Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-945-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-945-19

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II OSK 945/19

Wyrok NSA z 25 stycznia 2022 r., II OSK 945/19 – rejestr zabytków

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

25 stycznia 2022

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2978/17 w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia \[...\] października 2017 r. znak \[...\] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków 1\. oddala skargę kasacyjną, 2\. zasądza od D. T. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BOSK%2B945%252F19.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B25%2Bstycznia%2B2022.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BOSK%2B945%252F19)

## Uzasadnienie

1\. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 września 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2978/17 oddalił skargę D. T. (dalej: skarżąca) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z \[...\] października 2017 r. nr \[...\]utrzymującą w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z \[...\] stycznia 2017 r. nr \[...\], którą wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego dom wielorodzinny K., wzniesiony w latach 1934-37 według projektu H. i S. S., położony przy ul. \[...\] w W., działka ew. nr \[...\] z obrębu \[...\]. Sąd I instancji stwierdził, że rozstrzygnięcia organów administracji zostały wydane na podstawie materiału dowodowego, na który składają się: fotokopie materiałów archiwalnych (projektu budowlanego, budynku położonego przy ul. \[...\], sporządzonego przez H. i S. S.); karta ewidencyjna budynku tzw. karta biała, opracowana w listopadzie 2016 r.; karta adresowa obiektu (Gminna Ewidencja Zabytków); protokół oględzin zabytku z 12 maja 2016 r. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego przez skarżącą dotyczącego znacznego stopnia zniszczenia substancji budowlanej przedmiotowego obiektu podczas II wojny światowej, wskazano, że z karty ewidencyjnej zabytku wynika, iż budynek ten nie uległ w czasie wojny znaczącym uszkodzeniom. Twierdzeniu skarżącej przeczy zdjęcie lotnicze z 1945 r., na którym przedmiotowy budynek widnieje w całości, a także widoczne na współczesnych zdjęciach elementy wyposażenia. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób właściwy wykazały, że dom wielorodzinny K. zachował wszelkie elementy wyrazu architektonicznego, co przesądza o jego zabytkowej wartości. 2\. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego tj. art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm., dalej: uoz) poprzez błędnie uznanie, że budynek który był wielokrotnie modernizowany i zniszczony podczas wojny spełnia przesłanki do wpisu do rejestru zabytków; 2) przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: Ppsa) poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że stan budynku nie pozwała na wpis do rejestru zabytków, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80, art. 84 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: Kpa) poprzez: błędne ocenienie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznając, że ww. budynek jest zabytkiem w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; nierozważenie wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności obecnego stanu budynku, w którym przeprowadzono remonty istotnie zmieniające właściwości budynku, pozbawiając go jakiegokolwiek charakteru zabytkowości; niepowołanie w sprawie żadnego biegłego rzeczoznawcy z zakresu budownictwa i architektury, który oceniłby, czy budynek jest zabytkiem w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, mimo że takie powołanie było konieczne, ponieważ charakter zabytkowy budynku nie jest oczywisty i jest kwestionowany; niedokonanie wnikliwej oceny cech technicznych i estetycznych obiektu, jak również historycznego i kulturowego kontekstu jego powstania i funkcjonowania, co doprowadziło do błędnego uznania, że budynek przy ul. \[...\] w W. prawidłowo został wpisany do rejestru zabytków, c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności niewyjaśnione pozostały okoliczności związane ze zmianami budynku na skutek zniszczeń wojennych i późniejszych zmian właścicielskich oraz ich wpływu na możliwość wpisu do rejestru zabytków całego budynku wraz ze środkiem, d) art. 141 § 4 Ppsa poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów skarżącej w tym w szczególności zarzutu naruszenia art. 107 § 3 Kpa i ograniczenie uzasadnienia wyroku do przytoczenia argumentów podniesionych przez organ. W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. 3\. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 4\. Pismem z 6 grudnia 2021 r. organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną. 5\. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1\. Skarga kasacyjna jest niezasadna. 5.2\. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). W ocenie NSA rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie było konieczne, gdyż przeprowadzanie rozpraw w okolicznościach związanych z obowiązującym stanem epidemii zwiększyłoby zagrożenie dla osób biorących w nich udział. Jednocześnie ze względów technicznych nie można przeprowadzić wszystkich rozpraw na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem. 5.3\. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Ocenił bowiem legalność zaskarżonej decyzji i wypowiedział się w zakresie istotnych dla rozpoznania sprawy zarzutów i argumentów oraz wskazał podstawę prawną wyroku, a z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika dlaczego skargę oddalono. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada więc wymogom art. 141 § 4 Ppsa. 5.4\. Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy sprawy jako zebrany i oceniony w sposób zgodny z przepisami Kpa, w szczególności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Zauważyć trzeba, że w świetle art. 77 § 1 Kpa organ powinien uwzględnić wszystkie dowody przeprowadzone w postępowaniu, następnie dokonać oceny ich mocy i wiarygodności. Nie można jednak pomijać, iż właściwość rzeczowa organów związana jest również z ich kompetencją merytoryczną w rozpoznawanych sprawach, konieczną chociażby oceny, czy w sprawie należy przeprowadzić dowód z opinii biegłego. Organy ochrony zabytków posiadają natomiast szczególne uprawnienie w zakresie badania wartości artystycznych, historycznych lub zabytkowych obiektów podlegających wpisowi do rejestru zabytków. Zatem w sytuacji, gdy stan faktyczny nie wymaga ekspertyzy, ale jedynie oceny w świetle posiadanej wiedzy w zakresie właściwości organu, zbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1052/15). Zdaniem NSA taka sytuacja miała właśnie miejsce w niniejszej sprawie i nie było konieczności powoływania biegłego w celu oceny czy ww. budynek jest zabytkiem. 5.5\. Należy w pełni zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że organ wnikliwie w uzasadnieniu decyzji przedstawił nie tylko opis obiektu, ale też dokonał jego oceny jako zabytku przez pryzmat wartości zarówno artystycznych, jak i naukowych. Ocenił bowiem wartość budynku na podstawie fotokopii materiałów archiwalnych tj. projektu budowlanego, karty ewidencyjnej budynku (tzw. karta biała), karty adresowej obiektu (Gminna Ewidencja Zabytków) oraz protokołu oględzin zabytku z 12 maja 2016 r. Na podstawie tej dokumentacji organ scharakteryzował zabytek, wskazując przy tym jego walory oraz elementy zachowane, a jednocześnie odniósł się i ocenił fakt przekształceń zaistniałych w czasie prac remontowych oraz przekształceń w układzie wnętrz. Zdaniem organów obu instancji ww. budynek zachował formę architektoniczną i część wystroju wnętrz, co upoważniało do stwierdzenia, iż przedmiotowy obiekt posiada wysokie wartości zabytkowe — artystyczne i naukowe, przemawiające za objęciem go indywidualną ochroną prawną. Dokumentacja zdjęciowa przeczy też stanowisku skarżącej o znacznych zniszczeniach budynku w trakcie wojny. Bryła budynku zachowała się bez znaczących zmian, chociaż doszło do nieznacznych przekształceń w obrębie elewacji (wymiana balustrad), a także związanej z remontami wymiany materiałów budowlanych. 5.6\. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c Ppsa w powiązaniu ze wskazanymi przez skarżącą przepisami Kpa należało uznać za niezasadne. 5.7\. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela też stanowisko organów ochrony konserwatorskiej oraz Sądu I instancji, że istniały jednoznaczne przesłanki przemawiające za wpisaniem ww. budynku do rejestru zabytków z uwagi na ochronę dziedzictwa architektonicznego. Wykazana przez organy wysoka wartość tak artystyczna jak i naukowa budynku jest dla NSA oczywista. Przedmiotem wpisu jest bowiem budynek zaprojektowany przez jednych z najwybitniejszych polskich architektów XX w. tj. H. i S. S., stanowiący wyjątkowy przykład architektury mieszkaniowej, odwołującej się do zasad architektury modernistycznej, sformułowanych przez Le Corbusiera. Nie ulega wątpliwości, że omawiany budynek odpowiada definicjom legalnym zabytku art. 3 pkt 1 i 2 uoz literalnie je wypełniając, a jako taki podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c uoz, jako dzieło architektury i budownictwa. Tym samym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie dokonano prawidłowej wykładni i zastosowania wskazanych przepisów. 5.8\. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne. 5.9\. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 Ppsa.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

21 marca 2019

Symbol z opisem

[6361 Rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6361-rejestr-zabytkow)

Hasła tematyczne

Zabytki

Skarżony organ

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Sędziowie

Mirosław Gdesz /sprawozdawca/ Zdzisław Kostka Zofia Flasińska /przewodniczący/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20140001446)  
art. 3 pkt 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c · Dz.U. 2014 poz. 1446
* [Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170001257)  
art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 80, art. 84 · Dz.U. 2017 poz. 1257

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [VII SA/Wa 2978/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-09-13](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/vii-sa-wa-2978-17-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2018-09-13--vii-sa-wa-2978-17)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Bk 881/21 · 25 stycznia 2022Wyrok WSA w Białymstoku z 25 stycznia 2022 r., II SA/Bk 881/21 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-bk-881-21-wyrok-wsa-w-bialymstoku-z-2022-01-25--ii-sa-bk-881-21)
* [Sygnatura: II OSK 734/19 · 25 stycznia 2022Wyrok NSA z 25 stycznia 2022 r., II OSK 734/19 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-734-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-734-19)
* [Sygnatura: II OSK 1872/21 · 25 stycznia 2022Wyrok NSA z 25 stycznia 2022 r., II OSK 1872/21 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1872-21-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-1872-21)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/DB5C8FECC4)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-945-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-945-19#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-945-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-945-19#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-945-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-945-19#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-945-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-945-19#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-945-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-945-19#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-945-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-945-19#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-945-19-wyrok-nsa-z-2022-01-25--ii-osk-945-19#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BOSK%2B945%252F19.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B25%2Bstycznia%2B2022.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BOSK%2B945%252F19)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
