Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-86-24-postanowienie-nsa-z-2024-11-21--i-ow-86-24

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OW 86/24

Postanowienie NSA z 21 listopada 2024 r., I OW 86/24 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie

Wynik

Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

21 listopada 2024

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Województwa Zachodniopomorskiego – Zachodniopomorskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Koszalinie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Województwem Zachodniopomorskim – Zachodniopomorskim Zarządem Dróg Wojewódzkich w Koszalinie a Starostą Powiatu Kołobrzeskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. P., A. G., P. P. oraz W. P. o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości postanawia: wskazać Starostę Powiatu Kołobrzeskiego jako organ właściwy w sprawie.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B86%252F24.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B21%2Blistopada%2B2024.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B86%252F24)

## Uzasadnienie

Pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. Województwo Zachodniopomorskie – Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie (dalej jako "Województwo"), wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (który w istocie stanowi spór o właściwość) pomiędzy Województwem Zachodniopomorskim – Zachodniopomorskim Zarządem Dróg Wojewódzkich w Koszalinie a Starostą Powiatu Kołobrzeskiego w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości położone w Z. przy ul. \[...\], oznaczone w ewidencji gruntów nr \[...\] z obrębu Z. o powierzchni 0,0558 ha oraz nr \[...\] z obrębu Z. o powierzchni 0,1254 ha, które w wyniku podziału działki nr \[...\] o powierzchni 0,1812 ha zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy Kołobrzeg z dnia 21 sierpnia 2006 r., znak: GKI IV 7430/6/09, wydzielone zostały pod drogę publiczną i z mocy prawa przeszły na własność Województwa Zachodniopomorskiego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że decyzją z 21 sierpnia 2006 r., nr GKI IV 7430/6/06 Wójt Gminy Kołobrzeg wydał decyzje wywłaszczeniową, obejmującą działki oznaczone jako nr \[...\] z obrębu Z. o powierzchni 0,0558 ha oraz nr \[...\] z obrębu Z. o powierzchni 0,1254 ha na cele publiczne – pod drogi wojewódzkie. Natomiast zgodnie z Uchwałą Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego nr XIV/178/20 z 12 marca 2020 r. w sprawie pozbawienia kategorii dróg wojewódzkich niektórych odcinków dróg wojewódzkich, odcinek drogi wojewódzkiej, znajdujący się na opisanych wyżej działkach ewidencyjnych \[...\] oraz \[...\], został zaliczony do kategorii dróg powiatowych. Zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2024.1145 t.j., dalej jako "ugn") za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W odpowiedzi na wniosek Starosta Powiatu Kołobrzeskiego wniósł o odrzucenie wniosku, a to z uwagi na cywilny charakter sprawy, ewentualnie, w razie stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny braku podstaw do odrzucenia wniosku, oddalenie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 t.j., dalej jako "kpa"), spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe. W pierwszej kolejności odnieść należy się do podniesionej przez Starostę Powiatu Kołobrzeskiego kwestii odrzucenia wniosku. Analizując treść przepisu art. 98 ust. 3 ugn istotnie należy dojść do jednoznacznej konkluzji, że decyzja o ustaleniu odszkodowania na wniosek właściciela (użytkownika wieczystego nieruchomości) może być wydana, tylko w wypadku braku uzgodnienia wysokości odszkodowania pomiędzy właścicielem a właściwym organem. Wskazać bowiem należy, że tryb decyzyjny (administracyjny) ustalenia odszkodowania jest obligatoryjnie poprzedzany trybem cywilnoprawym-konsensualnym. Przyjęcie przez ustawodawcę reguły, że kwestia odszkodowania może być załatwiona w dwóch równoprawnych trybach opartych na odmiennych metodach regulacji (cywilnoprawnej oraz administracyjnoprawnej) oznacza, że zastosowanie jednej metody wyklucza stosowanie drugiej. Innymi słowy, załatwienie kwestii odszkodowania w trybie cywilnoprawnym wyklucza prowadzenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie tego odszkodowania. Ustalenie odszkodowania może zatem być przedmiotem sprawy administracyjnej tylko i wyłącznie wtedy, gdy niepowodzeniem zakończyło się rozwiązanie w trybie cywilnoprawnym. Niepowodzenie tego sposobu umożliwia wszczęcie i kontynuowanie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania, albowiem tylko w tym wypadku zostaje spełniona przesłanka braku porozumienia co do wysokości odszkodowania i strona postępowania może następnie skorzystać z norm regulujących ustalanie i wypłatę odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2013 r., I OSK 596/13). Powyższe ustalenia nie oznaczają jednak, że niniejszy spór o właściwość nie może się toczyć. Sprawa o ustalenie odszkodowania będzie mieć charakter sprawy administracyjnej jedynie w sytuacji, gdy cywilnoprawny-konsensualny tryb ustalenia odszkodowania zakończy się niepowodzeniem. W tej sytuacji - oraz mając na uwadze treść wniosku zainteresowanych z 14 maja 2023 r. (o ustalenie i wypłatę odszkodowania) - to na organie właściwym do rozpoznania sprawy ciąży obowiązek prowadzenia negocjacji w trybie cywilnoprawnym-konsensualnym i w zależności efektów tych negocjacji - wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego (jeżeli negocjacje zakończą się niepowodzeniem), lub też odmowa wszczęcia postępowania (jeżeli odszkodowanie zostało uzgodnione w trybie cywilnoprawnym-konsensualnym). W konsekwencji wniosek ten nie podlegał odrzuceniu. Skoro wydzielenie nieruchomości pod drogę krajową nastąpiło na podstawie art. 98 ugn, to również ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość, powinny nastąpić według zasad określonych w tej ustawie. Zgodnie zaś z art. 129 ust. 1 ugn odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5\. Stosownie zaś do art. 129 ust. 5 starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 ugn. Mając na uwadze treść powołanego wyżej przepisu bez znaczenia pozostaje kwestia zmiany kategorii drogi publicznej, pod którą nastąpiło wywłaszczenie opisanych wyżej nieruchomości - z kategorii drogi wojewódzkiej na drogę powiatową. W świetle treści wskazanych przepisów stwierdzić należy, że to Starosta Powiatu Kołobrzeskiego jest w niniejszej sprawie właściwym organem, przed którym winno toczyć się zarówno postępowanie zmierzające do uzgodnienia wysokości odszkodowania, jak i w razie, gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie jest zobowiązany do ustalenia i wypłacenia odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art.15 § 1 pkt. 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

24 kwietnia 2024

Symbol z opisem

[6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6180-wywlaszczenie-nieruchomosci-i-odszkodowanie-w-tym-wywlaszczenie-gruntow-pod-autostrade)

Hasła tematyczne

Spór kompetencyjny/Spór o właściwość

Skarżony organ

Starosta

Sędziowie

Agnieszka Miernik Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin /sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000935)  
art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 · Dz.U. 2024 poz. 935

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OW 47/24 · 27 czerwca 2024Postanowienie NSA z 27 czerwca 2024 r., I OW 47/24 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-47-24-postanowienie-nsa-z-2024-06-27--i-ow-47-24)
* [Sygnatura: I OW 49/24 · 5 kwietnia 2024Postanowienie NSA z 5 kwietnia 2024 r., I OW 49/24 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-49-24-postanowienie-nsa-z-2024-04-05--i-ow-49-24)
* [Sygnatura: I OW 236/23 · 16 lutego 2024Postanowienie NSA z 16 lutego 2024 r., I OW 236/23 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-236-23-postanowienie-nsa-z-2024-02-16--i-ow-236-23)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/E1296A93BC)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-86-24-postanowienie-nsa-z-2024-11-21--i-ow-86-24#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-86-24-postanowienie-nsa-z-2024-11-21--i-ow-86-24#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-86-24-postanowienie-nsa-z-2024-11-21--i-ow-86-24#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-86-24-postanowienie-nsa-z-2024-11-21--i-ow-86-24#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-86-24-postanowienie-nsa-z-2024-11-21--i-ow-86-24#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-86-24-postanowienie-nsa-z-2024-11-21--i-ow-86-24#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B86%252F24.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B21%2Blistopada%2B2024.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B86%252F24)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
