Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-157-18-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2018-06-12--ii-sa-rz-157-18

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II SA/Rz 157/18

Wyrok WSA w Rzeszowie z 12 czerwca 2018 r., II SA/Rz 157/18 – ewidencja gruntów i budynków

Wynik

oddalono skargę

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie

Data orzeczenia

12 czerwca 2018

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia \[...\] stycznia 2018 r. nr \[...\] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych ewidencji działki -skargę oddala-

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FRz%2B157%252F18.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BRzeszowie.%2BData%253A%2B12%2Bczerwca%2B2018.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2Boddalono%2Bskarg%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FRz%2B157%252F18)

## Uzasadnienie

Przedmiotem skargi J. B. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, dalej "WINGiK", z dnia \[...\] stycznia 2018 r. nr \[...\] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych ewidencji działki. Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że Starosta \[...\] decyzją z dnia \[...\] sierpnia 2017r. nr \[...\] orzekł o odrzuceniu zarzutów J. B. do danych ewidencyjnych działki nr 696 zawartych w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym obrębu O. WINGiK decyzją z dnia \[...\] września 2017r. nr \[...\] uchylił wymienioną wyżej decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia \[...\] listopada 2017r. nr \[...\] Starosta \[...\] po ponownym rozpatrzeniu sprawy po raz drugi orzekł o odrzuceniu zarzutów do danych ewidencyjnych działki nr 696 położonej w \[...\]. Organ wskazał, że w trakcie przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu Odrzechowa nie przeprowadzono prac związanych z gleboznawczą klasyfikacją gruntów. Wskazał, że gleboznawcza klasyfikacja tego obrębu jako gruntów zmeliorowanych, została przeprowadzona w latach wcześniejszych i zatwierdzona decyzją Naczelnika Gminy \[...\] z dnia \[...\] czerwca 1981 r. nr \[...\]. Decyzja ta do chwili obecnej nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i zawarte w niej ustalenia są wiążące dla organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. W odwołaniu od decyzji Starosty \[...\] J. B. zarzucił naruszenie przepisów § 66 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.), dalej "rozporządzenie egib" oraz § 4 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 poz. 1246 ze zm.). W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że wymieniony wyżej przepis § 4 pkt 4 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów "powoduje, że w każdym przypadku prowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków będzie obejmowało klasyfikację gleboznawczą gruntów". Ponadto na mocy powołanych wyżej przepisów, decyzja Naczelnika Gminy \[...\] z dnia \[...\] czerwca 1981 r. nr \[...\] została wyeliminowana z obrotu prawnego zawiadomieniem Starosty \[...\] z dnia \[...\] lipca 2014r. WINGiK opisaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a.") oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz. U. z 2017\. 2101, dalej "Pgik") utrzymał w mocy decyzję Starosty \[...\] z dnia \[...\] listopada 2017r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w latach 2014 - 2015 przeprowadzona została modernizacja ewidencji gruntów i budynków obrębu Odrzechowa. Opracowany podczas tych prac projekt opisowo- kartograficzny został wyłożony do publicznego wglądu w terminie od \[...\].03.2015 do \[...\].03.2015r. W projekcie tym na rzecz J. B. została wykazana działka nr 696 o pow. 0.7255 ha w skład której wchodzą następujące użytki gruntowe: Ps III -0.1835 ha, Ps IV - 0.4746 i Ps V - 0.0674 ha. Podczas wyłożenia projektu J. B. złożył uwagę do danych ewidencyjnych działki nr 696 żądając "zmiany klas gleboznawczych poprzez obniżenie wszystkich klas przynajmniej o jedna klasę niżej". Uwaga ta została odrzucona, ponieważ zmiana klas me mieściła się w zakresie prac związanych z modernizacją. Informacja Starosty, że projekt operatu stał się operatem ewidencyjnym została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa \[...\] z dnia \[...\].04.2015r. Poz. 1357\. Pismem z dnia \[...\].05.2015r. J. B. zgłosił zarzuty do danych ewidencyjnych działki nr 696 żądając zmiany gleboznawczej klasyfikacji. Odnosząc się do zgłoszonych zarzutów organ wyjaśnił, że podczas przeprowadzonej w latach 2014 - 2015 modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu Odrzechowa nie przeprowadzano prac związanych z gleboznawczą klasyfikacją gruntów wsi \[...\]. Sprawy z zakresu prowadzenia ewidencji gruntów i budynków uregulowane są przepisami ustawy Pgik oraz przepisami rozporządzenia egib. Obowiązkiem starostów jest utrzymywanie ewidencji gruntów i budynków w stanie aktualności. Na podstawie art. 24a ust. 1 ustawy Pgik starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych. Zgodnie z przepisami § 55 rozporządzenia egib, modernizacja ewidencji to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu: 1) uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia, 2) modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu. Przepisy art. 24a ustawy Pgik szczegółowo określają procedurę oraz terminy przeprowadzenia poszczególnych czynności modernizacyjnych. Jak wynika z art. 24a ust. 4, 5 i 6 projekt operatu opisowo kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób zainteresowanych w siedzibie starostwa powiatowego, a każdy czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie może w okresie jego wyłożenia zgłaszać do nich uwagi. Upoważniony pracownik starostwa, posiadający uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2, przy udziale przedstawiciela wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, w terminie 15 dni roboczych od upływu terminu wyłożenia do wglądu projektu operatu opisowo - kartograficznego, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie rozpatrzenia uwag oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole (ust. 7). Po upływie ww. terminu projekt operatu opisowo - kartograficznego staje się operatem ewidencji gruntów i budynków, o czym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa (ust. 8). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo - kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia tego ogłoszenia zgłaszać zarzuty do tych danych (ust. 9). O uwzględnieniu, lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10). Do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków łub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo - kartograficznym nie są wiążące (ust. 11). Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (ust. 12). Powyższe przepisy określają zatem kolejność poszczególnych etapów postępowania podczas dokonywania z urzędu modernizacji ewidencji gruntów i budynków, a także obowiązki organu w dokonywanych działaniach i sposoby oraz terminy kwestionowania ustaleń przez zainteresowane strony. Odnosząc się do stwierdzenia J. B. zawartego w odwołaniu, że decyzja Naczelnika Gminy \[...\] z dnia \[...\] czerwca 1981 r. nr \[...\] w sprawie zatwierdzenia klasyfikacji gruntów zmeliorowanych wsi \[...\] została wyeliminowana z obrotu prawnego zawiadomieniem Starosty \[...\] z dnia \[...\] lipca 2014 r. organ wskazał, iż stanowisko to nie znajduje uzasadnienia. Wymienione wyżej zawiadomienie organu I instancji dotyczyło wszczęcia postępowania w sprawie modernizacji gruntów i budynków, której zgodnie z przepisami § 55 rozporządzenia egib celem jest uzupełnienie bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia oraz modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu. Kolejny zarzut zainteresowanego zawarty w odwołaniu, że na mocy przepisów § 4 pkt 4 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów "w każdym przypadku prowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków będzie obejmowało klasyfikacje gleboznawczą gruntów" także nie znajduje uzasadnienia. Powołany przez zainteresowanego przepis wskazuje jedynie przypadek w którym w trakcie modernizacji przeprowadzana jest z urzędu gleboznawcza klasyfikacja gruntów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J. B. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie § 66 ust. 2 rozporządzenia egib oraz § 4 pkt 4 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji. Podtrzymał swoje stanowiło wyrażone w odwołaniu o tym, że w każdym wypadku przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków będzie obejmować klasyfikację gleboznawczą gruntów. W ocenie skarżącego decyzja z dnia \[...\] czerwca 1981 r została wyeliminowana z obrotu prawnego na mocy przepisów rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem. Sądy administracyjne dokonują oceny zgodności kwestionowanego rozstrzygnięcia z przepisami obowiązującego prawa w zakresie ich zastosowania i wykładni. Rozpoznając skargę Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia przepisów prawa. Sąd może uwzględnić skargę tylko wówczas gdy dopatrzy się naruszeń, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W latach 2014-2015 przeprowadzona została modernizacja ewidencji gruntów i budynków obrębu \[...\]. Opracowany projekt opisowo-kartograficzny został wyłożony do wglądu. Podczas wyłożenia projektu, skarżący wniósł zastrzeżenie dotyczące jego działki nr 696, żądając zmiany "klas gleboznawczych poprzez ich obniżenie przynajmniej o jedną klasę". Ewidencję gruntów prowadzi starosta. Aktualizacji operatu dokonuje się również w procesie modernizacji. Modernizację przeprowadza się na podstawie art. 24a ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Modernizacja ewidencji gruntów jest zabiegiem technicznym, którego cel określa § 55 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034). Zasadniczym obowiązkiem organów prowadzących modernizację jest przeniesienie danych z istniejącego zasobu do zrealizowanego, możliwa jest również ich weryfikacja prowadzona na podstawie § 54 cyt. rozporządzenia. Zasady zaś prowadzenia prac związanych z aktualizacją gleboznawczą klasyfikacji reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (DZ.U. z 2012 r. p. 1246). Klasyfikacja gruntów może być przeprowadzona na wniosek lub z urzędu. Zgodnie z § 4 rozporządzenia możliwość zmiany klasyfikacji gruntów z urzędu jest precyzyjnie określona i może być również przeprowadzona w trakcie prac modernizacyjnych. Norma szczególna, a to § 4 pkt 4 rozporządzenia regulującego klasyfikację gruntów stanowi, iż nie w każdym procesie modernizacji prowadzi się klasyfikację gleboznawczą gruntów. Klasyfikacja taka będzie dokonywana jedynie w sytuacji zmiany użytków gruntowych. Nie budzi wątpliwości, iż prowadzona w latach 2014-2015 modernizacja ewidencji gruntów i budynków obrębu \[...\] nie obejmowała prac związanych z gleboznawczą klasyfikacją gruntów. Przeprowadzona była w latach wcześniejszych po zakończeniu prac melioracyjnych i zatwierdzona została decyzją Wójta Gminy \[...\] z dnia \[...\] czerwca 1981 r. nr \[...\]. Zgodnie z przepisami rozporządzenia zmiana klasyfikacji gruntów może być przeprowadzona również na wniosek po spełnieniu przewidzianych w rozporządzeniu przesłanek, poza tym prowadzona jest na koszt wnioskodawcy. Zgłoszone przez skarżącego zarzuty to zarzuty do wyłożonego projektu modernizacji ewidencji gruntów i budynków lecz dotyczą one problemu klasyfikacji gruntów, który nie był przedmiotem modernizacji. Z tych względów na podstawie art. 24a ust. 9-10 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne zasadnym było odrzucenie zarzutów. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie ponieważ obejmują problematykę nie objętą procesem modernizacji.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

2 lutego 2018

Symbol z opisem

[6120 Ewidencja gruntów i budynków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6120-ewidencja-gruntow-i-budynkow)

Hasła tematyczne

Ewidencja gruntów

Skarżony organ

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego

Sędziowie

Elżbieta Mazur-Selwa Krystyna Józefczyk. /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Józefczyk

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170001369)  
art. 151 · Dz.U. 2017 poz. 1369
* [Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170002101)  
art. 24a · Dz.U. 2017 poz. 2101
* [Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20120001246)  
§ 4 · Dz.U. 2012 poz. 1246
* [Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2006 r. w sprawie warunków przyznawania funkcjonariuszom Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20061431034)  
§ 54, § 55 · Dz.U. 2006 nr 143 poz. 1034

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [I OSK 4338/18 - Wyrok NSA z 2021-09-24](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-4338-18-wyrok-nsa-z-2021-09-24--i-osk-4338-18)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: III SA/Kr 106/18 · 12 czerwca 2018Wyrok WSA w Krakowie z 12 czerwca 2018 r., III SA/Kr 106/18 – ewidencja gruntów i budynków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-sa-kr-106-18-wyrok-wsa-w-krakowie-z-2018-06-12--iii-sa-kr-106-18)
* [Sygnatura: III SA/Kr 1772/14 · 12 czerwca 2018Postanowienie WSA w Krakowie z 12 czerwca 2018 r., III SA/Kr 1772/14 – ewidencja gruntów i budynków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-sa-kr-1772-14-postanowienie-wsa-w-krakowie-z-2018-06-12-2--iii-sa-kr-1772-14)
* [Sygnatura: III SA/Kr 1772/14 · 12 czerwca 2018Postanowienie WSA w Krakowie z 12 czerwca 2018 r., III SA/Kr 1772/14 – ewidencja gruntów i budynków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-sa-kr-1772-14-postanowienie-wsa-w-krakowie-z-2018-06-12--iii-sa-kr-1772-14)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/57509DF029)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-157-18-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2018-06-12--ii-sa-rz-157-18#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-157-18-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2018-06-12--ii-sa-rz-157-18#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-157-18-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2018-06-12--ii-sa-rz-157-18#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-157-18-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2018-06-12--ii-sa-rz-157-18#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-157-18-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2018-06-12--ii-sa-rz-157-18#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-157-18-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2018-06-12--ii-sa-rz-157-18#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-157-18-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2018-06-12--ii-sa-rz-157-18#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FRz%2B157%252F18.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BRzeszowie.%2BData%253A%2B12%2Bczerwca%2B2018.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2Boddalono%2Bskarg%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FRz%2B157%252F18)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
