Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-514-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-514-24

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II SA/Wa 514/24

Wyrok WSA w Warszawie z 8 stycznia 2025 r., II SA/Wa 514/24

Wynik

Oddalono skargę

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Data orzeczenia

8 stycznia 2025

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi małoletniej A. K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego K. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia \[...\] lutego 2024 r. nr \[...\] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FWa%2B514%252F24.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B8%2Bstycznia%2B2025.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FWa%2B514%252F24)

## Uzasadnienie

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Prezes ZUS/ Organ) decyzją z dnia \[...\] lutego 2024 r. nr \[...\] po rozpatrzeniu wniosku z dnia \[...\] grudnia 2023 r. Pana K.K. o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniego dziecka A.K. (dalej Skarżący) po zmarłej matce Pani I.K. na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 dalej ustawą emerytalna/ ustawa o emeryturach i rentach z FUS), odmówił przyznania ww. świadczenia. Organ ustalił, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że Skarżący udokumentował 2 lata, 1 miesiąc i 20 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych matki dziecka, która zmarła w wieku 35 lat. Stwierdził, że w 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci matki dziecka, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano tylko 6 miesięcy i 28 dni tych okresów. Wskazał, że okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Podniósł, że w latach 2007-2009, 2010-2012, 2015-2023 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez matkę dziecka zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec matki dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Uznał, że przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu ubezpieczenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Podniósł, że przyznanie renty rodzinnej na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: - wnioskodawca jest lub byt osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Organ uznał, że w ustalonym stanie faktycznym, nie znalazł podstaw do przyznania małoletniemu dziecku renty rodzinnej na mocy przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zauważył, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Organu, Skarżący nie wykazał, iż zostały spełnione warunki określone w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wobec czego wiosek należało oddalić. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, wskazując że decyzja jest niezasadna i powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa ZUS z dnia \[...\] lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznanie na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniego dziecka A.K. po zmarłej matce Pani I.K. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 z dnia 2024.06.26 dalej P.p.s.a.), Rozpatrując skargę wg. tych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej zgodnie z którym, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do jednoznacznego przyjęcia, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku uzależnione jest od wystąpienia trzech przesłanek: 1) niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w trybie zwykłym musi być spowodowane "szczególnymi okolicznościami"; 2) ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; 3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przyznanie przedmiotowego świadczenia uzależnione jest od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych wyżej przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość (zob. Łukasz Prasołek /w:/ Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, pod red. Beaty Gudowskieji dr hab. Krzysztofa Ślebzaka, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 9 października 2008 r. o sygn. akt I OSK 378/08). Należy podkreślić, że brzmienie powyższego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jakie na tej podstawie uprawniony jest podjąć Prezes ZUS. Uregulowanie takie oznacza, że organ administracji, działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ winien jednak pamiętać, że owo uznanie administracyjne nie pozwala na dowolność w załatwieniu sprawy. Uznaniowość nie oznacza wszak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki zawarte w przepisie art. 83 ustawy emerytalnej, z drugiej zaś przepisy k.p.a., które znajdują tu zastosowanie, w myśl art. 124 ustawy emerytalnej. Kontrola sądu administracyjnego, w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru, określonego sposobu załatwienia sprawy, dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. o sygn. akt I OSK 2051/11; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem nie nosi cech dowolności i została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, po wystarczającym zebraniu i rozważeniu całego materiału dowodowego. Wskazać należy, że szczególną okolicznością w sprawie nie jest sytuacja osobista i materialna, wnoszącej skargę ani też nie mogą one być odnoszone do osoby jej małoletniego dziecka. Dla oceny zaistnienia przesłanki szczególnych okoliczności istotny jest cały okres poprzedzający moment wystąpienia o świadczenie w drodze wyjątku, a nie tylko okoliczności istniejące w chwili złożenia wniosku. Okoliczności te mają odnosić się do osoby ubezpieczonego i przebiegu jego ubezpieczenia, i to w okresie przed zaistnieniem zdarzenia, które aktywność zawodową wykluczyło - a tych, Skarżąca nie wykazała. Zatem by stwierdzić, czy w sprawie okoliczności takie zaistniały, konieczne jest zbadanie sytuacji zmarłej matki dziecka w okresie, kiedy będąc osobą zdrową i w pełni zdolną do pracy nie podejmował jej w pewnych okresach. Z akt sprawy nie wynika żadne uzasadnienie dla przerw w jego ubezpieczeniu, a zatem w sprawie nie została spełniona pierwsza ze wskazanych wyżej przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem nie można było stwierdzić, że za życia matki dziecka zaistniały szczególne okoliczności, które wykluczyły możliwość uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym. Przypomnieć trzeba, że ustawa o emeryturach i rentach z FUS, choć posługuje się pojęciem szczególnych okoliczności, to nie precyzuje, jak należy je definiować. W doktrynie i orzecznictwie wypracowano więc jednolite stanowisko, zgodnie z którym, dokonując wykładni pojęcia szczególnych okoliczności, należy mieć na względzie cel, któremu służy tryb przyznawania świadczeń w drodze wyjątku. Celem tym jest to, by w indywidualnych i uzasadnionych przypadkach beneficjentami świadczeń przyznawanych w tym trybie były osoby, które nie mogły otrzymać świadczeń na zasadach ogólnych ze względu na niespełnienie wymaganych warunków ustawowych. W konsekwencji, za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb, czy niedostatku starającego się o to świadczenie, bowiem nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia szczególnych okoliczności, czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają, czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko Prezesa ZUS, że za życia matki dziecka nie wystąpiły takie okoliczności, które można uznać za szczególne, w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Za bezsporną należy bowiem uznać okoliczność, że w ciągu 35 lat życia matki małoletniej udowodniono jedynie 2 lata, 1 miesiąc i 20 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych matki dziecka. W 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci matki dziecka, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano tylko 6 miesięcy i 28 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych (k. 17 akt ZUS). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 2007- 2009, 2010-2012, 2015-2023 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez matką dziecka zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (k. 17 akt ZUS) lub innej działalności, popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Istotne jest również to, że strona wnosząca skargę nie wykazała, by matka dziecka była za życia całkowicie niezdolna do pracy, czy też by wystąpiły takie niezależne od niej i obiektywnie niemożliwe, czy trudne do przezwyciężenia okoliczności, które uniemożliwiły wykonywanie zatrudnienia. Jak zaś to na wstępie wskazano, niespełnienie już tylko jednej z przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 2 tej ustawy.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

9 kwietnia 2024

Symbol z opisem

650 Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku

Hasła tematyczne

Zabezpieczenie społeczne

Skarżony organ

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS

Sędziowie

Andrzej Góraj /przewodniczący/ Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/ Arkadiusz Koziarski.

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000935)  
art. 151 · Dz.U. 2024 poz. 935

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [III OSK 894/25 - Wyrok NSA z 2025-10-15](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-osk-894-25-wyrok-nsa-z-2025-10-15--iii-osk-894-25)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: III OSK 2329/24 · 8 stycznia 2025Wyrok NSA z 8 stycznia 2025 r., III OSK 2329/24](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-osk-2329-24-wyrok-nsa-z-2025-01-08--iii-osk-2329-24)
* [Sygnatura: II SA/Wa 1305/24 · 8 stycznia 2025Wyrok WSA w Warszawie z 8 stycznia 2025 r., II SA/Wa 1305/24](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-1305-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-1305-24)
* [Sygnatura: III OSK 2446/24 · 8 stycznia 2025Wyrok NSA z 8 stycznia 2025 r., III OSK 2446/24](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-osk-2446-24-wyrok-nsa-z-2025-01-08--iii-osk-2446-24)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/F674FCC7B0)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-514-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-514-24#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-514-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-514-24#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-514-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-514-24#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-514-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-514-24#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-514-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-514-24#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-514-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-514-24#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wa-514-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-01-08--ii-sa-wa-514-24#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FWa%2B514%252F24.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B8%2Bstycznia%2B2025.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FWa%2B514%252F24)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
