Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-836-19-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2019-06-28--iv-sa-wa-836-19

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# IV SA/Wa 836/19

Wyrok WSA w Warszawie z 28 czerwca 2019 r., IV SA/Wa 836/19 – scalanie i wymiana gruntów

Wynik

Uchylono zaskarżoną decyzję w części

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Data orzeczenia

28 czerwca 2019

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska- Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Joanna Borkowska, Protokolant referent stażysta Katarzyna Matecka - Caban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Miasta \[...\] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia \[...\] stycznia 2019 r. nr \[...\] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1\. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej działki nr ewidencyjny \[...\] położonej w obrębie \[...\], gmina; 2\. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego Miasta \[...\] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BIV%2BSA%252FWa%2B836%252F19.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B28%2Bczerwca%2B2019.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCon%25C4%2585%2Bdecyzj%25C4%2599%2Bw%2Bcz%25C4%2599%25C5%259Bci.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BIV%2BSA%252FWa%2B836%252F19)

## Uzasadnienie

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr \[...\], z \[...\] stycznia 2019 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z \[...\]października 2012 r., nr \[...\] oraz w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 960/13, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r., nr \[...\], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi S. i N., gm. S., w części dotyczącej gruntów wydzielonych w wyniku scalenia A. B. i S. B. oznaczonych jako działki nr \[...\] i nr \[...\] położonych w D., obręb \[...\] oraz działki nr \[...\] położonej w obrębie \[...\], gm. S.. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją Wojewody z \[...\] października 1980 r. nr \[...\], zatwierdzony został projekt scalenia gruntów wsi S. i N., gmina S.. W wyniku scalenia w zamian za grunty należące do A. B., położone we wsi S., oznaczone jako działka nr \[...\] o powierzchni 0,37 ha i wartości porównawczej 25,90 jednostek szacunkowych (dalej jako j.sz.) oraz za grunty należące do S. B., położone we wsi N., oznaczone jako działki nr \[...\] i nr \[...\], o łącznej powierzchni 0,31 ha i wartości porównawczej 14,70 j.sz., A. i S. B. wydzielono grunty zamienne położone we wsi N., oznaczone jako działki nr \[...\], nr \[...\] i nr \[...\] o łącznej pow. 0,88 ha i wartości 40,50 j.sz. Według wykazu zmian gruntowych sporządzonego w roku 1983, działka nr \[...\] o pow. 0,63 ha uległa podziałowi na działkę nr \[...\] o pow. 0,57 ha oraz działkę nr \[...\] o pow. 0,06 ha. Zmiany te, zgodnie z treścią zawiadomienia Urzędu Gminy S. z dnia \[...\] kwietnia 1990 r., w operacie ewidencji gruntów wprowadzono na podstawie decyzji Naczelnika Gminy S. z \[...\] stycznia 1984 r., nr \[...\], na podstawie której działka nr \[...\] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa. Wojewoda \[...\] decyzją z \[...\] sierpnia 1995 r., nr \[...\] /g.S-l/\[...\]/\[...\]/\[...\] stwierdził, że gmina S. z mocy prawa nabyła prawo własności m.in. działki nr \[...\] położonej w obrębie \[...\]. Przedstawiciele Gminy S. umową przeniesienia własności nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego z dnia \[...\] maja 1999 r., rep A \[...\], przenieśli prawo własności m.in. działki nr \[...\] położonej w obrębie \[...\] na rzecz Gminy Miasta D.. Obecnie dla działki nr \[...\], Sąd Rejonowy w R. \[...\] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr \[...\], w której jako właściciel ujawniona jest Gmina Miasto D., zaś jako użytkownik wieczysty Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w D.. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt \[...\], gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku po S. B. zgodnie z tym postanowieniem nabyły: żona A. W. (d. B.), córka M. B. i córka M. M. - po 1/3 części każda z nich. A. W., M. B. i M. M. umową przeniesienia własności nieruchomości sporządzoną w formie aktu notarialnego z dnia \[...\] listopada 2005 r., rep. A \[...\], sprzedały W. G. i J. P.działkę nr \[...\]. A. W. na podstawie umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia \[...\] czerwca 2008 r., rep. A nr \[...\], darowała swojej córce M. M. udział wynoszący 4/6 części w nieruchomości stanowiącej działki nr \[...\] i \[...\] o łącznej powierzchni 0,2606 ha. Jak wynika z badania elektronicznej księgi wieczystej nr \[...\], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R.\[...\] Wydział Ksiąg Wieczystych, działki nr \[...\] i nr \[...\] są objęte tą księgą, a współwłaścicielami tych gruntów są M. M. (udział 5/6) oraz M. B. (udział 1/6). Zgodnie z treścią księgi wpisu dokonano dnia \[...\] czerwca 2009 r. Wnioskiem z \[...\] czerwca 2012 r. M. B. zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r. w części dotyczącej gruntów wydzielonych w wyniku scalenia A. B. i S. B. oznaczonych jako działki nr \[...\], \[...\] i \[...\], położonych w D., obręb \[...\]. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że decyzja z \[...\] października 1980 r. została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania, tj. do S. B., który zmarł już 5 września 1974 r, w związku z czym jego spadkobiercy nie brali udziału w postępowaniu scaleniowym zakończonym tą decyzją. Decyzją z \[...\] października 2012 r., nr \[...\], Minister Rolnictwa i Rozboju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z \[...\] lutego 2013 r., nr \[...\], po rozpatrzeniu wniosku M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w punkcie 1) uchylił swoją decyzję z \[...\] października 2012 r. i w punkcie 2) stwierdził nieważność decyzji Wojewody \[...\] z \[...\]października 1980 r., w części dotyczącej działek oznaczonych jako nr \[...\], \[...\] i \[...\]. Na skutek skargi M.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z \[...\] lutego 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 października 2013 r., sygn. akt: IV SA/Wa 960/13: I. uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie 2) w części dotyczącej działki nr \[...\] położonej w obrębie \[...\], gmina S. i działek nr \[...\] i nr \[...\] położonych w obrębie \[...\], gmina D.; II. stwierdził, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. w pozostałym zakresie oddalił skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji musi ponownie rozpatrzeć zebrany materiał dowodowy, aby ustalić czy decyzja z 1980 r. w odniesieniu do działek \[...\], \[...\] i \[...\]wywołała nieodwracalne skutki prawne. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z \[...\] lutego 2014 r., nr \[...\], w punkcie 1) uchylił swoją decyzję z \[...\] października 2012 r. i w punkcie 2) stwierdził nieważność decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r. w części dotyczącej działek oznaczonych jako nr \[...\], \[...\] i \[...\]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M. M. na ww. decyzję z \[...\] lutego 2014 r., wyrokiem z 27 maja 2014 r., sygn. akt. IV SA/Wa 635/14, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji musi zastosować się do wskazań zawartych w wyroku z 9 października 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z \[...\] października 2014 r., nr \[...\], stwierdził, że decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r., w części dotyczącej gruntów obecnie oznaczonych jako działki nr \[...\] i nr \[...\] położonych w obrębie \[...\], gmina D. oraz gruntów oznaczonych jako działka nr \[...\], obręb \[...\], gmina S. wydana została z naruszeniem prawa, jednak nie stwierdził jej nieważności bowiem wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M. B.na ww. decyzję z \[...\] października 2014 r., wyrokiem z 25 maja 2016 r., sygn. akt. IV SA/Wa 2505/14, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do szczegółowego opisania stanu ujawnionego w księgach wieczystych oraz do oceny czy w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpatrując sprawę wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. nr 3, poz. 13) każdy uczestnik scalenia lub wymiany otrzymuje w zamian za grunty posiadane przed scaleniem lub wymianą, grunty w zasadzie o równej wartości. Zgodnie zaś z treścią art. 10 ww. ustawy stan własności lub posiadania uczestników scalenia oraz powierzchnie użytków i klas gruntów określa się według danych ujawnionych w ewidencji gruntów. Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r. rażąco naruszyła wskazane przepisy. Z rejestru gruntów gminy S. wynika bowiem, że przed scaleniem S. B. był właścicielem działki oznaczonej nr \[...\] i \[...\] o łącznej powierzchni 0,31 ha, natomiast A. B. była właścicielką gruntów oznaczonych jako działka nr \[...\] o powierzchni 0,37 ha. Ponadto, w kwestionariuszu życzeń przy nazwisku – S. B., umieszczono adnotacje - zmarł, grunty użytkuje żona A. W. z dziećmi. W postępowaniu scaleniowym zakończonym zaskarżoną decyzją przedmiotowe działki potraktowano jako współwłasność, wydzielając A. i S. B. w zamian za te grunty, wspólne grunty oznaczone jako działki nr\[...\], \[...\] i \[...\] o łącznej powierzchni 0,88 ha. Fakt ten doprowadził do pozbawienia należnego ekwiwalentu za działki oznaczone jako nr \[...\] i nr \[...\], stanowiące odrębny majątek S. B. - spadkobierców S. B.. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że obecnie działki nr \[...\] i \[...\], dla których prowadzona jest księga wieczysta nr \[...\], stanowią współwłasność w częściach ułamkowych: M. M. (udział 5/6) oraz M. G. B. (udział 1/6). Natomiast, działka nr \[...\], na podstawie decyzji Naczelnika Gminy S. z \[...\] lipca 1984 r., nr \[...\], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa. Obecnie zgodnie z treścią księgi wieczystej nr \[...\], która prowadzona jest m.in. dla działki nr \[...\], jako właściciel ujawniona jest Gmina Miasto D., zaś jako użytkownik wieczysty Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w D.. W świetle przytoczonych ustaleń, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r., zatwierdzająca projekt scalenia gruntów wsi S. i N., gm. S., w części dotyczącej gruntów oznaczonych jako działki nr \[...\]i nr \[...\] położonych w D., obręb \[...\] oraz działki nr \[...\] położonej w obrębie \[...\], gm. S. dotknięta jest wadą nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z \[...\] stycznia 2019 r. wniosło Miasto D.. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 156 § 2 k.p.a., poprzez wadliwe uznanie, że decyzja z \[...\] października 1980 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych odnośnie działki nr \[...\]. W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr \[...\], która prowadzona jest m.in. dla działki \[...\], jako właściciel ujawniona jest Gmina Miasto D., zaś jako użytkownik wieczysty Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w D.. Prawo własności m.in. do działki nr \[...\] położonej w obrębie \[...\], Gmina Miasto D. nabyła na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z \[...\] maja 1999 r., rep A \[...\]. Pomimo powyższych ustaleń, organ wadliwe jednak uznał, że decyzja z \[...\] października 1980 r. nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych odnośnie działki nr \[...\]. Jak wynika bowiem z ww. aktu notarialnego, względem działki nr \[...\] dokonana została czynność cywilnoprawna będąca skutkiem, którego organ administracji nie może znieść na drodze postępowania administracyjnego. Co do takiego skutku organ administracji nie może się bowiem wypowiadać, nie mówiąc już o tym, aby mógł prowadzić jakiekolwiek postępowanie administracyjne w celu wyeliminowania go z obrotu prawnego. Organ powinien zatem w zaskarżonym zakresie stwierdzić, że decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r. wydana została z naruszeniem prawa, jednak nie stwierdzić jej nieważności bowiem wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r., nr \[...\], w części dotyczącej gruntu wydzielonego w wyniku scalenia A. B. i S. B. oznaczonego jako działka nr \[...\] położonej w obrębie \[...\], gm. S. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż decyzja w zaskarżonej części narusza prawo. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że decyzje administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r., nr \[...\], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi S. i N., gm. S., w części dotyczącej gruntów wydzielonych w wyniku scalenia A. B. i S. B. oznaczonych jako działki nr \[...\] i nr \[...\] położonych w D., obręb \[...\] oraz działki nr \[...\] położonej w obrębie \[...\], gm. S. były już trzykrotnie przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W świetle wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 9 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 960/13, z 27 maja 2014 r., sygn. akt 635/14 i z 25 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2505/14, kwestia wydania decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r., nr \[...\], w części objętej wnioskiem M. B.z \[...\] czerwca 2012 r., z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, została przesądzona. W wyroku z 25 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2505/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że "rozpoznając sprawę ponownie Minister przede wszystkim ustali stan prawny przedmiotowych nieruchomości. W tym celu do akt sprawy winny być dołączone aktualne wypisy z ksiąg wieczystych tych nieruchomości. Następnie, w aktach sprawy winny być zgromadzone kopie wszystkich czynności prawnych (aktów notarialnych), których przedmiotem były działki nr \[...\], nr \[...\] i nr \[...\]. W uzasadnieniu decyzji Minister winien szczegółowo opisać stan ujawniony w księgach wieczystych oraz czynności prawne dotyczące przedmiotowych działek. Następnie Minister oceni, czy w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne. W szczególności Minister będzie miał na uwadze konieczność rozróżnienia sytuacji, w której zmiana właściciela wynika z czynności prawnej i w grę może wchodzić ochroną praw nabytych osób trzecich (m. in. w związku z instytucją rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych), od sytuacji, gdy nabycie nieruchomości nastąpiło w drodze spadkobrania lub czynności prawnej nieodpłatnej." W drugiej kolejności należy zauważyć, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr \[...\], z \[...\] stycznia 2019 r., objęła swoim rozstrzygnięciem trzy działki: nr \[...\] i nr \[...\] położone w D., obręb \[...\] oraz działkę nr \[...\] położoną w obrębie \[...\], gm. S.. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z \[...\] stycznia 2019 r., w części dotyczącej rozstrzygnięcia w zakresie działki nr \[...\], wniosło Miasto D.. Skarżący tylko w zakresie działki nr \[...\] miał interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., do zaskarżenia ww. decyzji. W konsekwencji powyższego, zaskarżona decyzja w części niezaskarżonej, obejmującej rozstrzygnięcie co do działek nr \[...\] i nr \[...\] stała się prawomocna i nie była przedmiotem oceny Sądu. Miasto D. w skardze podniosło, że nie zgadza się z decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z \[...\] stycznia 2019 r., w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 roku, nr \[...\], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi S. i N., gm. S., w części dotyczącej gruntu wydzielonego w wyniku scalenia A. B. i S. B. oznaczonego jako działka nr \[...\] położonej w obrębie \[...\], gm. S.. Zgodnie bowiem z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji m.in. gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Istotą problemu w niniejszej sprawie, jest ocena poprawności dokonanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w realiach niniejszej sprawy, w zakresie działki nr \[...\], wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie sformułowanej w tym przepisie przesłanki wywołania przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. Ocena "nieodwracalności skutków prawnych" dotyczyła decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1142/16, stwierdził, że zgodnie z art. 16 ust. 1 zdanie drugie ustawy, decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia nie przesądza tytułu własności, to jednak zgodnie z art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze decyzja ta stanowi podstawę ujawnienia nowego stanu własności w księgach. Jak wskazuje się w orzecznictwie skutkiem scalenia jest to, że wszystkie osoby zainteresowane tracą prawo własności lub inne prawa do gruntu dotychczasowego, zachowują natomiast w tym samym rozmiarze prawa do wydzielonego w drodze scalenia gruntu ekwiwalentnego (por. postanowienie SN z 19 marca 2009 r., IV CSK 304/08). W następstwie decyzji zatwierdzającej projekt scalania powstają nowe nieruchomości o określonych granicach i powierzchni, a ich powstanie jest traktowane jako skutek konstytutywny decyzji zatwierdzającej projekt scalenia (zob. uchwała SN z 18 kwietnia 2013 r., III CZP 16/13). Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia stwarza zatem nowy stan własności, stanowiąc jednocześnie tytuł do ujawnienia tego stanu w księgach wieczystych (art. 3 ust. 1 i art. 16 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy), gdyż uczestnik scalenia staje się właścicielem gruntów poscaleniowych, stanowiących ekwiwalent gruntów należących do niego przed scaleniem. Dalej NSA wskazał, że powyższe wyjaśnienie charakteru decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia ma znaczenie dla prawidłowej oceny "nieodwracalności skutków prawnych" takiej decyzji, gdyż jeżeli nastąpiło ujawnienie nowego stanu prawnego w księgach wieczystych, a następnie doszło do obrotu powstałymi w wyniku scalenia nieruchomościami, to należy przyjąć, że wywołane przez decyzję scaleniową skutki prawne uznać trzeba za nieodwracalne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Utrwalone bowiem jest w orzecznictwie stanowisko, że o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych, o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a. można mówić w sytuacji gdy nastąpiło zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (tak m.in. uchwała 7 sędziów SN z 28 maja 1992 r., III AZP 4/92, wyroki NSA z 20 kwietnia 1998 r., IV SA 1050/96, z 26 lutego 1999 r., IV SA 1114/97, z 29 kwietnia 2014 r., I OSK 2336/12). Nieodwracalność skutków prawnych nie dotyczy skutków wynikających z faktu wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności (M. Wincenciak w: red. J. Niczyporuk, O tzw. "nieodwracalnych skutkach prawnych" decyzji administracyjnej, (w:) Kodyfikacja Postępowania Administracyjnego. Na 50-lecie k.p.a., Wyd. WSPA 2010, s. 901-902). U podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego tkwi właśnie to, że administracja nie dysponuje instrumentami do tego, by tego rodzaju skutek odwrócić. Szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego, tj. gdy stała się ona podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego (W. Chróścielewski w: Pojęcie "nieodwracalne skutki prawne" w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. (we:) Współczesne zagadnienia prawa i procedury administracyjnej. Księga jubileuszowa dedykowana Prof. zw. dr. hab. Jackowi M. Langowi, Wolters Kluwer 2009, s. 83-84 uw. 5, s. 91, uw. 8; A. Kowalska: Nieodwracalne skutki prawne jako negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 2 k.p.a. w odniesieniu do praw słusznie nabytych, Przegląd Prawa Publicznego 2012/7-8/76). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawioną powyżej wykładnię pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych", o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Naczelnik Gminy S. decyzją nr \[...\], z \[...\] stycznia 1984 r., orzekł o wywłaszczeniu na wniosek Dyrekcji Inwestycji "\[...\]" w P., na rzecz Skarbu Państwa części działki nr \[...\], po podziale działka nr \[...\], o pow. 562 m², położonej w obrębie \[...\]. Wywłaszczenie zostało dokonane pod oczyszczalnię ścieków dla miasta D.. Własność Skarbu Państwa w stosunku do m. in. działki nr \[...\] została ujawniona w księdze wieczystej KW nr \[...\] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P.. Następnie Wojewoda \[...\] decyzją nr \[...\], z \[...\] sierpnia 1995 r., wydana na podstawie art. 5 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191, ze zm) stwierdził, że Gmina S. nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie z dniem, \[...\] maja 1990 r. prawo własności m.in. działki nr \[...\], położonej w S., obręb \[...\]. Prawo własności Gminy S. do m. in. działki nr \[...\] zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr \[...\] prowadzonej przez wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P.. Z kolei aktem notarialnym z dnia \[...\] maja 1999 r., Repertorium A Nr \[...\], zawartym przed notariuszem E. F. w Kancelarii Notarialnej w D., Gmina S. umową przeniesienia własności nieruchomości przeniosła na rzecz Gminy Miasto D. własność m.in. działki nr \[...\], na której m.in. posadowiona jest oczyszczalnia ścieków wybudowana przez Gminę Miasto D.. Przeniesienie własności wszystkich działek gruntu objętych tym aktem notarialnym, w tym działki nr \[...\], nastąpiło na wynagrodzeniem wynoszącym 710.000 zł. Obecnie działka gruntu \[...\] objęta jest księgą wieczystą nr \[...\] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w R. \[...\] Wydział Ksiąg Wieczystych, w której jako właściciel ujawniona jest Gmina Miasto D. zaś jako użytkownik wieczysty Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w D.. Mając na uwadze ustalony w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny, należy stwierdzić, że po wydaniu przez Wojewodę \[...\] decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi S. i N., gm. S. z 11 października 1980 r., działka nr \[...\] uległa podziałowi, na m. in. działkę nr \[...\], która była przedmiotem decyzji wywłaszczeniowej, a następnie decyzji komunalizacyjnej. W wyniku tej ostatniej decyzji, prawo własności Gminy S. zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr \[...\] prowadzonej przez wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P.. Następnie działka nr \[...\] stała się przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Ponieważ nabywca nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, o której mowa w art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nie można pominąć skutków obrotu przedmiotową działką w drodze czynności prawnej w odniesieniu do kwestionowanej w trybie nieważnościowym decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] października 1980 r. Mając na uwadze powyższe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie dotyczącym działki nr \[...\], Minister winien wziąć pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu i dokonać oceny, czy w sprawie w stosunku do działki nr \[...\] zaistniały nieodwracalne skutki prawne, z uwagi na ochronę praw nabytych osób trzecich (w związku z instytucją rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych). Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

12 kwietnia 2019

Symbol z opisem

[6162 Scalanie i wymiana gruntów](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6162-scalanie-i-wymiana-gruntow)

Skarżony organ

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Sędziowie

Alina Balicka /sprawozdawca/ Joanna Borkowska Marzena Milewska-Karczewska /przewodniczący/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170001257)  
art. 156 par. 2 · Dz.U. 2017 poz. 1257

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Bk 275/19 · 14 maja 2019Wyrok WSA w Białymstoku z 14 maja 2019 r., II SA/Bk 275/19 – scalanie i wymiana gruntów](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-bk-275-19-wyrok-wsa-w-bialymstoku-z-2019-05-14--ii-sa-bk-275-19)
* [Sygnatura: II SA/Bk 18/19 · 30 kwietnia 2019Wyrok WSA w Białymstoku z 30 kwietnia 2019 r., II SA/Bk 18/19 – scalanie i wymiana gruntów](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-bk-18-19-wyrok-wsa-w-bialymstoku-z-2019-04-30--ii-sa-bk-18-19)
* [Sygnatura: II SA/Kr 162/19 · 18 kwietnia 2019Postanowienie WSA w Krakowie z 18 kwietnia 2019 r., II SA/Kr 162/19 – scalanie i wymiana gruntów](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-kr-162-19-postanowienie-wsa-w-krakowie-z-2019-04-18--ii-sa-kr-162-19)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/C69FBC99BD)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-836-19-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2019-06-28--iv-sa-wa-836-19#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-836-19-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2019-06-28--iv-sa-wa-836-19#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-836-19-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2019-06-28--iv-sa-wa-836-19#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-836-19-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2019-06-28--iv-sa-wa-836-19#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-836-19-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2019-06-28--iv-sa-wa-836-19#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-836-19-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2019-06-28--iv-sa-wa-836-19#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BIV%2BSA%252FWa%2B836%252F19.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B28%2Bczerwca%2B2019.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCon%25C4%2585%2Bdecyzj%25C4%2599%2Bw%2Bcz%25C4%2599%25C5%259Bci.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BIV%2BSA%252FWa%2B836%252F19)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
