Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-160-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-160-26

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OW 160/26

Postanowienie NSA z 23 października 2026 r., I OW 160/26 – zasiłki celowe i okresowe

Wynik

Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

23 października 2026

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 23 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy P. a Prezydentem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.S. w sprawie przyznania zasiłku celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Z. jako organ właściwy w sprawie.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B160%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B23%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B160%252F26)

## Uzasadnienie

Pismem z 18 sierpnia 2026 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P. (dalej: wnioskodawca) złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.S. (dalej: zainteresowany) w sprawie przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu wskazano, że zainteresowany wnioskami z 2 lipca 2026 r. i 3 sierpnia 2026 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. (dalej: MOPS w Z.) o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków i okularów do czytania. W ramach przeprowadzonego postępowania przez MOPS w Z. ustalono, że zainteresowany z własnej woli przebywa na terenie Z., nie chce wrócić na teren Gminy P. do miejscowości Ż., gdzie posiada meldunek stały oraz jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego. Zdaniem wnioskodawcy z akt sprawy oraz ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezsprzecznie wynika, że zainteresowany nie może zostać uznany za osobę bezdomną, albowiem posiada stały meldunek a lokal, w którym jest zameldowany nadaje się do zamieszkania, a jedynie z własnej woli i według własnego wyboru przebywa na terenie Z. odmawiając powrotu i zamieszkania w należącym do niego lokalu w Ż. Wobec powyższego do rozpoznania przedmiotowej sprawy winien mieć zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym właściwość miejscowa gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, czyli w realiach niniejszej sprawy jest to MOPS w Z., albowiem na terenie Z. znajduje się miejsce zamieszkania zainteresowanego. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPS w Z., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., podniósł, że zainteresowany nie wskazał, aby jego pobyt na terenie Z. miał charakter stałego pobytu, nie wyraził również zamiaru ustanowienia na terenie tego miasta swojego miejsca zamieszkania. Jego pobyt jest wyłącznie związany z korzystaniem z tymczasowego schronienia w placówce przeznaczonej dla osób bezdomnych. Zainteresowany wskazał, że nie zamierza wrócić do mieszkania, w którym posiada aktualny stały adres zameldowania, ponieważ ma obawy związane z zachowaniem syna, który w tym lokalu zamieszkuje. MOPS w Z. nie stoi na stanowisku, że sama deklaracja zainteresowanego o braku zamiaru powrotu do miejsca zameldowania automatycznie przesądza o jego statusie osoby bezdomnej. Jednakże zaznaczyć należy, że sam fakt zameldowania nie jest równoznaczny z zamieszkiwaniem, a do oceny całokształtu ustalonego stanu faktycznego należy wziąć pod uwagę, czy pomimo posiadania stałego meldunku, istnieje realna i obiektywna możliwość zamieszkania przez niego w tym lokalu, czego Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. nie wypełnił. Mając powyższe na względzie, MOPS w Z. wyraził stanowisko, że pobyt zainteresowanego w schronisku dla osób doświadczających bezdomności nie może być utożsamiany z posiadaniem przez ww. miejsca zamieszkania w Z., co z kolei może stanowić przesłankę do uznania wnioskodawcy jako właściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy P. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku zainteresowanego w sprawie przyznania zasiłku celowego. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, gdyż oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 639; dalej: u.p.s.) reguluje art. 101\. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek w sytuacji, gdy stroną jest bezdomny w rozumieniu art. 6 pkt. 8 u.p.s. Wówczas, zgodnie z ust. 2, o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce jego zameldowania na pobyt stały. Równocześnie w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie, czy zainteresowany jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie. Z punktu widzenia wskazanych wyżej przesłanek warunkujących ustalenie właściwości miejscowej organu kluczowe jest to, że na dzień złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zainteresowany przebywał w schronisku Caritas – Ośrodku Aktywizującym dla Bezdomnych Mężczyzn w Z. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725) pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Nie jest natomiast w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych, w szczególności schronisk, ogrzewalnie etc. Okoliczność ta powoduje, że przesłanka uznania zainteresowanego za osobę bezdomną – jako niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności w tej części została spełniona. Z akt administracyjnych wynika jednak, że zainteresowany posiada mieszkanie własnościowe i stały meldunek pod adresem: Ż. (...) gmina P., ale nie wyraża zgody na powrót do tego miejsca, z uwagi na okoliczność przebywania w tym lokalu jego uzależnionego syna i obawę, że jeżeli wróciłby do mieszkania to powróciłby do środowiska osób uzależnionych i następnie do nałogu (okoliczność znana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu z akt sprawy I OW 153/26). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mimo wskazanej powyżej okoliczności, nie ma przeszkód do powrotu zainteresowanego pod adres zameldowania, do mieszkania którego jest właścicielem. Oznacza to, że zainteresowany nie spełnia ustawowych przesłanek wyrażonych w art. 6 pkt 8 u.p.s., tym samym nie można przyznać mu statusu osoby bezdomnej. Wykluczono tym samym ustalenie właściwości miejscowej organu pomocy społecznej w oparciu o kryterium miejsca ostatniego zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały w trybie art. 101 ust. 2 u.p.s. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały także przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 101 ust. 3 u.p.s. Wprawdzie zainteresowany jest pensjonariuszem schroniska dla osób dotkniętych kryzysem bezdomności, a jego stan zdrowia (uzależnienie od alkoholu) utrudnia mu przezwyciężenie tej sytuacji, ale okoliczności te nie odbiegają zasadniczo od sytuacji innych osób korzystających ze schronisk dla bezdomnych. Zwrócić przy tym należy uwagę, że przepis art. 101 ust. 3 u.p.s. ma charakter wyjątkowy i niezasadne jest rozszerzanie jego zastosowania w sposób, który w rezultacie powodowałby, że stawałby się on zasadą, a nie wyjątkiem od normy wynikającej z art. 101 ust. 1 u.p.s. W konsekwencji żaden z przepisów u.p.s. określających właściwość miejscową gminy do rozpoznania wniosku nie znajdzie zastosowania i należy odwołać się do regulacji ogólnych, określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego – do którego odesłanie znajduje się w art. 14 u.p.s. Stosownie zatem do art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się: według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Przyjmując na podstawie przedstawionych okoliczności, że zainteresowany nie posiada miejsca zamieszkania w kraju, w rozumieniu art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071; dalej: k.c.), w następnej kolejności właściwość miejscową należy ustalić w oparciu o miejsce pobytu strony. Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że zainteresowany nie ma miejsca zamieszkania na terenie Z. Nie sposób także uznać zainteresowanego za osobę bezdomną, albowiem jest zameldowany na pobyt stały w mieszkaniu, którego jest właścicielem, w gminie P. i brak jest informacji, które świadczyłby o niemożności powrotu zainteresowanego do przedmiotowego lokalu. W przedstawionych okolicznościach sprawy, o ile miejsce zamieszkania zainteresowanego w rozumieniu art. 25 k.c. nie jest ustalone, o tyle nie budzi wątpliwości, że według stanu wynikającego z akt sprawy fizycznie miejsce jego pobytu znajduje się w Z. – a zatem stosownie do art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s. organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Z. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

24 sierpnia 2026

Symbol z opisem

[6320 Zasiłki celowe i okresowe 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6320-zasilki-celowe-i-okresowe)

Hasła tematyczne

Spór kompetencyjny/Spór o właściwość

Skarżony organ

Prezydent Miasta

Sędziowie

Agnieszka Miernik Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Stojanowski

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000143)  
art. 4 w wz. z art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2 · Dz.U. 2026 poz. 143

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OW 153/26 · 23 października 2026Postanowienie NSA z 23 października 2026 r., I OW 153/26 – zasiłki celowe i okresowe](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-153-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-153-26)
* [Sygnatura: I OW 128/26 · 15 września 2026Postanowienie NSA z 15 września 2026 r., I OW 128/26 – zasiłki celowe i okresowe](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-128-26-postanowienie-nsa-z-2026-09-15--i-ow-128-26)
* [Sygnatura: I OW 120/26 · 15 września 2026Postanowienie NSA z 15 września 2026 r., I OW 120/26 – zasiłki celowe i okresowe](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-120-26-postanowienie-nsa-z-2026-09-15--i-ow-120-26)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/4D52FF2387)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-160-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-160-26#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-160-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-160-26#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-160-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-160-26#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-160-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-160-26#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-160-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-160-26#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-160-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-160-26#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B160%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B23%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B160%252F26)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
