 03 – wskazane w przepisie rodzaje złomu oraz metali żelaznych i nieżelaznych;
• 20 01 40 – metale.

Przykładowo, fragment § 1 rozporządzenia wymienia obok siebie kilka odrębnych kodów:

– 17 04 01 – miedź, brąz, mosiądz, – 17 04 02 – aluminium, – 17 04 03 – ołów, – 17 04 04 – cynk, – 17 04 05 – żelazo i stal, — § 1 rozporządzenia, poz. 1325

Nie jest to jedna ogólna pozycja „metale”. Przedsiębiorca powinien ustalić, który konkretnie kod dotyczy przewożonego odpadu, i dopiero na tej podstawie sprawdzić zastosowanie § 2 ust. 7 pkt 1 zmienianego rozporządzenia. Nowelizacja sama nie podaje nowego progu masy ani odrębnej procedury zgłaszania tych przewozów; dopisuje grupę kodów do istniejącego przepisu.

Od kiedy stosować zmianę i co z transportem w drodze

Rozporządzenie ogłoszono 13 października 2026 r. Jego § 3 określa termin wejścia w życie następująco:

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. — § 3 rozporządzenia, poz. 1325

Oznacza to wejście zmiany w życie 28 października 2026 r. Data ma znaczenie przy planowaniu rozpoczęcia przewozu, a nie tylko przy sprawdzaniu, kiedy pojazd dotrze do celu.

Ustawodawca przewidział też przepis przejściowy, czyli regułę rozstrzygającą, jak traktować przewozy trwające w chwili zmiany prawa. § 2 rozporządzenia dotyczy przewozów towarów wskazanych w nowej lit. d, rozpoczętych i niezakończonych przed wejściem nowelizacji w życie. Jego rozstrzygające słowa brzmią:

stosuje się przepisy dotychczasowe. — § 2 rozporządzenia, poz. 1325

Jeżeli więc przewóz takiego odpadu rozpoczął się 27 października, a zakończy 28 października, sama zmiana daty w trakcie drogi nie powoduje zastosowania do niego nowej lit. d. Inaczej trzeba ocenić przewóz rozpoczynany 28 października: przy ustalaniu jego obowiązków należy już uwzględnić zmieniony przepis. § 2 nie zwalnia natomiast wcześniejszego transportu z obowiązków, które wynikały z przepisów dotychczasowych.

Kto powinien sprawdzić zgłoszenie SENT

Dodanie kodów do wykazu może mieć znaczenie nie tylko dla firmy organizującej wysyłkę. Obowiązki w SENT dotyczą różnych uczestników przewozu, w tym podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego i przewoźnika. Ich konkretna rola zależy od zasad właściwych dla danego transportu; rozporządzenie z 12 października nie przenosi tych obowiązków na jedną wybraną firmę.

Jak to działa w praktyce, pokazuje opis przepisów przytoczony w wyroku WSA w Gliwicach, III SA/Gl 708/22. W analizowanym tam przewozie podmiot wysyłający miał przesłać zgłoszenie do rejestru, uzyskać numer referencyjny — identyfikator zgłoszenia — i przekazać go przewoźnikowi. Sąd wskazał następnie:

Przewoźnik jest natomiast obowiązany również przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy o SENT. — wyrok WSA w Gliwicach, III SA/Gl 708/22

Sprawa dotyczyła innego towaru, a orzeczenie oznaczono jako nieprawomocne. Nie wyznacza ono zatem samo przez się procedury dla wszystkich nowych kodów odpadów. Pokazuje jednak ważną kolejność czynności: przy przewozie podlegającym zgłoszeniu trzeba zawczasu ustalić, kto je składa, kto uzupełnia i jakie dane mają znaleźć się w rejestrze.

Warto sprawdzić również, kto odpowiada za zmianę danych, gdy po zgłoszeniu zmieni się organizacja transportu. W wyroku WSA w Szczecinie, II SA/Sz 849/19, sąd wyjaśniał — na tle rozpatrywanego wówczas brzmienia art. 8 ust. 1 ustawy SENT — znaczenie powierzenia przewozu podwykonawcy, czyli innemu wykonawcy transportu:

W żadnym razie z przepisów tych nie wynika, zdaniem sądu, że w przypadku powierzenia przewozu podwykonawcy, obowiązek aktualizacji danych przechodzi na podwykonawcę. — wyrok WSA w Szczecinie, II SA/Sz 849/19

To także orzeczenie nieprawomocne i dotyczące wcześniejszej sprawy. Praktyczna przestroga pozostaje czytelna: samo zlecenie jazdy innej firmie nie jest wystarczającym powodem, by zakładać, że przejęła ona odpowiedzialność za wszystkie dane zgłoszenia. Trzeba ustalić, kto był zobowiązany je wprowadzić i aktualizować.

Na co uważać przed 28 października

Pierwsza pułapka to utożsamienie kodu z potocznym opisem ładunku. Nowy wykaz obejmuje między innymi opakowania z metali oznaczone kodem 15 01 04, ale nie oznacza to automatycznie objęcia każdej przesyłki metalowych opakowań. Chodzi o odpady wskazane w dodanej literze.

Druga to stosowanie daty dostawy zamiast daty rozpoczęcia przewozu. § 2 rozporządzenia wyraźnie chroni przewozy określonych towarów rozpoczęte i niezakończone przed wejściem zmiany w życie. Dlatego dla transportów planowanych na przełomie 27 i 28 października warto mieć pewność, kiedy rzeczywiście się rozpoczną.

Trzecia to założenie, że nowelizacja zawiera kompletną instrukcję obsługi SENT. § 1 dodaje kody do § 2 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia z 2022 r.; nie opisuje od początku obowiązków wysyłającego, odbierającego i przewoźnika. Przed uruchomieniem transportu należy sprawdzić zarówno przepis obejmujący dany towar, jak i zasady zgłoszenia właściwe dla przebiegu przewozu. Warto przy tym porównać planowane dane zgłoszenia z rzeczywistymi danymi uczestników i transportu.

Co to oznacza w praktyce

1. Sprawdź kody odpadów w planowanych przewozach. Zestaw je z 19 kodami dodanymi w § 2 ust. 7 pkt 1 lit. d, zamiast opierać się na ogólnym określeniu „złom” lub „metale”.
2. Oddziel przewozy rozpoczynane przed 28 października od rozpoczynanych tego dnia lub później. Dla transportu rozpoczętego wcześniej i jeszcze niezakończonego § 2 nakazuje stosować przepisy dotychczasowe.
3. Ustal role uczestników przed wysyłką. Sprawdź, kto ma dokonać zgłoszenia, przekazać numer referencyjny, uzupełnić dane oraz je aktualizować, jeżeli transport ulegnie zmianie.
4. Zweryfikuj dane i obieg informacji z przewoźnikiem. Zmiana wykonawcy, pojazdu lub innych danych nie powinna pozostać wyłącznie ustaleniem poza systemem, jeśli dane te podlegają zgłoszeniu albo aktualizacji.
5. Nie wyciągaj z samej listy kodów wniosku o całej procedurze. Nowelizacja rozszerza wskazany wykaz towarów; pozostałe warunki zastosowania SENT trzeba ocenić dla konkretnego przewozu.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 12 października 2026 r., Dz.U. poz. 1325
• Wyrok WSA w Gliwicach z 8 lutego 2023 r., III SA/Gl 708/22
• Wyrok WSA w Szczecinie z 13 grudnia 2019 r., II SA/Sz 849/19