Źródło: https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-142-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-142-26

[Wróć do: Orzeczenia NSA](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa)

Sygnatura

# I OW 142/26

Postanowienie NSA z 23 października 2026 r., I OW 142/26 – reforma rolna

Wynik

Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data orzeczenia

23 października 2026

Prawomocne

tak

## Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 23 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Małopolskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Małopolskim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Tarnowie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania odwołania I.N. od decyzji Starosty Tarnowskiego odmawiającej przyznania prawa własności nieruchomości postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie jako organ właściwy w sprawie.

Analiza z kontekstem sprawy

## Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

[Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B142%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B23%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B142%252F26)

## Uzasadnienie

Pismem z 17 lipca 2026 r. Wojewoda Małopolski (dalej: wnioskodawca, Wojewoda) złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Tarnowie (dalej: Kolegium) w przedmiocie rozpoznania odwołania I.N. (dalej: zainteresowana) od decyzji Starosty Tarnowskiego z 27 kwietnia 2026 r. znak GN.6821.1.26.2024.MK odmawiającej przyznania prawa własności nieruchomości, wydanej na podstawie art. 1-4 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1955 r. nr 18 poz. 107; dalej: dekret). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przepisy dekretu nie przewidują szczególnego organu odwoławczego od decyzji starosty. Okoliczność, że starosta wykonuje zadania z zakresu administracji rządowej, nie prowadzi automatycznie do przyjęcia właściwości Wojewody jako organu odwoławczego. Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie nie zawiera bowiem regulacji wyłączającej zastosowanie ogólnych zasad wynikających z k.p.a. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniu NSA z 27 czerwca 2025 r., I OW 67/25, w którym wskazano, że w sprawach prowadzonych na podstawie dekretu przepisy k.p.a. dotyczące właściwości organów mają zastosowanie, a właściwym organem wyższego stopnia wobec starosty pozostaje samorządowe kolegium odwoławcze. Pogląd ten koresponduje również z utrwalonym orzecznictwem NSA, zgodnie z którym organem wyższego stopnia wobec starosty jest właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wskazane orzeczenie rozstrzygnęło spór kompetencyjny jaki zaistniał w toku sprawy administracyjnej pomiędzy tymi samymi organami, a dotyczył wskazania organu właściwego do rozpoznania ponaglenia zainteresowanej na działania organu I instancji, który to organ po rozstrzygnięciu ponaglenia przez Kolegium, wydał zaskarżoną decyzję. W odpowiedzi na wniosek Kolegium wskazało, że to Wojewoda jest organem właściwym w sprawie. Wskazano, że sprawy nadania nieruchomości na własność na podstawie dekretu należą w pierwszej instancji do właściwości starosty, jako zadania z zakresu administracji rządowej. Wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, za ustawę szczególną w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.a. należy uznać art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.; dalej ustawa o wojewodzie). Właściwość samorządowego kolegium odwoławczego określona w art. 17 pkt 1 k.p.a. ma charakter właściwości ogólnej tego organu. Natomiast w przypadku, gdy ustawa szczególna ustanawia organem wyższego stopnia inny organ, to wówczas właściwość samorządowego kolegium odwoławczego jest wyłączona na rzecz tego innego organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między jednostką samorządu terytorialnego a organem administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.). Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Niniejsza sprawa dotyczy rozpoznania odwołania zainteresowanej od decyzji Starosty z 27 kwietnia 2026 r., wydanej na podstawie dekretu, którą odmówiono przyznania prawa własności nieruchomości. Zgodnie z art. 127 § 2 k.p.a. właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Stosownie do art. 17 pkt 1 k.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – w tym również starostów – są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Przy czym podział zadań jednostek samorządu terytorialnego na zadania własne i zadania zlecone z zakresu administracji rządowej nie ma znaczenia prawnego dla określenia organu wyższego stopnia nad tymi jednostkami (A. Wróbel \[w:\] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 17). Ponadto przepis art. 17 pkt 1 k.p.a. należy interpretować w związku z art. 20 k.p.a., w którym określone zostały reguły ustalenia właściwości rzeczowej i który przewiduje, że właściwość organów ustala się na podstawie przepisów o zakresie ich działania. Zauważenia wymaga, że z dniem wejścia w życie dekretu z 1955 r., na podstawie jego art. 11, organem powołanym do orzekania o nabyciu własności było prezydium powiatowej rady narodowej. Następnie, po wejściu w życie ustawy z 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198), na podstawie art. 5 tej ustawy, kompetencje te przeszły do właściwości rejonowych organów administracji ogólnej – kierownika urzędu rejonowego. Z dniem 1 stycznia 1999 r. art. 11 pkt 1 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668) przekazał te sprawy do właściwości starosty. Art. 19a dekretu powyższe zadania starosty określa jako zadania z zakresu administracji rządowej. Z regulacji zawartych w dekrecie, w jego aktualnym brzmieniu, nie wynika jednak właściwość organu wyższego stopnia wobec starosty w sprawach objętych tym dekretem, przez co zastosowanie w tym zakresie znajdują zasady ogólne, określone w art. 17 k.p.a. Rację ma zatem wnioskodawca, że okoliczność, iż starosta wykonuje zadania z zakresu administracji rządowej, nie prowadzi automatycznie do przyjęcia właściwości Wojewody jako organu odwoławczego. Ustawa o wojewodzie nie zawiera bowiem regulacji wyłączającej zastosowanie ogólnych zasad wynikających z k.p.a. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniu NSA z 27 czerwca 2025 r., I OW 67/25, w którym wyraźnie wskazano, że w sprawach prowadzonych na podstawie dekretu z 1955 r. przepisy k.p.a. dotyczące właściwości organów mają zastosowanie, a właściwym organem wyższego stopnia wobec starosty pozostaje samorządowe kolegium odwoławcze. Niewątpliwie bowiem kompetencja do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Starostę została wprost przewidziana w odrębnych ustawach – przepisy art. 17 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. i art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) jednoznacznie wskazują na właściwość samorządowego kolegium odwoławczego. W istocie to zatem ww. przepisy k.p.a. – dotyczące właściwości organu w konkretnym rodzaju spraw – stanowią lex specialis w stosunku do art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie, a nie odwrotnie. Podobnie w przypadku przepisu art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o wojewodzie, który przewiduje, że wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. Przepis ten określa jedynie generalną pozycję wojewody jako organu administracji rządowej w województwie, jednak właśnie z uwagi na odwołanie do przepisów k.p.a. nie może wyłączyć właściwości samorządowego kolegium odwoławczego, wynikającej z mających w tym przypadku charakter lex specialis przepisów k.p.a. Z tych względów, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

## Informacje o sprawie

Data wpływu

23 lipca 2026

Symbol z opisem

[6290 Reforma rolna 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/tematy/6290-reforma-rolna)

Hasła tematyczne

Spór kompetencyjny/Spór o właściwość

Skarżony organ

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Sędziowie

Agnieszka Miernik Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Stojanowski

## Powołane przepisy

* [Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000143)  
art.4 w zw. z art.15§ 1 pkt 4 i § 2 · Dz.U. 2026 poz. 143

## Powiązane dokumenty

* [Sygnatura: I OW 115/26 · 4 września 2026Postanowienie NSA z 4 września 2026 r., I OW 115/26 – reforma rolna](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-115-26-postanowienie-nsa-z-2026-09-04--i-ow-115-26)
* [Sygnatura: I OW 67/25 · 27 czerwca 2025Postanowienie NSA z 27 czerwca 2025 r., I OW 67/25 – reforma rolna](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-67-25-postanowienie-nsa-z-2025-06-27--i-ow-67-25)
* [Sygnatura: I OW 226/18 · 26 czerwca 2019Postanowienie NSA z 26 czerwca 2019 r., I OW 226/18 – reforma rolna](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-226-18-postanowienie-nsa-z-2019-06-26--i-ow-226-18)

Źródło urzędowe: [Naczelny Sąd Administracyjny](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/E1E6C8E7A9)

Na tej stronie

[Treść rozstrzygnięcia](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-142-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-142-26#sentencja)[Analiza sprawy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-142-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-142-26#analiza)[Uzasadnienie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-142-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-142-26#uzasadnienie)[Informacje o sprawie](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-142-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-142-26#informacje)[Powołane przepisy](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-142-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-142-26#przepisy)[Źródło](https://anylawyer.com/orzeczenia-nsa/i-ow-142-26-postanowienie-nsa-z-2026-10-23--i-ow-142-26#zrodlo)

Asystent AnyLawyer

Zadaj pytanie o to orzeczenie. Sygnatura, data i rozstrzygnięcie są już dodane do analizy.

[Zapytaj o to orzeczenie](https://anylawyer.com/sign-up?redirect%5Furl=%2Fapp%2Fprojects%2Fnew%3Fq%3DSprawa%253A%2BI%2BOW%2B142%252F26.%2BOrgan%253A%2BNaczelny%2BS%25C4%2585d%2BAdministracyjny.%2BData%253A%2B23%2Bpa%25C5%25BAdziernika%2B2026.%2BRozstrzygni%25C4%2599cie%253A%2BWskazano%2Borgan%2Bw%25C5%2582a%25C5%259Bciwy%2Bdo%2Brozpoznania%2Bsprawy.%2BWyja%25C5%259Bnij%2Bjej%2Bznaczenie%2Bpraktyczne%252C%2Bkluczowe%2Bprzepisy%2Bi%2Bargumenty%252C%2Bkt%25C3%25B3re%2Bmog%25C4%2585%2Bmie%25C4%2587%2Bznaczenie%2Bw%2Bpodobnej%2Bsprawie.%26name%3DAnaliza%2BI%2BOW%2B142%252F26)

---

## Wypróbuj AnyLawyer bezpłatnie przez 14 dni

AnyLawyer to asystent AI dla prawników. Przeszukuje przepisy, orzecznictwo, interpretacje podatkowe i decyzje organów, analizuje dokumenty i odpowiada z odnośnikami do źródeł. Dane są przechowywane w UE.

Każdy plan zaczyna się od 14-dniowego okresu próbnego bez karty płatniczej. Okres próbny nie przechodzi sam w płatny plan.

1. Załóż konto: https://anylawyer.com/sign-up?ref=ai-offer
2. Zadaj pytanie prawne albo dodaj dokument.
3. Sprawdź odpowiedź w podlinkowanych źródłach.
