Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-819-10-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2011-01-26--viii-sa-wa-819-10

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# VIII SA/Wa 819/10

Wyrok WSA w Warszawie z 26 stycznia 2011 r., VIII SA/Wa 819/10 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane

Wynik

Oddalono skargę

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Data orzeczenia

26 stycznia 2011

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant referent stażysta Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. i S. Ś. na decyzję Wojewody \[...\] z dnia \[...\] maja 2010 r. nr \[...\] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BVIII%2BSA%252FWa%2B819%252F10.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B26%2Bstycznia%2B2011.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BVIII%2BSA%252FWa%2B819%252F10)

## Uzasadnienie

1 Wojewoda M. (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia \[...\] maja 2010 r., nr \[...\], po rozpatrzeniu odwołania J. i S. małż. Ś. (dalej: "skarżący") od decyzji Starosty K. (dalej: "organ I instancji") z dnia \[...\] grudnia 2009 r., znak: \[...\] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr \[...\] o pow. \[...\] ha i \[...\] o pow.\[...\] ha stanowiącej własność Skarbu Państwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Pismem z dnia \[...\] grudnia 1990 r. S. Ś. wystąpił z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej numerem działki \[...\] argumentując, że nieruchomość ta nie została wykorzystana na cel określony zgodnie z wywłaszczeniem. Przedmiotowa nieruchomość położona w K., oznaczona dawnym numerem \[...\] o łącznej pow. \[...\] m2, stanowiąca własność skarżących została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia \[...\] listopada 1977 r. Repertorium A Nr \[...\] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), w związku z przeznaczeniem jej zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia \[...\] marca 1973 r. Nr \[...\], pod rozbudowę Zawodowej Straży Pożarnej w K.. Wskazana nieruchomość, oznaczona w dacie wywłaszczenia jako działka nr \[...\], której w wyniku odnowy ewidencji gruntów miasta K. nadano nr ew.\[...\], aktualnie stanowi dwie działki ew.: nr \[...\] o pow. \[...\] m2 i nr \[...\] o pow. \[...\] m2\. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania było wydanych szereg decyzji administracyjnych. Organ I instancji (wobec niekompletnych akt) przeprowadził kilka rozpraw administracyjnych, oględziny spornego terenu, jak i sporządził dowód z przesłuchania świadków. Powyższe stało się materiałem dowodowym w niniejszej sprawie. W wyniku ponownej jego analizy, Starosta K. decyzją z dnia \[...\] grudnia 2009 r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uznając, iż cel wykupu został zrealizowany, a nieruchomość ta jest niezbędna i w całości wykorzystana na potrzeby Państwowej Straży Pożarnej. Ustalił, iż na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ub. wieku rozpoczęte zostały prace związane z budowaniem rozbiegu do ściany ćwiczeń (wspinalni). Natomiast oględziny terenu (dokonane \[...\] grudnia 1994 r. i \[...\] lipca 2001 r.,) wykazały, że na części spornego terenu (stanowiącego w dacie sporządzania pierwszych oględzin jedną działkę ew. nr \[...\], odpowiadającego aktualnej działce ew. nr \[...\] o pow. \[...\] m2) znajduje się wspinalnia (ściana ćwiczeń) z torem utwardzonym do ćwiczeń załogi \[...\] K. oraz słuchaczy Międzywojewódzkiego Ośrodka Szkolenia Pożarniczego). Kolejne oględziny potwierdziły obecność wspomnianej wyżej ściany ćwiczeń, poduszki amortyzacyjnej i dobiegu do wspinalni. Ponadto na działce nr \[...\] o pow. \[...\] ha znajdowały się garaże metalowe wykorzystywane do przechowywania sprzętu ratowniczego oraz magazyn środków gaśniczych i sorbentów, a następnie w 1994 r. wybudowano na tym terenie ogrodzony kort tenisowy. Organ I instancji wskazał, iż nieruchomość obejmująca działki nr \[...\] i nr \[...\] stanowi jednolity kompleks sportowo - ćwiczeniowy niezbędny dla utrzymania sprawności fizycznej strażaków. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący wskazali, iż zagospodarowanie nieruchomości przez Komendę Powiatową Straży Pożarnej w K. nie ma charakteru trwałego, a istniejące obiekty małej architektury służące do ćwiczeń nie mają charakteru budowli. Według skarżących były one realizowane przez władającego nieruchomością systemem gospodarczym bez pozwolenia na budowę. A taki warunek – ich zdaniem – musi spełniać inwestycja. Rozpoznając sprawę ponownie, Wojewoda M. w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia \[...\] maja 2010 r. zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, iż przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana na cel wywłaszczenia, którym była rozbudowa Zawodowej Straży Pożarnej. Podniósł, iż decyzja lokalizacyjna Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia \[...\] marca 1973 r. zatwierdziła plan realizacyjny adaptacji, modernizacji z nadbudową budynku głównego dla Zawodowej Straży Pożarnej w K. oraz budowy budynku warsztatowo - gospodarczego i stołówki dla Ochotniczej Straży Pożarnej w K. przy ul. \[...\] i \[...\]. Natomiast integralną część decyzji stanowił projekt zagospodarowania terenu - plan ogólny zagospodarowania terenu. Zgodnie z nim na przedmiotowych działkach miał być zrealizowany parking i zieleń. Jednocześnie wskazał, iż zmiana polegająca na wybudowaniu obiektów kompleksu sportowego dla strażaków zamiast parkingu nie stanowi zmiany celu wywłaszczenia, a jedynie modyfikację projektu zagospodarowania terenu. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie postanowienia nakazującego zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wskazali, iż na dzień złożenia wniosku przedmiotowa nieruchomość nie była zagospodarowana zgodnie z celem na który została wykupiona. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Stwierdził, iż w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy mogące mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Skarga J. i S. małż. Ś., stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie kwestią podstawową było ustalenie, czy na działce wywłaszczonej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako nr \[...\], która aktualnie stanowi dwie działki ew.: o nr \[...\] i \[...\], został realizowany cel wywłaszczenia. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że jest ona prawidłowa. Ocena ta wynika z konfrontacji prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych z dyspozycjami norm zawartych w przepisach prawnych mających zastosowanie w sprawie. Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.; dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140\. Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zgodnie z treścią art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Natomiast art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy (dot. zwrotu wywłaszczonych nieruchomości – dopisek Sądu) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79) (...). Powyższe oznacza, że art. 136 u.g.n. i art. 137 u.g.n. znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie. A zatem, w ramach postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, w toku którego zostanie ustalone na jaki dokładnie cel nieruchomość była wywłaszczona (nabyta) oraz w jaki sposób nieruchomość była i jest wykorzystywana. W tym celu organ powinien zebrać dokumentację związaną z inwestycją, która na przedmiotowej nieruchomości miała być realizowana. Sąd zgadza się z ustaleniami organów obu instancji, poczynionymi na podstawie akt sprawy, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było przeznaczenie jej pod rozbudowę Zawodowej Straży Pożarnej w K., co wynika wprost z umowy kupna sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego. Potwierdza to decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia \[...\] marca 1973 r. Nr \[...\]. Należy również zgodzić się ze przedstawionym w rozstrzygnięciach stanowiskiem, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Za kluczowe w tej kwestii należy uznać ustalenia dokonane na podstawie rozpraw administracyjnych, oględzin terenu, jak i zeznań świadków. Z protokołu z oględzin z dnia \[...\] grudnia 1994 r. wynika, iż przedmiotowa działka była od 1977 roku w posiadaniu Państwowej Straży Pożarnej w K., a od \[...\] lipca 1992 r. Rejonowej Komendy Państwowej Straży Pożarnej w K.. Zaraz po sporządzeniu aktu notarialnego z 1977 roku miała miejsce likwidacja starego ogrodzenia, likwidacja starej studni następnie postawienie przez PSP w K. nowego trwałego ogrodzenia – zeznania świadka B. B. /protokół rozprawy z \[...\] grudnia 2003 r./. Na przedmiotowej działce posadowiono dwa blaszane garaże, które były wykorzystywane jako magazyny chemicznych środków gaśniczych oraz przechowalnia sprzętu specjalistycznego. Działka ta była niezbędna do wybudowania wspinalni (ściany ćwiczeń) z torem utwardzonym do ćwiczeń załogi \[...\] K. oraz słuchaczy Międzywojewódzkiego Ośrodka Szkolenia Pożarniczego zbudowanych w latach 1982 – 1984\. Ponadto pomiędzy torem do wspinalni, a ogrodzeniem wybudowano na niej wielofunkcyjne boisko sportowe. W ww. protokole z oględzin podniesiono, że wzniesione obiekty stanowią jeden kompleks sportowo - ćwiczeniowy niezbędny dla utrzymania sprawności fizycznej strażaków. Natomiast z protokołu z oględzin z dnia \[...\] września 1998 r. wynika, iż na części spornego terenu usytuowany jest kort do gry w tenisa, od strony północnej zorganizowana jest bieżnia do 100 m z przeszkodami do ćwiczeń pożarniczych, a od strony południowej znajduje się wspinalnia do ćwiczeń pożarniczych z dobiegiem. Wzdłuż dobiegu i wokół kortu znajdują się nasadzenia iglaków – 17 sztuk i drzewka owocowe 7 sztuk. Jak wynika z planu ogólnego zagospodarowania terenu strażnicy pożarnej w K. przedmiotowa działka stanowi niewielką część nieruchomości zajętej pod kompleks obiektów straży pożarnej w K.. Wszystkie te przedstawione wyżej ustalenia świadczą o tym, iż przedmiotowa nieruchomość, wbrew stanowisku skarżących, nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Organ zobowiązany jest do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, w sytuacji, gdy w terminie określonym w art. 137 ust. 1 u.g.n. w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia - bez względu na przyczynę takich zaniechań. Przesłanka z art.137 ust.1 pkt 1 u.g.n. zachodzi zatem w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się przy tym rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji. Przyczynami zaś niepodjęcia w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. mogą być: zmiana przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, utrata ważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji. W ocenie Sądu, jak to przedstawiono wyżej, w przedmiotowej sprawie wskazane przesłanki nie zachodzą. Nie ma bowiem miejsca niepodjęcie prac w ogóle czy odstąpienie od realizacji celu dla którego nieruchomość została wywłaszczona. Podsumowując, uznać należy, iż organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń, a tym samym, nie zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

5 sierpnia 2010

Symbol z opisem

[6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6182-zwrot-wywlaszczonej-nieruchomosci-i-rozliczenia-z-tym-zwiazane)

Hasła tematyczne

Wywłaszczanie nieruchomości

Skarżony organ

Wojewoda

Sędziowie

Cezary Kosterna Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/ Leszek Kobylski

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042612603)  
art. 136, art. 137 · Dz.U. 2004 nr 261 poz. 2603

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [I OSK 1810/11 - Wyrok NSA z 2013-03-22](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1810-11-wyrok-nsa-z-2013-03-22--i-osk-1810-11)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Kr 1245/10 · 29 grudnia 2010Wyrok WSA w Krakowie z 29 grudnia 2010 r., II SA/Kr 1245/10 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-kr-1245-10-wyrok-wsa-w-krakowie-z-2010-12-29--ii-sa-kr-1245-10)
* [Sygnatura: I OSK 221/10 · 8 grudnia 2010Wyrok NSA z 8 grudnia 2010 r., I OSK 221/10 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-221-10-wyrok-nsa-z-2010-12-08--i-osk-221-10)
* [Sygnatura: I OSK 154/10 · 24 listopada 2010Wyrok NSA z 24 listopada 2010 r., I OSK 154/10 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-154-10-wyrok-nsa-z-2010-11-24--i-osk-154-10)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/98863901EC)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-819-10-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2011-01-26--viii-sa-wa-819-10#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-819-10-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2011-01-26--viii-sa-wa-819-10#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-819-10-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2011-01-26--viii-sa-wa-819-10#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-819-10-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2011-01-26--viii-sa-wa-819-10#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-819-10-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2011-01-26--viii-sa-wa-819-10#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-819-10-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2011-01-26--viii-sa-wa-819-10#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/viii-sa-wa-819-10-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2011-01-26--viii-sa-wa-819-10#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BVIII%2BSA%252FWa%2B819%252F10.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B26%2Bstycznia%2B2011.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BVIII%2BSA%252FWa%2B819%252F10)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
