Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-518-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-09-13--ii-sa-rz-518-23

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II SA/Rz 518/23

Wyrok WSA w Rzeszowie z 13 września 2023 r., II SA/Rz 518/23 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie

Wynik

Uchylono postanowienie I i II instancji

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie

Data orzeczenia

13 września 2023

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 2 lutego 2023 r. nr SKO.4160.30.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta Miasta \[...\] z dnia 9 grudnia 2022 r. nr GN.6833.18.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącego P. B. kwotę 100 zł /słownie: złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FRz%2B518%252F23.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BRzeszowie.%2BData%253A%2B13%2Bwrze%25C5%259Bnia%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bpostanowienie%2BI%2Bi%2BII%2Binstancji.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FRz%2B518%252F23)

## Uzasadnienie

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 2 lutego 2023 r. nr SKO.4160.30.2022 wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej. W podstawie prawnej wskazano art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r., 570) oraz art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a."). Jak wynika z akt administracyjnych i uzasadnienia postanowienia wnioskiem z 16 maja 2022 r. P.B. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta \[...\] o przyznanie nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za działki wydzielone pod drogę publiczną oznaczone jako dz. nr \[...\], nr \[...\], nr \[...\], nr \[...\] w obr. 208 o łącznej powierzchni 0,0529 ha, objęte księgą wieczystą nr \[...\], na podstawie art. 131 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 36 ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2022 r. nr GN.6833.18.2022 Prezydent Miasta \[...\], działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne oznaczone jako dz. nr \[...\], nr \[...\], nr \[...\], nr \[...\] w obr. \[...\] m. P. Organ powołując się na unormowania zawarte w art. 131 u.g.n. i art. 36 u.p.z.p. wyjaśnił, że spory w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 i ust. 5, rozstrzygają sądy powszechne (art. 37 ust. 10 ww. ustawy). Przesądza to cywilnoprawny charakter roszczeń właściciela nieruchomości w stosunku do gminy. Sprawy określone w tych przepisach nie mogą być rozstrzygane w trybie administracyjnym w drodze decyzji. Organ wskazał, że z tej przyczyny zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość. Natomiast, jak wskazał organ, wniosek podlega załatwieniu, ale w formie umowy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. W jego ocenie władanie przez niego w przyszłości pozostawionym w wyniku nowego planu skrawkiem terenu jest pozbawione sensu. Pozostałość leży w pasie drogowym i jego bezpośrednim sąsiedztwie, dlatego tylko władze miasta mogą go sensownie, w związku z drogą, zagospodarować. Dlatego zwrócił się do Prezydenta o przejęcie jego własności przeznaczonej pod drogę i zieleń urządzoną, w zamian za nieruchomość zamienną. Zarzucił, że w kwestionowanym postanowieniu nie nakreślono w sposób bardziej precyzyjny dalszego prowadzenia sprawy. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia SKO w Przemyślu postanowieniem z dnia 2 lutego 2023 r. r SKO.4160.30.2022 utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Podzielając w całości stanowisko Prezydenta Kolegium wskazało, że z treści art. 61a k.p.a. wynikają dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61a k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Pierwsza z przesłanek ma charakter podmiotowy, druga przedmiotowy. W badanej sprawie, występuje przesłanka przedmiotowa, która pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu o braku informacji z kim wnoszący zażalenie ma prowadzić negocjacje, SKO zauważyło, że nie ulega wątpliwości, że w analizowanej sprawie jest nim Prezydent Miasta \[...\]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, P.B. zarzucił, że Kolegium przeprowadziło postępowanie w sposób wybiórczy i nierzetelny. Organ skupił się na ogólnych zarysach sprawy, bez wnikania w istotne szczegóły. Zarzucił, że Kolegium nie odniosło się do sprawy podniesionej przez niego w zażaleniu z dnia 21 grudnia 2022 r. Wskazał w nim, że działka nr \[...\] wchodząca w skład jego parceli "rzeczywiście od lat sześćdziesiątych zajęta jest pod drogę - chodnik i część jezdni ul. \[...\]. Działka ta figuruje jako jego własność, a faktycznie jest pod drogą publiczną. Płaci za nią podatek od nieruchomości, a bezumownie włada nią miasto". Organy obu instancji nie odniosły się do tego zarzutu w żaden sposób, nie wyjaśniły czy jest to zgodne z prawem. Zarzucił nadto, że Kolegium nie odniosło się do poruszonej w piśmie z 5 stycznia 2023 r. (skierowanym do SKO) sprawy. Mianowicie w piśmie tym wykazał, załączając dokumenty pobrane z Biuletynu Informacji Publicznej (znane Prezydentowi Miasta \[...\]), że w podobnych (dla przykładu czterech) sprawach prowadzonych przez Prezydenta Miasta w latach 2017 do 2020 - urząd, bez kierowania sprawy na drogę cywilno-prawną, załatwiał je, działając wspólnie z Radą Miejską, ku pożytkowi miasta i mieszkańców. Wykazał więc, że Prezydent Miasta \[...\] nierówno traktuje strony. Zaznaczył, że nie żądał od Prezydenta wszczynania sprawy o przyznanie nieruchomości w toku stricte postępowania administracyjnego. W pierwszym wystąpieniu, piśmie z 16 maja 2022 r. zwrócił się, "z prośbą o przyznanie nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za działki wydzielone pod drogę publiczną". Podniósł zarzut braku bezstronności i rzetelności w działaniach rozstrzygających w niniejszej sprawie organów. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest oczywiście zasadna, chociaż także z przyczyn, które nie zostały w niej podniesione. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie SKO z dnia 24 lutego 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta \[...\] z dnia 9 grudnia 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne oznaczone jako dz. nr \[...\], nr \[...\], nr \[...\], nr \[...\] w obr. \[...\] m. P. Podstawą prawną ww postanowień był art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazać należy, że art. 61a § 1 k.p.a. jest przepisem prawa procesowego – nie zaś materialnego. Określa on przesłanki wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego, które to rozstrzygnięcie jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może zatem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, jakim w przypadku żądania stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena danej decyzji pod kątem przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z: 29 listopada 2017 r., II OSK 2460/17). Kontrolowane postanowienia w oczywisty sposób naruszają art. 61a § 1 k.p.a. Sprawa z wniosku skarżącego z dnia 16 maja 2022 r. jest w toku, wydano w niej decyzję Prezydenta Miasta \[...\] z dnia 28 września 2022 r., znak GN.6833.18.2022\. Decyzja ta została uchylona do ponownego rozpatrzenia decyzją SKO w Przemyślu z dnia 1 listopada 2022 r., nr SKO.4160.27.2022\. W związku z tym brak było możliwości odmowy wszczęcia postępowania, skoro postępowanie to zostało wszczęte i już się toczyło, a także zapadały w nim decyzje organów obu instancji. Odnośnie przedmiotu postępowania przyjętego przez organy na skutek wniosku skarżącego z dnia 16 maja 2022 r. budzi on również wątpliwości Sądu. Lektura wniosku i skargi nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że wniosek obejmuje wyłącznie żądanie przyznania nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za działki wydzielone pod drogę publiczną oznaczone jako dz. nr \[...\], nr \[...\], nr \[...\], nr \[...\] w obr. \[...\] o łącznej powierzchni 0,529 ha objęte księgą wieczystą nr \[...\], na podstawie art. 131 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 36 u.p.z.p. Rzeczą organów będzie ustalenie w sposób pewny treści żądania strony i dopiero wówczas przyjdzie czas na jego ocenę w kontekście przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

11 kwietnia 2023

Symbol z opisem

[6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6180-wywlaszczenie-nieruchomosci-i-odszkodowanie-w-tym-wywlaszczenie-gruntow-pod-autostrade)

Hasła tematyczne

Administracyjne postępowanie

Skarżony organ

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Sędziowie

Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/ Ewa Partyka Maria Mikolik

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001634)  
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c · Dz.U. 2023 poz. 1634
* [Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220002000)  
art. 61a § 1 · Dz.U. 2022 poz. 2000

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OZ 368/23 · 13 września 2023Postanowienie NSA z 13 września 2023 r., I OZ 368/23 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-oz-368-23-postanowienie-nsa-z-2023-09-13--i-oz-368-23)
* [Sygnatura: I OZ 367/23 · 13 września 2023Postanowienie NSA z 13 września 2023 r., I OZ 367/23 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-oz-367-23-postanowienie-nsa-z-2023-09-13--i-oz-367-23)
* [Sygnatura: II SA/Bd 162/23 · 13 września 2023Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 13 września 2023 r., II SA/Bd 162/23 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-bd-162-23-postanowienie-wsa-w-bydgoszczy-z-2023-09-13--ii-sa-bd-162-23)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/27179EF4AC)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-518-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-09-13--ii-sa-rz-518-23#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-518-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-09-13--ii-sa-rz-518-23#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-518-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-09-13--ii-sa-rz-518-23#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-518-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-09-13--ii-sa-rz-518-23#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-518-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-09-13--ii-sa-rz-518-23#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-518-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-09-13--ii-sa-rz-518-23#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FRz%2B518%252F23.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BRzeszowie.%2BData%253A%2B13%2Bwrze%25C5%259Bnia%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bpostanowienie%2BI%2Bi%2BII%2Binstancji.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FRz%2B518%252F23)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
