Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-157-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-157-26

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OW 157/26

Postanowienie NSA z 23 października 2026 r., I OW 157/26

Wynik

Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

23 października 2026

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 23 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta m. st. Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem m. st. Warszawy a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.O. w sprawie przyznania schronienia w schronisku dla bezdomnych postanawia: wskazać Prezydenta m. st. Warszawy jako organ właściwy w sprawie.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B157%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B23%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B157%252F26)

## Uzasadnienie

Pismem z 14 sierpnia 2026 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. m. st. Warszawy, działając z upoważnienia Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: wnioskodawca), wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.O. (dalej: zainteresowany) w sprawie przyznania schronienia w schronisku dla bezdomnych. Wnioskodawca wskazał, że w dniu 10 kwietnia 2026 r. wpłynął wniosek zainteresowanego o przyznanie tymczasowego schronienia. Podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że zainteresowany z uwagi na problemy z poruszaniem się wymaga skierowania do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Ponadto z treści wywiadu wynika, że ostatnim adresem zameldowania zainteresowanego na pobyt stały jest R., ul. (...). Badając swoją właściwość, zgodnie z art. 19 k.p.a., wnioskodawca stwierdził, że ze względu na art. 101 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 639; dalej: u.p.s.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia, a w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ze statusem osoby bezdomnej wiążą się szczególne zasady dotyczące właściwości miejscowej organów. Zauważono także, że MOPS w R. nie neguje statusu zainteresowanego jako osoby bezdomnej oraz swej właściwości jako gmina zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały, wskazuje jednak, że nie ma możliwości umieszczenia zainteresowanego w placówce dla osób bezdomnych z usługami. Niesporny pozostaje zatem status zainteresowanego jako osoby bezdomnej. Natomiast problemem po stronie organu właściwego miejscowo jest brak schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Wnioskodawca wskazał, że m.st. Warszawa takie schroniska prowadzi lecz liczba miejsc w nich jest ograniczona, co oznacza, że świadczenie w tej formie udzielane jest w przypadkach bezwzględnie tego wymagających, a sprawa stanowiąca przedmiot niniejszego sporu, nie zalicza się do takich, z uwagi na fakt, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 101 ust. 3 u.p.s., tj. przedmiotowa sprawa nie ma charakteru niecierpiącej zwłoki. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego ośrodka Pomocy Społecznej w R. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R., wskazał, że nie kwestionuje swojej właściwości jako gminy ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, ale na terenie Gminy Miasta R. nie funkcjonuje schronisko dla osób bezdomnych, w którym świadczone są usługi opiekuńcze. Osoby wymagające wsparcia we wnioskowanej formie kierowane są do domów pomocy społecznej. W związku z powyższym zwrócono się do OPS z prośbą o odebranie od zainteresowanego oświadczenia, w którym wyraża on zgodę na umieszczenie w domu pomocy społecznej prowadzonym na terenie Gminy R., takie oświadczenie nie trafiło jednak do MOPS. W przedmiotowej sprawie zasadnym byłoby zatem objęcie zainteresowanego świadczeniem z pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla osób w kryzysie bezdomności w trybie art. 101 ust. 3 u.p.s., ponieważ sytuacja osobista i mieszkaniowa, tj. długotrwałe pozostawanie w kryzysie bezdomności oraz stan zdrowia, dają bezsprzecznie podstawy do uznania złożonego wniosku o pomoc do kategorii niewątpliwie wymagającego natychmiastowego udzielenia rzeczonego wsparcia i jest sprawą niecierpiącą zwłoki. Z dokumentacji sprawy wynika bowiem, że zainteresowany jest osobą posiadającą trudności z poruszaniem się (korzysta w tym celu z kul łokciowych), w karcie informacyjnej z pomocy udzielonej mu w szpitalu w dniu 31 marca 2026 r. wskazano również istniejące choroby przewlekłe (stan po endoprotezie biodra prawego, stan po artroskopii kolana prawego), ZZA – Zespół Zależności Alkoholowej, a w momencie zgłoszenia się z wnioskiem o pomoc dodatkowo złamanie kłykcia przyśrodkowego kości udowej prawej (kończyna dolna prawa unieruchomiona opatrunkiem gipsowym). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Prezydent m. st. Warszawy złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku zainteresowanego w sprawie przyznania schronienia w schronisku dla bezdomnych. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Natomiast w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że zainteresowany jest osobą bezdomną, a pozostające w sporze organy nie kwestionują tej okoliczności. Z dokonanych ustaleń wynika, że zainteresowany ostatnio, tj. do dnia 20 stycznia 2021 r., był zameldowany na pobyt stały w R. Obecnie nie jest nigdzie zameldowany. Z dokonanych ustaleń wynika, że po opuszczeniu lokalu w R. zamieszkiwał u partnerki, po jej śmierci stał się osobą bezdomną i przebywał głównie na terenie dzielnicy P. W okresie od 15 marca do 29 kwietnia 2022 r. przebywał w interwencyjnym miejscu tymczasowego schronienia – noclegowni przy ul. (...) w Warszawie. Od dnia 1 kwietnia 2026 r. znajduje się natomiast w interwencyjnym miejscu tymczasowego schronienia przy ul. (...) w Warszawie, do którego został przewieziony przez transport medyczny ze szpitala. Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy, należy uznać, że zaineresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Treść art. 101 u.p.s. wskazuje, że w przypadku osób bezdomnych nie ma znaczenia miejsce zamieszkania, tym samym nie bada się zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, że ostatnie miejsce zameldowania zainteresowanego na pobyt stały znajdowało się na terenie Gminy R. W konsekwencji, skoro ostatnie miejsce zameldowania zainteresowanego na pobyt stały znajdowało się na terenie miasta R. to zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. należałoby uznać, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy w formie schronienia w schronisku dla osób bezdomnych jest Prezydent Miasta R. Jednakże w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu, Prezydent Miasta R. podniósł, że zastosowanie w sprawie powinien mieć art. 101 ust. 3 u.p.s. Należy zatem rozważyć, czy zachodziła konieczność zastosowania wskazanego przepisu. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Należy podkreślić, że sytuacje, do których ma zastosowanie regulacja art. 101 ust. 3 u.p.s. występują wówczas, gdy wnioskodawca z obiektywnych przyczyn nie ma możliwości ubiegać się o przyznanie świadczenia w organie, którego właściwość wynikałaby z przepisu art. 101 ust. 1 lub ust. 2 u.p.s., choćby wskutek braku mieszkania, niepełnosprawności, niezdolności do pracy z powodu choroby, aktualnego stanu zdrowia, całkowitego uzależnienia egzystencji strony od bieżących świadczeń pomocy społecznej udzielanych w miejscu pobytu. Ustalając zatem istnienie przesłanek z art. 101 ust. 3 u.p.s. należy zbadać: po pierwsze, czy sytuacja osobista i majątkowa osoby bezdomnej ubiegającej się o świadczenie na tyle odbiega od niedostatku środków utrzymania występującego w innych tego rodzaju sprawach, że pozwala na przyjęcie, iż zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony i po drugie, czy z uwagi na charakter sprawy wnioskodawcy, można ją zakwalifikować jako niecierpiącą zwłoki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności sprawy wskazują na potrzebę oparcia się na art. 101 ust. 3 u.p.s., a to z uwagi na fakt, że zainteresowany nie posiada źródeł utrzymania, nie osiąga żadnych dochodów, nie pobiera świadczeń z ZUS i nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, a jego sytuacja zdrowotna jest trudna (porusza się przy pomocy kul łokciowych; z uwagi na złamanie nogi i endoprotezę biodra ma problemy z poruszaniem się), o czym świadczy choćby fakt, że zmuszony jest do korzystania z pomocy schroniska dla bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Co więcej, strona od wielu lat przebywa na terenie m.st. Warszawy, tutaj znajduje się jej centrum życiowe, systematycznie korzysta z pomocy w formie noclegów, nadto w celu przezwyciężenia bezdomności w dniu 20 kwietnia 2026 r. OPS Dzielnicy B. w Warszawie zawarł ze stroną kontrakt socjalny. W tej sytuacji jako organ właściwy do rozpoznania wniosku zasadnym jest wskazanie Prezydenta m. st. Warszawy. Za takim stanowiskiem przemawiają zasady i cele udzielania wsparcia z pomocy społecznej. W myśl art. 3 ust. 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Niemniej jednak – zgodnie z art. 101 ust. 7 u.p.s. – gminie, która przyznała świadczenie w miejscu pobytu, należy się zwrot wydatków od gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania. W sprawie nie jest sporne, że zainteresowany jest osobą bezdomną, a gminą ostatniego miejsca zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały jest Miasto R. Kwestia zwrotu wydatków nie stanowi jednak przedmiotu niniejszej sprawy, ponieważ, spór o zwrot wydatków nie ma charakteru administracyjnego, a stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

18 sierpnia 2026

Symbol z opisem

[6329 Inne o symbolu podstawowym 632 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6329-inne-o-symbolu-podstawowym-632)

Hasła tematyczne

Spór kompetencyjny/Spór o właściwość

Skarżony organ

Prezydent Miasta

Sędziowie

Agnieszka Miernik Jerzy Siegień /przewodniczący/ Marek Stojanowski /sprawozdawca/

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000143)  
art.4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 · Dz.U. 2026 poz. 143

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OW 137/26 · 16 października 2026Postanowienie NSA z 16 października 2026 r., I OW 137/26](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-137-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-16--i-ow-137-26)
* [Sygnatura: I OW 188/26 · 16 października 2026Postanowienie NSA z 16 października 2026 r., I OW 188/26](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-188-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-16--i-ow-188-26)
* [Sygnatura: I OW 189/26 · 16 października 2026Postanowienie NSA z 16 października 2026 r., I OW 189/26](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-189-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-16--i-ow-189-26)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/5117929BE9)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-157-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-157-26#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-157-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-157-26#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-157-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-157-26#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-157-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-157-26#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-157-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-157-26#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-157-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-157-26#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B157%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B23%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B157%252F26)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
