Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-973-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-973-22

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# VIII SA/Wa 973/22

Wyrok WSA w Warszawie z 11 maja 2023 r., VIII SA/Wa 973/22 – statut

Wynik

Stwierdzono nieważność uchwały w części

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Data orzeczenia

11 maja 2023

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska -Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w \[...\] na uchwałę Rady Gminy \[...\] z dnia 12 września 2019r. nr \[...\] w przedmiocie nadania statutu Sołectwu \[...\] stwierdza nieważność § 11 ust. 2 pkt 1 i § 17 pkt 5 zaskarżonej uchwały.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BVIII%2BSA%252FWa%2B973%252F22.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B11%2Bmaja%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BStwierdzono%2Bniewa%25C5%25BCno%25C5%259B%25C4%2587%2Buchwa%25C5%2582y%2Bw%2Bcz%25C4%2599%25C5%259Bci.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BVIII%2BSA%252FWa%2B973%252F22)

## Uzasadnienie

Rada Gminy J. w dniu 12 września 2019 r. na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506, dalej: u.s.g.), po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami sołectwa w § 1 podjęła uchwały nr \[...\] – \[...\] w sprawie uchwalenia statutów Sołectw Gminy J. (A., B., B., C., F., G., G., G., I., J., K., K. \[...\], L., Ł., Ł. \[...\], M., M. \[...\], O., O., O., P., R., R., S., T., T. \[...\], W., W., W. B., Z. \[...\]). |We wszystkich załącznikach do uchwały jednakowo wskazano między innymi, że: do wyłącznej kompetencji Zebrania Wiejskiego należy: wybór | |i odwołanie Sołtysa i Rady Sołeckiej (§11 ust. 2 pkt 1); zebranie mieszkańców jest zdolne do wyboru Sołtysa lub Rady Sołeckiej jeżeli | |uczestniczy w nim co najmniej 1/5 ogółu mieszkańców Sołectwa uprawnionych do głosowania (§ 17 ust. 5). | |Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Nr \[...\] Rady Gminy J. z 12 września 2019 r. w sprawie uchwalenia | |statutu Sołectwa T. w części obejmującej § 11 ust. 2 pkt 1 oraz § 17 pkt 5 statutu, wniósł Prokurator Rejonowy w G.. W skardze domagał | |się stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonej części i zarzucił istotne naruszenie prawa polegające na przekroczeniu zakresu | |delegacji ustawowej w postaci | |- art. 35 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. poprzez nadanie w § 11 ust. 2 pkt 1 zaskarżonej uchwały organowi | |uchwałodawczemu, jakim jest zebranie wiejskie kompetencji do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej; | |- art. 36 ust. 2 u.s.g. poprzez wprowadzenie w treści § 17 pkt 5 uchwały ograniczenia czynnego prawa wyborczego przez zastrzeżenie, że | |dla dokonania ważnego wyboru sołtysa i rady sołeckiej wymagana jest obecność co najmniej 1/5 uprawnionych do głosowania mieszkańców | |sołectwa. | |W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł m. in., że ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze, co | |oznacza, że niedopuszczalne jest przypisywanie mu kompetencji elekcyjnych w odniesieniu do innych organów sołectwa. Przepis art. 36 | |ust. 2 u.s.g. przesądził, że prawo wybierania sołtysa i członków rady sołeckiej nie przysługuje organowi sołectwa, jakim jest zebranie | |wiejskie. Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje przy tym w sprzeczności z art. 36 ust. 1 u.s.g.. | |Odnośnie drugiego zarzutu Prokurator wyjaśnił, że art. 35 ust. 2 u.s.g. jest regulacją kompletną i nie przewiduje żadnego kworum dla | |dokonania ważnego wyboru sołtysa oraz członków rady sołeckiej. Kwestionowany zapis jest sprzeczny z art. 36 ust. 2 u.s.g., wprowadzenie| |w statutach dodatkowych warunków ważności wyboru uznać należy za niedopuszczalne, ponieważ modyfikują mające charakter ius cogens | |ustawowe zasady wyboru sołtysa i rady sołeckiej. | |W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. | |W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, iż wzorcem kontroli dla aktów prawa miejscowego jest art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w | |związku z ust. 4 u.s.g., zgodnie z którym nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem w sposób istotny. Z istotnym | |naruszeniem prawa w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia w przypadku wykroczenia przez radę gminy poza zakres upoważnienia | |ustawowego do uchwalenia danego aktu prawa miejscowego, jak i wówczas gdy rada aktem prawa miejscowego wkracza w materię już | |uregulowaną innymi aktami wyższego rzędu tj. ustawami innymi niż ustawa upoważniająca. Akt prawa miejscowego ma się wpisywać w ogólnie | |obowiązujący system prawa i być z nim spójny. Organ podniósł, że wbrew stanowisku skarżącego Rada Gminy J. uchwalając przedmiotowe | |statuty nie przekroczyła swoich kompetencji i nie wykroczyła poza katalog spraw w zakresie których była upoważniona do określenia | |szczegółowych zasad postepowania. W ocenie organu zaskarżone zapisy zawierają uszczegółowienie zasad wyboru sołtysa i rady sołeckiej i | |mają oparcie w przepisach u.s.g. | |Niniejsza sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron – art. 119 pkt 2 p.p.s.a. | |Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: | |Skarga jest zasadna. | |Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.)| |oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze | |zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem | |zgodności z prawem, a więc badają, czy organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w | |sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a kontrola działalności | |administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na między innymi akty prawa miejscowego organów| |jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, | |podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt,| |o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały | |wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zaskarżona uchwała została podjęta na | |podstawie art. 35 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym | |statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut jednostki pomocniczej, jak stanowi art. 35 ust. 3 u.s.g., określa w | |szczególności: | |1\. nazwę i obszar jednostki pomocniczej; | |2\. zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; | |3\. organizację i zadania organów jednostki pomocniczej: | |4\. zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji; | |5\. zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. | |W świetle powyższych regulacji stwierdzić należy, że brak jest przepisu, z którego wynikałyby uprawnienia zebrania wiejskiego jako | |organu uchwałodawczego do dokonywania wyboru sołtysa, rady sołeckiej, czy też poszczególnych jej członków. Przyznanie zebraniu | |wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje w sprzeczności z regulacją art. 36 ust. 1 u.s.g., w którym ustawodawca nadał zebraniu | |wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze. Jak bowiem stanowi wspomniany przepis, organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie| |wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Stosownie do regulacji art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz | |członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych | |mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Z ostatnio przytoczonego zdania wynika, że prawo wybierania sołtysa i członków rady | |sołeckiej przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania w wyborach powszechnych. | |Brak jest przepisu, z którego wynikałyby uprawnienia zebrania wiejskiego do dokonywania wyboru sołtysa. Nie można zatem co do zasady | |skutecznie twierdzić, że zgromadzenie wiejskie jako organ uchwałodawczy jest uprawnione do wyboru organów sołectwa, skoro prawo to | |przysługuje wyłącznie stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania (art. 36 ust. 2 u.s.g.). Gdyby bowiem ustawodawca chciał, | |aby wyboru sołtysa, rady sołeckiej i jej poszczególnych członków dokonywał organ uchwałodawczy, tj. zebranie wiejskie, to stosowny | |zapis znalazłby się w art. 36 ust. 2 u.s.g., poszerzając uprawnienia tego organu o kompetencje elekcyjne. | |Jednocześnie, w ocenie Sądu, nie jest możliwe utożsamianie stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, z zebraniem | |wiejskim, rozumianym jako wszyscy mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania. W zaskarżonym statucie bowiem znalazła się legalna | |definicja Zebrania Wiejskiego (pisanego z dużych liter) oraz zakres ich kompetencji. Zgodnie z § 7 ust 1 statutu, organami Sołectwa są | |Zebranie Wiejskie (organ uchwałodawczy) i Sołtys (organ wykonawczy) – ust. 2 oraz Rada Sołecka (organ wspomagający działalność Sołtysa)| |– ust. 3\. Użycie więc w zaskarżonych przepisach § 11 ust. 2 pkt 1 statutu określenia "Do wyłącznej kompetencji Zebrania Wiejskiego..." | |(również pisanego z dużych liter), nie może być rozumiane inaczej, niż to wynika z przytoczonej definicji. | |Ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera jednocześnie jakichkolwiek przepisów pozwalających na przyjęcie konstrukcji domniemania | |właściwości zebrania wiejskiego w sprawach nieuregulowanych ustawą (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt | |II SA/Op 225/09; wyrok WSA w Opolu z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 592/06; wyrok WSA w Olsztynie z 14 lutego 2017 r. | |sygn. II SA/Ol 1429/16, wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II SA/Go 140/19 oraz z dnia 22 maja | |2019 r., sygn. II SA/Go 163/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje zatem w | |sprzeczności z regulacją art. 36 ust. 1 u.s.g., w którym ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze. O | |ile niewykluczone jest więc, że wyboru sołtysa dokonają wyłącznie uprawnieni mieszkańcy sołectwa w dacie i miejscu zwołanego zebrania, | |o tyle kwestionowane skargą zapisy § 11 ust. 2 pkt 1 zaskarżonej uchwały są sprzeczne z ustawą o samorządzie gminnym z przyczyn | |podanych wyżej. | |Mając to na uwadze Sąd uznał, że przepisy § 11 ust. 2 pkt 1 statutu Sołectwa T. zostały uchwalone z istotnym naruszeniem prawa. Na | |uwzględnienie zasługiwało również żądanie skargi dotyczące stwierdzenia nieważności zapisów zaskarżonej uchwały w części dotyczącej | |przepisów § 17 pkt 5\. | |Z przytoczonego wyżej art. 36 ust. 2 u.s.g. wynika, że czynne prawo wyborcze przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do | |głosowania, zaś bierne prawo wyborcze posiada nieograniczona liczba kandydatów, jak również, że wybór sołtysa i członków rady sołeckiej| |następuje w głosowaniu tajnym i bezpośrednim. Przepis ten jest regulacją kompletną i nie zastrzega żadnego kworum dla ważności wyboru | |sołtysa i członków rady sołeckiej. | |Jakkolwiek trudno dopatrywać się w zakwestionowanej regulacji istotnego zagrożenia praw wyborców, a tym bardziej zasad praworządności, | |to jednak przyjąć należy, że wprowadzenie w statucie sołectwa dodatkowych warunków ważności wyboru jest niedopuszczalne, ponieważ | |modyfikuje mające charakter ius cogens ustawowe zasady wyboru sołtysa i rady sołeckiej (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z| |17 lipca 2019 r., sygn. II SA/Go 356/19, wyrok WSA w Kielcach z 18 lipca 2019 r., sygn. II SA/Ke 382/19, wyroki WSA w Poznaniu z: 24 | |czerwca 2020 r., IV SA/Po 667/20, z 25 czerwca 2020 r., IV SA/Po 676/20, z 1 lipca 2020 r., IV SA/Po 673/20, | |www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tożsame stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 26 czerwca 2020 r. II OSK 3930/19, z 17 | |marca 2021 r. III OSK 80/21\. | |Wskazać nadto należy, zgodnie ze stanowiskiem zawartym w przywołanych wyżej wyrokach NSA, że przepis art. 35 ust. 1 u.s.g. zawiera | |upoważnienie ustawowe dla rady gminy, określając jednocześnie materię, jaką pozostawiono szczegółowemu unormowaniu w drodze aktu prawa | |miejscowego. Rada gminy obowiązana jest zatem przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielonego jej przez ustawę w zakresie | |tworzenia aktów prawa miejscowego, a w ramach udzielonej jej delegacji w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną | |ustawą. Uchwała rady gminy musi bowiem respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, gdyż prawo miejscowe może być | |stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP). | |Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy J. w sprawie uchwalenia statutu | |Sołectwa T. w zaskarżonej części. | | |

## Informacje o sprawie

Data wpływu

22 grudnia 2022

Symbol z opisem

[6260 Statut 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6260-statut)

Hasła tematyczne

Prawo miejscowe

Skarżony organ

Rada Gminy

Sędziowie

Cezary Kosterna /przewodniczący/ Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/ Justyna Mazur

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190002167)  
art. 1 par. 2 · Dz.U. 2019 poz. 2167
* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220000329)  
art. 3 par. 2 pkt 5 i 6, art. 145 par. 1 i art. 147 par. 1 · Dz.U. 2022 poz. 329
* [Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190000506)  
art. 35 i art. 36 · Dz.U. 2019 poz. 506

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: VIII SA/Wa 975/22 · 11 maja 2023Wyrok WSA w Warszawie z 11 maja 2023 r., VIII SA/Wa 975/22 – statut](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-975-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-975-22)
* [Sygnatura: VIII SA/Wa 978/22 · 11 maja 2023Wyrok WSA w Warszawie z 11 maja 2023 r., VIII SA/Wa 978/22 – statut](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-978-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-978-22)
* [Sygnatura: VIII SA/Wa 977/22 · 11 maja 2023Wyrok WSA w Warszawie z 11 maja 2023 r., VIII SA/Wa 977/22 – statut](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-977-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-977-22)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/41BC6DDFA6)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-973-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-973-22#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-973-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-973-22#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-973-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-973-22#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-973-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-973-22#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-973-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-973-22#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-973-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2023-05-11--viii-sa-wa-973-22#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BVIII%2BSA%252FWa%2B973%252F22.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B11%2Bmaja%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BStwierdzono%2Bniewa%25C5%25BCno%25C5%259B%25C4%2587%2Buchwa%25C5%2582y%2Bw%2Bcz%25C4%2599%25C5%259Bci.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BVIII%2BSA%252FWa%2B973%252F22)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
