Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1061-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-21--ii-oz-1061-26

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II OZ 1061/26

Postanowienie NSA z 21 października 2026 r., II OZ 1061/26 – rejestr zabytków

Wynik

Oddalono zażalenie

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

21 października 2026

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 236/26 o odrzuceniu skargi M.S. na czynność Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 1 marca 2016 r. nr 4206/16/VII/U w przedmiocie wpisania nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków postanawia oddalić zażalenie.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BOZ%2B1061%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B21%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bza%25C5%25BCalenie.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BOZ%2B1061%252F26)

## Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 8 lipca 2026 r. o sygn. II SA/Gd 236/26 odrzucił skargę M.S. (dalej skarżący) na czynność Prezydenta Miasta Gdyni (dalej Prezydent) z 1 marca 2016 r. nr 4206/16/VII/U w przedmiocie wpisania nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków. Sąd stanął na stanowisku, że ujęcie zabytków w gminnej ewidencji zabytków (dalej "GEZ") stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ujęcie nieruchomości w GEZ rozstrzyga o podporządkowaniu indywidualnej nieruchomości pod obowiązki określone w danej ustawie, jednak sama treść obowiązku jest określona w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto czynność ta ma charakter publicznoprawny i będąc skierowana do indywidulnego podmiotu dotyczy jego obowiązków wynikających z przepisów prawa (tak wyroki NSA o sygn.: II OSK 1771/22, II OSK 1573/22, II OSK 2534/23, II OSK 1621/24, II OSK 501/24, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query, dalej "CBOSA"). W wyniku przeprowadzonej oceny co do terminowości wniesienia 2 lutego 2026 r. skargi na czynność Prezydenta z 1 marca 2016 r., Sąd stwierdził, że skarżący wniósł skargę na daną czynność z uchybieniem terminu, przedstawiając na tę okoliczność sekwencję zdarzeń obrazującą wymianę korespondencji, jaka zachodziła pomiędzy stronami w niniejszej sprawie. Przesądził, że o danej czynności skarżący dowiedział się najpóźniej z pisma z 23 stycznia 2024 r., składając zatem skargę 2 lutego 2026 r. dokonał tego z uchybieniem terminu. Jednocześnie Sąd ocenił, że skarżący nie wykazał się należytą starannością w dbałości o własne sprawy. Jak podkreślił Sąd, rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi łączy z uzyskaniem wiedzy o podjęciu kwestionowanej czynności, a nie z uzyskaniem wiedzy, że czynność ta mogła zostać podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Zażalenie na powołane postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżają je w całości. Na podstawie art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a poprzez nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, iż skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, tj. uznanie, iż czynność Prezydenta – zarządzenie, którego treścią było określenie zabytków znajdujących się w ewidencji zabytków gminy, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, tj. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w konsekwencji ma zastosowanie termin określony w art. 53 § 2 p.p.s.a. do wniesienia skargi, przy czym zrządzenie, którego treścią było określenie zabytków znajdujących się w ewidencji zabytków gminy stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., który jest określony w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a więc nie ma zastosowania ww. termin, co skutkuje, iż skarga została wniesiona bez uchybienia terminu i winna zostać rozpoznana co do istoty, - art. 53 § 2 p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w okolicznościach, w których aktem objętym skargą jest zarządzenie nr 4206/16/VII/U Prezydenta z 1 marca 2016 r. i zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (dalej "ustawa zmieniająca") nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, względnie z ostrożności procesowej, - art. 53 § 2 p.p.s.a. in fine poprzez niezastosowanie w okolicznościach, w których nie można zarzucać skarżącemu zawinienia w uchybieniu terminu, gdyż podstawy do złożenia skargi pojawiły się dopiero 11 maja 2023 r. wraz z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 12/18, a także, iż w doktrynie oraz judykaturze istnieją dwa odmienne poglądy dotyczących charakteru wpisu do GEZ, taka niejednolitość wpływa na faktyczne możliwości skutecznego zaskarżenia decyzji administracyjnych, a także ma wpływ na to, że nie można czynić skarżącemu zarzutu zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wobec tak postawionych zarzutów na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W piśmie z 25 sierpnia 2026 r. stanowiącym odpowiedź na zażalenie pełnomocnik organu wniosła o oddalenie zażalenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia postanowienia nim objętego. Kluczową kwestią dla oceny prawidłowości odrzucenia skargi w tej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy zasadnie Sąd I instancji uznał, że skargę wniesiono z uchybieniem terminu, a następnie, czy zasadnie odmówił uznania, że dane uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego. Na tak postawione pytania należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, podzielając w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji, oparte na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym czynność w przedmiocie włączenia budynku do gminnej ewidencji zabytków, jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przy czym z uwagi na datę dokonania czynności, zastosowanie w sprawie mają przepisy art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r., kiedy weszły w życie przepisy ustawy zmieniającej. Zgodnie z przepisem art. 17 ustawy zmieniającej, przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, (...), stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Mając na względzie wskazany stan prawny, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, zgodnie z którym konsekwencją ustalenia przedmiotu skargi – czynność Prezydenta z 1 marca 2016 r. – jest przyjęcie, że terminowość wniesienia skargi w niniejszej sprawie należało ustalić na podstawie normy prawnej zawartej w art. 53 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu aktualnie obowiązującym, skoro objętą skargą czynność dokonano przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej a wobec tego powinna znaleźć zastosowanie regulacja powołanego przepisu w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. W myśl art. 52 § 3 p.p.s.a. (sprzed nowelizacji), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Z kolei zgodnie z treścią ówcześnie obowiązującego art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W tych warunkach zasadnie wskazano, odnosząc się do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, że o czynności polegającej na ujęciu przez Prezydenta w GEZ danego budynku skarżący dowiedział się najpóźniej z pisma z 23 stycznia 2024 r., w którym wskazano, że budynki przy ul. \[...\] w Gdyni zostały ujęte jako jedna pozycja w GEZ, przyjętej zarządzeniem Prezydenta z 1 marca 2016 r. Przy czym, już w 2015 r. skarżący miał widzę o ujęciu nieruchomości w GEZ, którą pozyskał z pisma konserwatora zabytków z 12 lutego 2015 r. Skoro wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skarżący wystosował 25 listopada 2025 r., z kolei Prezydent 9 grudnia 2025 r. udzielił odpowiedzi na wezwanie, skargę zaś złożono 2 lutego 2026 r., to przyznać należy rację stwierdzeniu, że skargę wniesiono z uchybieniem przepisanego terminu. Ponadto, samo wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie spełniało warunku z art. 52 § 3 p.p.s.a., złożono je bowiem z przekroczeniem terminu wskazanego w danej regulacji. Przyznać należy rację Sądowi I instancji, że skargę wniesiono z istotnym przekroczeniem terminu, nie przywołując w niej takich okoliczności, które mogłyby zasadnie świadczyć o braku zawinienia w uchybieniu terminu do jej wniesienia. Sąd zasadnie nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających uznanie, że oczywiste uchybienie terminu do wniesienia skargi miało miejsce bez winy skarżącego, gdy już od 2015 r. miał on wiedzę o ujęciu nieruchomości w GEZ i nie wnosił z tego tytułu zastrzeżeń. Dopiero w lutym 2026 r. postanowił zaskarżyć czynność Prezydenta z 1 marca 2016 r., znacznie przekraczając przewidziany termin ustawowy. Jednocześnie o braku winy skarżącego nie może świadczyć powołany w zażaleniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r. o sygn. P 12/18, zgodnie z którym art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r. poz. 840) w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Należy wszak zauważyć, że włączenie karty adresowej zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków nastąpiło w badanej sprawie na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 powołanej ustawy, którego zgodność z prawem nie była kwestionowana, w przeciwieństwie do badanego pod kątem zgodności z prawem przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3, fakt zatem wydania powołanego wyroku nie mógł stanowić jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla uchybienia terminu w złożeniu skargi na czynność Prezydenta z 1 marca 2016 r., obejmującą ujęcie danej nieruchomości w GEZ, czy też utrudniać skarżącemu zaskarżenie tej czynności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

3 września 2026

Symbol z opisem

[6361 Rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6361-rejestr-zabytkow)

Skarżony organ

Prezydent Miasta

Sędziowie

Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000143)  
art. art. 3 par. 2 pkt 4 i pkt 4a, 52 par. 3, 53 par. 2 · Dz.U. 2026 poz. 143
* [Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j.)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220000840)  
art. 22 ust. 5 pkt 3 · Dz.U. 2022 poz. 840
* [Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970780483)  
art. art. 31 ust. 3, 64 ust. 1 i ust. 2 · Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [II SA/Gd 236/26 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2026-07-08](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-gd-236-26-postanowienie-wsa-w-gdansku-z-2026-07-08--ii-sa-gd-236-26)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Kr 991/26 · 21 października 2026Wyrok WSA w Krakowie z 21 października 2026 r., II SA/Kr 991/26 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-kr-991-26-wyrok-wsa-w-krakowie-z-2026-10-21--ii-sa-kr-991-26)
* [Sygnatura: II SA/Łd 652/26 · 16 października 2026Wyrok WSA w Łodzi z 16 października 2026 r., II SA/Łd 652/26 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ld-652-26-wyrok-wsa-w-lodzi-z-2026-10-16--ii-sa-ld-652-26)
* [Sygnatura: II SA/Kr 970/26 · 16 października 2026Wyrok WSA w Krakowie z 16 października 2026 r., II SA/Kr 970/26 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-kr-970-26-wyrok-wsa-w-krakowie-z-2026-10-16--ii-sa-kr-970-26)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/704B88EADA)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1061-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-21--ii-oz-1061-26#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1061-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-21--ii-oz-1061-26#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1061-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-21--ii-oz-1061-26#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1061-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-21--ii-oz-1061-26#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1061-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-21--ii-oz-1061-26#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1061-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-21--ii-oz-1061-26#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1061-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-21--ii-oz-1061-26#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BOZ%2B1061%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B21%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bza%25C5%25BCalenie.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BOZ%2B1061%252F26)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
