Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-673-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-673-21

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I SA/Wa 673/21

Wyrok WSA w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r., I SA/Wa 673/21 – nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Data orzeczenia

11 sierpnia 2021

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skarg Gminy \[...\] i P. Z. D. – Stowarzyszenia Ogrodowego w \[...\] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia \[...\] stycznia 2021 r. nr \[...\] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1\. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z \[...\] października 2020 r., nr \[...\]; 2\. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy \[...\] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BSA%252FWa%2B673%252F21.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B11%2Bsierpnia%2B2021.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bdecyzj%25C4%2599%2BI%2Bi%2BII%2Binstancji.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BSA%252FWa%2B673%252F21)

## Uzasadnienie

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z \[...\] stycznia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek Prezydenta Miasta \[...\], utrzymał w mocy decyzję własną z \[...\] października 2020 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody \[...\] z dnia \[...\] grudnia 1992 r., znak: \[...\], dotyczącej nabycia przez Gminę Miasto \[...\] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów nr działki \[...\], jednostce ewidencyjnej \[...\], obrębie \[...\], uregulowanej w księdze wieczystej Nr \[...\] w Sądzie Rejonowym w \[...\], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr \[...\], stanowiącej integralną część decyzji – w części dotyczącej działki nr \[...\] i nr \[...\] (powstałych w wyniku kolejnych podziałów działki nr \[...\]). W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister ustalił, że decyzją z \[...\] grudnia 1992 r., Wojewoda \[...\], na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: ustawa komunalizacyjna), stwierdził nabycie przez miasto \[...\] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów nr działki \[...\], jednostce ewidencyjnej \[...\], obrębie \[...\], uregulowanej w księdze wieczystej Nr \[...\] w Sądzie Rejonowym w \[...\], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr \[...\], stanowiącej integralną część decyzji. Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. P. O., działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik T. O., J. O. i A. J., wystąpił m.in. o stwierdzenie nieważności przywołanej decyzji Wojewody \[...\] wskazując, że działka nr \[...\] (obecnie: \[...\] i \[...\]) nie podpadała pod działanie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.). Decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia \[...\] grudnia 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia \[...\] kwietnia 2015 r, została stwierdzona nieważność decyzji przejmującej na własność Skarbu Państwa nieruchomość objętą wnioskiem. W ocenie wnioskodawców nieruchomości te nie mogły w dniu komunalizacji stanowić własności Skarbu Państwa, a zatem przedmiotowa decyzja komunalizacyjna jest obarczona wadą prawną. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody \[...\], o czym zawiadomił strony postępowania. Postanowieniem z \[...\] marca 2019 r. organ zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia, że ww. nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Po otrzymaniu odpisu ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z \[...\] grudnia 2019 r., znak: \[...\], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia \[...\] maja 2020 r. podjął postępowanie w przedmiotowej sprawie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z \[...\] października 2020 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] grudnia 1992 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że ponowna analiza akt nie wykazała nowych istotnych dla sprawy okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska wyrażonego w zakwestionowanej decyzji. Organ nadzoru podkreślił, że kontrolowana decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] grudnia 1992 r. wydana została na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, z którego jednoznacznie wynika, że z komunalizacji wyłączone jest mienie należące do osób fizycznych, stanowiące ich własność. Jak wynika z akt sprawy, z działki nr \[...\] w obrębie \[...\], w wyniku kolejnych podziałów powstała m.in. działka nr \[...\]. Następnie, na mocy decyzji Prezydenta Miasta \[...\] z \[...\] stycznia 2017 r., działka nr \[...\] została podzielona na działki nr \[...\] i \[...\]. Zgodnie z ekspertyzą n.t. "Określenie aktualnych numerów działek gruntowych i ich powierzchni dla nieruchomości położonych w \[...\], stanowiących byłą własność J. O., wykazanych w orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia \[...\] stycznia 1949 r." oraz dołączonych do niej zestawień, przedmiotowa nieruchomość (dz. Nr \[...\]) objęta była księgą hipoteczną p.n. "Hip. Nr \[...\]" i stanowiła własność J. O. Jego następcami prawnymi są: T. O., J. O., A. J., P. O. Orzeczeniem z dnia \[...\] grudnia 1946 r., L dz. \[...\], Wojewódzki Urząd Ziemski w \[...\] postanowił: 1) uznać obszar gruntów o pow. \[...\] ha położonych w granicach miasta \[...\], pochodzących z obszarów podleśnych, a użytkowanych jako działki, stanowiące własność J. O. za podlegający działaniu art. 2 ust. 1 pkt e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej; 2) uznać, że parcele budowlane pochodzące z majątku \[...\] vel \[...\] Nr \[...\] położone przy ul. \[...\] oznaczone numerami od \[...\] do \[...\] i \[...\], przy ul. \[...\] od Nr \[...\] do \[...\], przy ul. \[...\] od nr \[...\] do \[...\] i od nr \[...\] do nr \[...\], przy ul. \[...\] od nr \[...\] do nr \[...\], oraz od nr \[...\] do nr \[...\], przy ul. \[...\] Nr \[...\], \[...\] i \[...\], działki budowlane, pochodzące z nieruchomości hip nr. \[...\] i hip. Nr \[...\], położone przy ul. \[...\], \[...\], \[...\], \[...\] i \[...\], wykazane na planie parcelacyjnym, sporządzonym w 1934 r. Nr \[...\] i zatwierdzonym przez Zarząd Miejski w \[...\] w 1934 r. nie podlegają działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej; 3) uznać, że nieruchomość wraz z parkiem w \[...\] przy ul. \[...\] składająca się z budynku wraz z parkiem nie podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia \[...\] października 2020 r. wskazano, że akta sprawy zakończonej ww. orzeczeniem z dnia \[...\] grudnia 1946 r., L. dz. \[...\], nie zostały odnalezione. Treść powyższego orzeczenia wynika natomiast z uzasadnienia orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia \[...\] stycznia 1949 r. (nr \[...\]). Dodatkowo z treści ww. orzeczenia z dnia \[...\] stycznia 1949 r. wynika, że J. O odwołał się od orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w \[...\] z dnia \[...\] grudnia 1946 r. w odniesieniu do pkt 1\. Na mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia \[...\] stycznia 1949 r. utrzymano w mocy orzeczenie z dnia \[...\] grudnia 1946 r. w pkt 1, a pkt 2 i 3 tego orzeczenia uchylono i jednocześnie uznano, że wszystkie nieruchomości położone w granicach miasta \[...\], stanowiące własność J. O. przechodzą na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzją z \[...\] kwietnia 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w punkcie 3 stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia \[...\] stycznia 1949 r. w pkt 2 w zakresie dotyczącym działki nr \[...\]. Decyzją z \[...\] grudnia 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał ww. decyzję w mocy, w wyżej opisanej części. Zgodnie z zaświadczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z \[...\] lutego 2017 r. decyzja z \[...\] grudnia 2015 r. jest ostateczna i prawomocna. Następnie Minister zauważył, że decyzją z \[...\] września 2019 r. Wojewoda \[...\] umorzył postępowanie o ustalenie, że m.in. działka nr \[...\] z obrębu \[...\] nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z \[...\] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazano, że "skoro została przez organ naczelny stwierdzona nieważność wcześniejszego orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w odniesieniu do wskazanych we wniosku działek - obowiązuje wydana w pierwszej instancji decyzja Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w \[...\] z dnia \[...\] grudnia 1946 r., której treść sentencji jest znana." Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał zatem za uzasadnione stanowisko, że skoro w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w \[...\] z \[...\] grudnia 1946 r., na mocy którego uznano, że m.in. działka nr \[...\] (aktualnie działki \[...\] i \[...\]) z obrębu \[...\] nie podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, Państwo w tym trybie nie stało się właścicielem przejętej nieruchomości, a jedynie posługiwało się wadliwym tytułem własności. Decyzja taka odnosi skutek ex tunc. Brak tytułu własności Skarbu Państwa oznacza, że taka nieruchomość nie mogła być przedmiotem prawidłowej komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W świetle powyższego Minister uznał, że decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] grudnia 1992 r. dotycząca działek nr \[...\] i \[...\] (powstałych z podziału działki nr \[...\]) z obrębu \[...\], została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, co uzasadnia stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc się do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu oparcia rozstrzygnięcia między innymi o decyzję Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w \[...\] z \[...\] grudnia 1946 r., która to decyzja nie została przez organ odnaleziona Minister zaznaczył, że co prawda decyzja ta nie została odnaleziona, jednak prawomocne decyzje innych organów w sposób bezsprzeczny dowodzą, że Państwo posługiwało się wobec przedmiotowej działki wadliwym tytułem własności, wobec czego nie mogła ona podlegać komunalizacji. Za bezzasadny Minister uznał również zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne i powinna pozostać w obrocie prawnym. Organ podkreślił, że nieodwracalne skutki prawne to takie, których organ administracji nie może odwrócić w ramach własnych kompetencji przez wydanie indywidualnego aktu administracyjnego. Zatem ustanowienie prawa użytkowania na przedmiotowej nieruchomości, z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, nie może być traktowane jako nieodwracalny skutek prawny wywołany decyzją komunalizacyjną Wojewody \[...\]. Skutek prawny decyzji Prezydenta Miasta \[...\] z \[...\] stycznia 2017 r. jest możliwy do odwrócenia na drodze administracyjnej. Skargi na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wnieśli: Gmina Miasto \[...\] i P. Z. D. Stowarzyszenie ogrodowe w \[...\] Okręg \[...\] w \[...\]. Gmina Miasto \[...\], reprezentowana przez Prezydenta Miasta \[...\], podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1\. naruszenie art. 7, art. 77 i art 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w tym niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego polegającego na: a) pominięciu analizy wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla skomunalizowanej nieruchomości, z których wynika, że w dacie 27 maja 1990 r. Skarb Państwa legitymował się tytułem własności tej nieruchomości, b) oparciu rozstrzygnięcia o orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w \[...\] z \[...\] grudnia 1946 r., (znak: \[...\]), która to decyzja nie została przez organ odnaleziona; 2\. naruszenie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] grudnia 1992 r., znak: \[...\], wydana została z rażącym naruszeniem prawa; 3\. naruszenie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z \[...\] października 2020 r., mimo naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającego na braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a ponadto zasądzenie od organu kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wywiodła, że organ nadzoru zarówno w postępowaniu zakończonym decyzją z \[...\] października 2020 r., jak i po ponownym rozpoznaniu sprawy, zaniechał dokonania analizy treści księgi wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji, według stanu na dzień 27 maja 1990 r., tj. z chwili przejścia z mocy samego prawa mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej na rzecz gminy. Taka analiza ma kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości decyzji Wojewody stwierdzającego nabycie z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Rola organu w postępowaniu nadzorczym ograniczać się winna do kontroli czy według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji z dnia \[...\] października 2020 r., organ nadzoru nie wziął pod uwagę stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej, natomiast w sposób nieuprawniony przesądził, że nieruchomość nie mogła być przedmiotem prawidłowej komunalizacji. Tymczasem jak wskazują zapisy księgi wieczystej nr \[...\], w dacie \[...\] maja 1990 r. Skarb Państwa ujawniony był jako właściciel nieruchomości, tym samym decyzja komunalizacyjna wydana w dniu \[...\] grudnia 1992 r. przez Wojewodę \[...\] wydana została w sposób prawidłowy. Ponadto skarga zauważyła, że organ nadzoru oparł swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim na orzeczeniu Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w \[...\] z dnia \[...\] grudnia 1946 r. Jednocześnie stwierdził, że nie odnalazł akt sprawy zakończonej ww. orzeczeniem, ani też samego orzeczenia. W ocenie skarżącej nie można uznać, że orzeczenie z 1946 r. pozostaje w obrocie, jeśli jednocześnie organ nie dysponuje tym orzeczeniem, ani aktami sprawy. Organ nadzoru wnioskuje o istnieniu tego orzeczenia z treści orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia \[...\] stycznia 1949 roku co do którego sam wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności. Zdaniem skarżącej, przy braku akt sprawy i samego orzeczenia wniosek, iż pozostaje ono w obrocie jest sformułowany co najmniej na wyrost. Nie jest bowiem pewne, czy na przestrzeni kilkudziesięciu lat które upłynęły od czasu jego wydania nie zostało zainicjowane postępowanie w którym zniweczone zostały skutki tego orzeczenia. Dalej poniesiono, że organ nadzoru bezpodstawnie uznał, że decyzja Wojewody \[...\] z dnia \[...\] grudnia 1992 r. (znak: \[...\]) wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Nie można bowiem mówić o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy Wojewoda w momencie orzekania stosował przepis art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, biorąc pod uwagę stan prawny nieruchomości miarodajny dla oceny stanu własnościowego nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy. Prawidłowo dokonana ocena winna skłonić organ nadzoru do weryfikacji swojej uprzedniej decyzji, nie zaś do jej utrzymania w mocy, jak błędnie uczyniono w zaskarżonej decyzji. W skardze P. Z. D. Stowarzyszenie Ogrodowe w \[...\] Okręg \[...\] podniesione zostały następujące zarzuty: 1) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji brak stwierdzenia, że decyzja będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego wywołała nieodwracalne skutki prawne, wobec czego należało uchylić decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia \[...\] października 2020 r., znak \[...\] i odmówić stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody \[...\] z dnia \[...\] grudnia 1992 r.; - art. 75 ust. 5, 6 i 7 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych polegające na ich błędnym niezastosowaniu i niewzięciu pod uwagę okoliczności, że P. Z. D. nabył z mocy prawa, a zatem wolą samego ustawodawcy, z dniem 19 stycznia 2014r. na czas nieoznaczony prawo użytkowania nieruchomości zajmowanej przez \[...\] Ogród Działkowy im. A. M. w \[...\] działki nr \[...\] o pow. \[...\] ha, co w konsekwencji doprowadziło do mylnego stwierdzenia, że ustanowienie prawa użytkowania na przedmiotowej nieruchomości nie może być traktowane jako nieodwracalny skutek prawny wywołany decyzją komunalizacyjną Wojewody \[...\] i przekonanie, że skutek w/w decyzji jest możliwy do odwrócenia, - art. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych i w konsekwencji brak uznania, że prawo użytkowania działki nr \[...\] zostało słusznie nabyte przez PZD oraz prawo dzierżawy działkowej przez poszczególnych działkowców wolą samego ustawodawcy w trybie art. 75 ust. 5, 6 i 7 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych; 2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności brak ustalenia, że P. Z. D. nabył prawo użytkowania nieruchomości na podstawie ustawy, co tylko stwierdzone zostało stosowną decyzją. Jak również zupełny brak odniesienia się w skarżonej decyzji do stanowiska prezentowanego przez P. Z. D. w piśmie z dnia \[...\] grudnia 2020 r. Wobec powyższego Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z \[...\] października 2020 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] grudnia 1992 r. wywołała nieodwracalny skutek prawny w postaci nabycia przez P. Z. D. prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości, co nastąpiło z mocy samego prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. i nie jest możliwym odwrócenie skutków tej decyzji na drodze administracyjnej. Zatem na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. organ winien był odmówić stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z uwagi na to, iż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. W odpowiedziach na skargi Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o ich oddalenie. W piśmie procesowym z 9 lipca 2021 r. P. Z. D. podtrzymał stanowisko zawarte w skardze akcentując, że w wyniku decyzji Wojewody \[...\] z \[...\] grudnia 1992 r. Prezydent Miasta \[...\] decyzją z \[...\] stycznia 2017 r. stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 19 stycznia 2014 r. przez Związek prawa użytkowania na czas nieoznaczony nieruchomości zajmowanej przez \[...\] Ogród Działkowy im. A. M. w \[...\] działki nr \[...\]. Przysługujące Związkowi prawo użytkowania, na podstawie art. 251 k.c. chronione jest na zasadach określonych dla prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wyżej przedstawionych kryteriów, Sąd uznał, że skarga wywiedziona przez Gminę-Miasto \[...\] zasługuje na uwzględnienie. W odniesieniu zaś do skargi P. Z. D. Stowarzyszenie Ogrodowe w \[...\] Okręg \[...\], Sąd uznał, że Stowarzyszeniu nie przysługuje legitymacja skargowa w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. Udział w postępowaniu sądowym wiąże się z istnieniem prawnej relacji między potencjalnym podmiotem uprawnienia do wszczęcia postępowania sądowego a przedmiotem zamierzonego lub toczącego się postępowania sądowego, której istota sprowadza się do tego, aby przedmiot tego postępowania i jego wynik dotykał sytuacji prawnej zainteresowanego. Podmiot wnoszący skargę musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, a najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony. Na odróżnienie skutków prawnych, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu, wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi, zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny już w uchwale z 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 7/96\. Sąd zauważa zatem, że uzyskane przez P. Z. D. w drodze decyzji Prezydenta \[...\] z \[...\] stycznia 2017 r. nieodpłatne nabycie prawa użytkowania wieczystego na czas nieoznaczony działki gruntu ozn. nr \[...\], nie stanowi bezpośredniego skutku prawnego wywołanego przez decyzję komunalizacyjną, której nieważność stwierdził Minister w zaskarżonej decyzji. Z tego też względu brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja nadzorcza wywołuje bezpośrednio skutki prawne dla ustalonej sytuacji prawnej skarżącego Stowarzyszenia. W zakresie skargi wywiedzionej przez Miasto \[...\] podkreślić należy, że postępowanie administracyjne objęte zaskarżoną decyzją prowadzone było w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a jego przedmiotem było stwierdzenie, czy decyzja Wojewody \[...\] z \[...\] grudnia 1992 r. stwierdzająca nabycie przez gminę z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki \[...\] jedn. ewid. \[...\], obrębie \[...\], w części dotyczącej działki nr \[...\] i \[...\] powstałych w wyniku kolejnych podziałów działki nr \[...\], rażąco naruszała prawo. Wypada zatem podkreślić, że w postępowaniu nadzorczym na podstawie art. 156 i nast. k.p.a., nie dokonuje się ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostateczną decyzją wydaną w trybie zwykłego postępowania administracyjnej, lecz ocenia się jedynie, czy decyzja ta dotknięta jest przynajmniej jedną z wad nieważności, określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem tej oceny jest w szczególności okoliczność, czy kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja spełnia wymagania do jej wydania wynikające ze stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania i czy ustalony przez organ orzekający w owym dniu stan faktyczny był wystarczający do zastosowania przepisów prawa, na podstawie których wydano tę decyzję. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji wydanej w trybie zwykłym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1\. rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2\. przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3\. zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Cytowany przepis znajdował zatem zastosowanie jedynie wobec mienia będącego w dniu 27 maja 1990 r. mieniem ogólnonarodowym (państwowym), w tym do nieruchomości, które do tego dnia stanowiły własność ówczesnego Skarbu Państwa. Decyzja komunalizacyjna miała więc jedynie potwierdzić, że gmina nabyła prawo własności z dniem wskazanym w przepisie ustawy komunalizacyjnej, a więc odnosić się powinna do istniejącego w tej dacie stanu prawnego i nie mogła rozstrzygać o stanie prawnym powstałym na skutek późniejszych zdarzeń - po dniu jej wejścia w życie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 13 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 501/06; 20 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 523/06, CBOSA). W wyroku z 29 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3703/18 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, z którym to stanowiskiem należy się zgodzić, że wpis w księdze wieczystej dotyczący komunalizowanej nieruchomości ma zasadnicze znaczenie przy ustaleniu stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, jednakże stanu zachodzącego w określonej dacie, wynikającej z przepisów ustawy komunalizacyjnej, a następnie przy ocenie legalności mającej ją za przedmiot decyzji komunalizacyjnej. Wynikająca z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147, dalej: u.k.w.h.) zasada jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) – zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności wpisanego do księgi wieczystej – wiąże organy administracji i sąd administracyjny aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Omawiane domniemanie jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych. Słusznie zatem zauważa skarżąca Gmina-Miasto \[...\], że organ w postępowaniu nadzorczym nie może pomijać analizy wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla skomunalizowanej nieruchomości ustalając je na dzień 27 maja 1990 r., czego w niniejszej sprawie zabrakło. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zostało w sposób dokładny i wszechstronny wyjaśnione, czy nieruchomość oznaczona jako działka nr \[...\], z której powstały działki \[...\] i \[...\], w dacie komunalizacji (27 maja 1990 r.) miała założoną księgę wieczystą w rozumieniu art. 114 w zw. z art. 1 obowiązującej wówczas u.k.w.h. i kto został w niej ujawniony jako właściciel. Kwestia ta jako podstawowa dla wydania decyzji komunalizacyjnej, a tym samym oceny w postępowaniu nadzorczym, nie mogła być ustalona w oparciu o znajdujące się w nadesłanych aktach administracyjnych dokumenty. Wypada zauważyć, że wydruki elektroniczne treści księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości pozwalają zobrazować jedynie jej aktualny stan prawny. Podstawowej wiedzy w omawianym zakresie nie dostarcza ekspertyza n.t. "Określenie aktualnych numerów działek gruntowych i ich powierzchni dla nieruchomości położonych w \[...\] stanowiących byłą własność J. O., wykazanych w Orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform z dnia \[...\] stycznia 1949 r." sporządzona w grudniu 2009 r. na potrzeby postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z tego też względu, opisy ksiąg wieczystych zawarte w przedmiotowej analizie kończą się wraz z zamknięciem dawnych ksiąg wieczystych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 1946 r. o prowadzeniu dotychczasowych ksiąg hipotecznych (gruntowych, wieczystych) po dniu \[...\] grudnia 1946 r. (Dz. U. Nr 66, poz. 367). Wobec zaś niepełnej zawartości załączników do tej ekspertyzy, określonych jako dowody ksiąg wieczystych, niemożliwym było przeprowadzenie analizy własnościowej w omawianym zakresie, dla której istotną – jak wykazano powyżej - była data 27 maja 1990 r. Tego rodzaju kwestia ma zaś istotne znaczenie dla oceny w trybie nieważnościowym decyzji z 1992 r. Wyjaśnić przy tym należy, że w toku postępowania administracyjnego nie można obalić domniemania zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 u.k.w.h.). Domniemanie to może być obalone we właściwym postępowaniu cywilnym prowadzonym przed sądem powszechnym. Wobec tego, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wyjaśnił opisanych wyżej zagadnień Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie sposób natomiast zgodzić się ze skargą w zakresie, w jakim podważa ona ustalenia organu i oparcie decyzji nieważnościowej na orzeczeniu Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w \[...\] z \[...\] grudnia 1946 r. W okoliczościach rozpoznawanej sprawy należało uznać, że zgromadzone w tym postępowaniu dowody pośrednie ewidentnie dowodziły istnienia w obrocie prawnym tego orzeczenia, które dotyczyło kwestii podpadania przejętych nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ powinien ustalić status księgi wieczystej jak i stan prawny nieruchomości obowiązujący w dacie komunalizacji. W tym celu zobowiązany będzie wystąpić do sądu wieczystoksięgowego o udzielenie stosownej informacji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Gminy Miasta \[...\] zwrot wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).

## Informacje o sprawie

Data wpływu

8 kwietnia 2021

Symbol z opisem

[6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6100-nabycie-mienia-panstwowego-z-mocy-prawa-przez-gmine)

Skarżony organ

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji

Sędziowie

Iwona Kosińska Iwona Ścieszka /sprawozdawca/ Joanna Skiba /przewodniczący/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19900320191)  
art. 5 ust. 1 pkt 1 · Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191

## Inne orzeczenia w tej sprawie

* [I OSK 1164/22 - Wyrok NSA z 2023-05-31](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-osk-1164-22-wyrok-nsa-z-2023-05-31--i-osk-1164-22)

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I SA/Wa 317/21 · 11 sierpnia 2021Wyrok WSA w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r., I SA/Wa 317/21 – nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-317-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-317-21)
* [Sygnatura: I SA/Wa 318/21 · 11 sierpnia 2021Wyrok WSA w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r., I SA/Wa 318/21 – nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-318-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-318-21)
* [Sygnatura: I SA/Wa 654/21 · 11 sierpnia 2021Wyrok WSA w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r., I SA/Wa 654/21 – nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-654-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-654-21)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/847980A602)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-673-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-673-21#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-673-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-673-21#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-673-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-673-21#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-673-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-673-21#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-673-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-673-21#przepisy)[Inne orzeczenia w tej sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-673-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-673-21#w-sprawie)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-673-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2021-08-11--i-sa-wa-673-21#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BSA%252FWa%2B673%252F21.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B11%2Bsierpnia%2B2021.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bdecyzj%25C4%2599%2BI%2Bi%2BII%2Binstancji.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BSA%252FWa%2B673%252F21)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
