Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-791-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-791-25

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# III FSK 791/25

Wyrok NSA z 4 grudnia 2025 r., III FSK 791/25 – podatek od spadków i darowizn

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

4 grudnia 2025

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Op 1021/24 w sprawie ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 2 października 2024 r. nr 1601-IOV-2.4104.10.2024 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BIII%2BFSK%2B791%252F25.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B4%2Bgrudnia%2B2025.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BIII%2BFSK%2B791%252F25)

## Uzasadnienie

1\. Wyrok Sądu pierwszej instancji. Zaskarżonym wyrokiem z 12 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Op 1021/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę S. B. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 2 października 2024 r., nr 1601-IOV-2.4104.10.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od spadków i darowizn. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). 2\. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości. Przedmiotowemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: o.p.) w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) w wyniku czego odmówiono wszczęcia postępowania, podczas gdy skarżący złożył prawidłowo wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po ojcu S. B. w wysokości 15.511 zł. Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także pozostawienie Sądowi pierwszej instancji prawa o rozstrzygnięciu o kosztach postępowania drugiej instancji. Wniósł również o wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym. Pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy. Zarządzeniem z 29 października 2025 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. 3\. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organ podatkowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego o stwierdzenie nadpłaty w podatku od spadków i darowizn, w sytuacji gdy wobec skarżącego wydano wcześniej decyzję wymiarową. Jak zasadnie wskazano w wyroku NSA z 12 lipca 2023 r., III FSK 348/23, w przepisie art. 72 § 1 pkt 1 o.p. przewidziano dwie sytuacje wystąpienia nadpłaty: albo (1) podatnik wpłacił kwotę wyższą niż kwota podatku, którą wyznacza ustawa podatkowa lub decyzja podatkowa (także decyzja ustalająca – art. 21 § pkt 2 o.p.), a zatem powstaje kwota nadpłacona, albo (2) podatnik uiszcza kwotę tytułem podatku, w sytuacji gdy obowiązek podatkowy nie istniał lub wygasł. Podatnik, dążący do zainicjowania postępowania podatkowego w przedmiocie nadpłaty dysponuje uprawnieniem przyznanym w art. 75 § 1 i 2 o.p. W świetle tego przepisu prawa wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie może być stosowany przez podatników w odniesieniu do nadpłat podatków powstających po doręczeniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.). W myśl art. 75 § 1 o.p. jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Identyczne uprawnienie przysługuje, zgodnie z art. 75 § 2 o.p., podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 (pkt 1), osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w chwili rozwiązania spółki, w sytuacjach określonych w pkt 1 (pkt 2) i płatnikom lub inkasentom (pkt 3). Wydanie w tym przypadku decyzji stwierdzającej nadpłatę stanowiłoby ponowne rozstrzygnięcie w sprawie zobowiązania podatkowego ustalonego w decyzji wymiarowej. Takie rozstrzygnięcie dotknięte byłoby wadą wskazaną w art. 247 § 1 pkt 4 o.p. Wskazuje na to wprost przepis art. 75 § 4a o.p., który stanowi, że w decyzji stwierdzającej nadpłatę organ podatkowy określa wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości w takim zakresie, w jakim powstanie nadpłaty jest związane ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego. Tymczasem skutek w postaci ponownego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie, wywierać będzie także decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty, gdyż decyzja ta będzie zwierała rozstrzygnięcie odnoszące się do przedmiotu sprawy - wysokości zobowiązania podatkowego, rozstrzygniętej wcześniejszą decyzją wymiarową. Konsekwencją tych zależności pomiędzy rozstrzygnięciem w przedmiocie nadpłaty i rozstrzygnięciem w przedmiocie zobowiązania podatkowego jest regulacja zawarta w art. 79 § 1 o.p., według której postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. Skoro w art. 79 § 1 o.p. ustawodawca zakazuje wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty już w sytuacji, gdy toczy się postępowanie zmierzające do ewentualnego określenia zobowiązania podatkowego, to tym bardziej nie jest możliwe jego wszczęcie wówczas, kiedy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2016 r., II FSK 3498/14). W orzecznictwie jednolicie uznaje się, że podatnik kwestionujący kwotę podatku wynikającą z decyzji ustalającej (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.), nie może formułować wniosku o stwierdzenie nadpłaty, o którym mowa w art. 75 § 1 i 2 o.p. Przysługują mu jedynie środki prawne w postaci zainicjowania postępowania odwoławczego lub trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych (art. 240, art. 247, art. 254 o.p.). Przeciwna wykładnia art. 75 § 1 i 2 o.p. doprowadziłaby do tego, że instytucja stwierdzenia nadpłaty mogłaby być wykorzystywana do wzruszania ostatecznych decyzji ustalających, wydanych na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 o.p. (por. wyroki NSA: z 14 marca 2019 r., II FSK 975/17; z 23 czerwca 2015 r., II FSK 1316/15; z 25 czerwca 2015 r., II FSK 1315/15). Tymczasem tryb postępowania podatkowego zmierzający do stwierdzenia nadpłaty nie jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, dzięki któremu można wzruszyć ostateczne decyzje podatkowe, gdyż środki te określone zostały enumeratywnie w przepisach rozdziałów 17, 18 i 19 Ordynacji podatkowej (por. wyroki NSA: z 3 lutego 2006 r., II FSK 206/05; z 25 czerwca 2015 r., II FSK 1314/15, zob. również L. Etel, Komentarz do art. 75ustawy - Ordynacja podatkowa, Lex nr 145136). W stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wydał wobec skarżącego decyzję wymiarową z 19 lutego 2024 r., którą ustalono zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po zmarłym S. B. w wysokości 15.511 zł. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 20 lutego 2024 r. Podatnik nie wniósł od niej odwołania, przez co stała się ostateczna. W świetle przedstawionej powyżej wykładni art. 75 § 1 i 2 o.p., Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że nieskuteczne jest złożenie w tych okolicznościach wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w sytuacji, gdy kwota zobowiązania wynika z ostatecznej decyzji podatkowej, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 o.p. Organ podatkowy jest w tym przypadku zobligowany do zastosowania art. 165a o.p., zgodnie z którym gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Bogusław Woźniak sędzia NSA Anna Dalkowska

## Informacje o sprawie

Data wpływu

23 czerwca 2025

Symbol z opisem

[6114 Podatek od spadków i darowizn](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6114-podatek-od-spadkow-i-darowizn)

Hasła tematyczne

Podatek od spadków i darowizn

Skarżony organ

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

Sędziowie

Anna Dalkowska Bogusław Woźniak /przewodniczący/ Jacek Pruszyński /sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002383)  
art. 165a · Dz.U. 2023 poz. 2383

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [I SA/Op 1021/24 - Wyrok WSA w Opolu z 2025-02-12](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-op-1021-24-wyrok-wsa-w-opolu-z-2025-02-12--i-sa-op-1021-24)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: III FSK 803/25 · 4 grudnia 2025Wyrok NSA z 4 grudnia 2025 r., III FSK 803/25 – podatek od spadków i darowizn](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-803-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-803-25)
* [Sygnatura: III FSK 1281/24 · 4 grudnia 2025Wyrok NSA z 4 grudnia 2025 r., III FSK 1281/24 – podatek od spadków i darowizn](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-1281-24-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-1281-24)
* [Sygnatura: I SA/Wr 548/25 · 3 grudnia 2025Postanowienie WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2025 r., I SA/Wr 548/25 – podatek od spadków i darowizn](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wr-548-25-postanowienie-wsa-we-wroclawiu-z-2025-12-03--i-sa-wr-548-25)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/AB62CCB080)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-791-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-791-25#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-791-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-791-25#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-791-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-791-25#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-791-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-791-25#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-791-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-791-25#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-791-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-791-25#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-791-25-wyrok-nsa-z-2025-12-04--iii-fsk-791-25#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BIII%2BFSK%2B791%252F25.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B4%2Bgrudnia%2B2025.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BIII%2BFSK%2B791%252F25)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
