0111-KDIB2-3.4015.442.2025.2.MD

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 28 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej m.in. podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych ustanowienia służebności mieszkania. Uzupełniła go Pani - w odpowiedzi na wezwanie - 5 stycznia 2026 r. (data wpływu 13 stycznia 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Pani partner jest właścicielem nieruchomości gruntowej, zabudowanej domem jednorodzinnym. Partner planuje ustanowić na Pani rzecz (nie są Państwo spokrewnieni ani nie łączy Państwa związek małżeński) osobistą służebność mieszkania, obejmującą cały dom wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Służebność ma mieć charakter nieograniczony, tj. uprawniony będzie mógł korzystać z nieruchomości w pełnym zakresie, bez dodatkowych ograniczeń ze strony partnera.

Strony porozumiały się co do tego, że w zamian za ustanowienie służebności zobowiąże się Pani do: zapewnienia partnerowi opieki w chorobie i pomocy w codziennym funkcjonowaniu; dostarczania wyżywienia i środków potrzebnych do utrzymania; troski o należyty stan zdrowia partnera, w tym pomoc w organizacji leczenia, zakup leków i asystowanie w sprawach medycznych; utrzymywania partnera w mieszkaniu stosownym do jego potrzeb; wspólnego dbania o gospodarstwo domowe i zapewnienia partnerowi odpowiednich warunków bytowych; partycypację w połowie kosztów utrzymania przedmiotowego domu, obejmującą koszty eksploatacyjne, opłaty za media, wydatki na naprawy i remonty.

Świadczenia te, ukształtowane w sposób zbliżony do obowiązków wynikających z umowy dożywocia, stanowią integralny element porozumienia stron i zostały przewidziane jako równoważące korzyści osoby trzeciej wynikające z możliwości korzystania z nieruchomości partnera.

Ponadto intencją stron jest, aby własność domu jednorodzinnego partnera nie przechodziła na osobę trzecią, natomiast Pani miała zapewnione prawo mieszkania w nim, również po śmierci partnera.

Pytanie w zakresie podatku od spadków i darowizn

Czy w przedstawionym stanie faktycznym (winno być: zdarzeniu przyszłym) ustanowienie osobistej służebności mieszkania na Pani rzecz, w zamian za opisane wyżej świadczenia (opieka, zapewnienie utrzymania, partycypacja w kosztach), należy uznać za czynność odpłatną, a w konsekwencji - czy po Pani stronie powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, a nie w podatku od spadków i darowizn?

Pani stanowisko w zakresie podatku od spadków i darowizn

Pani zdaniem, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym nie znajduje zastosowania ustawa o podatku od spadków i darowizn. Jak wskazano w art. 1 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności. W przypadku zobowiązania się przez służebnika do świadczeń ekwiwalentnych za ustanowienie służebności na jego rzecz nie możemy mówić o nieodpłatności.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

W myśl art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.

Zgodnie z art. 285 § 1 cyt. Kodeksu:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

Stosownie do treści art. 296 ww. Kodeksu:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).

Art. 298 tegoż Kodeksu stanowi, że:

Zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

Na podstawie art. 5 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze nieodpłatnej służebności oraz użytkowania - z chwilą ustanowienia tych praw.

W związku z powyższymi regulacjami należy stwierdzić, że podatkowy od spadków i darowizn podlega ustanowienie nieodpłatnej służebności. Obowiązek podatkowy ciąży na nabywającym prawo służebności.

Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Pani partner jest właścicielem nieruchomości gruntowej, zabudowanej domem jednorodzinnym. Partner planuje ustanowić na Pani rzecz osobistą służebność mieszkania, obejmującą cały dom wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Służebność ma mieć charakter nieograniczony, tj. będzie Pani mogła korzystać z nieruchomości w pełnym zakresie, bez dodatkowych ograniczeń ze strony partnera. W zamian za ustanowienie służebności zobowiąże się Pani do: zapewnienia partnerowi opieki w chorobie i pomocy w codziennym funkcjonowaniu; dostarczania wyżywienia i środków potrzebnych do utrzymania; troski o należyty stan zdrowia partnera, w tym pomoc w organizacji leczenia, zakup leków i asystowanie w sprawach medycznych; utrzymywania partnera w mieszkaniu stosownym do jego potrzeb; wspólnego dbania o gospodarstwo domowe i zapewnienia partnerowi odpowiednich warunków bytowych; partycypację w połowie kosztów utrzymania przedmiotowego domu, obejmującą koszty eksploatacyjne, opłaty za media, wydatki na naprawy i remonty. Świadczenia te, ukształtowane w sposób zbliżony do obowiązków wynikających z umowy dożywocia, stanowią integralny element porozumienia stron i zostały przewidziane jako równoważące Pani korzyści wynikające z możliwości korzystania z nieruchomości partnera.

Chce się Pani dowiedzieć, czy tak sformułowane ustanowienie służebności podlega podatkowi od spadków i darowizn.

Jak wskazała Pani we wniosku, zadeklarowane przez Panią obowiązki zbliżone kształtem do umowy dożywocia mają na celu równoważyć korzyści, które uzyska Pani w związku z ustanowieniem na Pani rzecz służebności mieszkania. Skoro więc ww. świadczenia mają być formą wynagrodzenia/rekompensaty za ustanowienie służebności, to takie ustanowienie służebności - jak słusznie Pani wskazała - będzie czynnością odpłatną, służebność nie będzie zatem ustanowiona tytułem darmym. Tym samym nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Pani stanowisko jest zatem prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ta interpretacja dotyczy podatku od spadków i darowizn. W zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.