Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-749-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-749-24

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# III FSK 749/24

Wyrok NSA z 30 października 2024 r., III FSK 749/24 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

30 października 2024

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1656/21 w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 listopada 2021 r., nr \[...\] w przedmiocie ulgi płatniczej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od M. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BIII%2BFSK%2B749%252F24.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B30%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2024.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCony%2Bwyrok%2Bi%2Bprzekazano%2Bspraw%25C4%2599%2Bdo%2Bponownego%2Brozpoznania%2Bprzez%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BIII%2BFSK%2B749%252F24)

## Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 11 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 15 listopada 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w ten sposób, że w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z 2 lipca 2021 r., a w punkcie drugim wyroku zasądził od organu podatkowego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (sygn. akt I SA/Gl 1656/21). W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Postanowieniem z dnia 2 lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. odmówił wszczęcia postępowania w związku z wnioskiem M. J. o umorzenie zaległości podatkowej w postaci odsetek od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy w 2020 r. Organ podatkowy wskazał na brak przedmiotu postępowania. Podał, że wniosek dotyczy odsetek od niezapłaconych w 2020 r. zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, a do dnia wydania postanowienia podatnik nie złożył zeznania podatkowego za 2020 r., z którego wynikałoby zobowiązanie podatkowe do zapłaty. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w dacie złożenia wniosku istniała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, co skutkowało zastosowaniem art. 165 a O.p. Zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-36L) za 2020 r. wpłynęło do urzędu dopiero 10 sierpnia 2021 r. i dopiero od tego momentu znana jest kwota zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za ten rok. Od tego też momentu strona mogła skutecznie ubiegać się o ulgę w spłacie należności wynikających z tego zeznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 2 lipca 2021 r. Zdaniem Sądu, przeszkody uniemożliwiające organowi przeprowadzenie postępowania w zakresie objętym żądaniem wnioskodawcy nie zaistniały, wobec czego zastosowanie art. 165a § 1 O.p. i odmowa wszczęcia postępowania było nieuprawnione. Skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zaskarżając ów wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucono naruszenie przepisów: 1) art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 o.p. w zw. z art. 51 § 2 i art. 53 § 1 i § 2 o.p. poprzez błędne uznanie, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ulgi płatniczej była nieuprawniona, w sytuacji gdy zdaniem organu dla rozpatrzenia sprawy konieczne jest określenie dokładnej kwoty zaległości objętej wnioskiem o umorzenie; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niejednoznaczny, czego przykładem jest stwierdzenie, że: nieuprawnione jest natomiast twierdzenie organów, jakoby no dzień złożenia wniosku nie istniał przedmiot postępowania, w sytuacji gdy organ w istocie dokonał oceny przesłanek procedowania z art. 165a § 1 o.p., a nie w zakresie bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 208 o.p.; przez ocenę Sądu zawierającą sprzeczność w konkluzji, czego przykładem jest stwierdzenie, że: Kwestia skonkretyzowania jego rozmiaru co (jak już akcentowano) jest również nieodzowne dla procedowania w oparciu o art. 67 a f 1 pkt 3 o.p.była wtórna (...). Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. organ podatkowy zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 53 § 1 i § 2 o.p. w zw. z art. 165a § 1 o.p. przez ich błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy zdaniem organu istnienie zaległości podatkowej, której dotyczył wniosek musi być niewątpliwe, a warunkiem koniecznym procedowania organu jest określenie dokładnej kwoty zaległości objętej wnioskiem o umorzenie. Mając na uwadze powyższe zarzuty naruszenia prawa organ podatkowy wniósł o: a) uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, b) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Organ podatkowy oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Skarżący nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna w zakresie, który uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Normatywnym przedmiotem sprawy jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Na podstawie art.165 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.) postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 165a § 1 o.p.: Gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wniosek skarżącego dotyczył umorzenia odsetek za zwłokę od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2020 r. Podstawę rozpoznania w sprawie takiego wniosku stanowi art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Zgodnie z tą regulacją organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Sąd pierwszej instancji na wstępie prawidłowo ocenił, iż nie ulega wątpliwości, że – jak przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie - istnienie zaległości podatkowej w dniu składania wniosku o jej umorzenie jest podstawową przesłanką wszczęcia i prowadzenia postępowania w wymienionym przedmiocie (por. wyroki NSA: z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1413/07, z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1288/10, z 30 września 2010 r., sygn. akt II FSK 784/09; WSA we Wrocławiu z 4 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 1171/07). W świetle przesłanek zastosowania ulgi w wykonaniu zobowiązania podatkowego, określonych w art. 67 a § 1 pkt 3 o.p. nieodzowna jest wiedza organu o wysokości tej zaległości podatkowej. W tym kontekście stwierdzić należy, że organy podatkowe prawidłowo zdefiniowały przedmiot postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego, który wpłynął do organu w dniu 2 czerwca 2021 r. W dalszej części rozważań Sąd pierwszej instancji wywiódł natomiast, co następuje - Nieuiszczona w terminie płatności zaliczka staje się zaległością podatkową, a od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę. W związku z tym, że obowiązek wpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych dotyczy poszczególnych miesięcy, to każda niezapłacona zaliczka staje się odrębną zaległością podatkową. Zaległość ta istnieje do czasu jej rozliczenia w zeznaniu rocznym. Wówczas miesięczne zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek ulegają konwersji w roczne zobowiązanie podatkowe i od tego czasu organ podatkowy nie może już domagać się od podatnika zapłaty zaliczek na podatek, lecz samego podatku. Organ może jednak domagać się zapłaty odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy: 1) do dnia złożenia zeznania podatkowego lub upływu terminu do jego złożenia oraz 2) do dnia zapłaty od części przekraczającej wysokość podatku należnego za okres rozliczeniowy. W tym stanie rzeczy, niezależnie od tego, czy podatnik – jak twierdzi - złożył skutecznie zeznanie podatkowe w dniu 25 kwietnia 2021 r., czy też po raz pierwszy organ podatkowy otrzymał je w dniu 10 sierpnia 2021 r. na skutek wezwania skierowanego do podatnika, przedmiot postępowania w dacie złożenia wniosku z dnia 2 czerwca 2021 r. niewątpliwie istniał (powstał z mocy prawa, a nie jako skutek złożenia zeznania podatkowego). Kwestia skonkretyzowania jego rozmiaru co (jak już akcentowano) jest również nieodzowne dla procedowania w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 o.p. była wtórna, co organ pierwotnie dostrzegł, wyjaśniając stronie, że nie otrzymał zeznania podatkowego i wzywając podatnika do złożenia zeznania podatkowego. Jak więc wykazano przeszkody uniemożliwiające organowi przeprowadzenie postępowania w zakresie objętym żądaniem wnioskodawcy nie zaistniały, wobec czego zastosowanie art. 165a § 1 o.p. i odmowa wszczęcia postępowania było nieuprawnione. Przytoczone stanowisko Sądu pierwszej instancji jest co do zasady nieprawidłowe, co implikuje ocenę nieprawidłowości zastosowania w sprawie art. 165a§ 1 o.p. Podatek dochodowy od osób fizycznych, a co za tym idzie również zaliczki na ten podatek, stanowią daniny publiczne unormowane i wykonywane na prawnej zasadzie samoobliczenia. Wynika z tego, że podatnik, bez ingerencji organu podatkowego, ma prawo i obowiązek samodzielnie obliczyć zadeklarować i zapłacić należny – zgodny z prawem – podatek, w terminach przewidzianych przez prawo podatkowe. Jeżeli podatnik nie złoży zgodnie z prawem deklaracji podatkowej, to organowi podatkowemu brak jest wiedzy o przeprowadzonym przez podatnika samoobliczeniu podatku, w szczególności o wyniku tego samoobliczenia, niezależnie od tego, czy zobowiązania w tym podatku powstają z mocy samego prawa. Organ podatkowy może w takim przypadku wszcząć postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Postępowanie w przedmiocie ulgi w wykonaniu zaległości podatkowej, w podatku rocznym czy też w zaliczkach na ten podatek, nie jest natomiast legalnym postępowaniem podatkowym w zakresie kontroli samoobliczenia podatku, czyli określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Okoliczność, że dane zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa nie przesądza bowiem jeszcze, że podatnik dany podatek czy zaliczki na podatek prawidłowo obliczył i zadeklarował. Zbadanie: czy i kiedy podatnik złożył deklarację podatkową jest więc istotne dla sprawy; zaniechania Sądu pierwszej instancji tym zakresie mogły mieć istotny negatywny wpływ na wynik sprawy. Z tych powodów, dla doprowadzenia w sprawie do stanu niewątpliwej zgodności z prawem, na podstawie art. 185§ 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. s. Jolanta Sokołowska s. Jacek Brolik s. Sławomir Presnarowicz

## Informacje o sprawie

Data wpływu

20 czerwca 2024

Symbol z opisem

[6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6117-odpowiedzialnosc-podatkowa-osob-trzecich-ulgi-platnicze-umorzenie-odroczenie-rozlozenie-na-raty-itp)

Hasła tematyczne

Ulgi podatkowe

Skarżony organ

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

Sędziowie

Jacek Brolik /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Sokołowska Sławomir Presnarowicz

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210001540)  
art. 67a § 1 pkt 3 · Dz.U. 2021 poz. 1540

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [I SA/Gl 1656/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-12-11](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-gl-1656-21-wyrok-wsa-w-gliwicach-z-2023-12-11--i-sa-gl-1656-21)
* [III FZ 368/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-24](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fz-368-23-postanowienie-nsa-z-2023-08-24--iii-fz-368-23)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: III FSK 924/24 · 30 października 2024Postanowienie NSA z 30 października 2024 r., III FSK 924/24 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-924-24-postanowienie-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-924-24)
* [Sygnatura: III FSK 1434/22 · 30 października 2024Wyrok NSA z 30 października 2024 r., III FSK 1434/22 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-1434-22-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-1434-22)
* [Sygnatura: III FSK 467/24 · 30 października 2024Wyrok NSA z 30 października 2024 r., III FSK 467/24 – odpowiedzialność podatkowa osób trzecich](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-467-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-467-24)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/BD29FC6505)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-749-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-749-24#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-749-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-749-24#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-749-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-749-24#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-749-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-749-24#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-749-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-749-24#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-749-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-749-24#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-fsk-749-24-wyrok-nsa-z-2024-10-30--iii-fsk-749-24#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BIII%2BFSK%2B749%252F24.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B30%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2024.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCony%2Bwyrok%2Bi%2Bprzekazano%2Bspraw%25C4%2599%2Bdo%2Bponownego%2Brozpoznania%2Bprzez%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BIII%2BFSK%2B749%252F24)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
