Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-146-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-29--i-ow-146-26

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OW 146/26

Postanowienie NSA z 29 października 2026 r., I OW 146/26 – rodzina zastępcza

Wynik

Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

29 października 2026

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 29 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku powiatu w. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy powiatem w. a powiatem k. w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów opieki i wychowania małoletnich A.B., E.B., A.B. i S.F. umieszczonych w pieczy zastępczej postanawia: oddalić wniosek.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B146%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B29%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bwniosek%2Bo%2Bwyznaczenie%2Borganu%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwego%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B146%252F26)

## Uzasadnienie

Pismem z 22 lipca 2026 r. powiat w. (dalej: wnioskodawca), wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z powiatem k. w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów opieki i wychowania małoletnich A.B, E.B, A.B.1 i S.F. umieszczonych w pieczy zastępczej. Wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z 25 lipca 2025 r., sygn. akt III Nm 434/25, Sąd Rejonowy w O. Wydział III Rodzinny i Nieletnich udzielił zabezpieczenia w ten sposób, że umieścił małoletnich: A.B. ur. 06.09.2023 r., E.B. (przyp. NSA – omyłkowo Sąd wskazał E.1 zamiast E.) ur. 15.11.2020 r., A.B.1 ur. 24.06.2014 r., A.B. ur. 13.03.2013 r., S.F. ur. 25.09.2009 r. oraz F.F. ur. 20.04.2008 r. w rodzinnej lub instytucjonalnej pieczy zastępczej, którą wskazać miało Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie we W. W oparciu o powyższe małoletni zostali umieszczeni w rodzinnej i instytucjonalnej pieczy zastępczej. Małoletni przed dniem umieszczenia w pieczy zastępczej pozostawali pod władzą rodzicielską matki J.M. Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji ww. od 2018 r. do lutego 2025 r. zamieszkiwała w K. (ul. W. \[...\]), gdzie do grudnia 2024 r. korzystała ze świadczeń finansowych udzielanych przez OPS w K. Rodzina była objęta nadzorem kuratora do lutego 2025 r., który również wskazywał na jej zamieszkiwanie w K.. Nadto małoletni uczęszczali do placówek oświatowych w K.. Bezsprzecznie więc to w tej miejscowości koncentrowało się ich centrum życia. Od lutego 2025 r. do czerwca 2025 r. matka małoletnich przebywała na leczeniu odwykowym w Ośrodku MONAR w Z., a następnie w noclegowni pracowniczej w S., uznana przez Centrum Usług Społecznych (dalej: CUS) w S. za osobę bezdomną. Zarówno miejsce położenia ww. ośrodka, jak i miejscowość S., gdzie ww. przebywała jako osoba bezdomna nie mogą stanowić miejsca zamieszkania. Mając na uwadze powyższe i zgromadzoną dokumentację uznano, że miejscem zamieszkania matki małoletnich i tym samym jej dzieci przed umieszczeniem ich w pieczy zastępczej jest powiat k. W odpowiedzi na wniosek powiat k. wniósł o jego oddalenie, ewentualnie o wskazanie powiatu w. jako właściwego w sprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (dalej: PCPR) w K. uznało się za niewłaściwe wskazując, że właściwym w niniejszej sprawie pozostaje powiat z., względnie powiat o. Jak wynika z akt sprawy w dniu 26 sierpnia 2025 r. wnioskodawca wydał skierowania do umieszczenia małoletnich: A.B.1, A.B2 I S.F. w ramach interwencyjnego zabezpieczenia do Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej typu Socjalizacyjnego nr 2 w K.1, a następnie w dniu 3 października 2025 r. małoletni zostali skierowani do tej placówki. W skierowaniach od dnia 3 października 2025 r. wskazywano adres zamieszkania matki małoletnich jako miejsca zamieszkania przed umieszczeniem w pieczy zastępczej, tj. K. ul. J. \[...\]/\[...\], ale ww. nigdy tam nie zamieszkiwała, a na pewno nie była tam zameldowana. Potwierdzeniem tego faktu jest przyjęte oświadczenie właściciela tego mieszkania. Z kolei w dniu 16 września 2025 r. wnioskodawca skierował małoletnich: E.B. i A.B. w ramach interwencyjnego zabezpieczenia do Rodzinnego Domu Dziecka prowadzonego przez J. i G.L. Jak wynika z akt sprawy po umieszczeniu małoletnich dzieci w rodzinnej i instytucyjnej pieczy zastępczej wnioskodawca początkowo zwrócił się w sprawie zawarcia porozumienia co do odpłatności za pobyt małoletnich w pieczy zastępczej do powiatu z. Najprawdopodobniej decyzja ta była podyktowana tym, że wnioskodawca ustalił w systemie PESEL miejsce zameldowania matki małoletnich i jej dzieci. Z informacji uzyskanych z OPS w K. wynika, że matka małoletnich wraz z dziećmi w chwili wydania przedmiotowego orzeczenia nie przebywała na terenie gminy K., a tym bardziej nie przebywała na jej terenie z zamiarem stałego pobytu i nigdy nie była zameldowana ani na pobyt stały, ani czasowy. Co istotne, w lutym 2025 r. Sąd Rejonowy w K., III Wydział Rodzinny i Nieletnich wydał postanowienie, w którym uznał się niewłaściwym miejscowo do prowadzenia postępowań opiekuńczych dotyczących ww. dzieci. Brak jest zatem podstaw do uznania, że miejscem zamieszkania małoletnich była gmina K. w rozumieniu art. 25 k.c. Nie można również ustalić miejsca zamieszkania małoletnich w oparciu o art. 26 § 2 k.c., ponieważ matka wraz z dziećmi przed umieszczeniem w pieczy zastępczej wielokrotnie zmieniała miejsce zamieszkania bez stałego zamiaru pobytu. Na terenie K. nie posiadała lokalu mieszkalnego, nie złożyła nawet wniosków o przydział lokalu socjalnego z zasobów tej gminy. Od lutego 2025 r. małoletnie dzieci nie uczęszczały do żadnej placówki oświatowej na terenie K. Od 19 lutego 2025 r. do 27 maja 2025 r. matka dzieci przebywała w Stowarzyszeniu MONAR Ośrodek Leczenia, Terapii i Rehabilitacji Uzależnień MONAR w Z. Od 20 czerwca 2025 r. przebywała w Noclegowni Pracowniczej CITI w S. (jako bezdomna) wspólnie z pięciorgiem małoletnich dzieci. Nie posiadała meldunku czasowego ani stałego na terenie gminy S. i powiatu w. W momencie umieszczenia dzieci w pieczy zastępczej przez Sąd Rejonowy w O. centrum aktywności życiowej matki małoletnich znajdowało się w noclegowni w S. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie zatem art. 191 ust. 2 ustawy z 19 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 49; dalej: ustawa). W piśmie CUS w S. stwierdzono, że ostatnim adresem zameldowania matki małoletnich na pobyt stały było: O.Z. ul. K. \[...\], gmina B., gdzie przebywała do 2018 r. Powiatem właściwym w sprawie powinien być zatem powiat z. W odniesieniu do kwestii oddalenia przedmiotowego wniosku wskazano, że wnioskodawca – niezależnie od właściwości ustalonej w oparciu o przesłanki z art. 191 ust. 4 ustawy, przez wydawane przez dyrektora PCPR we W. z upoważnienia Starosty decyzje administracyjne odpłatnościowe na utrzymanie małoletnich dzieci umieszczonych w rodzinnej pieczy zastępczej, czy skierowań do placówek opiekuńczo-wychowawczych w K.1, których wnioskodawca celowo nie załączył do przedmiotowej sprawy, a które są niezbędne do wydania prawidłowego orzeczenia w tej sprawie – konsekwentnie decydował o świadczeniach na pokrycie utrzymania małoletnich dzieci, a tym samym stał się właściwy do dalszego decydowania o kosztach opieki i wychowania wskazanych małoletnich dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej. Skoro bowiem organ jednego z będących w sporze powiatów rozpoznał sprawę merytorycznie i podjął rozstrzygnięcia, w postaci wydania decyzji o przyznaniu świadczeń na umieszczone małoletnie dzieci w pieczy zastępczej, czy też innych decyzji w tym zakresie – to tym samym uznał się za właściwy do załatwienia sprawy, co w efekcie rozwiązuje spór o właściwość w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, ponieważ oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Przed przystąpieniem do analizy rzeczonego wniosku wskazania na wstępie wymaga, że przedstawiony do rozpoznania spór o właściwość w sprawie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów opieki i wychowania obejmuje małoletnich A.B., E.B., A.B.1 i S.F. umieszczonych w pieczy zastępczej, podczas gdy z treści zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż wydane w sprawie orzeczenia dotyczące sytuacji opiekuńczej małoletniego rodzeństwa dotyczą również A.B.2, nieuwzględnionego w żądaniu. Niemniej, w poniższym uzasadnieniu okoliczności tej szerzej nie omówiono wobec poczynionych w sprawie dalszych ustaleń, niewpływających na wadliwość sformułowanego wniosku. Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł na zamienne w sprawie określenie małoletniego E.B. i jako E.B.1\. Dla porządku rozważań, jednoznacznie Sąd ustalił, że dzieckiem J.M. i A.B. urodzonym 15 listopada 2020 r. jest E.B. Przechodząc do rozważań formalnych, stwierdzenia wpierw wymaga, że nie ma podstaw do oddalenia wniosku z tego względu, iż w sprawie – jak twierdzi strona przeciwna – zostały wydane decyzje przyznające prowadzącym rodzinny dom dziecka świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dzieci. Wskazanie powiatu zobowiązanego do pokrywania tych kosztów nie stało się w ten sposób bezprzedmiotowe. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 lipca 2022 r., I OW 26/22, przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rozróżniają właściwość powiatu (tj. jego organu – starosty) w zakresie wydania stosownej decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania świadczenia rodzinie zastępczej i wypłacenia tego świadczenia (stanowiącego wykonanie decyzji przyznającej świadczenie) od właściwości powiatu zobowiązanego do finansowania tych świadczeń. Ustawa zawiera przepisy (art. 191 i nast.) określające powiat właściwy do finansowania wydatków związanych z pobytem dziecka w pieczy zastępczej oraz zasady rozliczania się między powiatami w sytuacji, gdy powiat właściwy do przyznania świadczenia rodzinie zastępczej nie jest powiatem właściwym do finansowania tych wydatków. Kwestie właściwości powiatu do ponoszenia kosztów ustalone są odmiennie niż materia właściwości rzeczowej organu w postępowaniu administracyjnym i w oparciu o inne kryteria. W przypadku ustalania starosty właściwego do wydania decyzji w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinie zastępczej rozstrzyga o właściwości miejscowej miejsce zamieszkania rodziny zastępczej (art. 88 ust. 3 i 4 w zw. z art. 182 ust. 3 ustawy), zaś ustalanie powiatu właściwego do finansowania przyznanych świadczeń odbywa się na zasadach określonych art. 191 ust. 1 i nast. ustawy. Rodzinie zastępczej przysługują świadczenia określone w art. 80 i nast. ustawy. Świadczenia te udzielane są na wniosek rodziny zastępczej (art. 88 ust. 1 ustawy). Wniosek taki rodzina zastępcza składa w powiatowym centrum pomocy rodzinie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania (art. 88 ust. 3 ustawy), a świadczenia przyznawane są w drodze decyzji (art. 88 ust. 4 i art. 182 ust. 3 ustawy). Rozwiązanie to jest funkcjonalne i zgodne z ogólnymi standardami ustalania właściwości miejscowej organu administracji, określonymi w art. 21 k.p.a. Właściwość miejscowa organu do wydania decyzji przyznającej świadczenia wyznaczona jest zatem w oparciu o kryterium miejsca zamieszkania rodziny zastępczej i nie pozostaje w związku z właściwością powiatu zobowiązanego do ponoszenia kosztów tych świadczeń, określanego na podstawie art. 191 ust. 1 i nast. ustawy. Decyzja przyznająca świadczenia rodzinie zastępczej nie rozstrzyga o obowiązku powiatu do ponoszenia kosztów, ale o uprawnieniu rodziny zastępczej do otrzymania świadczeń przewidzianych ustawą. Wydanie tej decyzji nie może zatem zostać zakwalifikowane jako uznanie przez powiat swojego obowiązku ponoszenia kosztów świadczeń związanych z wydatkami na opiekę i wychowanie dziecka. Nie może też zostać zakwalifikowane jako załatwienie sprawy administracyjnej przez wydanie decyzji, ponieważ kwestia właściwości jednostki zobowiązanej do ponoszenia kosztów nie jest rozstrzygana w drodze decyzji, ale wynika z przepisów prawa. Praktyka oddalania przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosków o wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy administracyjnej w sytuacji, gdy sprawa ta została już rozstrzygnięta decyzją któregoś z organów, ma uzasadnienie w fakcie, że wydanie decyzji otwiera drogę do jej kontroli instancyjnej i sądowej, a także do zastosowania trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji. Kwestia wydania decyzji przez organ właściwy podlega zatem badaniu w związku z jej kontrolą, zaś wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W przypadku decyzji o przyznaniu świadczeń przez starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania uprawnionej do świadczeń rodziny zastępczej nie mogłoby dojść do weryfikacji, który powiat jest zobowiązany na podstawie ustawy do ich ponoszenia, ponieważ właściwości te są wyznaczane na podstawie odrębnych kryteriów i organ właściwy do wydania decyzji nie musi być organem powiatu zobowiązanego do ponoszenia wydatków. Obowiązek ponoszenia przez określone jednostki samorządu terytorialnego (powiatu) wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka wynika z ustawy. Ustawa wyznacza też, jak należy ustalać powiat właściwy do ponoszenia tych wydatków. Ustawowo umocowany obowiązek ponoszenia wydatków przez określone powiaty powoduje, że nie wydaje się w tym zakresie żadnej decyzji określającej ten właśnie obowiązek. Ponoszenie wydatków odbywa się w drodze porozumienia między powiatami, o jakim mowa w art. 191 ust. 5 i 5a ustawy. Powiat właściwy do ponoszenia wydatków, zgodnie z art. 191 ust. 1-4 ustawy, jest zobowiązany do zawarcia tego porozumienia, co wynika z art. 191 ust. 5b ustawy. Art. 191 ust. 16 ustawy stanowi, że w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy k.p.a. W świetle przedstawionych argumentów, brak jest podstaw do przyjęcia, że wydanie decyzji o przyznaniu rodzinie zastępczej świadczeń w związku w opieką nad dzieckiem na podstawie art. 88 ust. 4 ustawy usuwa konieczność rozstrzygnięcia sporu między powiatami o to, który z nich jest zobowiązany do ponoszenia wydatków związanych z udzielonymi świadczeniami, o jakim mowa w art. 191 ust. 16 ustawy. Sprawa administracyjna dotyczy wskazania jednostki samorządu terytorialnego właściwej w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich umieszczonego w rodzinie zastępczej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej reguluje art. 191\. Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi: 1) wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka; 2) średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym; 3) wydatki na finansowanie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie. W myśl art. 191 ust. 2 ustawy, jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały. Art. 191 ust. 3 stanowi zaś, że jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. W związku z brakiem definicji miejsca zamieszkania w ustawie, spełniając wymóg spójności systemu prawnego, pojęciu temu należy nadać znaczenie, jakim posługują się przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2026 r. poz. 795; dalej: k.c.). Zgodnie z przepisami tej ustawy miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.). Jednocześnie miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (art. 26 § 1 k.c.). W myśl art. 26 § 2 k.c., jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. W niniejszej sprawie przed umieszczeniem małoletnich po raz pierwszy w instytucjonalnej i rodzinnej pieczy zastępczej, co nastąpiło na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. z 25 lipca 2025 r. sygn. akt III Nm 434/25, pozostawali oni pod władzą rodzicielską matki i przebywali na stałe z matką. W toku sprawy ustalono, że ostatni adres zameldowania matki dzieci na pobyt stały to O. – Z., ul. K. \[...\] (powiat z., gmina B.), pod którym zameldowana była do 2018 r. Następnie od 2018 r. do lutego 2025 r. matka małoletnich zamieszkiwała wspólnie z dziećmi w K., gdzie do grudnia 2024 r. korzystała ze świadczeń finansowych udzielanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej, a do lutego 2025 r. rodzina była objęta nadzorem kuratora i do tego okresu małoletnie dzieci uczęszczały do placówek oświatowych w K.. Od 19 lutego 2025 r. do 27 maja 2025 r. matka dzieci przebywała na leczeniu odwykowym w Stowarzyszeniu MONAR Ośrodek Leczenia, Terapii i Rehabilitacji Uzależnień w Z. (powiat o., gmina C.). W tym czasie (od 3 marca 2025 r. do 29 maja 2025 r.) dwójka jej małoletnich dzieci uczęszczała do Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 3 w D. (powiat o., gmina C.), pozostałe znajdowały się pod jej opieką w miejscu jej pobytu. Z informacji uzyskanych od matki małoletnich wynika, że po opuszczeniu Ośrodka, tj. od 27 maja 2025 r. przebywała na terenie O., prowadząc koczowniczy tryb życia i korzystając z różnych miejsc noclegowych, w tym hoteli i hosteli, a jej sytuacja mieszkaniowa nie była ustabilizowana. Z kolei od 20 czerwca 2025 r. do 20 sierpnia 2025 r. przebywała wraz z pięciorgiem małoletnich dzieci w Noclegowni Pracowniczej CITI w S. (powiat w., gmina S.), przy ul. O. \[...\] i została uznana przez CUS w S. za osobę bezdomną. W S. korzystała również z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. Z powyższego wynika zatem, że bezpośrednio przed umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej małoletni przebywali wraz z matką we wskazanej noclegowni w S. Tego rodzaju miejsca, podobnie jak wcześniejszego pobytu w Ośrodku Leczenia Uzależnień, nie można jednak w żaden sposób zakwalifikować jako miejsca przebywania z zamiarem stałego pobytu. Niemniej, zarówno art. 191 ust. 1 jak i ust. 2 ustawy odnoszą się (odpowiednio) do miejsca zamieszkania i miejsca zameldowania dziecka, a nie matki dziecka. W przypadku miejsca zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską miejscem tym jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej, lecz zasadniczo decydujące – według przytoczonych przepisów – jest miejsce zamieszkania lub zameldowania dziecka, a nie jego rodziców (zob. postanowienie NSA z 29 lipca 2026 r., I OW 93/26). W tej sprawie miejsce zamieszkania małoletnich przed ich umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej nie jest możliwe do ustalenia wobec przebywania przez ich matkę w tym czasie w noclegowni i brakiem miejsca zamieszkania. Z akt sprawy nie wynika również, aby małoletni posiadali dotychczas adres zameldowania na pobyt stały, który mógłby stanowić podstawę do wskazania powiatu właściwego wobec braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania dziecka, zgodnie z art. 191 ust. 2 ustawy. W rezultacie, również na tej podstawie niemożliwe było rozstrzygnięcie zawisłego sporu. W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydatki na opiekę i wychowanie małoletnich winien ponosić powiat właściwy ze względu na miejsce siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. Postanowienie z 25 lipca 2025 r. w tym przedmiocie wydał Sąd Rejonowy w O. Właściwy w sprawie powinien być zatem powiat o. Niemniej jednak nie jest on uczestnikiem niniejszego sporu. Rozstrzygnięcie sporu o właściwość polega bowiem na wskazaniu, który z organów pozostających w sporze jest właściwy do rozpoznania sprawy. Jeżeli więc z wnioskiem występuje jeden z organów pozostających w sporze, a żaden z nich nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, nie jest możliwe rozpoznanie sporu przez wskazanie jako właściwego innego organu, który nie uczestniczy w tym postępowaniu. W konsekwencji, żaden z organów biorących udział w sporze nie jest organem właściwym w sprawie i z tego względu wniosek powiatu w. podlegał oddaleniu. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz art. 191 ust. 3 ustawy, orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200-204 p.p.s.a. i tylko w tych przypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami (art. 209 p.p.s.a.). Żaden ze wskazanych przepisów nie może być stosowany w sprawie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, a w szczególności nie może być odpowiednio stosowany art. 200 p.p.s.a. Przepis ten wyraźnie odnosi się do zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. O dochodzeniu praw w ogóle nie można mówić w sprawie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, ponieważ w takiej sprawie chodzi o rozstrzygnięcie zagadnienia procesowego co do właściwości i to najczęściej w sytuacji, gdy każdy z podmiotów pozostających w sporze prezentuje inne stanowisko w kwestii właściwości. Podmiot występujący z wnioskiem w takiej sytuacji nie dochodzi swych praw, ale zwraca się do sądu administracyjnego o wyznaczenie podmiotu właściwego do rozpoznania sprawy. Wyjątek co do zwrotu kosztów postępowania określony w art. 200 p.p.s.a. podyktowany jest tym, że skarga jest środkiem kontroli działalności administracji publicznej i wobec tego w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność. Te względy nie występują w sprawie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, a wobec tego w takiej sprawie ma zastosowanie ogólny przepis art. 199 p.p.s.a. Oznacza to, że – stosownie do art. 209 w zw. z art. 157 § 1 p.p.s.a. – brak jest podstaw do zamieszczenia w postanowieniu w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu o właściwość rozstrzygnięcia dotyczącego zwrotu kosztów postępowania (postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I OW 132/12).

## Informacje o sprawie

Data wpływu

30 lipca 2026

Symbol z opisem

[6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6324-rodzina-zastepcza-pomoc-na-usamodzielnienie-dla-wychowanka-rodziny-zastepczej)

Hasła tematyczne

Spór kompetencyjny/Spór o właściwość

Skarżony organ

Inne

Sędziowie

Jerzy Siegień /przewodniczący/ Marek Stojanowski /sprawozdawca/ Marian Wolanin

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000143)  
art.151 w zw. z art.15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 w zw. z art. 64 § 3 · Dz.U. 2026 poz. 143
* [Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000049)  
art.191 ust.3 · Dz.U. 2025 poz. 49

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OW 187/26 · 28 października 2026Postanowienie NSA z 28 października 2026 r., I OW 187/26 – rodzina zastępcza](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-187-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-28--i-ow-187-26)
* [Sygnatura: I OW 148/26 · 16 października 2026Postanowienie NSA z 16 października 2026 r., I OW 148/26 – rodzina zastępcza](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-148-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-16--i-ow-148-26)
* [Sygnatura: I OW 124/26 · 15 września 2026Postanowienie NSA z 15 września 2026 r., I OW 124/26 – rodzina zastępcza](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-124-26-postanowienie-nsa-z-2026-09-15--i-ow-124-26)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/5FC394D618)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-146-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-29--i-ow-146-26#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-146-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-29--i-ow-146-26#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-146-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-29--i-ow-146-26#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-146-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-29--i-ow-146-26#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-146-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-29--i-ow-146-26#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-146-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-29--i-ow-146-26#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B146%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B29%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BOddalono%2Bwniosek%2Bo%2Bwyznaczenie%2Borganu%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwego%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B146%252F26)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
