Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-1190-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-11-15--ii-sa-rz-1190-23

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II SA/Rz 1190/23

Wyrok WSA w Rzeszowie z 15 listopada 2023 r., II SA/Rz 1190/23 – usługi opiekuńcze

Wynik

Uchylono zaskarżoną decyzję

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie

Data orzeczenia

15 listopada 2023

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 12 maja 2023 r. nr SKO.4110.43.1309.2023 w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty poniesionej zastępczo przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej i zobowiązania do jej zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FRz%2B1190%252F23.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BRzeszowie.%2BData%253A%2B15%2Blistopada%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCon%25C4%2585%2Bdecyzj%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FRz%2B1190%252F23)

## Uzasadnienie

Przedmiotem skargi E.Z. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej "SKO" lub "Kolegium") z 12 maja 2023 r. nr SKO.4110.43.1309.2023 wydana w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty poniesionej zastępczo przez Gminę \[...\] za pobyt ojca w domu pomocy społecznej i zobowiązania do jej zwrotu. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 - dalej: "k.p.a.") oraz art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm. - zwana dalej "u.p.s."). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z 15 marca 2023 r. nr GOPS-5026-1/03/23 Wójt Gminy \[...\] ustalił wysokość opłaty poniesionej za E.Z. zastępczo przez Gminę \[...\] w kwocie 6 982,09 od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. za pobyt ojca E.B. w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w \[....\] i zobowiązał E.Z. do zwrotu kwoty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na wskazany rachunek bankowy. Organ wyjaśnił, że w związku z przebywaniem E.B. od 8 grudnia 2014 r. w DPS w \[...\], decyzją Wójta Gminy \[...\] z 28 marca 2022 r. nr GOPS-5026-16/03/22/A ustalono dla skarżącej opłatę za pobyt ojca w ww. domu pomocy w wysokości 1 113,58 zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. oraz 1 231,07 zł miesięcznie od 1 lutego 2022 r., a w dniu 22 grudnia 2022 r. zmieniono ww. decyzję i ustalono opłatę w wysokości 1 179,21 zł od dnia 1 kwietnia 2022 r. (decyzja z 22 grudnia 2022 r. nr GOPS-5026-1/12/22/A). Decyzje nie zostały zaskarżone w administracyjnym toku instancji i stały się ostateczne. Jak ustalono E.Z. nie uregulowała należności od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r., to zaś spowodowało zastępcze ponoszenie opłat przez Gminę \[...\] za osobę, która nie wywiązuje się z nałożonego obowiązku. W odwołaniu od tej decyzji E.Z. zawnioskowała o jej zmianę w związku z toczącym się postępowaniem dotyczącym zwolnienia jej z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS i przedłużenie terminu wniesienia opłaty zastępczo poniesionej przez Gminę do czasu zakończenia tego postępowania. Podkreśliła, że sprawy te są ze sobą ściśle powiązane. SKO w Krośnie, wskazaną na wstępie decyzją z 12 maja 2023 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego. Powołując się na art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1, ust. 2\. ust. 2a i ust. 3 u.p.s. Kolegium wyjaśniło, że wszystkie przesłanki dotyczące wydania kwestionowanej decyzji zostały spełnione. Organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu pobytu ojca w DPS skonkretyzował i zindywidualizował obciążający skarżącą ustawowy obowiązek do ponoszenia tych opłat. Ostateczną bowiem decyzją z 28 marca 2022 r., zmienioną decyzją z 22 grudnia 2022 r., E.Z. została zobowiązana do wnoszenia opłat za pobyt jej ojca w DPS. Mimo tego obowiązku opłatę za skarżącą w okresie od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. wnosiła zastępczo gmina i w związku z brakiem uregulowania przez zobowiązaną wpłat z omawianego tytułu powstała za ten okres zaległość w łącznej kwocie 6 982,09 zł. Kolegium zaaprobowało stanowisko organu I instancji, że skoro skarżąca zobligowana była do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu opieki, zaś wobec braku wpłat z jej strony pokryła je za nią zastępczo gmina - to zaistniały podstawy faktyczne i prawne do wydania w stosunku do skarżącej decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu wyłożonych za nią środków publicznych na utrzymanie ojca w domu pomocy społecznej. Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO uznało, że nie zasługują one na uwzględnienie. Powołując się na art. 104 ust. 4 u.p.s. wyjaśniło, że w okolicznościach sprawy odwołująca nie złożyła wniosku o jakim mowa w tym przepisie. Natomiast kwestia zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS odnosi się do odrębnego postępowania, a nie do przedmiotowej sprawy dotyczącej zobowiązania do zwrotu opłaty poniesionej zastępczo przez gminę. Skargę na opisaną wyżej decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E.Z.. Zawnioskowała o zmianę decyzji i zawieszenie trybu egzekucji kwoty 6982,02 z tytułu zobowiązania jej do zapłaty za pobyt ojca w DPS. Oświadczyła, że cały czas toczy się postępowanie odwoławcze o zwolnienie jej z obowiązku wnoszenia opłaty za ojca z powodu całkowitego zaniedbywania obowiązków rodzinnych z jego strony w stosunku do osoby zobowiązanej (sygn. akt II SA/Rz 644/23). Dodatkowo wskazała, że z powodu zmiany jej sytuacji materialnej, która nie pozwala jej na zapłatę takich kwot (zgodnie z art. 104 ust. 4 u.p.s.) zostały skierowane wniosek o odstąpienie żądania zwrotu kwot przez GOPS w \[...\] wg decyzji GOSP-5026-1/03/23 z 15.03.2023 i decyzji GOSP-5026-1/03/23 z 5.04.2023 oraz wniosek o zmianę decyzji SK0.4110.43.1309.2023\. Poinformowała, że jej obecnym źródłem dochodu jest renta po zmarłym mężu w wysokości 1767,90 netto. Z dniem 31 marca 2023 r. zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z dnia 12 maja 2023 r. utrzymująca decyzję organu I instancji z dnia 15 marca 2023 r. w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty poniesionej za E.Z. zastępczo przez Gminę \[...\] w kwocie 6 982,09 od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. za pobyt ojca E.B. w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w \[...\] i zobowiązania E.Z. do zwrotu kwoty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na wskazany rachunek bankowy. Sąd w całości akceptuje zarówno ustalenia jak i ocenę prawną dokonane przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prawidłowo SKO wskazało, że Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 11 czerwca 2018r. sygn. akt I OPS 7/17 przyjął, że obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku, począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłat}', wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w zw. żart. 61 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 64 u.p.s. Decydujące zatem w tego rodzaju sprawie okoliczności to: wydanie decyzji ostatecznej ustalającej wysokość opłat obciążających danego zstępnego, ustalenie, że nie regulował on wynikających z tej decyzji swoich zobowiązań z omawianego tytułu oraz stwierdzenie faktu, czy i w jakiej kwocie zastępczo te należne opłaty poniosła gmina W rozpatrywanej sprawie wszystkie przesłanki względem E.Z. zostały spełnione. Stwierdzić bowiem należy, iż organ I instancji przed wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu pobytu ojca w domu pomocy społecznej, skonkretyzował i zindywidualizował obciążający skarżącą ustawowy obowiązek do ponoszenia tych opłat. Ostateczną bowiem decyzją z 28 marca 2022r. znak: GOPS-5026-16/03/22/A, zmienioną decyzją z dnia 22 grudnia 2022r. znak: GOP S 5026-1/12/22/A E.Z. została zobowiązana do wnoszenia opłat za pobyt jego ojca w Domu Pomocy Społecznej w \[...\]. Mimo tego obowiązku, opłatę za skarżącą w okresie od dnia 1 listopada 2021r. do dnia 30 kwietnia 2022r. wnosiła zastępczo gmina i w związku z brakiem uregulowania przez zobowiązaną wpłat z omawianego tytułu powstała za ten okres zaległość w łącznej kwocie 6 982,09 zł. Słusznie SKO przyjęło, że skoro skarżąca zobligowana była do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu opieki, zaś wobec braku wpłat z jej strony pokryła je za nią zastępczo gmina - to zaistniały podstawy faktyczne i prawne do wydania w stosunku do skarżącej decyzji orzekającej w tej materii o obowiązku zwrotu wyłożonych za nią środków publicznych na utrzymanie ojca w domu pomocy społecznej. Prawidłowo także Kolegium oceniło, że w postępowaniu dotyczącym zwrotu opłat zastępczo poniesionych przez gminę z tytułu pobytu z DPS zastosowanie ma art. 104 ust. 4 u.p.s., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków' na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Z akt sprawy nie wynika jednakże, aby skarżąca taki wniosek składała. Sąd w całości podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 3 marca 2022 r., I OSK 909/21, iż przewidziana w art. 104 ust. 4 u.p.s. możliwość złożenia wniosku przez pracownika opieki społecznej dowodzi szczególnego uprzywilejowania osoby zobowiązanej; dotyczyć to ma w szczególności takich przypadków, w których osoba zobowiązana ze względu na wiek, stan zdrowia, czy inne okoliczności nie jest w stanie wyartykułować takiego żądania samodzielnie, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jedynym powodem, dla którego Sąd wyeliminował z obrotu prawnego kontrolowaną decyzję jest fakt, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 21 września 2023 r., II SA/Rz 644/23 WSA w Rzeszowie uchylił decyzję SKO z dnia 27 lutego 2023 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, odmawiające zwolnienia skarżącej z opłat za pobyt ojca w DPS. Oznacza to, że na datę wyrokowania w niniejszej sprawie skuteczność odmownych decyzji została wstrzymana do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca w skardze powoływała się na tę sprawę, dlatego też rozstrzygnięcie w niej zapadłe Sąd uwzględnił na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Oczywiście przyjęcie w art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 sierpnia 2016 r., II GSK 357/15, CBOSA, wyjaśnił, że orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 § 1 P.p.s.a. oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że art. 106 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających, co oznacza, że również te dowody są brane pod uwagę przy orzekaniu. Tak też stało się w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie sprawy o zwolnienie skarżącej od opłaty za pobyt ojca w DPS ma charakter prejudycjalny w kontrolowanej sprawie. Ewentualne zwolnienie skarżącej od tej opłaty za okres, którego dotyczy decyzja SKO z dnia 12 maja 2023 r., skutkowałoby bezprzedmiotowością postępowania w sprawie ustalenia opłaty poniesionej zastępczo przez Gminę \[...\] za pobyt ojca skarżącej E.B. w DPS i zobowiązania do jej zwrotu. Przy ponownym postępowaniu organ rozważy więc kwestię zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zależności od etapu, na jakim znajduje się sprawa o zwolnienie od opłaty. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

24 lipca 2023

Symbol z opisem

[6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6322-uslugi-opiekuncze-w-tym-skierowanie-do-domu-pomocy-spolecznej)

Hasła tematyczne

Pomoc społeczna

Skarżony organ

Inne

Sędziowie

Elżbieta Mazur-Selwa /sprawozdawca/ Ewa Partyka /przewodniczący/ Karina Gniewek-Berezowska

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001634)  
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c · Dz.U. 2023 poz. 1634
* [Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210002268)  
art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 104 ust. 3 i ust. 4 · Dz.U. 2021 poz. 2268

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Bd 877/23 · 15 listopada 2023Wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 listopada 2023 r., II SA/Bd 877/23 – usługi opiekuńcze](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-bd-877-23-wyrok-wsa-w-bydgoszczy-z-2023-11-15--ii-sa-bd-877-23)
* [Sygnatura: I OSK 2359/21 · 15 listopada 2023Wyrok NSA z 15 listopada 2023 r., I OSK 2359/21 – usługi opiekuńcze](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-2359-21-wyrok-nsa-z-2023-11-15--i-osk-2359-21)
* [Sygnatura: II SA/Łd 742/23 · 14 listopada 2023Wyrok WSA w Łodzi z 14 listopada 2023 r., II SA/Łd 742/23 – usługi opiekuńcze](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ld-742-23-wyrok-wsa-w-lodzi-z-2023-11-14--ii-sa-ld-742-23)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/8F92FB1646)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-1190-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-11-15--ii-sa-rz-1190-23#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-1190-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-11-15--ii-sa-rz-1190-23#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-1190-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-11-15--ii-sa-rz-1190-23#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-1190-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-11-15--ii-sa-rz-1190-23#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-1190-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-11-15--ii-sa-rz-1190-23#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-1190-23-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2023-11-15--ii-sa-rz-1190-23#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FRz%2B1190%252F23.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BRzeszowie.%2BData%253A%2B15%2Blistopada%2B2023.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCon%25C4%2585%2Bdecyzj%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FRz%2B1190%252F23)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
