Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-2072-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--ii-osk-2072-26

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II OSK 2072/26

Postanowienie NSA z 28 października 2026 r., II OSK 2072/26 – rejestr zabytków

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

28 października 2026

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 28 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 694/25 o odrzuceniu skargi D.C. na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie włączenia karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BOSK%2B2072%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B28%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCone%2Bpostanowienie.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BOSK%2B2072%252F26)

## Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 16 czerwca 2026 r., IV SA/Wr 694/25, odrzucił skargę D.C. na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie włączenia karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków – z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu wskazano, że czynność objęta skargą miała miejsce w dniu 24 listopada 2014 r. W tym dniu zostało wydane zarządzenie Prezydenta Wrocławia nr 12549/14 w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków, które spowodowało włączenie do tej ewidencji sporządzonych kart adresowych zabytków nieruchomych, a wśród nich sporządzonej w dniu 15 listopada 2014 r, karty adresowej zabytku nieruchomego, tj. budynku mieszkalnego położonego przy ul. \[...\] \[...\], należącego do skarżącej. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że skarżąca zaskarżyła tę czynność po raz drugi. Pierwsza skarga została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 września 2025 r., IV SA/Wr 294/25 z uwagi na to, że nie została poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Ze względu na to, że orzeczenie to ma charakter formalny, tj. dotyczy niedopuszczalności skargi, nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. W dalszej kolejności Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro czynność została dokonana przed 1 czerwca 2017 r., to skarżąca była zobowiązana do poprzedzenia skargi wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to powinno zostać wniesione w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się lub mogła się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności. W rozpatrywanej sprawie skarżąca o podjęciu czynności dowiedziała się w dniu 26 marca 2025 r., tj. w dniu doręczenia jej postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiającego uzgodnienia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nadała jednak dopiero w dniu 8 sierpnia 2025 r., a więc po upływie 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu pierwszej instancji nie jest możliwe uznanie przekroczenia terminu z art. 52 § 3 p.p.s.a. za niezawinione przez skarżącą. Skarżąca powołała się na brak świadomości istnienia obowiązku poprzedzenia skargi wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, zaś nieznajomość prawa nie może być uznana za usprawiedliwioną przeszkodę uniemożliwiającą wykonanie czynności. Skargę kasacyjną wniosła D.C., zaskarżając postanowienie w całości. Podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1\. art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oraz w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.) w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że czynność włączenia należącego do skarżącej budynku do gminnej ewidencji zabytków miała miejsce w dniu 24 listopada 2014 r. podczas gdy w tym dniu zostało jedynie wydane zarządzenie o założeniu ewidencji, a zgodnie z § 2 i 3 ust. 3 tego zarządzenia włączanie poszczególnych kart adresowych stanowiło odrębne czynności, zaś data podjęcia tej czynności względem nieruchomości skarżącej nie została jednoznacznie ujawniona; uchybienie to przesądziło o zastosowaniu względem skarżącej wymogu odnoszącego się wyłącznie do czynności podjętych przed 1 czerwca 2017 r.; 2\. art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.) poprzez błędne przyjęcie, że uzyskanie przez skarżącą informacji o ujęciu budynku w ewidencji było równoznaczne z uzyskaniem wiedzy o podjęciu czynności w rozumieniu art. 52 § 3 p.p.s.a. podczas gdy w sprawie relewantne procesowo było uzyskanie informacji, że czynność ta została dokonana przed 1 czerwca 2017 r.; 3\. art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.) w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez dokonanie oceny winy strony w przekroczeniu terminu przed ustaleniem, czy obowiązek zachowania tego terminu ją obciążał; względnie poprzez odmowę uznania uchybienia za niezawinione, mimo że data i forma zaskarżonej czynności pozostawały niewyjaśnione, nie zostały stronie zakomunikowane i nie było możliwości ich ustalenia, a obowiązek zastosowania trybu wniesienia skargi sprzed 1 czerwca 2017 r. został jej wskazany dopiero przez WSA we Wrocławiu w toku postępowania o sygn. IV SA/Wr 294/25; 4\. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w sposób uniemożliwiający odtworzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji prowadzącego do ustalenia, że kwestionowana w sprawie czynność organu została dokonana w dniu 24 listopada 2014 r. pomimo że ustalenie to stanowiło podstawę wyboru właściwego trybu wniesienia skargi; 5\. art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy procesowe sprzed 1 czerwca 2017 r., a następnie odrzucenie skargi z powodu niewyczerpania trybu z art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.), pomimo że nie została ustalona przesłanka warunkująca wybór właściwego trybu wniesienia skargi, tj. data dokonania czynności przez organ. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Pismem z 11 września 2026 r. strona skarżąca kasacyjnie podtrzymała skargę kasacyjną i przedstawiła dodatkowe argumenty na jej poparcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1\. Skarga kasacyjna jest zasadna. 2\. Zasadne są zarzuty naruszenia art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.) w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi była czynność Prezydenta Wrocławia polegająca na włączeniu do gminnej ewidencji zabytków należącego do skarżącej budynku położonego przy ul. \[...\] \[...\]. Z akt wynika, że w dniu 24 listopada 2014 r. Prezydent Wrocławia wydał zarządzenie o założeniu gminnej ewidencji zabytków, zgodnie z którym założył tę ewidencję i włączył do niej karty adresowe zabytków nieruchomych (§ 1), lista których jest prowadzona w formie elektronicznej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Miasta Wrocławia (§ 3 ust. 1 i 2). W aktach sprawy znajduje się karta adresowa zabytku datowana na 15 listopada 2014 r. W tym stanie rzeczy należy uznać, że Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął datę podjęcia objętej skargą czynności na 24 listopada 2014 r., jak i słusznie określił tryb postępowania przy wnoszeniu skargi do sądu administracyjnego, stosownie do art. 52 i art. 53 w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r., mających zastosowanie do zaskarżania czynności organu podjętych przed tą datą. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.) przed wniesieniem skargi na czynność organu do sądu administracyjnego należy wezwać ten organ do usunięcia naruszenia prawa w terminie czternastu dni od dnia, w którym strona dowiedziała się lub mogła się dowiedzieć o jej podjęciu. W przypadku uchybienia temu terminowi sąd, po wniesieniu skargi, może jednak ją rozpoznać, jeżeli uzna, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. W rozpatrywanej sprawie z oświadczenia skarżącej wynika, że wiedzę o ujęciu budynku w gminnej ewidencji zabytków powzięła w dniu 26 marca 2025 r., kiedy doręczono jej postanowienie o odmowie uzgodnienia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku. Nie powzięła ona jednak wówczas pełnej informacji o podjętej czynności organu, ponieważ nie poznała daty czynności. Wskazała, że została poinformowana o dacie wydania zarządzenia w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków, jednak nie o dacie ujęcia w ewidencji konkretnego, należącego do niej, budynku. Podała, że pełną informację na ten temat uzyskała dopiero z treści wezwania skierowanego do niej przez WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. IV SA/Wr 294/25\. Argumentacji tej nie sposób podzielić, a to ze względu na treść uzasadnienia prawomocnego postanowienia WSA we Wrocławiu z 5 września 2025 r. w sprawie IV SA/Wr 294/25, które jest wiążące w sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W uzasadnieniu postanowienia z 5 września 2025 r. Sąd wskazał, że skarżąca nie spełniła warunku skutecznego wniesienia skargi na czynność Prezydenta Wrocławia polegającą na włączeniu zabytku przy ul. \[...\] \[...\] do gminnej ewidencji zabytków, tj. nie poprzedziła skargi wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Sąd przyjął, że skarżąca mogła się dowiedzieć o dacie podjęcia tej czynności i dochować trybu z art. 52 § 3 p.p.s.a., jednak tego nie uczyniła. Tym samym nie można przyjąć za skarżącą, że dochowała ona terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ponieważ o dacie podjęcia czynności dowiedziała się dopiero z treści wezwania skierowanego do niej przez sąd w postępowaniu o sygn. IV SA/Wr 294/25\. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaistniały natomiast okoliczności mogące wskazywać na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, o którym mowa w cytowanym art. 52 § 3 p.p.s.a. Należy wziąć pod uwagę, że organ nie pouczył strony na żadnym etapie postępowania o tym, jaką formę prawną ma włączenie zabytku do gminnej ewidencji zabytków, jak i o tym, jakie warunki trzeba spełnić, aby skutecznie wnieść na nie skargę do sądu administracyjnego. Co więcej, organ, wydając kolejne zarządzenia w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków (w 2014 i 2024 r.) mógł wywołać u skarżącej uzasadnione wątpliwości co do sposobu podejmowania czynności polegających na włączeniu poszczególnych zabytków do gminnej ewidencji zabytków. Zaznaczyć ponadto należy, że skarżąca podejmowała czynności zmierzające do zakwestionowania włączenia należącego do niej budynku do gminnej ewidencji zabytków. Po otrzymaniu w dniu 26 marca 2025 r. informacji o tym, że budynek jest włączony do ewidencji, złożyła w kwietniu 2025 r. skargę do sądu administracyjnego. Niezależnie od działań podejmowanych przed sądem, skarżąca podejmowała inne czynności zmierzające do ustalenia stanu prawnego nieruchomości, w tym uzyskała kartę adresową zabytku, jak również informację, że włączenie zabytku do ewidencji gminnej nastąpiło w związku z tym, że zabytek jest ujęty w ewidencji wojewódzkiej. Zwróciła się do wojewódzkiego konserwatora zabytków o wydanie karty ewidencyjnej zabytku, jednak organ stwierdził, że takiej karty nie posiada. Następnie strona, niezwłocznie po tym, jak otrzymała (wynikającą z treści wezwania sądowego) informację dotyczącą trybu wnoszenia skargi, wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. W świetle przedstawionych działań skarżącej, nie sposób uznać jej postawy za bierną, w której do uchybienia terminu dochodzi na skutek zaniechania obrony własnych praw. Skarżąca od otrzymania w postanowieniu o odmowie uzgodnienia warunków zabudowy ogólnikowej informacji o włączeniu budynku do gminnej ewidencji zabytków podejmowała starania w celu wyjaśnienia podstaw prawnych takiego zakwalifikowania budynku. Działała samodzielnie – nie korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika oraz bez jakichkolwiek pouczeń ze strony organu. Należy mieć na względzie również to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych sporny był charakter prawny włączenia zabytku do ewidencji, a co za tym idzie, istniały rozbieżności w zakresie tego, jaką procedurę należy względem skargi na takie działanie organu zastosować. Powyższe okoliczności sprawy przemawiają, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za przyjęciem braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Stanowią zatem przesłankę uzasadniającą zastosowanie w tej sprawie art. 52 § 3 zdanie drugie p.p.s.a. 3\. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. 4\. W odniesieniu do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać należy, że z art. 182 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. W tym przepisie ustawodawca używa zwrotu "może rozpoznać", co świadczy o tym, że w przypadku postanowień rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zależy od oceny sądu. W ocenie NSA przedmiot i stopień zawiłości sprawy nie uzasadniał przeprowadzenia rozprawy. Wystarczające było rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. 5\. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. określające zasady zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07). W tej sytuacji zastosowanie znajduje ogólna zasada z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą samodzielnie koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

14 sierpnia 2026

Symbol z opisem

[6361 Rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6361-rejestr-zabytkow)

Hasła tematyczne

Odrzucenie skargi

Skarżony organ

Prezydent Miasta

Sędziowie

Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20160000718)  
art. 52 par. 3 · Dz.U. 2016 poz. 718

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [IV SA/Wr 694/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2026-06-16](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/iv-sa-wr-694-25-postanowienie-wsa-we-wroclawiu-z-2026-06-16--iv-sa-wr-694-25)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II SA/Bd 333/26 · 28 października 2026Wyrok WSA w Bydgoszczy z 28 października 2026 r., II SA/Bd 333/26 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-bd-333-26-wyrok-wsa-w-bydgoszczy-z-2026-10-28--ii-sa-bd-333-26)
* [Sygnatura: VII SA/Wa 1308/26 · 27 października 2026Postanowienie WSA w Warszawie z 27 października 2026 r., VII SA/Wa 1308/26 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/vii-sa-wa-1308-26-postanowienie-wsa-w-warszawie-z-2026-10-27--vii-sa-wa-1308-26)
* [Sygnatura: II SA/Łd 504/26 · 22 października 2026Wyrok WSA w Łodzi z 22 października 2026 r., II SA/Łd 504/26 – rejestr zabytków](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-ld-504-26-wyrok-wsa-w-lodzi-z-2026-10-22--ii-sa-ld-504-26)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/DE65845212)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-2072-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--ii-osk-2072-26#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-2072-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--ii-osk-2072-26#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-2072-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--ii-osk-2072-26#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-2072-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--ii-osk-2072-26#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-2072-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--ii-osk-2072-26#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-2072-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--ii-osk-2072-26#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-2072-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--ii-osk-2072-26#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BOSK%2B2072%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B28%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bzaskar%25C5%25BCone%2Bpostanowienie.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BOSK%2B2072%252F26)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
