Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-13-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--ii-sa-po-13-26

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II SA/Po 13/26

Wyrok WSA w Poznaniu z 16 kwietnia 2026 r., II SA/Po 13/26 – usługi opiekuńcze

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu

Data orzeczenia

16 kwietnia 2026

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 października 2025 r., nr \[...\] w przedmiocie odpłatności za pobyt w DPS uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza \[...\] z dnia 10 czerwca 2025 r., nr \[...\]

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FPo%2B13%252F26.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BPoznaniu.%2BData%253A%2B16%2Bkwietnia%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bdecyzj%25C4%2599%2BI%2Bi%2BII%2Binstancji.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FPo%2B13%252F26)

## Uzasadnienie

Burmistrz \[...\] decyzją z 10 czerwca 2025 r. nr \[...\] działając na podstawie art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, 2 i 3, art. 61 ust. 1 i 2, art. 62 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 poz.1572 z późn. zm, dalej u.p.s.), art. 104 § 1 i 2, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024r. poz.572, dalej K.p.a.) ustalił odpłatność I. M. (dalej też jako skarżąca lub strona) za pobyt syna R. M. w Domu Pomocy Społecznej w \[...\], określając ją na kwotę \[...\]zł za miesiąc luty 2025 r. oraz na kwotę \[...\]zł miesięcznie od dnia 1 marca 2025 r., z obowiązkiem uiszczania należności do dnia 10 każdego miesiąca. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją Burmistrza \[...\] z dnia 11 lipca 2024 r. R. M. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w \[...\]. Odpłatność za pobyt w tej placówce ustalono w wysokości \[...\] zł miesięcznie, a od dnia 23 kwietnia 2025 r. została ona podwyższona do kwoty \[...\]zł miesięcznie. R. M. został umieszczony w domu pomocy społecznej w dniu 10 lutego 2025 r. Organ ustalił, że R. M. jest osobą rozwiedzioną, posiada dwoje dorosłych dzieci O. T. i M. T. oraz rodziców I. i R. M.. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej obciąża w pierwszej kolejności jego samego (do wysokości 70% dochodu), następnie małżonka oraz zstępnych, a dopiero w dalszej kolejności wstępnych. W wyniku przeprowadzonych wywiadów środowiskowych ustalono, że dzieci R. M. nie są zobowiązane do ponoszenia odpłatności za jego pobyt w DPS, ponieważ ich dochody nie przekraczają ustawowego kryterium dochodowego. W związku z powyższym organ zweryfikował sytuację dochodową rodziców R. M., przeprowadzając z nimi wywiad środowiskowy. Ustalono, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe i utrzymują się ze świadczeń emerytalnych. Na podstawie danych uzyskanych z ZUS ustalono, że dochód I. M. w lutym 2025 r. wynosił \[...\] zł, natomiast dochód R. M. – \[...\] zł, co łącznie daje \[...\] zł miesięcznie, a w przeliczeniu na osobę – \[...\] zł. Organ wskazał, że dochód ten przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi \[...\] zł (art. 61 ust. 2 u.p.s.), o kwotę \[...\]zł. W konsekwencji ustalono, że rodzice są zobowiązani do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej w tej wysokości. W związku z brakiem zawarcia umowy przez skarżącą organ ustalił odpłatność I. M. w drodze decyzji administracyjnej w wskazanych wyżej kwotach. Od powyższej decyzji I. M. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, przeprowadzenie nierzetelnego postępowania dowodowego oraz naruszenie przepisów postępowania. W szczególności wskazała na brak doręczenia jej wcześniejszych decyzji dotyczących skierowania syna do domu pomocy społecznej oraz ustalenia odpłatności za jego pobyt. Ponadto zakwestionowała stanowisko organu, zgodnie z którym inne osoby wymienione w art. 61 u.p.s. (dzieci syna) nie zostały zobowiązane do ponoszenia kosztów pobytu jej syna w DPS. W odwołaniu skarżąca argumentowała, że organ nie dokonał właściwej weryfikacji sytuacji finansowej dzieci oraz byłej żony R. M., która – zdaniem odwołującej – powinna również partycypować w kosztach jego utrzymania, zwłaszcza że korzysta z majątku wspólnego oraz wcześniej przyczyniła się do powstania jego zadłużenia. Wskazano również na okoliczności związane z chorobą psychiczną R. M., jego trudną sytuacją życiową po rozwodzie oraz brak wsparcia ze strony byłej małżonki i dzieci. W ocenie skarżącej organ powinien zweryfikować dochody byłej żony i dzieci w ZUS, tak jak to uczynił w jej przypadku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 29 października 2025 r., nr \[...\] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 61 ust. 1, ust. 2 i ust. 2d u.p.s. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a ustalenia dotyczące dochodów oraz kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności odpowiadają obowiązującym przepisom prawa. Podkreślono, że dzieci R. M. nie osiągają dochodów pozwalających na obciążenie ich kosztami, natomiast dochód jego rodziców (skarżącej i męża) przekracza ustawowe kryterium, co uzasadnia nałożenie na nich obowiązku partycypacji w kosztach pobytu syna w DPS. Wskazano również, że brak zawarcia umowy przez osobę zobowiązaną uprawnia organ do ustalenia odpłatności w drodze decyzji administracyjnej. Kolegium stwierdziło również, że I. M. nie była stroną postępowania o skierowaniu syna do DPS, dlatego nie doręczano jej decyzji. Następnie I. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, podtrzymując dotychczasowe zarzuty w szczególności wskazując na brak pełnej analizy materiału dowodowego, pominięcie rzeczywistych wydatków i sytuacji życiowej strony oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących ustalania kolejności odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W skardze zarzucono, że organy nie dokonały żadnej weryfikacji dochodów dzieci R. M., ograniczyły się jedynie do nieznajdującego potwierdzenia w materiale dowodowym stwierdzenia, jakoby dzieci R. M. nie posiadały dochodu wystarczającego do ponoszenia kosztów za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Organy powinny były wyjaśnić jakie są dokładnie dochody osób, które są zobowiązane w pierwszej kolejności do ponoszenia kosztów utrzymania uczestnika postępowania. Organ pierwszej instancji nie sprawdził jakie są rzeczywiste dochody byłej żony oraz zstępnych. Powinien zwrócić się np. do urzędu skarbowego o podanie informacji na temat dochodów wskazanych osób, a nie tylko opierać swoje rozstrzygniecie na ich oświadczeniach złożonych podczas wywiadu środowiskowego. W ocenie skarżącej oświadczenia zarówno O. jak i M. T. były fałszywe. Nie prowadzą oni samodzielnych gospodarstw domowych (mieszkają wraz z matką K. T.) oraz posiadają wystarczające dochody. Pomimo, że są samodzielni, pracują i nie kontynuują nauki nadal otrzymują alimenty, do których zobowiązany jest syn skarżącej. Środki te pochodzą z jego świadczeń ZUS. W przedmiotowej sprawie organy nie dokonały prawidłowej analizy dochodów finansowych zstępnych oraz ich matki. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. strona skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję wydaną przez Burmistrza \[...\] z dnia 10 czerwca 2025 r. nr \[...\] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt syna skarżącej w Domu Pomocy Społecznej w \[...\]. Zaakcentować przy tym należy, że zarzuty skargi sprowadzają się głównie do zakwestionowana dokonanych przez organy ustaleń faktycznych poprzez nieuwzględnienie istotnych w sprawie okoliczności, mających wpływ na zasadność obciążania skarżącej I. M. opłatą za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy w ocenie skarżącej opłatę tę powinny ponosić była małżonka i dzieci R. M.. Należy wskazać, że art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 w tekście w skrócie jako: "u.p.s.") wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Szczegółowe zagadnienia dotyczące ponoszenia opłat za pobyt w DPS reguluje przede wszystkim art. 61 u.p.s., który wskazuje zasady wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, w tym krąg osób zobowiązanych do ich ponoszenia, kolejność ponoszenia tych opłat oraz sposób ustalania ich wysokości. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zgodnie z ust. 2 przywołanego przepisu, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2\. Zgodnie z ust. 2d tego artykułu, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s. Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e (a więc tej co do której osoby zobowiązane odmówiły zawarcia umowy), ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (ust. 2f). Z powyższego wynika, że w ustawie została określona kolejność obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS. Są to mieszkaniec DPS (a w przypadku osoby małoletniej przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina (art. 61 ust. 1). Z zasady kolejności wynika, że gdy osoba umieszczona w DPS nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek ponoszenia kosztów spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej na wstępnych, a jeszcze dalszej na gminie. Inaczej rzecz ujmując wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s., ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Dalej wskazać należy, iż rolą organu prowadzącego postępowanie, w sytuacji mieszkaniec domu pomocy społecznej nie ponosi pełnej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, jest poszukiwanie osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., które zyskują status stron w postępowaniu kończącym się decyzją ustalającą odpłatność za pobyt, które to postępowanie powinno być co do zasady prowadzone w stosunku do wszystkich osób, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. i z udziałem wszystkich tych osób. O ile – jak w kontrolowanej sprawie – postępowanie dotyczące obowiązku ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej przez wstępnych osoby przebywającej w tym zakładzie prowadzone jest odrębnie, to poczynienie w ramach tego postępowania prawidłowych i weryfikowalnych procesowo ustaleń faktycznych co do braku możliwości ponoszenia kosztów pobytu mieszkańca DPS w placówce przez osobę zobowiązana w pierwszej kolejności, jest niezbędnym elementem ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej dotyczącej ponoszenie tego rodzaju kosztów przez osobę zobowiązaną w dalszej kolejności. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż decyzja ustalająca odpłatność skarżącej za pobyt jej syna w DPS w \[...\] wydana został z naruszeniem przepisów postępowania i co za tym idzie jest przedwczesna. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano wprawdzie, że przeprowadzony został w dniu 27 marca 2025 r. wywiad środowiskowy z O. T., podczas którego ustalono, że O. T. (ur. \[...\].) prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, choć mieszka z matką K. T. (byłą małżonką podopiecznego DPS), a na jej dochód składają się alimenty w wysokości \[...\] zł. Nadto w uzasadnieniu decyzji SKO wskazano, iż trakcie wywiadu z M. T. (ur. \[...\].) przeprowadzonego jakoby w dniu 26 marca 2025 r. bliżej nieokreślony organ ustalił, że on również prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, deklarując oszczędności w wysokości \[...\] zł. Żadne z dzieci nie zadeklarowało odpłatności za pobyt ojca w DPS. Mimo umieszczenia w uzasadnieniu decyzji SKO takowych zapisów co do stanu faktycznego, w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających przeprowadzenie wskazanych wyżej wywiadów środowiskowych względem dzieci R. M. (syna), jak również brak jest decyzji administracyjnych wydanych w ich sprawach. Z akt nie wynika także, aby organ przeprowadził dowód z akt postępowań prowadzonych wobec O. i M. T. odnośnie ponoszenia przez nich kosztów pobytu ojca w domu ;pomocy społecznej. W konsekwencji ustalenia faktyczne zawarte tak w zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji, a dotyczące sytuacji O. T. oraz M. T., nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, że organ nie wykazał w sposób należyty, iż doszło do aktualizacji obowiązku po stronie skarżącej, która – jako wstępny – należy do kręgu osób zobowiązanych w dalszej kolejności, a więc dopiero po uprzednim wyczerpaniu możliwości obciążenia obowiązkiem osób zobowiązanych w pierwszej kolejności. Powyższe uchybienia należy oceniać przez pryzmat art. 7 K.p.a., który nakłada na organ obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W ścisłym związku z tym przepisem pozostaje art. 77 § 1 K.p.a., zobowiązujący organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ poprzestał na niepełnych ustaleniach co do możliwości partycypowania w kosztach pobytu R. M. w DPS przez osoby zobowiązane przed skarżącą. Naruszony został również art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej dokonuje oceny zgromadzonego materiału dowodowego na podstawie jego całokształtu. W realiach sprawy ocena ta została dokonana w sposób dowolny, gdyż oparto ją na niepełnym materiale dowodowym. Podkreślić należy, iż o ile organ uznał ustalenia faktyczne poczynione w oparciu o wywiady środowiskowe ze zstępnymi R. M., za istotne dla wyjaśnienia kwestii związanej z ponoszeniem odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej przez jego wstępnych (w tym skarżącego), to w aktach sprawy administracyjnej winny znaleźć się te wywiady co najmniej w odpisach, względnie winien zostać przeprowadzony dowód z akt postępowania, bądź postępowań, gdzie dokumenty potwierdzające przeprowadzenie tychże wywiadów środowiskowych i poczynionych w nich ustaleń się znajdują. Tylko bowiem w ten sposób zarówno adresat decyzji ustalającej obowiązek ponoszenia kosztów pobytu zstępnego w domu pomocy społecznej, jak i rozpatrujący jego skargę sąd może ocenić kompletność zebranego materiału dowodowego i prawidłowość poczynionych w oparciu o tenże materiał dowodowy ustaleń faktycznych leżących u podstaw nałożenia na skarżącego obowiązku ponoszenia tych kosztów. Taki sposób prowadzenia postępowania dowodowego jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, a sprowadzający się do zatajania przed stroną istotnych dla sprawy dowodów, stanowi oczywiste i rażące naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w tym w szczególności wynikających z art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a. i art. 11 K.p.a.: zasad: prawdy obiektywnej, budowania zaufania do władzy publicznej, przekonywania i czynnego udziału strony w postępowaniu. Istotne ustalenia faktyczne sprawy zostały bowiem poczynione w oparciu o dowody, z którymi strona nie mogła się zapoznać, co czyniło fikcyjnym tak budowanie zaufania do władzy publicznej i przekonywanie do trafności władczo podejmowanych rozstrzygnięć, jak i przede wszystkim uniemożliwiało skorzystanie z gwarancji procesowych określonych w art. 10 § 1 K.p.a., czyniąc pozornym i pozbawionym faktycznej treści prawo strony do zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy i wypowiedzeniem się co do niego, skoro w materiale tym nie znajdowały się dowody w oparciu, o które poczynione zostały kluczowe ustalenia faktyczne warunkujące powstanie obowiązku ponoszenia kosztów przez stronę. Sąd pragnie przy tym wskazać, iż w decyzji organu I instancji nie przedstawiono jakichkolwiek ustaleń faktycznych dotyczących możliwości ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej przez zstępnych R. M. (syna) ograniczając się jedynie do gołosłownego wskazania, iż ich dochody nie przekraczają 300 % kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej, a wiec nie podjęto nawet próby przekonania strony o prawidłowości tak poczynionych ustaleń faktycznych, jak i subsumcji właściwych przepisów do ustalonego stanu faktycznego. Organ odwoławczy widząc potrzebę poczynienia w tym zakresie ustaleń ograniczył się do skierowania zapytania do organu I instancji bez pozyskania w tym zakresie dowodów, a następnie ich oceny i weryfikacji przydatności dla ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Wadliwość tego rodzaju postępowania organu jest w niniejszej sprawie szczególnie wyraźnie widoczna w kontekście dochodów uzyskiwanych przez M. T., bowiem strony SKO w uzasadnieniu swojej decyzji ustala, ż dochody te wynoszą jedynie \[...\] zł miesięcznie, w żaden sposób nie konfrontując tego chociażby z treścią znajdującej się w aktach sprawy decyzji z 11 lipca 2024 r. o ustaleniu odpłatności od przebywającego w domu pomocy społecznej R. M. (k. 5 akt organu I instancji), gdzie w uzasadnieniu wskazano, iż R. M. (syn) ma jakoby orzeczone alimenty na dwoje dzieci, a wiec zarówno na O. T., jak i M. T., w kwotach po \[...\] zł na każde z nich i dokonywane są z jego renty potrącenia alimentacyjne w łącznej wysokości \[...\] zł. Analogicznie brak zapoznania się przez orzekające w sprawie organy z wywiadami środowiskowymi przeprowadzonymi ze zstępnymi R. M. uniemożliwił im ocenę ich wiarygodności w zakresie ustalenia, iż zamieszkujące wraz z matką dzieci, w tym ucząca się i utrzymująca wyłącznie z alimentów O. T., jak i utrzymujący się jakoby z kwoty \[...\]zł miesięcznie M. T. prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Podkreślić przy tym trzeba, w kontekście powoływania się przez SKO w \[...\] w odpowiedzi na skargę na deklaracje dzieci R. M. (syna) o prowadzeniu samodzielnych gospodarstw domowych, iż jakikolwiek przepis nie zabrania organowi weryfikacji prawdziwości oświadczeń stron składanych w toku przeprowadzania wywiadu środowiskowego, o ile w ocenie organu mogą one budzić wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy poprzez skorzystanie z innych środków dowodowych. Za znamienne dla przyjętej przez organy względem skarżącej taktyki procesowej uznać należy pismo z k. 35 akt administracyjnych, gdzie audytor wewnętrzny organu I instancji wprost sugeruje pracownikowi urzędu nie udostępnianie stronie dokumentów, w oparciu o które poczyniono kluczowe dla sprawy, istotne ustalenia faktyczne co do powstania po stronie wstępnych R. M. (syna) obowiązku będącego przedmiotem postępowania, używając kuriozalnego sformułowania cyt. "z uwagi na RODO". Sąd pragnie w tym miejscu zauważyć, iż tzw. RODO czyli jak należy domniemywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), to bardzo obszerny akt prawny obejmujący między innymi składającą się ze 173 punktów preambułę oraz 99 dzielących się na jednostki redakcyjne niższego rzędu artykułów. O ile zatem organ doszedłby do wniosku, że przepisy tegoż Rozporządzenia mogą znaleźć zastosowanie do gromadzenia materiału dowodowego sprawy administracyjnej i udostępnia go stronom postępowania administracyjnego, to nie powinien w tym zakresie poprzestać na ogólne powołanie się "na RODO", lecz powinien wskazać jakie konkretnie jednostki redakcyjne tego aktu znajdują zastosowanie w sprawie, dokonać ich wykładni oraz oceny wzajemnej relacji z odpowiednimi przepisami, tak prawa materialnego (z których wynika jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, albowiem zawierają się w hipotezie normy materialnoprawnej), jak i procedury administracyjnej i ustanawiającej określone gwarancje procesowe dla stron postępowania. Potrzeba taka wynika choćby z: - pkt 4 preambuły przywołanego wyżej Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r., stanowiącego, że prawo do ochrony danych osobowych nie jest prawem bezwzględnym; należy je postrzegać w kontekście jego funkcji społecznej i wyważyć względem innych praw podstawowych w myśl zasady proporcjonalności, a niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych, wolności i zasad uznanych w Karcie praw podstawowych - zapisanych w Traktatach - w szczególności prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, - pkt 40 preambuły w myśl, którego aby przetwarzanie danych było zgodne z prawem, powinno się odbywać na podstawie zgody osoby, której dane dotyczą, lub na innej uzasadnionej podstawie przewidzianej prawem: albo w niniejszym rozporządzeniu, albo w innym akcie prawnym Unii lub w prawie państwa członkowskiego, - pkt 45 wskazującego, iż niniejsze rozporządzenie nie nakłada wymogu, aby dla każdego indywidualnego przetwarzania istniało szczegółowe uregulowanie prawne, wystarczyć może to, że dane uregulowanie prawne stanowi podstawę różnych operacji przetwarzania wynikających z obowiązku prawnego, któremu podlega administrator, lub że przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej. Już tylko wskazane powyżej zapisy powiązaniu z treścią art. 6ust. 1 lit. d i e Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, wskazują, że prawodawca unijny zauważa potencjalne kolizje pomiędzy ochroną praw osób, których dane osobowe są przetwarzane, a innymi wartościami prawnie chronionymi, w tym na przykład prawem do skutecznego środka prawnego, rzetelnego procesu, czy ochrony żywotnych interesów innych osób fizycznych, co rodzi po stronie stosujących ta regulację organowo władzy publicznej konieczność dokonywania wykładni tych przepisów i wnikliwego wyważania potencjalnych konfliktów pomiędzy różnymi dobrami prawnie chronionymi. Inaczej rzecz ujmując regulacjami Rozporządzenia z zakresu ochrony danych osobowych należy posługiwać się rozważnie i z uwzględnienie zasady proporcjonalności i celów regulacji, a nie ogólnikowo zasłaniając się formułką "z uwagi na RODO" używaną jak zaklęcie. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że przedwcześnie i w oparciu o dowody, z którymi strona postępowania nie mogła się zapoznać, organ odwoławczy uznał, że zaktualizował się obowiązek strony skarżącej do ponoszenia opłat za pobyt syna w DPS. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia i ponownej analizy i być może ustalenia na nowo kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu R. M. w DPS. Jednocześnie odnosząc się do argumentacji podnoszonej w skardze i na rozprawie Sąd wskazuje, że K. T., z uwagi rozwiązanie związku małżeńskiego z R. M. nie jest zobowiązana do ponoszenia kosztów pobytu byłego męża w DPS. Powyższe czyni bezzasadnym te zarzuty i argumenty strony skarżącej, które sprowadzają się do oczekiwania by obowiązek ponoszenia tych kosztów został nałożony na byłą żonę ze względu na bardzo trudną sytuację materialną osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Sąd wskazuje ponadto, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy – w razie uznania, iż skarżąca należy do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu syna w Domu Pomocy Społecznej – organy powinny dokonać wszechstronnej oceny jego sytuacji majątkowej i życiowej. W szczególności nie mogą poprzestać wyłącznie na analizie wysokości osiąganych przez skarżącą i jej męża dochodów, lecz zobowiązane są uwzględnić również wskazywane przez nią okoliczności dotyczące rzeczywistych możliwości ponoszenia opłaty, w tym konieczność zaspokajania jej własnych usprawiedliwionych potrzeb życiowych. Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i odnosząc się do zgłoszonego w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutu, iż organy winny przeanalizować zasadność wypłaty świadczeń alimentacyjnych zstępnym R. M. (syna) Sąd wskazuje, iż organy pomocy społecznej nie maja takiej kompetencji, w tym w szczególności nie są uprawnione do inicjowania postępowań przed sądem powszechnym zmierzających do weryfikacji zasadności obowiązku uiszczania alimentów przez przebywającego w domu pomocy społecznej rodzica. Z odpowiednim powództwem w tym zakresie wystąpić może sama osoba zobowiązana do uiszczania alimentów, jej opiekun prawny, względnie działający na podstawie art. 7 Kodeksu postępowania cywilnego prokurator jeżeli wg jego oceny zainicjowania tego rodzaju postępowania wymagać będzie ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026r., poz. 143, dalej P.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza \[...\], o czym orzeczono jak w sentencji.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

9 stycznia 2026

Symbol z opisem

[6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6322-uslugi-opiekuncze-w-tym-skierowanie-do-domu-pomocy-spolecznej)

Hasła tematyczne

Pomoc społeczna

Skarżony organ

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Sędziowie

Arkadiusz Skomra Paweł Daniel Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001283)  
art. 60, 61 ust. 1 pkt 2, art. 103 · Dz.U. 2024 poz. 1283
* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000143)  
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135 · Dz.U. 2026 poz. 143

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OSK 620/25 · 16 kwietnia 2026Wyrok NSA z 16 kwietnia 2026 r., I OSK 620/25 – usługi opiekuńcze](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-620-25-wyrok-nsa-z-2026-04-16--i-osk-620-25)
* [Sygnatura: III SA/Po 371/26 · 16 kwietnia 2026Wyrok WSA w Poznaniu z 16 kwietnia 2026 r., III SA/Po 371/26 – usługi opiekuńcze](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-sa-po-371-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--iii-sa-po-371-26)
* [Sygnatura: II SA/Po 12/26 · 16 kwietnia 2026Wyrok WSA w Poznaniu z 16 kwietnia 2026 r., II SA/Po 12/26 – usługi opiekuńcze](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-12-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--ii-sa-po-12-26)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/2CB0C01A5F)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-13-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--ii-sa-po-13-26#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-13-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--ii-sa-po-13-26#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-13-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--ii-sa-po-13-26#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-13-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--ii-sa-po-13-26#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-13-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--ii-sa-po-13-26#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-po-13-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-04-16--ii-sa-po-13-26#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FPo%2B13%252F26.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BPoznaniu.%2BData%253A%2B16%2Bkwietnia%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bdecyzj%25C4%2599%2BI%2Bi%2BII%2Binstancji.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FPo%2B13%252F26)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
