Zasiłki chorobowe i macierzyńskie od 24 października 2026 r.

Nowe rozporządzenie dotyczy informacji i dokumentów potrzebnych do ustalenia prawa do zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz ich wypłaty. Dla osoby ubiegającej się o świadczenie i dla podmiotu przygotowującego dokumentację najważniejsze jest rozróżnienie dwóch spraw: jakie okoliczności mogą wpływać na zasiłek, a jakie dokumenty mają je potwierdzić. Dostępny tekst aktu pozwala wyjaśnić zakres regulacji, ale nie pozwala sporządzić kompletnej listy nowych wymagań.

Dlaczego wydano rozporządzenie dotyczące zasiłków

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 września 2026 r., ogłoszone pod poz. 1316, odnosi się do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zostało wydane na podstawie art. 61b ust. 6 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z tego ubezpieczenia. To podstawa, na której minister określa kwestie wskazane w tytule rozporządzenia: zakres informacji istotnych dla świadczeń oraz dokumenty potrzebne do ich przyznania i wypłaty.

Nie chodzi więc o dowolny „zasiłek” ani o wszystkie świadczenia związane ze zdrowiem lub rodziną. Przedmiotem aktu są świadczenia objęte wskazaną ustawą. Rozporządzenie jest ważne zarówno dla osoby starającej się o zasiłek, jak i dla tego, kto przygotowuje dokumenty służące ustaleniu i wypłacie świadczenia. Sam tytuł i początek aktu nie wskazują jednak, jakie konkretne formularze ma złożyć każda z tych osób.

Akt nosi datę 27 września 2026 r., a w Dzienniku Ustaw ukazał się 9 października 2026 r. Datę 24 października 2026 r. należy odróżnić od obu tych dat. Przytoczony tekst rozporządzenia nie obejmuje przepisu o wejściu w życie, dlatego na jego podstawie nie można samodzielnie potwierdzić ani tej daty, ani szczegółowych zasad stosowania regulacji do spraw już rozpoczętych.

Co dokładnie wynika z brzmienia nowego aktu

Początek § 1 rozporządzenia zapowiada określenie jego zakresu:

§ 1. Rozporządzenie określa: — § 1 rozporządzenia, Dz.U. z 2026 r. poz. 1316

To wprowadzenie do wyliczenia, a nie kompletna lista. Z tytułu aktu wiadomo, że rozporządzenie dotyczy dwóch powiązanych obszarów. Pierwszy to informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku albo jego wysokość — czyli dane potrzebne do oceny, czy świadczenie przysługuje i w jakiej kwocie. Drugi to dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłków — czyli materiały służące przeprowadzeniu tej oceny i wypłacie.

Ta różnica ma praktyczne znaczenie. Informacja odpowiada na pytanie, co się wydarzyło lub jaki stan należy uwzględnić. Dokument pozwala tę informację wykazać. Nie należy zakładać, że każde twierdzenie wystarczy bez potwierdzenia; nie należy też żądać określonego zaświadczenia tylko dlatego, że wydaje się przydatne. O tym, jaki dokument jest wymagany w konkretnej sytuacji, musi rozstrzygać pełne brzmienie właściwych przepisów.

Przytoczony początek § 1 nie zawiera dalszych punktów ani kolejnych paragrafów. Nie da się więc rzetelnie wymienić na jego podstawie nowych rodzajów informacji, wzorów oświadczeń, zaświadczeń, terminów ich składania czy sposobów przekazania. Nie wynika z niego również, że od wskazanej daty zmienia się sama wysokość zasiłku lub krąg osób uprawnionych do świadczenia.

Kogo dotyczą zasady i jak przygotować dokumentację

Zakres rozporządzenia wyznacza rodzaj świadczenia: zasiłek z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. Jeśli sprawa dotyczy takiego zasiłku, istotne mogą być zarówno okoliczności przesądzające o prawie do niego, jak i te wpływające na kwotę. Dla osoby ubiegającej się o wypłatę oznacza to potrzebę przedstawienia spójnych informacji. Dla osoby kompletującej akta — potrzebę sprawdzenia, czy dokumenty odpowiadają właśnie tym informacjom, które są ważne w danej sprawie.

Dobrym punktem wyjścia jest oddzielne zapisanie: o jaki zasiłek chodzi, jakiego okresu dotyczy sprawa, jakie okoliczności mają być uwzględnione oraz które posiadane dokumenty je potwierdzają. To sposób uporządkowania sprawy, nie nowy formularz ani dodatkowy obowiązek ustanowiony przez przytoczony § 1. Przed złożeniem dokumentacji trzeba skonfrontować tak przygotowany zestaw z pełnym tekstem rozporządzenia; jego dostępny fragment nie wystarcza do sporządzenia zamkniętej listy załączników.

Dlaczego warto pilnować okresów i rodzaju świadczenia, pokazuje wyrok WSA w Poznaniu, II SA/Po 496/24. Sąd omawiał w nim art. 43 ustawy zasiłkowej i kwestię podstawy wymiaru zasiłku (kwoty, od której oblicza się świadczenie):

Z przepisu art. 43 powołanej ustawy wynika, że podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego rodzaju, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe. — Wyrok WSA w Poznaniu, II SA/Po 496/24

To wyjaśnienie dotyczy przepisu ustawy omawianego w tamtej sprawie, nie jest opisem nowej zasady wprowadzonej rozporządzeniem z 2026 r. Pokazuje natomiast, dlaczego przy przygotowywaniu danych o zasiłkach znaczenie mogą mieć dokładne okresy pobierania świadczeń i przerwy między nimi. Bez tych danych trudno właściwie ocenić, jakie przepisy należy zastosować.

Na co uważać przy ustalaniu i wypłacie świadczeń

Najłatwiej pomylić procedurę uzyskania zasiłku z inną sprawą, w której zasiłek tylko pojawia się jako element sytuacji finansowej osoby. Przykład daje wyrok WSA w Gdańsku, III SA/Gd 108/17. Sąd oceniał tam ustalenie dochodu na potrzeby świadczeń rodzinnych, a nie wymagania nowego rozporządzenia zasiłkowego. Zwrócił uwagę na pominięcie informacji o wypłaconych zasiłkach:

Mimo, to organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie odniósł się w ogóle do kwestii wypłaconych skarżącej w 2015 r. zasiłków chorobowych. — Wyrok WSA w Gdańsku, III SA/Gd 108/17

W praktyce jeden dokument o wypłacie zasiłku może być istotny w więcej niż jednej sprawie, ale nie zawsze z tego samego powodu. W sprawie o przyznanie zasiłku pomaga ustalić okoliczności dotyczące świadczenia; w sprawie opisanej przez gdański sąd informacja o zasiłku miała znaczenie dla oceny dochodu. Nie wolno przenosić wymagań dokumentacyjnych z postępowania o świadczenia rodzinne na wniosek o zasiłek chorobowy czy macierzyński bez odrębnej podstawy.

Trzeba też uważać na twierdzenie, że rozporządzenie „zmienia wypłatę” w określony sposób. Z dostępnego brzmienia wynika, że akt ma określać informacje i dokumenty potrzebne do przyznania i wypłaty. Nie wynika natomiast, że ustanawia nowy termin wypłaty, zmienia sposób liczenia zasiłku albo nakazuje wszystkim ponowne składanie dokumentów. Takie szczegóły wymagają wskazania konkretnego paragrafu, którego przytoczony tekst nie zawiera.

Co to oznacza w praktyce

• Osoba ubiegająca się o zasiłek powinna uporządkować informacje o świadczeniu, okresach i okolicznościach, które mogą wpływać na prawo do niego lub wysokość wypłaty.
• Osoba przygotowująca dokumentację powinna sprawdzić, czy dla każdej istotnej informacji istnieje właściwy dokument, zamiast traktować wszystkie zaświadczenia jako zamienne.
• Przy kolejnych okresach pobierania zasiłku warto dokładnie ustalić ich daty i ewentualne przerwy. Jak pokazuje sprawa II SA/Po 496/24, może to mieć znaczenie przy stosowaniu przepisów o podstawie wymiaru.
• Nie należy mylić różnych świadczeń i postępowań. To, że wypłacony zasiłek był istotny w sprawie o świadczenia rodzinne, nie określa automatycznie dokumentów wymaganych do przyznania tego zasiłku.
• Przed przyjęciem, że od 24 października 2026 r. trzeba złożyć konkretny nowy formularz, należy sprawdzić pełne brzmienie rozporządzenia, w tym dalszą część § 1 i przepis o wejściu w życie. Przytoczony początek aktu nie rozstrzyga tych kwestii.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 września 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 1316
• Wyrok WSA w Poznaniu z 17 października 2024 r., II SA/Po 496/24
• Wyrok WSA w Gdańsku z 30 marca 2017 r., III SA/Gd 108/17