Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-go-50-25-wyrok-wsa-w-gorzowie-wlkp-z-2025-03-19--ii-sa-go-50-25

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II SA/Go 50/25

Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 19 marca 2025 r., II SA/Go 50/25 – ochrona gruntów rolnych i leśnych

Wynik

Oddalono skargę

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.

Data orzeczenia

19 marca 2025

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w \[...\] z dnia \[...\] r., nr \[...\] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FGo%2B50%252F25.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BGorzowie%2BWlkp..%2BData%253A%2B19%2Bmarca%2B2025.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FGo%2B50%252F25)

## Uzasadnienie

Decyzją z dnia \[...\] sierpnia 2024 r. Starosta \[...\] na podstawie art. 5, art. 11 ust. 1, 1b i 4, art. 12 i art. 12a pkt. 1 i art. 30 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 82) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024\. poz. 572) ustalił dla P. W. opłaty z tytułu trwałego wyłączenie gruntów z produkcji rolnej o łącznej powierzchni 0,2211 ha, stanowiących działkę nr \[...\] obręb \[...\], sklasyfikowanych jako grunt klasy RV pochodzenia organicznego, przeznaczonych pod budowę budynków mieszkalnych wraz z infrastrukturą towarzyszącą: należność za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej w wysokości: 0 zł, opłatę roczną za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej w wysokości: \[...\] zł stanowiącą 10% należności nie pomniejszonych o wartość rynkową gruntu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu \[...\] lipca 2024 r. wpłynął wniosek P. W. o wydanie decyzji naliczającej opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Zezwolenie na wyłączenie zostało udzielone decyzją Starosty \[...\] z dnia \[...\] stycznia 2023 r. znak: \[...\]. W związku z planowaną zabudową dwóch działek budynkiem mieszkalnym trwałego wyłączenia z produkcji rolniczej wymagały całe działki nr \[...\] obręb \[...\] o łącznej powierzchni 0,2211 ha, sklasyfikowane jako grunty klasy RV pochodzenia organicznego. Należność jednorazowa za wyłączenie 1 ha gruntów klasy RV pochodzenia organicznego, zgodnie z art. 12 ust. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynosi \[...\] zł, co w przeliczeniu na powierzchnię 0,2211 ha wynosi \[...\] zł. Zgodnie z art. 12 ust. 6 ustawy, należność pomniejszono o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych. Wartość rynkowa działki przeznaczonej do wyłączenia wynosi \[...\] zł, co dało wynik ujemny i w związku z tym należności nie pobrano. Na podstawie art. 4 ust. 13 i art. 12 ust. 7 ustawy ustalono opłatę roczną jako 10% należności tj. \[...\] zł. Jeśli chodzi o możliwość zastosowania przewidzianego w art. 12a pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłat rocznych, to zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, co oznacza, że zwalnia on z obowiązku uiszczenia opłat rocznych tylko wówczas, gdy cały obszar podlegający wyłączeniu nie przekracza 0,05 ha. W rozpatrywanej sprawie obszar podlegający wyłączeniu wynosił 0,2211 ha. Po rozpatrzeniu wniesionego przez P. W. odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w \[...\] decyzją z dnia \[...\] września 2024 roku, \[...\] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu SKO przywołało mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zgodnie z art. 12, osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne (...). Z art. 12a pkt 1 ustawy wynika, że obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych nie dotyczy wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego do 0,05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego. Kolegium wskazało, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, art. 12a nie może być interpretowany rozszerzająco, stanowi on bowiem lex specialis w stosunku do art. 12 tej ustawy. Jako lex specialis art. 12a musi być interpretowany ściśle ze swoim brzmieniem. Oznacza to, że art. 12a zwalnia z obowiązku uiszczenia należności i opłat rocznych w stosunku do gruntu pod konkretny budynek, ale tylko wówczas, gdy cały obszar podlegający wyłączeniu nie przekracza 0,05 ha (wyroki WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2024 r., IV SA/Po 104/24, WSA w Warszawie z 18 grudnia 2019 r., IV SA/Wa 730/19). W sytuacji, gdy wyłączono z produkcji leśnej grunt o powierzchni przekraczającej 0,05 ha, konieczność uiszczenia należności i opłat rocznych dotyczy całej powierzchni podlegającej wyłączeniu. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 października 2010 r., II OSK 1619/09\. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia i właściwie zastosował przepisy prawa regulujące kwestie związane z wyłączeniem gruntów rolnych z produkcji rolniczej i związanego z tym naliczeniem i opłat rocznych. W skardze na decyzję SKO w \[...\] z dnia \[...\] września 2024 roku, \[...\], wniesionej przez P. W. zarzucono naruszenie art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, polegające na nie uwzględnieniu przysługującego skarżącej zwolnienia z opłat za wyłączenie z produkcji rolniczej 500 m2 gruntu przeznaczonego pod budowę domu jednorodzinnego. W skardze wskazano, że SKO swoją wykładnię prawa oparło na rzekomo ugruntowanym orzecznictwie sądowo-administracyjnym, jednak zapomniało wspomnieć, że podstawą tych wyroków, na których opiera swoją decyzję był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r., sygn. II OSK 655/10, w którym faktycznie orzeczono o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej na cele nierolnicze, ale pod budowę budynku letniskowego. W tym konkretnym przypadku doszło do rozszerzonego zastosowania przepisu art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Stosowanie przez lata tak wyciągniętej tezy jest nieporozumieniem. Organy administracji publicznej powinny należycie zbadać materiał dowodowy i dopiero wtedy wydać właściwą decyzję, ponieważ opieranie się na wyroku sądowym oraz kolejnych wyrokach powstałych w oparciu o jego sentencję, które nie dotyczą tego samego przypadku, jest nieuprawnione i bezrefleksyjne. Ponadto SKO nie odniosło się w ogóle do faktu, że na stronach rządowych administracji publicznej znajdują się wytyczne, które są inne niż stanowisko SKO w sprawie interpretacji art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do tego, czy w niespornych okolicznościach faktycznych sprawy powinno znaleźć zastosowanie przewidziane w art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zwolnienie z opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego do 0,05 ha (w przypadku budynku jednorodzinnego). W ocenie Sądu zawarty w skardze zarzut naruszenia 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie mógł bowiem odnieść zamierzonego skutku bowiem organy dokonały prawidłowej wykładni tego przepisu. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Przepis art. 12a pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych statuuje wyjątek od tej zasady stanowiąc, że obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych również jednorazowego odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 1, nie dotyczy wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego - do 0,05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, że art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie może być interpretowany rozszerzająco, stanowi on bowiem lex specialis w stosunku do art. 12 tej ustawy. Jako lex specialis art. 12a musi być interpretowany ściśle ze swoim brzmieniem. Takie też rozumienie przepisu art. 12a wpisuje się w zakładany przez ustawodawcę cel ochronny tej regulacji wynikający z art. 12 ustawy. Oznacza to, że art. 12a zwalnia z obowiązku uiszczenia należności i opłat rocznych w stosunku do gruntu pod konkretny budynek do określonego ustawowo obszaru, a nie do obszaru większego przeznaczonego pod budownictwo mieszkaniowe (oprócz powołanego w zaskarżonej decyzji wyroku NSA z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 655/10, por. np. wyroki NSA z 20 września 2001 r. sygn. akt I SA 1793/00, z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1619/09, z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 161/20, z 27 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 184/21). Należy podkreślić, że ochrona gruntów leśnych, przewidziana w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, polega w szczególności na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne lub nierolnicze (art. 3 ust. 2 pkt 1). Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Celem ustawodawcy była zatem ochrona gruntów rolnych jak i leśnych przed nadmierną i niekontrolowaną urbanizacją. Grunty bowiem są jednym z najważniejszych elementów środowiska. Ich ustawowa ochrona jest konieczna dla zachowania ich w stanie pożądanym z punktu widzenia ochrony środowiska. Skuteczność tej ochrony jest uwarunkowana istnieniem instrumentów zapewniających realizację ustanowionych w tym zakresie zakazów i nakazów (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2015 r., sygn. II OSK 121/14). Nie można w związku z tym uznać, że skoro przepis art. 12a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przewiduje zwolnienie z opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego do 0,05 ha (w przypadku budynku jednorodzinnego), to tym samym promuje budownictwo mieszkaniowe na tych terenach. Gdy celem wyłączenia gruntów z produkcji jest budownictwo mieszkaniowe, ustawodawca przewidział zwolnienie od należności i opłat, jako wyjątek od zasady. Każdy wyjątek w uregulowaniach ustawowych należy interpretować zawężająco. Brak jest zatem podstaw, aby zwolnienie od opłat i należności interpretować szerzej, niż wynika to z dosłownego brzmienia przepisu art. 12a. Skoro racjonalny prawodawca ustalił obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych za wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego określając wielkość wyłączenia do 0,05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego, niejako premiując brakiem należności i opłat tylko budowę na powierzchni nieprzekraczającej 0,05 ha, to tym samym jednocześnie wyłączył od tego dobrodziejstwa budowę na powierzchni przekraczającej 0,05 ha. W związku z powyższym, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy wyłączono z produkcji leśnej grunt o powierzchni przekraczającej 0,05 ha konieczność uiszczenia należności i opłat rocznych dotyczy całej powierzchni podlegającej wyłączeniu. Z tych względów sformułowane w skardze zarzuty należało ocenić jako niezasadne. Sąd z urzędu nie dostrzegł innych naruszeń prawa, uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935).

## Informacje o sprawie

Data wpływu

17 stycznia 2025

Symbol z opisem

[6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6160-ochrona-gruntow-rolnych-i-lesnych)

Skarżony organ

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Sędziowie

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/ Krzysztof Dziedzic /sprawozdawca/ Krzysztof Rogalski

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000082)  
art. 11-12 · Dz.U. 2024 poz. 82
* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000935)  
art. 151 · Dz.U. 2024 poz. 935

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: IV SA/Wa 2989/24 · 18 marca 2025Wyrok WSA w Warszawie z 18 marca 2025 r., IV SA/Wa 2989/24 – ochrona gruntów rolnych i leśnych](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-2989-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-03-18--iv-sa-wa-2989-24)
* [Sygnatura: II SA/Wr 785/24 · 18 marca 2025Wyrok WSA we Wrocławiu z 18 marca 2025 r., II SA/Wr 785/24 – ochrona gruntów rolnych i leśnych](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-wr-785-24-wyrok-wsa-we-wroclawiu-z-2025-03-18--ii-sa-wr-785-24)
* [Sygnatura: IV SA/Wa 2852/24 · 18 marca 2025Wyrok WSA w Warszawie z 18 marca 2025 r., IV SA/Wa 2852/24 – ochrona gruntów rolnych i leśnych](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wa-2852-24-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2025-03-18--iv-sa-wa-2852-24)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/A0967D5336)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-go-50-25-wyrok-wsa-w-gorzowie-wlkp-z-2025-03-19--ii-sa-go-50-25#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-go-50-25-wyrok-wsa-w-gorzowie-wlkp-z-2025-03-19--ii-sa-go-50-25#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-go-50-25-wyrok-wsa-w-gorzowie-wlkp-z-2025-03-19--ii-sa-go-50-25#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-go-50-25-wyrok-wsa-w-gorzowie-wlkp-z-2025-03-19--ii-sa-go-50-25#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-go-50-25-wyrok-wsa-w-gorzowie-wlkp-z-2025-03-19--ii-sa-go-50-25#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-go-50-25-wyrok-wsa-w-gorzowie-wlkp-z-2025-03-19--ii-sa-go-50-25#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BSA%252FGo%2B50%252F25.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BGorzowie%2BWlkp..%2BData%253A%2B19%2Bmarca%2B2025.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BSA%252FGo%2B50%252F25)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
