Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ke-500-26-wyrok-wsa-w-kielcach-z-2026-10-22--ii-sa-ke-500-26

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II SA/Ke 500/26

Wyrok WSA w Kielcach z 22 października 2026 r., II SA/Ke 500/26 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie Zasądzono zwrot kosztów postępowania

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach

Data orzeczenia

22 października 2026

Prawomocne

nie

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. G. od postanowienia Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lipca 2026 r. \[...\] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FKe%2B500%252F26.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BKielcach.%2BData%253A%2B22%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCone%2Bpostanowienie%2BZas%25C4%2585dzono%2Bzwrot%2Bkoszt%25C3%25B3w%2Bpost%25C4%2599powania.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FKe%2B500%252F26)

## Uzasadnienie

Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej ŚWINB) postanowieniem z 14 lipca 2026 r. znak: \[...\], po rozpatrzeniu zażalenia J. G. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) w Kielcach z 16 kwietnia 2026r. ustalające dla inwestora J. G. opłatę legalizacyjną w wysokości \[...\] zł dotyczącą samowolnie zrealizowanej rozbudowy dawnego budynku specjalistycznego - kacznika, na potrzeby zakładu przetwórstwa owoców i warzyw "\[...\]" w D. , usytuowanego na działkach nr ewid. \[...\], \[...\], \[...\], obręb D., gm. D., z pouczeniem, że zgodnie z art. 59g ust. 2 w związku z art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, powyższą opłatę legalizacyjną należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia, w kasie Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach lub na rachunek bankowy urzędu w Narodowym Banku Polskim Odział Okręgowy w Kielcach, na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2026 r. poz. 524), uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że PINB w Kielcach pismem z 14 czerwca 2019 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie samowolnej rozbudowy dawnego budynku specjalistycznego - kacznika na potrzeby zakładu przetwórstwa owoców i warzyw "\[...\]" w \[...\]. W toku postępowania PINB otrzymał dokumenty legalizacyjne, a następnie ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej. Organ I instancji uznał, że wszystkie wybudowane samowolnie na terenie zakładu obiekty należy uznać za jedną rozbudowę głównego budynku (dawnego kacznika), gdyż obiekty te stanowią z głównym budynkiem jedną funkcjonalną całość. Organ odwoławczy stwierdził, że takie podejście jest niewłaściwe z powodu odrębności konstrukcyjnej obiektów o różnym okresie powstania i technologii wykonania. Dlatego właściwym jest przyjęcie, że każdy zrealizowany samowolnie obiekt stanowi odrębny obiekt do legalizacji. Zatem organ I instancji nałożył opłatę legalizacyjną w sposób niewłaściwy, a w konsekwencji postanowienie to podlega uchyleniu, a sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpatrzenia. W ponownym postępowaniu organ I instancji winien przeprowadzić dokładne postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem odrębności poszczególnych samowolnie zrealizowanych obiektów i z uwzględnieniem funkcji poszczególnych obiektów. Zgodnie ze stanowiskiem ŚWINB, uchylenie postanowienia organu i instancji powoduje bez wątpienia pogorszenie sytuacji strony składającej zażalenie, ponieważ w ponownym postępowaniu kwota opłaty legalizacyjnej może okazać się wyższa. Ponieważ jednak postanowienie to w zakresie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej rażąco narusza interes społeczny, gdyż prowadzi do uszczuplenia dochodów Skarbu Państwa, istnieje uzasadnienie do odstąpienia od zasady zawartej w art. 139 k.p.a. W skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sprzeciwie od powyższego postanowienia domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu I instancji, J. G. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 139 w związku z art. 144, art. 7 i 8 § 1 k.p.a., poprzez rozpoznanie zażalenia w sposób prowadzący do orzeczenia na niekorzyść skarżącego, pomimo braku wystąpienia ustawowych przesłanek zastosowania wyjątku od zakazu reformationis in peius. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że nie każde zwiększenie należności Skarbu Państwa - w tym przez ustalenie opłaty legalizacyjnej na wyższym poziomie - automatycznie odpowiada interesowi społecznemu. Interes społeczny ma charakter szerszy i wyraża się m.in. w poszanowaniu podstawowych zasad o charakterze aksjologicznym, istotnych dla społeczeństwa, tj. sprawiedliwości i słuszności, budowaniu zaufania obywateli do organów administracji publicznej, przestrzeganiu zasady proporcjonalności i zakazu arbitralności, respektowaniu zakazu reformationis in peius jako jednej z cech demokratycznego państwa prawnego. Interes społeczny należy zatem definiować jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Wnoszący sprzeciw także podkreślił, że strona wnosząc zażalenie na postanowienie organu I instancji, domagała się jego uchylenia z uwagi na wadliwość przyjętego sposobu ustalenia opłaty legalizacyjnej oraz uwzględnienia zarzutów szczegółowo przedstawionych w treści zażalenia. Celem wniesionego zażalenia było zatem uzyskanie rozstrzygnięcia korzystniejszego, odpowiadającego obowiązującym przepisom prawa w zakresie sposobu obliczania opłaty legalizacyjnej. Natomiast w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy przesądził o konieczności przyjęcia takiej wykładni przepisów regulujących sposób ustalenia opłaty legalizacyjnej, która prowadzi do określenia jej w wysokości wyższej niż wynikająca z uchylonego rozstrzygnięcia. W konsekwencji, pomimo formalnie kasacyjnego charakteru zaskarżonego postanowienia, jego rzeczywisty skutek prawny jest dla strony jednoznacznie niekorzystny. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Sprzeciw jest zasadny. Zgodnie z art. 64f ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej: p.p.s.a., od postanowienia, do którego odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści postanowienia może wnieść od niego sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od postanowienia". Przepisy art. 64b-64e stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W kontrolowanym postępowaniu, PINB ustalił skarżącemu opłatę legalizacyjną w wysokości \[...\] zł w sprawie jednej inwestycji rozbudowy budynku dawnego kacznika na potrzeby zakładu przetwórstwa owoców i warzyw, uznając, że dobudowane obiekty stanowią z głównym budynkiem jedną funkcjonalną całość. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się organ odwoławczy, którego zdaniem, z powodu odrębności konstrukcyjnej obiektów o różnym okresie powstania i technologii wykonania, każdy zrealizowany samowolnie obiekt stanowi odrębny obiekt do legalizacji, co oznacza, że organ I instancji nałożył opłatę legalizacyjną w sposób niewłaściwy. Z tego powodu organ odwoławczy zastosował art. 138 § 2 k.p.a., nakazując PINB w Kielcach przeprowadzić dokładne postępowanie wyjaśniające uwzględniające odrębności poszczególnych samowolnie zrealizowanych obiektów i z uwzględnieniem funkcji tych poszczególnych obiektów. Jednocześnie ŚWINB stwierdził, że uchylenie postanowienia organu I instancji spowoduje pogorszenie sytuacji strony składającej zażalenie, gdyż w ponownym postępowaniu kwota nałożonej opłaty legalizacyjnej może być większa. Zastosowanie przez organ odwoławczy art. 139 k.p.a. zastało zakwestionowane we wniesionym sprzeciwie. Zgodnie z art. 139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Z art. 144 k.p.a. wynika, że powyższy przepis stosuje się do zażaleń. Zakaz orzekania na niekorzyść, o którym stanowi cyt. przepis polega na stworzeniu stronie odwołującej gwarancji procesowych, dających pewność, że w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu, gdyż organ odwoławczy może w takim przypadku co do zasady bądź utrzymać w mocy decyzję dotychczasową, bądź też zmienić ją na bardziej korzystną dla strony odwołującej się. Nie może jednak, jeżeli nie ma ku temu wyraźnych i oczywistych podstaw wprost wskazanych w przepisie, orzec mniej korzystnie dla strony odwołującej się, niż zrobił to organ I instancji. Powodowałoby to bowiem zniechęcanie strony do korzystania z prawa do wnoszenia odwołania. Szczególny charakter art. 139 k.p.a. powoduje, że posługiwanie się nim w praktyce musi być poprzedzone wnikliwą kontrolą sprawy, przy jednoczesnym ograniczeniu korzystania z możliwości orzekania na niekorzyść strony do sytuacji wyjątkowych z punktu widzenia praworządności (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. II OSK 3621/19). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że odstąpienie przez organ odwoławczy od stosowania ww. zasady, jednej z fundamentalnych zasad prawa procesowego, wymaga wykazania w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których przyjęto, że rozstrzygnięcie takie jest dopuszczalne w świetle art. 139 k.p.a. (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 356/20). Rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się, organ odwoławczy zobowiązany jest szczegółowo wykazać w uzasadnieniu swej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 in fine k.p.a. (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1455/18). Tymczasem w postanowieniu ŚWINB, którego uzasadnienie wskazuje na pogorszenie sytuacji skarżącego, brak jest szczegółowej argumentacji wskazującej, że w sprawie występuje wyjątkowa sytuacja, usprawiedliwiająca odstąpienie od zakazu reformationis in peius. W zaskarżonym rozstrzygnięciu przyjmując odmienną ocenę niż organu I instancji w kwestii charakteru samowolnej zabudowy, organ odwoławczy ograniczył się bowiem jedynie do stwierdzenia, że postanowienie organu I instancji w zakresie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej rażąco narusza interes społeczny, ponieważ prowadzi do uszczuplenia dochodów Skarbu Państwa. Istotnym jest zaznaczenie, że drugi wyjątek od zakazu rozstrzygania na niekorzyść, wyznaczony przez kryterium rażącego naruszenia interesu społecznego, na który powołał się ŚWINB, nie został bliżej zdefiniowany. Wiąże się to z nieostrością pojęcia "interes społeczny", zaliczanego do grupy klauzul generalnych o dużym stopniu ogólności, ale można stwierdzić, że musi prowadzić do naruszenia interesu powszechnego, wspólnego i także musi mieć charakter rażący czyli ponadprzeciętny. W doktrynie przyjmuje się, że "chodzi tu o decyzję stosowania norm materialnych (prawa administracyjnego), zatem rażące naruszenie interesu społecznego nie stanowi samoistnej przesłanki i może uzasadniać wydanie decyzji na niekorzyść strony tylko wówczas, gdy znajduje to jednocześnie uzasadnienie w odpowiednich normach prawa materialnego. Organ administracji publicznej, który powoła się na tę przesłankę orzeczenia na niekorzyść strony, powinien w każdym przypadku uzasadnić, jaki to poważny i skonkretyzowany interes został w stopniu rażącym naruszony zaskarżoną decyzją". (Tak M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kpa z komentarzem, LEX 2009). Natomiast ochrona wpływów do budżetu państwa, nie jest równoznaczna z interesem społecznym w rozumieniu art. 7 i art. 139 k.p.a. Ponadto w kwestii powołania się przez organ na interes społeczny, słusznie w sprzeciwie strona skarżąca przywołała wyrok z 24 czerwca 1993 r., III ARN 33/93, w którym Sąd Najwyższy wskazał, że: "w demokratycznym i praworządnym państwie administracja opiera wszelkie swe działania przede wszystkim na zasadzie praworządności. Gdyby zaś jej rygory mogły zostać rozluźnione i zastąpione uprawnieniem do posługiwania się przez administrację zasadami komercjalizmu i fiskalizmu, prowadziłoby to wprost do zagrożeń podstawowych praw i wolności obywatelskich. Szczególnie zaś pojęcie interesu społecznego nie może być identyfikowane z interesem ekonomicznym lub fiskalnym. Posługiwanie się w praktyce art. 139 k.p.a. musi być obecnie zawsze poddawane niezwykle wnikliwej kontroli sądów i ograniczone do sytuacji absolutnie wyjątkowych z punktu widzenia praworządności, a uzasadnienie stosowania tej instytucji przez organ administracji przy pomocy stwierdzeń ogólnikowych, powierzchownych lub nasuwających choćby podejrzenie o arbitralność powinno być ocenione wprost jako naruszenie zasady państwa prawnego, a przeto coś zgoła niedopuszczalnego". Reasumując zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 139 k.p.a., poprzez złamanie zakazu reformationis in peius i wydanie przez organ odwoławczy orzeczenia - w następstwie którego, zostałoby przez organ I instancji, wydane rozstrzygnięcie bardziej niekorzystne dla skarżącego - pomimo niewykazania rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Wskazane uchybienie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. okazało się przedwczesne. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Koszty postępowania w kwocie 580 zł, w tym wpis sądowy 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej stosownie do art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2026, poz. 215) w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji uwzględni powyższe wywody Sądu, w szczególności jeśli uzna, że niezbędne jest orzeczenie wbrew normie art. 139 k.p.a., to temu stanowisku da wyraz w szczegółowym uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

20 sierpnia 2026

Symbol z opisem

[6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6014-rozbiorka-budowli-lub-innego-obiektu-budowlanego-dokonanie-oceny-stanu-technicznego-obiektu-doprowadzenie-obiektu-do-s)

Hasła tematyczne

Administracyjne postępowanie

Skarżony organ

Inspektor Nadzoru Budowlanego

Sędziowie

Beata Ziomek /przewodniczący sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220002000)  
art. 138 par. 2, art. 139 · Dz.U. 2022 poz. 2000

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Łd 268/26 · 22 października 2026Wyrok WSA w Łodzi z 22 października 2026 r., II SA/Łd 268/26 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ld-268-26-wyrok-wsa-w-lodzi-z-2026-10-22--ii-sa-ld-268-26)
* [Sygnatura: III SA/Po 740/26 · 22 października 2026Wyrok WSA w Poznaniu z 22 października 2026 r., III SA/Po 740/26 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iii-sa-po-740-26-wyrok-wsa-w-poznaniu-z-2026-10-22--iii-sa-po-740-26)
* [Sygnatura: II SA/Kr 946/26 · 22 października 2026Wyrok WSA w Krakowie z 22 października 2026 r., II SA/Kr 946/26 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-kr-946-26-wyrok-wsa-w-krakowie-z-2026-10-22--ii-sa-kr-946-26)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/689B27EEE2)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ke-500-26-wyrok-wsa-w-kielcach-z-2026-10-22--ii-sa-ke-500-26#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ke-500-26-wyrok-wsa-w-kielcach-z-2026-10-22--ii-sa-ke-500-26#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ke-500-26-wyrok-wsa-w-kielcach-z-2026-10-22--ii-sa-ke-500-26#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ke-500-26-wyrok-wsa-w-kielcach-z-2026-10-22--ii-sa-ke-500-26#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ke-500-26-wyrok-wsa-w-kielcach-z-2026-10-22--ii-sa-ke-500-26#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ke-500-26-wyrok-wsa-w-kielcach-z-2026-10-22--ii-sa-ke-500-26#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FKe%2B500%252F26.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BKielcach.%2BData%253A%2B22%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCone%2Bpostanowienie%2BZas%25C4%2585dzono%2Bzwrot%2Bkoszt%25C3%25B3w%2Bpost%25C4%2599powania.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FKe%2B500%252F26)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
