Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1006-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1006-15

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# II OSK 1006/15

Wyrok NSA z 13 stycznia 2017 r., II OSK 1006/15 – pozwolenie na budowę

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

13 stycznia 2017

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ sędzia del. WSA Czesława Nowak - Kolczyńska Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 708/14 w sprawie ze skargi Z. Ż. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia \[...\] lutego 2014 r. nr \[...\] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1\. oddala skargę kasacyjną, 2\. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. Ż. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BOSK%2B1006%252F15.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B13%2Bstycznia%2B2017.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BOSK%2B1006%252F15)

## Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 708/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę Z. Ż., uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "GINB", z dnia \[...\] lutego 2014 r., znak: \[...\], oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody \[...\] z dnia \[...\] grudnia 2013 r., nr \[...\], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia \[...\] maja 1991 r., znak: \[...\], Wójt Gminy B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. P. pozwolenia na budowę przechowalni owoców w miejscowości M.. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta wystąpiła Z. Ż.. Decyzją z dnia \[...\] grudnia 2013 r. Wojewoda \[...\] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta. W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzją z dnia \[...\] lutego 2013 r. Starosta G. uchylił na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego ww. decyzję Wójta z 1991 r. W związku z usunięciem z obrotu prawnego decyzji, której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca, postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Dalej organ stwierdził, że wystąpiła przeszkoda o charakterze przedmiotowym uniemożliwiająca prowadzenie wnioskowanego postępowania. Wyjaśnił przy tym, że do przyczyn przedmiotowych niedopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zalicza się takie okoliczności, jak np. brak decyzji administracyjnej z powodu jej wyeliminowania w innych trybach. Powyższe wskazuje, że niedopuszczalne byłoby wszczęcie postępowania, a następnie weryfikowanie pod kątem przesłanek wynikających z art. 156 § 1 K.p.a. decyzji, która nie istnieje w obrocie prawnym. W konsekwencji, organ stwierdził, że wobec tego, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje już ww. decyzja z 1991 r. nie jest możliwe prowadzenie postępowania mającego na celu ocenę jej legalności w kwestionowanym przez wnioskodawczynię zakresie. Organ jednocześnie wskazał, że z uwagi na wcześniejsze wszczęcie postępowania w tej sprawie należało je umorzyć jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od ww. decyzji wniosła Z. Ż.. Zaskarżoną decyzją GINB utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu w całości podzielił ocenę organu I instancji co do bezprzedmiotowości postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. Ż., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, a także decyzji ją poprzedzającej. Skarżąca nie zgodziła się z oceną organów co do bezprzedmiotowości postępowania. Wskazała, że od dnia wydania decyzji przez Wójta Gminy B. wywołała ona daleko idące skutki prawne i faktyczne. Powoduje to konieczność oceny prawidłowości tej decyzji w chwili jej wydawania. Poza tym wskazała, że decyzja Starosty G. z dnia \[...\] lutego 2013 r. również jest dotknięta wadą nieważności, a organy bezpodstawnie odmówiły zbadania tej okoliczności. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 708/14, uwzględniając skargę wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wywołuje skutek prawny ex tunc – powoduje przyjęcie stanu, jak gdyby decyzja nigdy nie została wydana. Natomiast decyzja wydana w trybie art. 36a Prawa budowlanego wywołuje inny skutek prawny – ex nunc (eliminuje decyzję administracyjną z obrotu prawnego od daty jej uchylenia). Nie można więc przyjąć, że decyzja uchylona nigdy nie obowiązywała. Tym samym nie można podzielić argumentacji organu zawartej w wydanych w sprawie decyzjach, o braku możliwości weryfikacji takiej decyzji w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja kwestionowana przez Skarżącą wydana w dniu 31 maja 1991 r. pozostawała bowiem w obrocie prawnym w okresie od dnia jej wydania do uchylenia decyzją z dnia 5 lutego 2013 r. i w tym czasie wywołała określone skutki prawne. Wskazać też należy, że wydanie decyzji w oparciu o ww. art. 36a Prawa budowlanego o uchyleniu decyzji ostatecznej, nie stanowi orzeczenia wymaganego na drodze dochodzenia odszkodowania. Natomiast decyzja wydana na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. (lub art. 158 § 2, w przypadkach przewidzianych w art. 156 § 2), otwiera drogę do ewentualnego odszkodowania za wydanie niezgodnego z prawem aktu, na podstawie właściwych przepisów prawa, stosownie do art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692 ze zm.). Sąd wskazał, że wynika to także z art. 77 Konstytucji RP. Dlatego okoliczności przywołane w sprawie przez organ, w obu decyzjach, nie świadczą o zaistnieniu przeszkody o charakterze przedmiotowym. W zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, nie można bowiem stwierdzić, że nie ma decyzji, która miałaby być badana w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. Nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania (por. wyroki WSA w Warszawie: z 27 października 2010 r., VII SA/Wa 1345/10; z 23 stycznia 2013 r., VII SA/Wa 2024/12; oraz wyroki NSA: z 17 kwietnia 2012 r., I OSK 567/11; z 7 września 2012 r., II OSK 908/11). Za nieuzasadniony natomiast Sąd uznał zarzut braku oceny, w aspekcie art. 156 K.p.a. decyzji Starosty G. z dnia \[...\] lutego 2013 r. Zakres przedmiotowego postępowania określał wniosek skarżącej. Nie obejmował on ww. decyzji, zatem decyzja ta jako ostateczna mogła być przedmiotem oceny, ale w odrębnym postępowaniu. Sąd wskazał, że ponownie orzekając w sprawie organy powinny uwzględnić powyżej zaprezentowane stanowisko Sądu i przeprowadzić postępowanie merytoryczne, w zakresie wnioskowanym przez skarżącą w trybie art. 156 i nast. K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył GINB, wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej; uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. przez błędne uznanie, źe uchylenie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 36a Prawa budowlanego nie stwarza przeszkody o charakterze przedmiotowym w późniejszym prowadzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchylonej decyzji i w konsekwencji uznanie, że organy niewłaściwie zastosowały art. 105 § 1 K.p.a., co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organy te nie naruszyły przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego. Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy zagadnienia, czy bezprzedmiotowe staje się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy kwestionowana decyzja została już wyeliminowana z obrotu prawnego przez uchylenie decyzji w trybie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego. W skardze kasacyjnej odwołano się do poglądu wyrażonego w piśmiennictwie i orzecznictwie, według którego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji staje się bezprzedmiotowe, gdy decyzja objęta wnioskiem nie obowiązuje już w obrocie prawnym. Zauważyć jednak trzeba, że tak uogólnione stanowisko sformułowane zostało w oderwaniu od spraw rozstrzyganych przez sądy administracyjne w różnorodnych stanach faktycznych i prawnych. Przyjąć bowiem należy, że sporne zagadnienie może znaleźć różne rozwiązanie w zależności od charakteru decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego, oraz od tego czy mogła ona wywołać skutki prawne w czasie obowiązywania w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z 25 listopada 2015 r., II OSK 762/14). W niniejszej sprawie żądanie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczyło decyzji z 1991 r. o pozwoleniu na budowę, która została wyeliminowana z obrotu prawnego na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ uchyla decyzje o pozwoleniu na budowę, w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3\. Wskazać należy, że zastosowanie wymienionego trybu przez organ administracji prowadziło do utraty ważności pozwolenia na budowę ze skutkiem ex nunc, a więc dopiero od daty wydania orzeczenia w tym przedmiocie i zasadniczo nie było związane z merytoryczną oceną legalności decyzji z 1991 r. Okoliczność ta świadczy również o braku konkurencyjności środków prawnych wynikających z art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego i art. 156 § 1 K.p.a. Ponadto przed datą uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę decyzja ta obowiązywała i mogła wywołać wynikające z niej skutki prawne. W takim stanie sprawy trudno mówić o bezprzedmiotowości postępowania nieważnościowego skoro ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 156 K.p.a. działałoby ze skutkiem ex tunc, a więc usuwałoby ją od daty wydania, tj. \[...\] maja 1991 r. Sąd I instancji prawidłowo również wskazał na aspekt możliwości ubiegania się o odszkodowanie strony, która doznała szkody w wyniku wydania decyzji, co do której stwierdzono jej wadliwość. W tej sprawie zabezpieczenie przysługujących skarżącej konstytucyjnych praw do odszkodowania może mieć miejsce w wyniku skontrolowania w trybie nieważnościowym ww. decyzji z 1991 r. Natomiast jak już wyżej wskazano powód uchylenia tej decyzji na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego nie był związany z faktem stwierdzenia wadliwości tej decyzji, lecz takim powodem było wydanie w trakcie postępowania naprawczego, mającego na celu doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem, decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W konsekwencji, trudno nie dostrzec, że w okolicznościach tej sprawy dla ochrony interesu prawnego strony ma znaczenie w jakim trybie administracyjnym decyzja została lub zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że najdalej idące skutki prawne zachodzą w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji, dlatego w konkretnym stanie faktycznym może okazać się konieczne przeprowadzenie postępowania w trybie art. 156 K.p.a., po to aby wyeliminować ją z obrotu prawnego z mocą wsteczną (ex tunc). Powyższa argumentacja prowadzi do wniosku, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. tylko z tego względu, że wskutek wcześniejszych zdarzeń kwestionowana decyzja utraciła moc wiążącą ze skutkiem ex nunc. W każdej bowiem sprawie rozważenia wymaga to, jakie skutki konkretna decyzja wywołała od momentu jej wydania do daty wyeliminowania jej z obrotu prawnego i czy ochrona interesu prawnego wnioskodawcy uzasadnia prowadzenie postępowania nieważnościowego. A w tej sprawie owe interesy mogą wiązać się także z możliwością ewentualnego wytoczenia z powództwa na podstawie odpowiednich przepisów Kodeksu cywilnego. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt2 p.p.s.a.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

20 kwietnia 2015

Symbol z opisem

[6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6010-pozwolenie-na-budowe-uzytkowanie-obiektu-lub-jego-czesci-wykonywanie-robot-budowlanych-innych-niz-budowa-obiektu-prz)

Hasła tematyczne

Administracyjne postępowanie

Skarżony organ

Inspektor Nadzoru Budowlanego

Sędziowie

Andrzej Gliniecki /przewodniczący/ Czesława Nowak - Kolczyńska Paweł Miładowski /sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000267)  
art. 105 par. 1, art. 156 · Dz.U. 2013 poz. 267
* [Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130001409)  
art. 36a ust. 2, art. 51 ust. 1 pkt 3 · Dz.U. 2013 poz. 1409

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [VII SA/Wa 708/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2015-01-19](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/vii-sa-wa-708-14-postanowienie-wsa-w-warszawie-z-2014-07-16--vii-sa-wa-708-14)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: II OZ 1479/16 · 13 stycznia 2017Postanowienie NSA z 13 stycznia 2017 r., II OZ 1479/16 – pozwolenie na budowę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1479-16-postanowienie-nsa-z-2017-01-13--ii-oz-1479-16)
* [Sygnatura: II OSK 1005/15 · 13 stycznia 2017Wyrok NSA z 13 stycznia 2017 r., II OSK 1005/15 – pozwolenie na budowę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1005-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1005-15)
* [Sygnatura: II OZ 1480/16 · 13 stycznia 2017Postanowienie NSA z 13 stycznia 2017 r., II OZ 1480/16 – pozwolenie na budowę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-oz-1480-16-postanowienie-nsa-z-2017-01-13--ii-oz-1480-16)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/0C2197F33A)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1006-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1006-15#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1006-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1006-15#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1006-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1006-15#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1006-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1006-15#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1006-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1006-15#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1006-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1006-15#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-osk-1006-15-wyrok-nsa-z-2017-01-13--ii-osk-1006-15#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BII%2BOSK%2B1006%252F15.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B13%2Bstycznia%2B2017.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bskarg%25C4%2599%2Bkasacyjn%25C4%2585.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BII%2BOSK%2B1006%252F15)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
