Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-91-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-29--i-ow-91-18

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OW 91/18

Postanowienie NSA z 29 sierpnia 2018 r., I OW 91/18 – rodzina zastępcza

Wynik

Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

29 sierpnia 2018

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Powiatu S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem S. a Powiatem R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na utrzymanie małoletniego dziecka G. M. w placówce opiekuńczo – wychowawczej postanawia wskazać Starostę R. jako organ właściwy w sprawie.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B91%252F18.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B29%2Bsierpnia%2B2018.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B91%252F18)

## Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia \[...\] kwietnia 2018 r. Powiat \[...\], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem \[...\] a Powiatem \[...\] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej ponoszenia wydatków przeznaczonych na utrzymanie małoletniego G. M. w placówce opiekuńczo – wychowawczej. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że pismem z dnia \[...\] stycznia 2017 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w \[...\] przesłał do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w \[...\] dokumentację ciężarnej małoletniej A. M. przebywającej w Domu Dziecka w \[...\] celem wydania skierowania do placówki opiekuńczo-wychowawczej działającej na terenie Powiatu \[...\] oraz zobowiązał się do pokrycia kosztów utrzymania małoletniej A. M. oraz w przyszłości jej narodzonego dziecka. W toku prowadzonego postępowania Starosta \[...\] ustalił, iż małoletnia A. M. w dniu \[...\] lipca 2017 r. w Szpitalu Klinicznym nr \[...\] w \[...\] urodziła syna G. M. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w \[...\] Sądu Rodzinnego z dnia \[...\] lipca 2017 r. sygn. akt \[...\], małoletni G. M. został tymczasowo umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej – Domu Dziecka w \[...\]. G. M. został po urodzeniu zameldowany na pobyt stały w \[...\] ul. \[...\] , \[...\], tj. pod adresem stałego zameldowania matki A. M. Przyjęcie małoletniego do placówki opiekuńczo-wychowawczej, tj. Domu Dziecka w \[...\] nastąpiło w dniu \[...\] lipca 2017 r. Analizując sprawę, Powiat \[...\] stwierdził, że do umieszczenia małoletniego G. M. w pieczy doszło \[...\] lipca 2017 r., zatem, z uwagi na treść art. 191 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej należy rozważyć miejsce zamieszkania dziecka przed tą datą. Jako że ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie definiuje "miejsca zamieszkania", należy odnieść się do ogólnej definicji tego terminu zawartej w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 26 § 1 k.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Z uwagi na to, że matka małoletniego G. M. A. M. również jest osobą małoletnią i nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, to nie przysługuje jej władza rodzicielska. Przepis art. 26 § 1 k.c. nie znajdzie zatem zastosowania. Podobnie w sprawie nie znajdzie również zastosowania art. 27 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna, ponieważ małoletni G. M. takiego opiekuna przed jego umieszczeniem w pieczy zastępczej nie posiadał. Mając na względzie wskazane ustalenia, Powiat \[...\] przyjął, że skoro w niniejszej sprawie brak jest możliwości wskazania miejsca zamieszkania małoletniego G. M. przed jego umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej, zatem zastosowanie znajdzie reguła określona w art. 191 ust. 2 ww. ustawy, w myśl którego jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat jego ostatniego zameldowania na pobyt stały. Zdaniem Powiatu \[...\] z uwagi na to, że małoletni G. M. został po urodzeniu zameldowany na pobyt stały na terenie Powiatu \[...\] pod adresem \[...\], ul. \[...\], \[...\]brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że powiatem właściwym do ponoszenia odpłatności za pobyt G. M. w Domu Dziecka w \[...\] jest właśnie ten powiat. W podsumowaniu wnioskodawca wskazał, że dla ustalenia powiatu właściwego do ponoszenia odpłatności nie mają żadnego znaczenia, podnoszone przez Powiat \[...\], mające nastąpić w przyszłości okoliczności, takie jak ustanowienie dla małoletniego dziecka opiekuna prawnego, czy też późniejsze uchylenie meldunku na terenie Gminy \[...\]. Przepis art. 191 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wskazuje bowiem jednoznacznie, że decyduje moment umieszczenia dziecka w placówce, a zatem nawet późniejsze uchylenie jego meldunku prawnie nie ma żadnego znaczenia. W odpowiedzi na wniosek Powiat \[...\] podniósł, że organem właściwym do ponoszenia wydatków na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest Powiat \[...\]. Organ podkreślił, że małoletni G. M. nigdy nie przebywał oraz nie przebywa w \[...\],\[...\] w lokalu położony przy ul. \[...\], w związku z czym nie można było dokonać czynności materialno-technicznej w postacie jego meldunku pod tym adresem. Mając na uwadze, że doszło do "fikcyjnego zameldowania" mającego potwierdzić faktyczny pobyt dziecka pod adresem w \[...\], Wójt Gminy \[...\] wszczął postępowanie celem uchylenia czynności materialno-technicznej, polegającej na zameldowaniu G. M. pod wskazanym wyżej adresem. Zdaniem Powiatu \[...\] w przypadku gdy zostanie uchylona czynność materialno-techniczna zameldowania dziecka pod adresem w \[...\] brak będzie podstaw do zastosowania art. 191 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W takiej sytuacji będzie miał zastosowanie art. 191 ust. 1 ewentualnie ust. 3 powołanej wyżej ustawy. Powiat \[...\] w toku postępowania nadesłał pismo z dnia \[...\] czerwca 2018 r. podpisane przez zastępcę Wójta \[...\], z którego jednoznacznie wynika, że czynność materialno-techniczna w postaci zameldowania G. M. na pobyt stały w \[...\] ul. \[...\], \[...\] została uchylona. Powyższe zdaniem organu potwierdza stanowisko Powiatu \[...\], że nie jest podmiotem właściwym do ponoszenia kosztów utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 191 ust. 16 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 135 ze zm.): "w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego". Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje w zakresie właściwości do rozstrzygania sporów pomiędzy organami samorządu terytorialnego, zasadę przyznającą właściwość organowi wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1), od której w razie gdy brak wspólnego organu wyższego stopnia wprowadza wyjątek przyznając właściwość sądowi administracyjnemu. Art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w tym przedmiocie reguluje nie ustalenie organu właściwego, a jest trybem rozstrzygnięcia, na której jednostce samorządu terytorialnego ciąży obowiązek ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka. Ciężar spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego, a organ jest jedynie wykonawcą obowiązku, realizowanego przez czynność techniczną – wypłaty. Właściwość w zakresie obowiązku ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej określa art. 191 ust. 1 - 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W pierwszej kolejności ponosi je powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Dopiero jeśli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, zastosowanie znajduje zasada określona w ust. 2, zgodnie z którą właściwy jest powiat ostatniego miejsca zameldowania dziecka na pobyt stały. W ostatniej kolejności właściwy jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. Przejście do kolejnych reguł określania właściwości uzależnione jest od wykazania, że nie da się jej ustalić w oparciu kolejno o przepis art. 191 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny. Przy ustaleniu powiatu obowiązanego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej istotny jest stan faktyczny, który miał miejsce przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w pieczy zastępczej (por. art. 191 ust. 1 ustawy o pieczy zastępczej oraz wyrok NSA z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 126/13). Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej posługując się w art. 191 ust. 1 pojęciem "miejsce zamieszkania" nie definiuje go, co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 26 § 1 k.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zgodnie z kolei z § 2 tego przepisu, jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Z akt sprawy wynika, że małoletni G. M. (urodzony \[...\] lipca 2017 r.) po urodzeniu został zameldowany na pobyt stały w \[...\] ul. \[...\], \[...\], tj. pod adresem stałego zameldowania matki A. M.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w \[...\] Sądu Rodzinnego z dnia \[...\] lipca 2017 r., małoletni G. M. został tymczasowo umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej – Domu Dziecka w \[...\]. Matka małoletniego G. M. – A. M. również jest osobą małoletnią i stąd nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych i nie przysługuje jej władza rodzicielska. Zatem przepis art. 26 § 1 Kodeksu cywilnego nie znajdzie zatem zastosowania. Jako że małoletni G. M. nie posiadał opiekuna przed umieszczeniem w pieczy zastępczej to w sprawie, nie znajduje też zastosowania art. 27 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Wobec faktu, że przed umieszczeniem G. M. w pieczy zastępczej nie pozostawał on pod władzą rodzicielską, nie można ustalić tego miejsca w oparciu o przesłanki z art. 26 k.c. Przepis ten odnosi się bowiem wyłącznie do małoletnich dzieci pozostających pod władzą rodzicielską. Małoletni przed umieszczeniem go w placówce – Domu Dziecka nie pozostawał także pod opieką w rozumieniu art. 27 k.c. Prawnym miejscem zamieszkania małoletniego przed jego umieszczeniem w Domu Dziecka było zatem miejsce jego zameldowania, czyli \[...\], \[...\]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego faktu tego nie zmienia, iż czynność materialno-techniczna w postaci zameldowania G. M. na pobyt stały w \[...\] została uchylona \[...\] maja 2018 r., gdyż rozstrzygnięcie to nie działa wstecz (nie ma mocy ex tunc). Tym samym na podstawie art. 191 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej organem właściwym do rozpoznania sprawy dotyczącej ponoszenia wydatków na opiekę i utrzymanie małoletniego G. M. w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest Starosta \[...\]. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza bowiem, że co prawda w myśl art. 191 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wynika, że wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej ponosi właściwy powiat, to jednak zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spór o właściwość przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy, zaś organem w tym przypadku jest Starosta. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

23 kwietnia 2018

Symbol z opisem

[6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6324-rodzina-zastepcza-pomoc-na-usamodzielnienie-dla-wychowanka-rodziny-zastepczej)

Hasła tematyczne

Spór kompetencyjny/Spór o właściwość

Skarżony organ

Starosta

Sędziowie

Grzegorz Jankowski /sprawozdawca/ Małgorzata Jaśkowska /przewodniczący/ Marek Stojanowski

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170000697)  
art. 191 ust. 1 pkt 1-3 · Dz.U. 2017 poz. 697
* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001302)  
art. 4, 15 § 1 pkt 4 i § 2 · Dz.U. 2018 poz. 1302

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OW 102/18 · 29 sierpnia 2018Postanowienie NSA z 29 sierpnia 2018 r., I OW 102/18 – rodzina zastępcza](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-102-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-29--i-ow-102-18)
* [Sygnatura: I OW 82/18 · 2 sierpnia 2018Postanowienie NSA z 2 sierpnia 2018 r., I OW 82/18 – rodzina zastępcza](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-82-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-02--i-ow-82-18)
* [Sygnatura: I OW 88/18 · 2 sierpnia 2018Postanowienie NSA z 2 sierpnia 2018 r., I OW 88/18 – rodzina zastępcza](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-88-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-02--i-ow-88-18)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/DC917DD0DA)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-91-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-29--i-ow-91-18#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-91-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-29--i-ow-91-18#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-91-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-29--i-ow-91-18#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-91-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-29--i-ow-91-18#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-91-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-29--i-ow-91-18#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-91-18-postanowienie-nsa-z-2018-08-29--i-ow-91-18#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B91%252F18.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B29%2Bsierpnia%2B2018.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B91%252F18)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
