Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-488-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-488-22

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I SA/Wa 488/22

Wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2022 r., I SA/Wa 488/22 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie

Wynik

Uchylono postanowienie I i II instancji

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Data orzeczenia

29 marca 2022

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. i H. K. na postanowienie Wojewody \[...\] z dnia \[...\] grudnia 2021 r., nr \[...\] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1\. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty \[...\] z dnia \[...\] sierpnia 2021 r., nr \[...\]; 2\. zasądza od Wojewody \[...\] na rzecz J. K. i H. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BSA%252FWa%2B488%252F22.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B29%2Bmarca%2B2022.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bpostanowienie%2BI%2Bi%2BII%2Binstancji.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BSA%252FWa%2B488%252F22)

## Uzasadnienie

Wnioskiem z \[...\] lipca 2021 r. H. K. i J. K., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o ustalenie w trybie art. 98 ust. 3 oraz art. 128 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) odszkodowania za nieruchomość położoną w obrębie wsi \[...\], gm. \[...\], ozn. nr \[...\] o powierzchni \[...\] m2\. Nieruchomość stała się własnością Gminy \[...\] na skutek decyzji Wójta Gminy \[...\] nr \[...\] z \[...\] maja 2000 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Postanowieniem z \[...\] sierpnia 2021 r. Starosta \[...\], działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), odmówił wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania wskazując na zaistnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego. Starosta podkreślił, że wniosek o zatwierdzenie podziału nieruchomości nr \[...\] w \[...\] złożył w dniu \[...\] maja 2000 r. J. K. W dniu \[...\] maja 2000 r. wnioskodawca złożył oświadczenie o następującej treści: "Wyrażam zgodę na nieodpłatne przekazanie działki nr \[...\] położonej w miejscowości \[...\] na rzecz Gminy w \[...\]". W uzasadnieniu decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości wskazano, że "działka \[...\] stanowi drogę dojazdową do ww. działek i (...) przechodzą z mocy prawa na własność Gminy \[...\] bez odszkodowania za zgodą wnioskodawców." Na decyzji widnieje odręczna adnotacja: "decyzja zgodna jest z moim żądaniem i nie będziemy się odwoływać" z dwoma podpisami, w tym H. K. oraz pieczęć o treści: "Decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania gdyż jest zgodna z żądaniem wszystkich stron, datą 29.05.2000 r. i podpisem Wójta Gminy \[...\]". Zdaniem Starosty, z powyższego wynika, że nastąpiło zrzeczenie się odszkodowania przez byłych właścicieli nieruchomości, co stanowi uzasadnioną przyczynę do odmowy wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61a k.p.a. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli H. K. i J. K. podnosząc zarzut naruszenia art. 61a k.p.a. oraz art. 98 ust. 3 w zw. z art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda \[...\] postanowieniem z \[...\] grudnia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 61a § 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewoda przybliżył ramy prawne, w jakich dochodzi do ustalenia odszkodowania, omawiając tryb z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy odwołaniu się do art. 98 ust. 3 tej ustawy. Wskazał następnie, że do wniosku o ustalenie odszkodowania skarżący załączyli stanowisko Wójta Gminy \[...\] z \[...\] maja 2021 r. o nieodpłatnym przekazaniu przez Państwa K. wydzielonych pod drogę działek. Wobec powyższego, zadaniem organu przed wszczęciem postępowania było ustalenie, czy powyższa okoliczność miała miejsce i czy nie stanowi ona przeszkody do prowadzenia postępowania w rozumieniu art. 61a k.p.a. Ta przeszkoda, w ocenie organu odwoławczego, mogła i powinna być wyjaśniona przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. Zrzeczenie się prawa do odszkodowania stanowi bowiem dopuszczalną formę "ustalenia odszkodowania" w trybie cywilnoprawnym, co z kolei stanowi przesłankę negatywną prowadzenia postępowania administracyjnego jako właściwego dla decyzyjnego trybu jego ustalenia. Innymi słowy, istnienie innej uzasadnionej przeszkody w prowadzeniu postępowania administracyjnego wynikającej z uprzedniego załatwienia kwestii ustalenia odszkodowania było warunkowane przyjęciem lub odrzuceniem określonego poglądu prawnego co do skuteczności zrzeczenia się odszkodowania w konkretnych okolicznościach faktycznych. Zrzeczenie się odszkodowania stanowi bowiem skuteczną formę ustalenia odszkodowania w trybie cywilnoprawnym. Skoro zatem zrzeczenie się odszkodowania nastąpiło w trybie cywilnoprawnym a informacja o zrzeczeniu się odszkodowania została zawarta w decyzji podziałowej, na podstawie której żądano wszczęcia postępowania odszkodowawczego, to – zdaniem Wojewody – Starosta słusznie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego. W skardze na postanowienie Wojewody \[...\] J. K. i H. K., reprezentowani przez radcę prawnego, podnieśli następujące zarzuty: 1\. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji naruszającego art. 61a k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania pomimo, że w niniejszej sprawie brak było formalnych przesłanek do takiego rozstrzygnięcia, bowiem ustalenia, na których oparł się organ administracji wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego; 2\. naruszenie art. 98 ust. 3 w zw. z art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez podzielenie stanowiska organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania pomimo podstaw do przyznania odszkodowania skarżącym. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda \[...\] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a - poprzedzającego je postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcia te naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Wydane w sprawie postanowienia zostały wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie jest tożsame z wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. W art. 61a § 1 k.p.a. zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: 1) wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną; 2) istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Okoliczności mogące stać się przedmiotową przesłanką odmowy wszczęcia postępowania nie zostały skonkretyzowane. Należy więc przyjąć, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Innymi słowy, odmowa wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, gdy bez głębszej analizy, "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania. Postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. W wyniku odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może więc formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16, z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 528/19, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie organy odmówiły wszczęcia postępowania wywołanego złożonym przez H. K. i J. K. wnioskiem o ustalenie odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 i art. 128 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie organów, fakt złożenia oświadczenia byłych właścicieli nieruchomości o zrzeczeniu się odszkodowania w odniesieniu do powstałej w wyniku podziału działki nr \[...\], która przeszła na własność Gminy \[...\], uniemożliwia wszczęcie postępowania odszkodowawczego. Zdaniem Sądu, przywołana przez organy okoliczność nie daje podstaw do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. Zauważyć trzeba, że powyższe argumenty organów co do skonsumowania roszczenia odszkodowawczego w drodze cywilnoprawnej, były wyprowadzone w drodze analizy treści oświadczeń, a zatem związane były z oceną dotyczącą meritum zgłoszonego przez strony żądania. Zakres tej oceny wykraczał poza ramy czynności podejmowanych przez organ celem wstępnego badania wniosku odszkodowawczego złożonego w trybie art. 98 ust. 3 i art. 128 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Analiza prawa materialnego odnoszącego się do administracyjnego trybu ustalania odszkodowania, nacechowana arbitralnością organu, może zostać przeprowadzona tylko w ramach wszczętego już postępowania administracyjnego. Skoro zatem organ podjął działania mające na celu ustalenie i wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz w następstwie powyższego stwierdził brak podstaw do prowadzenia postępowania, to niedopuszczalne było wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. przy przyjęciu wystąpienia "innych uzasadnionych przyczyn". Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem Starosty \[...\]. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie \[...\] złotych oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 złotych.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

25 lutego 2022

Symbol z opisem

[6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6180-wywlaszczenie-nieruchomosci-i-odszkodowanie-w-tym-wywlaszczenie-gruntow-pod-autostrade)

Hasła tematyczne

Administracyjne postępowanie

Skarżony organ

Wojewoda

Sędziowie

Iwona Ścieszka /sprawozdawca/ Magdalena Durzyńska /przewodniczący/ Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000735)  
art. 61a par. 1 · Dz.U. 2021 poz. 735

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I SA/Wa 2074/21 · 29 marca 2022Wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2022 r., I SA/Wa 2074/21 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-2074-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-2074-21)
* [Sygnatura: I SA/Wa 2575/21 · 29 marca 2022Wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2022 r., I SA/Wa 2575/21 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-2575-21-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-2575-21)
* [Sygnatura: II SA/Rz 52/22 · 29 marca 2022Wyrok WSA w Rzeszowie z 29 marca 2022 r., II SA/Rz 52/22 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/ii-sa-rz-52-22-wyrok-wsa-w-rzeszowie-z-2022-03-29--ii-sa-rz-52-22)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/228E08A120)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-488-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-488-22#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-488-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-488-22#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-488-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-488-22#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-488-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-488-22#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-488-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-488-22#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-sa-wa-488-22-wyrok-wsa-w-warszawie-z-2022-03-29--i-sa-wa-488-22#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BSA%252FWa%2B488%252F22.%2BOrgan%253A%2BWojew%25C3%25B3dzki%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny%2Bw%2BWarszawie.%2BData%253A%2B29%2Bmarca%2B2022.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BUchylono%2Bpostanowienie%2BI%2Bi%2BII%2Binstancji.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BSA%252FWa%2B488%252F22)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
